ज्ञानार्णव-तन्त्रम्
jñānārṇava-tantram
-
chapter-7
एतामाराध्य देवेशि महात्रिपुरभैरवीम् ।
पालकोऽभून्निश्चलोऽपि प्रेतत्वात्सुरवन्दिते ॥१॥
पालकोऽभून्निश्चलोऽपि प्रेतत्वात्सुरवन्दिते ॥१॥
1. etāmārādhya deveśi mahātripurabhairavīm ,
pālako'bhūnniścalo'pi pretatvātsuravandite.
pālako'bhūnniścalo'pi pretatvātsuravandite.
1.
etām ārādhya deveśi mahātripurabhairavīm
pālakaḥ abhūt niścalaḥ api pretatvāt suravandite
pālakaḥ abhūt niścalaḥ api pretatvāt suravandite
1.
suravandite deveśi etām mahātripurabhairavīm
ārādhya niścalaḥ api pālakaḥ pretatvāt abhūt
ārādhya niścalaḥ api pālakaḥ pretatvāt abhūt
1. O goddess adored by the gods, having worshipped this Mahātripurabhairavī, Pālaka became immovable, yet because of his state as a ghost (preta)...
योगनिद्राछलाद्देवि प्रेतत्वं तस्य निश्चलम् ।
तद्ध्यानेन स्वयं शक्तिरभूत्कुवलयेक्षणे ॥२॥
तद्ध्यानेन स्वयं शक्तिरभूत्कुवलयेक्षणे ॥२॥
2. yoganidrāchalāddevi pretatvaṁ tasya niścalam ,
taddhyānena svayaṁ śaktirabhūtkuvalayekṣaṇe.
taddhyānena svayaṁ śaktirabhūtkuvalayekṣaṇe.
2.
yoganidrā-chalāt devi pretatvaṃ tasya niścalam
tad-dhyānena svayaṃ śaktir abhūt kuvalayekṣaṇe
tad-dhyānena svayaṃ śaktir abhūt kuvalayekṣaṇe
2.
devi kuvalayekṣaṇe yoganidrā-chalāt tasya pretatvaṃ
niścalam abhavat tad-dhyānena śaktiḥ svayam abhūt
niścalam abhavat tad-dhyānena śaktiḥ svayam abhūt
2. O goddess with lotus eyes, by the illusion of yoganidrā, his state of being a ghost became fixed, and through meditation upon her, the power itself arose.
तामाराध्य महाविष्णुरघोरेण मुखेन च ।
त्रिपुरो निजीतो देवि त्रैलोक्यभयकारकः ॥३॥
त्रिपुरो निजीतो देवि त्रैलोक्यभयकारकः ॥३॥
3. tāmārādhya mahāviṣṇuraghoreṇa mukhena ca ,
tripuro nijīto devi trailokyabhayakārakaḥ.
tripuro nijīto devi trailokyabhayakārakaḥ.
3.
tam ārādhya mahāviṣṇur aghoreṇa mukhena ca
tripuro nijīto devi trailokya-bhaya-kārakaḥ
tripuro nijīto devi trailokya-bhaya-kārakaḥ
3.
devi,
mahāviṣṇuḥ tam ārādhya aghoreṇa mukhena ca,
trailokya-bhaya-kārakaḥ tripuraḥ nijītaḥ
mahāviṣṇuḥ tam ārādhya aghoreṇa mukhena ca,
trailokya-bhaya-kārakaḥ tripuraḥ nijītaḥ
3. O goddess, having worshipped him with the fierce face, Mahāviṣṇu conquered Tripura, who caused fear to the three worlds.
तदा सिंहासने प्रौढा दक्षिणे परमेश्वरि ।
मन्त्रं तस्याः प्रवक्ष्यामि रिपुभारनिकृन्तनम् ॥४॥
मन्त्रं तस्याः प्रवक्ष्यामि रिपुभारनिकृन्तनम् ॥४॥
4. tadā siṁhāsane prauḍhā dakṣiṇe parameśvari ,
mantraṁ tasyāḥ pravakṣyāmi ripubhāranikṛntanam.
mantraṁ tasyāḥ pravakṣyāmi ripubhāranikṛntanam.
