Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

ज्ञानार्णव-तन्त्रम्       jñānārṇava-tantram - chapter-25

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
पवित्रारोपणं वक्ष्ये साधकानां हिताय च ।
वर्षमात्रकृता पूजा सफला भवति ध्रुवम् ॥१॥
1. pavitrāropaṇaṁ vakṣye sādhakānāṁ hitāya ca ,
varṣamātrakṛtā pūjā saphalā bhavati dhruvam.
1. pavitrāropaṇaṃ vakṣye sādhakānāṃ hitāya ca
varṣamātrakṛtā pūjā saphalā bhavati dhruvam
1. ca sādhakānāṃ hitāya pavitrāropaṇaṃ vakṣye
varṣamātrakṛtā pūjā dhruvam saphalā bhavati
1. (And) for the welfare of practitioners, I will describe the ceremony of offering the sacred thread (pavitrāropaṇa). A worship performed for just a year certainly becomes fruitful.
तस्मात्पवित्रपूजा हि कर्तव्या सिद्धिहेतवे ।
आरभ्य मिथुनार्कं हि तुलासंक्रान्तिमासकम् ॥२॥
2. tasmātpavitrapūjā hi kartavyā siddhihetave ,
ārabhya mithunārkaṁ hi tulāsaṁkrāntimāsakam.
2. tasmātpavitrapūjā hi kartavyā siddhihetave
ārabhya mithunārkaṃ hi tulāsaṃkrāntimāsakam
2. hi tasmāt siddhihetave pavitrapūjā kartavyā
mithunārkam ārabhya tulāsaṃkrāntimāsakam
2. Therefore, the worship of the sacred thread must indeed be performed for the attainment of spiritual attainments (siddhi), beginning from when the sun enters Gemini (mithuna) and lasting through the month of the Libra equinox (tulā-saṃkrānti).
अतिरम्या महापूजा पवित्राणां सुरेश्वरि ।
पक्षद्वयेऽपि पूजा स्याच्चतुर्थ्यामष्टमीदिने ॥३॥
3. atiramyā mahāpūjā pavitrāṇāṁ sureśvari ,
pakṣadvaye'pi pūjā syāccaturthyāmaṣṭamīdine.
3. atiramyā mahāpūjā pavitrāṇāṃ sureśvari
pakṣadvaye api pūjā syāt caturthyām aṣṭamīdine
3. sureśvari atiramyā mahāpūjā pavitrāṇāṃ pakṣadvaye
api caturthyām aṣṭamīdine ca pūjā syāt
3. O goddess of the divine beings, this extremely delightful and great worship of sacred things takes place in both fortnights, on the fourth day, the eighth day,
नवम्यां वा चतुर्दश्यां पवित्रारोपणं यजेत् ।
सौवर्णरौप्यताम्राणां सूक्ष्मसूत्राणि कारयेत् ॥४॥
4. navamyāṁ vā caturdaśyāṁ pavitrāropaṇaṁ yajet ,
sauvarṇaraupyatāmrāṇāṁ sūkṣmasūtrāṇi kārayet.
4. navamyām vā caturdaśyām pavitrāropaṇaṃ yajet
sauvarṇaraupypatāmrāṇām sūkṣmasūtrāṇi kārayet
4. navamyām vā caturdaśyām pavitrāropaṇaṃ yajet
sauvarṇaraupyatāmrāṇām sūkṣmasūtrāṇi ca kārayet
4. (or) on the ninth or fourteenth day, one should perform the ritual offering of the sacred thread (pavitrāropaṇa), and have fine threads made of gold, silver, and copper prepared.
कार्पाससंभवान्येव पट्टसूत्रसमुद्भवम् ।
त्रसरीसूत्रसंभूतं पद्मवल्कलसंभवम् ॥५॥
5. kārpāsasaṁbhavānyeva paṭṭasūtrasamudbhavam ,
trasarīsūtrasaṁbhūtaṁ padmavalkalasaṁbhavam.