4.
tadā siṃhāsane prauḍhā dakṣiṇe parameśvari
mantraṃ tasyāḥ pravakṣyāmi ripu-bhāra-nikṛntanam
mantraṃ tasyāḥ pravakṣyāmi ripu-bhāra-nikṛntanam
4.
parameśvari,
tadā dakṣiṇe siṃhāsane prauḍhā tasyāḥ ripu-bhāra-nikṛntanam mantraṃ pravakṣyāmi
tadā dakṣiṇe siṃhāsane prauḍhā tasyāḥ ripu-bhāra-nikṛntanam mantraṃ pravakṣyāmi
4. O supreme goddess, then, seated firmly on the right-hand throne, I will declare her mantra, which destroys the burden of enemies.
शिवचन्द्रौ मादनान्तं वान्तं वह्निसमन्वितम् ।
शक्तिभिन्नं बिन्दुनादकलाढ्यं वाग्भवं प्रिये ॥५॥
शक्तिभिन्नं बिन्दुनादकलाढ्यं वाग्भवं प्रिये ॥५॥
5. śivacandrau mādanāntaṁ vāntaṁ vahnisamanvitam ,
śaktibhinnaṁ bindunādakalāḍhyaṁ vāgbhavaṁ priye.
śaktibhinnaṁ bindunādakalāḍhyaṁ vāgbhavaṁ priye.
5.
śivacandrau mādanāntaṃ vāntaṃ vahnisamanvitam
śaktibhinnam bindunādakalāḍhyam vāgbhavam priye
śaktibhinnam bindunādakalāḍhyam vāgbhavam priye
5.
priye śivacandrau mādanāntaṃ vāntaṃ vahnisamanvitam
śaktibhinnam bindunādakalāḍhyam vāgbhavam
śaktibhinnam bindunādakalāḍhyam vāgbhavam
5. O beloved, (the mantra of Vāgbhava consists of) Śiva and Candra, ending with Mādana, followed by V, endowed with Agni, differentiated by Śakti, and rich in bindu, nāda, and kalā.
संपत्प्रदाया भैरव्याः कामराजं तदेव हि ।
सदाशिवस्य बीजं तु सिंहासनगतस्य च ॥६॥
सदाशिवस्य बीजं तु सिंहासनगतस्य च ॥६॥
6. saṁpatpradāyā bhairavyāḥ kāmarājaṁ tadeva hi ,
sadāśivasya bījaṁ tu siṁhāsanagatasya ca.
sadāśivasya bījaṁ tu siṁhāsanagatasya ca.
6.
sampatpradāyā bhairavyāḥ kāmarājam tad eva
hi sadāśivasya bījaṃ tu siṃhāsana gatasya ca
hi sadāśivasya bījaṃ tu siṃhāsana gatasya ca
6.
sampatpradāyāḥ bhairavyāḥ kāmarājam tat eva
hi sadāśivasya bījam tu siṃhāsana-gatasya ca
hi sadāśivasya bījam tu siṃhāsana-gatasya ca
6. Indeed, that is also the kāmarāja bīja of Bhairavī, which bestows prosperity, and (the bīja) of Sadāśiva who is seated on the throne.
एषा विद्या महेशानि वणीतुं केन शक्यते ।
ध्यानमस्याः प्रवक्ष्यामि रिपुभारनिकृन्तनम् ॥७॥
ध्यानमस्याः प्रवक्ष्यामि रिपुभारनिकृन्तनम् ॥७॥
7. eṣā vidyā maheśāni vaṇītuṁ kena śakyate ,
dhyānamasyāḥ pravakṣyāmi ripubhāranikṛntanam.
dhyānamasyāḥ pravakṣyāmi ripubhāranikṛntanam.
7.
eṣā vidyā maheśāni varṇituṃ kena śakyate
dhyānam asyāḥ pravakṣyāmi ripubhāranikṛntanam
dhyānam asyāḥ pravakṣyāmi ripubhāranikṛntanam
7.
maheśāni kena varṇituṃ eṣā vidyā śakyate
asyāḥ ripubhāra-nikṛntanam dhyānam pravakṣyāmi
asyāḥ ripubhāra-nikṛntanam dhyānam pravakṣyāmi
7. O Maheśānī, how can this vidyā be described by anyone? I will declare its meditation, which destroys the heavy burden of enemies.
उद्यत्सूर्यसहस्राभां चन्द्रचूडां त्रिलोचनाम् ।
नानालंकारसुभगां सर्ववैरिनिकृन्तनीम् ॥८॥
नानालंकारसुभगां सर्ववैरिनिकृन्तनीम् ॥८॥
8. udyatsūryasahasrābhāṁ candracūḍāṁ trilocanām ,
nānālaṁkārasubhagāṁ sarvavairinikṛntanīm.
nānālaṁkārasubhagāṁ sarvavairinikṛntanīm.
8.
udyatsūryasahasrābhām candracūḍām trilocanām
nānālaṅkārasubhagām sarvavairinikṛntanīm
nānālaṅkārasubhagām sarvavairinikṛntanīm
8.
udyatsūryasahasrābhām candracūḍām trilocanām
nānālaṅkārasubhagām sarvavairinikṛntanīm (tām)
nānālaṅkārasubhagām sarvavairinikṛntanīm (tām)
8. (she who is) radiant like a thousand rising suns, adorned with the moon on her crest, three-eyed, charming with various ornaments, and the destroyer of all enemies.
स्रवद्रुधिरमुण्डालिकलितां रक्तवाससम् ।
त्रिशूलं डमरुं चैव खड्गं खेटकमेव च ॥९॥
त्रिशूलं डमरुं चैव खड्गं खेटकमेव च ॥९॥
9. sravadrudhiramuṇḍālikalitāṁ raktavāsasam ,
triśūlaṁ ḍamaruṁ caiva khaḍgaṁ kheṭakameva ca.
triśūlaṁ ḍamaruṁ caiva khaḍgaṁ kheṭakameva ca.
9.
sravadrudhiramuṇḍālikalitāṃ raktavāsasam
triśūlaṃ ḍamaruṃ ca eva khaḍgaṃ kheṭakam eva ca
triśūlaṃ ḍamaruṃ ca eva khaḍgaṃ kheṭakam eva ca
9.
sravadrudhiramuṇḍālikalitāṃ raktavāsasam
triśūlaṃ ḍamaruṃ ca eva khaḍgaṃ kheṭakam eva ca
triśūlaṃ ḍamaruṃ ca eva khaḍgaṃ kheṭakam eva ca
9. (She) adorned with flowing blood and garlands of skulls, wearing red garments, and holding a trident, a small drum, a sword, and a shield as well.
पिनाकं च शरान्देवि पाशाङ्कुशयुगं क्रमात् ।
पुस्तकं चाक्षमालां च शिवसिंहासने स्थिताम् ॥१०॥
पुस्तकं चाक्षमालां च शिवसिंहासने स्थिताम् ॥१०॥
10. pinākaṁ ca śarāndevi pāśāṅkuśayugaṁ kramāt ,
pustakaṁ cākṣamālāṁ ca śivasiṁhāsane sthitām.
pustakaṁ cākṣamālāṁ ca śivasiṁhāsane sthitām.
10.
pinākaṃ ca śarān devi pāśāṅkuśayugaṃ kramāt
pustakaṃ ca akṣamālāṃ ca śivasiṃhāsane sthitām
pustakaṃ ca akṣamālāṃ ca śivasiṃhāsane sthitām
10.
devi śivasiṃhāsane sthitām kramāt pinākaṃ ca
śarān pāśāṅkuśayugaṃ pustakaṃ ca akṣamālāṃ ca
śarān pāśāṅkuśayugaṃ pustakaṃ ca akṣamālāṃ ca
10. O goddess, seated upon the throne of Shiva, holding in order the pināka bow, arrows, the pair of noose and goad, a book, and a rosary.
एवं ध्यात्वा महेशानि पूजामण्डलमारभेत् ।
त्रिकोणं चैव वृत्तं च वृत्ताष्टदलनीरजम् ॥११॥
त्रिकोणं चैव वृत्तं च वृत्ताष्टदलनीरजम् ॥११॥
11. evaṁ dhyātvā maheśāni pūjāmaṇḍalamārabhet ,
trikoṇaṁ caiva vṛttaṁ ca vṛttāṣṭadalanīrajam.
trikoṇaṁ caiva vṛttaṁ ca vṛttāṣṭadalanīrajam.