5. kārpāsasaṃbhavān eva paṭṭasūtrasamudbhavam
trasarīsūtrasambhūtaṃ padmavalkalasaṃbhavam
5. kārpāsasaṃbhavān eva paṭṭasūtrasamudbhavam
trasarīsūtrasambhūtaṃ padmavalkalasaṃbhavam
5. One should prepare the sacred thread from cotton, silk, or from trasarī threads, lotus bark,
दर्भमुञ्जशणोद्भूतं पवित्राय प्रकल्पयेत् ।
प्रणवश्चन्द्रमा वह्निर्ब्रह्मा नागो गुहो रविः ॥६॥
6. darbhamuñjaśaṇodbhūtaṁ pavitrāya prakalpayet ,
praṇavaścandramā vahnirbrahmā nāgo guho raviḥ.
6. darbhamuñjaśaṇodbhūtaṃ pavitrāya प्रकल्पयेत्
pranavaś candramā vahnir brahmā nāgo guho raviḥ
6. darbhamuñjaśaṇodbhūtaṃ pavitrāya प्रकल्पयेत्
pranavaḥ candramā vahniḥ brahmā nāgaḥ guhaḥ raviḥ
6. or from darbha grass, muñja grass, and hemp. One should prepare the sacred thread (pavitra), (associated with) praṇava (Om), the moon, fire, Brahmā, the serpent, Guha, and the sun.
साम्बाख्यः सर्वदेवश्च नवतन्तुषु पूजयेत् ।
शिरोमन्त्रेणाभिमन्त्र्य हृन्मन्त्रेण ततः परम् ॥७॥
7. sāmbākhyaḥ sarvadevaśca navatantuṣu pūjayet ,
śiromantreṇābhimantrya hṛnmantreṇa tataḥ param.
7. sāmbākhyaḥ sarvadevaśca navatantuṣu pūjayet
śiramantreṇābhimantrya hṛnmantreṇa tataḥ param
7. sarvadevaḥ sāmbākhyaḥ nava-tantuṣu pūjayet
śira-mantreṇa abhimantrya tataḥ param hṛd-mantreṇa
7. (O goddess), the deity associated with Umā (sāmbākhya - sarvadeva) should be worshipped on the nine threads. After consecrating it with the head mantra, then thereafter with the heart mantra,
प्रक्षालयेत्ततोऽभ्युक्ष्यास्रमन्त्रेण च देशिकः ।
अवरुध्य च नेत्रेण ग्रथितं कवचेन हि ॥८॥
8. prakṣālayettato'bhyukṣyāsramantreṇa ca deśikaḥ ,
avarudhya ca netreṇa grathitaṁ kavacena hi.
8. praakṣālayettato abhyukṣyāsramantreṇa ca deśikaḥ
avarudhya ca netreṇa grathitaṃ kavacena hi
8. deśikaḥ tataḥ prākṣālayet abhyukṣya ca astra-mantreṇa
netreṇa ca avarudhya kavacena grathitaṃ hi
8. the ritual master (deśika) should wash it, sprinkle it with the weapon mantra (astra-mantra), protect it with the eye mantra, and indeed bind it with the armor mantra.
रोचनाकुङकुमाभ्यां च रक्तचन्दनचन्दनैः ।
कस्तूरीघुसृणाद्यैश्च कर्पूरैर्न { र्ना } गरैरपि ॥९॥
9. rocanākuṅakumābhyāṁ ca raktacandanacandanaiḥ ,
kastūrīghusṛṇādyaiśca karpūrairna { rnā } garairapi.
9. rocanākuṅkumābhyāṃ ca raktacandanacandanaiḥ
kastūrīghusṛṇādyaiśca karpūrairnagarairapi
9. ca rocanākuṅkumābhyāṃ raktacandanacandanaiḥ
kastūrīghusṛṇādyaiḥ ca karpūraiḥ nagaraiḥ api
9. (One should prepare it) with rocanā, saffron, red sandalwood, ordinary sandalwood, musk, saffron powder and similar substances, as well as with camphor and nagara.
गैरिकाद्यैवीचित्रं तत्कारयेत्सुमनोहरम् ।
मूलमन्त्रेण चाभ्युक्ष्य स्थापयेदीशकोणके ॥१०॥
10. gairikādyaivīcitraṁ tatkārayetsumanoharam ,
mūlamantreṇa cābhyukṣya sthāpayedīśakoṇake.
10. gairikādyairvaicitraṃ tatkārayetsumanoharam
mūlamantreṇa cābhyukṣya sthāpayedīśākoṇake
10. gairikādyaiḥ tat vaicitraṃ sumanoharam kārayet
mūlamantreṇa ca abhyukṣya īśākoṇake sthāpayet
10. One should have it made variegated and extremely beautiful with gairika and other substances, sprinkle it with the root mantra, and place it in the northeast corner (īśāna-koṇa).
पवित्रवृन्दं सकलं षडङ्गैस्तु पवित्रितम् ।
कृत्वा देवेशि पूर्वस्मिन्दिवसे सद्य एव वा ॥११॥
11. pavitravṛndaṁ sakalaṁ ṣaḍaṅgaistu pavitritam ,
kṛtvā deveśi pūrvasmindivase sadya eva vā.
11. pavitravṛndaṃ sakalaṃ ṣaḍaṅgais tu pavitritam
kṛtvā deveśi pūrvasmin divase sadya eva vā
11. deveśi sakalaṃ pavitravṛndaṃ ṣaḍaṅgaiḥ tu
pavitritam kṛtvā pūrvasmin divase sadya eva vā
11. O queen of the gods, having consecrated the entire collection of sacred threads with the six limbs, either on the previous day or immediately on the same day,
अष्टोत्तरशतैः सूत्रैर्नवसूत्रेण कल्पितैः ।
उत्तमं तत्पवित्रं हि तदर्धं मध्यमं स्मृतम् ॥१२॥
12. aṣṭottaraśataiḥ sūtrairnavasūtreṇa kalpitaiḥ ,
uttamaṁ tatpavitraṁ hi tadardhaṁ madhyamaṁ smṛtam.
12. aṣṭottaraśataiḥ sūtrair navasūtreṇa kalpitaiḥ
uttamam tat pavitraṃ hi tadardhaṃ madhyamaṃ smṛtam
12. aṣṭottaraśataiḥ sūtraiḥ navasūtreṇa kalpitaiḥ (yat) uttamam tat pavitraṃ hi smṛtam,
tadardham madhyamam (smṛtam)
12. That sacred thread made with one hundred and eight threads, or formed with nine threads, is indeed known as the best, while half of that is considered medium.
तस्याप्यर्धं कनिष्ठं स्यात्त्रिविधं कथितं प्रिये ।
अधिवासनवेलायां यवान्विस्तार्य सुव्रते ॥१३॥
13. tasyāpyardhaṁ kaniṣṭhaṁ syāttrividhaṁ kathitaṁ priye ,
adhivāsanavelāyāṁ yavānvistārya suvrate.
13. tasya api ardham kaniṣṭham syāt trividham kathitam
priye adhivāsana-velāyām yavān vistārya suvrate
13. priye suvrate,
tasyā api ardhaṃ kaniṣṭhaṃ syāt,
trividhaṃ kathitam.
adhivāsana-velāyāṃ yavān vistārya
13. O auspicious and dear one, half of that is considered the lowest, making the sacred thread threefold as described. Having spread barley grains at the time of consecration (adhivāsana),
चतुभीरासनैस्तत्र पुष्पं निक्षिप्य देशिकः ।
पवित्राणि पवित्राणि पञ्चामृतसमुच्चयैः ॥१४॥
14. catubhīrāsanaistatra puṣpaṁ nikṣipya deśikaḥ ,
pavitrāṇi pavitrāṇi pañcāmṛtasamuccayaiḥ.