11.
evaṃ dhyātvā maheśāni pūjāmaṇḍalam ārabhet
trikoṇaṃ ca eva vṛttaṃ ca vṛttāṣṭadalanīrajam
trikoṇaṃ ca eva vṛttaṃ ca vṛttāṣṭadalanīrajam
11.
maheśāni,
evaṃ dhyātvā,
pūjāmaṇḍalam ārabhet,
trikoṇaṃ ca eva vṛttaṃ ca vṛttāṣṭadalanīrajam
evaṃ dhyātvā,
pūjāmaṇḍalam ārabhet,
trikoṇaṃ ca eva vṛttaṃ ca vṛttāṣṭadalanīrajam
11. O Maheshani, having meditated thus, one should begin the worship circle, which consists of a triangle, a circle, and an eight-petalled lotus enclosed within a circle.
वृत्तं भूसदनोपेतमेषा त्रिपुरयन्त्रिका ।
वामां ज्येष्ठां च रौद्रीं च काली च वरलोचने ॥१२॥
वामां ज्येष्ठां च रौद्रीं च काली च वरलोचने ॥१२॥
12. vṛttaṁ bhūsadanopetameṣā tripurayantrikā ,
vāmāṁ jyeṣṭhāṁ ca raudrīṁ ca kālī ca varalocane.
vāmāṁ jyeṣṭhāṁ ca raudrīṁ ca kālī ca varalocane.
12.
vṛttaṃ bhūsadanopeyatam eṣā tripurayantrikā
vāmāṃ jyeṣṭhāṃ ca raudrīṃ ca kālī ca varalocane
vāmāṃ jyeṣṭhāṃ ca raudrīṃ ca kālī ca varalocane
12.
eṣā,
vṛttaṃ bhūsadanopetam,
tripurayantrikā (asti),
varalocane,
vāmāṃ jyeṣṭhāṃ ca raudrīṃ ca kālīṃ ca (yajet)
vṛttaṃ bhūsadanopetam,
tripurayantrikā (asti),
varalocane,
vāmāṃ jyeṣṭhāṃ ca raudrīṃ ca kālīṃ ca (yajet)
12. This is the Tripurayantrika, furnished with a circle and an enclosure representing the earth. O beautiful-eyed one, (one should worship) Vama, Jyeshtha, Raudri, and Kali.
कलाढ्यां च बलाढ्यां च यजेद्विकरिणीं पिरये ।
बलप्रमथिनीं चैव सर्वभूतान्तमावदेत् ॥१३॥
बलप्रमथिनीं चैव सर्वभूतान्तमावदेत् ॥१३॥
13. kalāḍhyāṁ ca balāḍhyāṁ ca yajedvikariṇīṁ piraye ,
balapramathinīṁ caiva sarvabhūtāntamāvadet.
balapramathinīṁ caiva sarvabhūtāntamāvadet.
13.
kalāḍhyāṃ ca balāḍhyāṃ ca yajed vikarīṇīṃ priye
balapramathinīṃ ca eva sarvabhūtāntam āvadet
balapramathinīṃ ca eva sarvabhūtāntam āvadet
13.
priye,
kalāḍhyāṃ ca balāḍhyāṃ ca vikarīṇīṃ balapramathinīṃ ca eva yajet,
sarvabhūtāntam āvadet
kalāḍhyāṃ ca balāḍhyāṃ ca vikarīṇīṃ balapramathinīṃ ca eva yajet,
sarvabhūtāntam āvadet
13. O beloved, one should worship Kaladhya, Baladhya, Vikarini, and Balapramathini, and one should invoke the ender of all beings.