14. caturbhiḥ āsanaiḥ tatra puṣpam nikṣipya deśikaḥ
pavitrāṇi pavitrāṇi pañcāmṛta-samuccayaiḥ
14. tatra deśikaḥ caturbhiḥ āsanaiḥ puṣpaṃ nikṣipya,
pañcāmṛta-samuccayaiḥ pavitrāṇi pavitrāṇi (pūjayet)
14. (the ritual master) should place flowers there on the four seats, and consecrate the sacred threads with collections of the five nectars (pañcāmṛta).
रचितान्यमलैः पञ्चरत्नैः सर्वौषधीगणैः ।
नववस्त्रयुगेनाथ सम्यगाच्छाद्य सुव्रते ॥१५॥
15. racitānyamalaiḥ pañcaratnaiḥ sarvauṣadhīgaṇaiḥ ,
navavastrayugenātha samyagācchādya suvrate.
15. racitāni amalaiḥ pañcaratnaiḥ sarvauṣadhīgaṇaiḥ
navavastrayugeṇa atha samyak āchādya suvrate
15. suvrate pañcaratnaiḥ sarvauṣadhīgaṇaiḥ amalaiḥ racitāni,
atha navavastrayugeṇa samyak āchādya
15. O virtuous one, (having made) those (sacred threads) adorned with pure five gems and collections of all herbs, and having properly covered them with a pair of fresh garments,
देवि कुम्भं प्रतिष्ठाप्य पूर्ण चामीकरादिभिः ।
देवीमावाह्य तत्कुम्भे मूलमन्त्रेण पूजयेत् ॥१६॥
16. devi kumbhaṁ pratiṣṭhāpya pūrṇa cāmīkarādibhiḥ ,
devīmāvāhya tatkumbhe mūlamantreṇa pūjayet.
16. devi kumbham pratiṣṭāpya pūrṇam cāmīkarādibhiḥ
devīm āvāhya tat kumbhe mūlamantreṇa pūjayet
16. devi cāmīkarādibhiḥ pūrṇaṃ kumbhaṃ pratiṣṭāpya,
tatkumbhe devīm āvāhya mūlamantreṇa pūjayet
16. O goddess, having established a water pot filled with gold and other substances, he should invoke the goddess into that pot and worship her with the root mantra.
ततः क्रमं समभ्यर्च्य पवित्रार्पणमारभेत् ।
श्रीविद्यया पवित्राणि गुरोर्नाम्ना च देशिकः ॥१७॥
17. tataḥ kramaṁ samabhyarcya pavitrārpaṇamārabhet ,
śrīvidyayā pavitrāṇi gurornāmnā ca deśikaḥ.
17. tataḥ kramaṃ samabhyarcya pavitrārpaṇam ārabhet
śrīvidyayā pavitrāṇi guror nāmnā ca deśikaḥ
17. tataḥ deśikaḥ kramaṃ samabhyarcya śrīvidyayā
guror nāmnā ca pavitrārpaṇam ārabhet pavitrāṇi
17. Then, having worshipped the sequential order, the ritual master should begin the offering of the sacred threads using the śrī-vidyā and the name of the guru.
पवित्रं गुरवे दद्यात्सर्वेभ्यस्तदनन्तरम् ।
गुरुभ्यस्त्रिविधेभ्यश्च पवित्राण्यर्पयेत्ततः ॥१८॥
18. pavitraṁ gurave dadyātsarvebhyastadanantaram ,
gurubhyastrividhebhyaśca pavitrāṇyarpayettataḥ.
18. pavitraṃ gurave dadyāt sarvebhyas tadanantaram
gurubhyas trividebhyas ca pavitrāṇy arpayet tataḥ
18. pavitraṃ gurave dadyāt tataḥ sarvebhyas tadanantaram
trividebhyas ca gurubhyas pavitrāṇi arpayet
18. He should give a sacred thread to the guru, and thereafter to all (the others), and then he should offer sacred threads to the three kinds of gurus as well.
तिथिनित्यागणायाथ पवित्रारोपणं यजेत् ।
नवचक्रस्थितायाथ चक्रेशीनवकाय च ॥१९॥
19. tithinityāgaṇāyātha pavitrāropaṇaṁ yajet ,
navacakrasthitāyātha cakreśīnavakāya ca.