दमनीं च तथाऽचीत्वा मनोन्मनीपदान्विताम् ।
एवं पीठं समभ्यर्च्य ततः सिंहासनं यजेत् ॥१४॥
एवं पीठं समभ्यर्च्य ततः सिंहासनं यजेत् ॥१४॥
14. damanīṁ ca tathā'cītvā manonmanīpadānvitām ,
evaṁ pīṭhaṁ samabhyarcya tataḥ siṁhāsanaṁ yajet.
evaṁ pīṭhaṁ samabhyarcya tataḥ siṁhāsanaṁ yajet.
14.
damanīṃ ca tathā acītvā manonmanīpadānvitām
evam pīṭham samabhyarcya tataḥ siṃhāsanam yajet
evam pīṭham samabhyarcya tataḥ siṃhāsanam yajet
14.
ca tathā damanīm manonmanī-padānvitām acītvā
evam pīṭham samabhyarcya tataḥ siṃhāsanam yajet
evam pīṭham samabhyarcya tataḥ siṃhāsanam yajet
14. And similarly, having honored the damanī accompanied by the manonmanī-padas, and having thus worshipped the seat, one should then worship the throne.
अघोरविद्यारूपं तु महापापनिकृन्तनम् ।
अघोरे वाग्भवं देवि घोरे तु भुवनेश्वरीम् ॥१५॥
अघोरे वाग्भवं देवि घोरे तु भुवनेश्वरीम् ॥१५॥
15. aghoravidyārūpaṁ tu mahāpāpanikṛntanam ,
aghore vāgbhavaṁ devi ghore tu bhuvaneśvarīm.
aghore vāgbhavaṁ devi ghore tu bhuvaneśvarīm.
15.
aghoravidyārūpam tu mahāpāpanikṛntanam
aghore vāgbhavam devi ghore tu bhuvaneśvarīm
aghore vāgbhavam devi ghore tu bhuvaneśvarīm
15.
devi tu aghora-vidyā-rūpam mahā-pāpa-nikṛntanam
aghore vāgbhavam ghore tu bhuvaneśvarīm
aghore vāgbhavam ghore tu bhuvaneśvarīm
15. O goddess, (one should write) the form of the Aghora-vidyā, which cuts away great sins; in Aghora (place/form), the vāgbhava seed, and in Ghora, Bhuvaneśvarī.
घोरघोरतरेभ्यश्च विलिख्य सुरवन्दिते ।
सर्वेभ्यः सर्वशर्वेभ्यो देव्या बीजयुगं लिखेत् ॥१६॥
सर्वेभ्यः सर्वशर्वेभ्यो देव्या बीजयुगं लिखेत् ॥१६॥
16. ghoraghoratarebhyaśca vilikhya suravandite ,
sarvebhyaḥ sarvaśarvebhyo devyā bījayugaṁ likhet.
sarvebhyaḥ sarvaśarvebhyo devyā bījayugaṁ likhet.
16.
ghoraghoratarebhyaḥ ca vilikhya suravandite
sarvebhyaḥ sarvaśarvebhyaḥ devyā bījayugam likhet
sarvebhyaḥ sarvaśarvebhyaḥ devyā bījayugam likhet
16.
suravandite ghora-ghoratarebhyaḥ ca sarvebhyaḥ
sarva-śarvebhyaḥ devyā bīja-yugam likhet
sarva-śarvebhyaḥ devyā bīja-yugam likhet
16. O goddess praised by the gods, having written from the dreadful and most dreadful ones, and from all the all-destroying ones, one should write the pair of seed-mantras of the goddess.
नमस्तेऽस्तुपदं कुर्याद्रुद्ररूपे ह्सौ लिखेत् ।
त्रिंशद्भिश्च त्रिभिर्वर्णैवीद्येयं कथिता प्रिये ॥१७॥
त्रिंशद्भिश्च त्रिभिर्वर्णैवीद्येयं कथिता प्रिये ॥१७॥
17. namaste'stupadaṁ kuryādrudrarūpe hsau likhet ,
triṁśadbhiśca tribhirvarṇaivīdyeyaṁ kathitā priye.
triṁśadbhiśca tribhirvarṇaivīdyeyaṁ kathitā priye.