19. tithi-nityā-gaṇāya atha pavitra-āropaṇaṃ yajet
nava-cakra-sthitāya atha cakreśī-navakāya ca
19. atha tithi-nityā-gaṇāya nava-cakra-sthitāya
cakreśī-navakāya ca pavitra-āropaṇaṃ yajet
19. (Then,) O goddess, he should perform the offering of the sacred thread to the group of tithi-nityās, as well as to those situated in the nine chakras and to the group of nine cakra-devis.
रश्मिवृन्दाय देवेशि प्रत्येकं भावपूर्वकम् ।
पवित्रकं समर्प्याथ गुरून् संतोषयेत्प्रिये ॥२०॥
20. raśmivṛndāya deveśi pratyekaṁ bhāvapūrvakam ,
pavitrakaṁ samarpyātha gurūn saṁtoṣayetpriye.
20. raśmi-vṛndāya deveśi pratyekaṃ bhāva-pūrvakam
pavitrakaṃ samarpya atha gurūn santoṣayet priye
20. deveśi priye,
raśmi-vṛndāya pratyekaṃ bhāva-pūrvakam pavitrakaṃ samarpya atha gurūn santoṣayet
20. O queen of the gods, O dear one, having offered a sacred thread to each of the multitudes of rays with devotion, he should then satisfy the gurus.
स्वर्णालंकारवस्त्रैश्च नानाधनसमुच्चयैः ।
तत्प्रसादं पवित्रं च धारयेत्तदनन्तरम् ॥२१॥
21. svarṇālaṁkāravastraiśca nānādhanasamuccayaiḥ ,
tatprasādaṁ pavitraṁ ca dhārayettadanantaram.
21. suvarṇa-alaṃkāra-vastraiḥ ca nānā-dhana-samuccayaiḥ
tat-prasādam pavitram ca dhārayet tat-anantaram
21. ca suvarṇa-alaṃkāra-vastraiḥ nānā-dhana-samuccayaiḥ
ca tat-prasādam pavitram tat-anantaram dhārayet
21. And thereafter one should bestow or wear that sacred grace accompanied by golden ornaments, garments, and various collections of wealth.
तदङ्गहोमं निर्वर्त्य पवित्रेण समर्चयेत् ।
कुमारीपूजनं कुर्यात्ततः सुवासिनीगणम् ॥२२॥
22. tadaṅgahomaṁ nirvartya pavitreṇa samarcayet ,
kumārīpūjanaṁ kuryāttataḥ suvāsinīgaṇam.
22. tat-aṅga-homam nirvartya pavitreṇa samarcayet
kumārī-pūjanam kuryāt tataḥ suvāsinī-gaṇam
22. tat aṅga homam nirvartya pavitreṇa samarcayet
kumārī pūjanam kuryāt tataḥ suvāsinī gaṇam
22. Having performed the associated fire ritual, he should worship with purity, and then conduct the worship of young maidens followed by groups of married women.
योगिन्यो योगिनश्चैव ब्राह्मणा विविधा गणाः ।
पूज्या हि परमेशानि यदीच्छेत्सिद्धिमात्मनः ॥२३॥
23. yoginyo yoginaścaiva brāhmaṇā vividhā gaṇāḥ ,
pūjyā hi parameśāni yadīcchetsiddhimātmanaḥ.
23. yoginyaḥ yoginaḥ ca eva brāhmaṇāḥ vividhāḥ gaṇāḥ
pūjyāḥ hi parameśāni yadi icchet siddhim ātmanaḥ
23. parameśāni yoginyaḥ yoginaḥ ca eva brāhmaṇāḥ vividhāḥ gaṇāḥ ca pūjyāḥ hi,
yadi ātmanaḥ siddhim icchet
23. O Parameśānī, female yogīs, male yogīs, brahmins, and various other groups are indeed to be honored if you desire spiritual attainment for yourself.