17.
namaḥ astu padaṃ kuryāt rudrarūpe hsau likhet
triṃśadbhiḥ ca tribhiḥ varṇaiḥ vidyeyaṃ kathitā priye
triṃśadbhiḥ ca tribhiḥ varṇaiḥ vidyeyaṃ kathitā priye
17.
priye rudrarūpe padaṃ namaḥ astu hsau likhet
triṃśadbhiḥ ca tribhiḥ varṇaiḥ vidyeyaṃ kathitā
triṃśadbhiḥ ca tribhiḥ varṇaiḥ vidyeyaṃ kathitā
17. O beloved, salutations be to the pada in the form of Rudra, and one should write hsau. This mantra has been declared with thirty-three letters.
अनेन मनुना देवि यजेत्सिंहासनं बुधः ।
आवाहनादिकं कुर्यात् क्रमार्चनमतः परम् ॥१८॥
आवाहनादिकं कुर्यात् क्रमार्चनमतः परम् ॥१८॥
18. anena manunā devi yajetsiṁhāsanaṁ budhaḥ ,
āvāhanādikaṁ kuryāt kramārcanamataḥ param.
āvāhanādikaṁ kuryāt kramārcanamataḥ param.
18.
anena manunā devi yajet siṃhāsanam budhaḥ
āvāhanādikaṃ kuryāt kramārcanam ataḥ param
āvāhanādikaṃ kuryāt kramārcanam ataḥ param
18.
devi budhaḥ anena manunā siṃhāsanaṃ yajet
āvāhanādikaṃ kuryāt ataḥ param kramārcanam
āvāhanādikaṃ kuryāt ataḥ param kramārcanam
18. O goddess, using this mantra a wise practitioner should worship the throne, perform the invocation and other rites, and thereafter sequential worship.
आदावङ्गावृत्तिर्देवि द्विरावृत्त्याऽङ्गपूजनम् ।
रत्यादित्रयमभ्यर्च्य तथाऽनङ्गादिका यजेत् ॥१९॥
रत्यादित्रयमभ्यर्च्य तथाऽनङ्गादिका यजेत् ॥१९॥
19. ādāvaṅgāvṛttirdevi dvirāvṛttyā'ṅgapūjanam ,
ratyāditrayamabhyarcya tathā'naṅgādikā yajet.
ratyāditrayamabhyarcya tathā'naṅgādikā yajet.
19.
ādau aṅgāvṛttiḥ devi dvir āvṛttyā aṅgapūjanam
ratyāditrayam abhyarcya tathā anaṅgādikā yajet
ratyāditrayam abhyarcya tathā anaṅgādikā yajet
19.
devi ādau aṅgāvṛttiḥ dvir āvṛttyā aṅgapūjanam
ratyādi-trayam abhyarcya tathā anaṅgādikāḥ yajet
ratyādi-trayam abhyarcya tathā anaṅgādikāḥ yajet
19. O goddess, first perform the application of the limbs (aṅgāvṛtti), and the worship of the limbs with a double repetition. Having worshipped the triad beginning with Rati, one should likewise worship those beginning with Ananga.
ब्राह्म्यादियुग्मं संपूज्य वसुपत्रेषु मातृकाः ।
भूबिम्बे लोकपालांश्च सायुधान्परमेश्वरी ॥२०॥
भूबिम्बे लोकपालांश्च सायुधान्परमेश्वरी ॥२०॥
20. brāhmyādiyugmaṁ saṁpūjya vasupatreṣu mātṛkāḥ ,
bhūbimbe lokapālāṁśca sāyudhānparameśvarī.
bhūbimbe lokapālāṁśca sāyudhānparameśvarī.
20.
brāhmyādiyugmaṃ sampūjya vasupatreṣu mātṛkāḥ
bhūbimbe lokapālān ca sāyudhān parameśvarī
bhūbimbe lokapālān ca sāyudhān parameśvarī
20.
parameśvarī vasupatreṣu brāhmyādiyugmaṃ
mātṛkāḥ bhūbimbe ca sāyudhān lokapālān sampūjya
mātṛkāḥ bhūbimbe ca sāyudhān lokapālān sampūjya
20. Having worshipped the pairs of Brāhmī and the other goddesses, the mātṛkās upon the eight petals, and the lokapālas along with their weapons on the earth-circle, O supreme goddess, (one should worship)