योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-7, chapter-81, verse-63
द्वीपाब्धयोऽन्त्रवलयः पार्श्वकाः सर्वपर्वताः ।
प्राणापानावलीदोलाः पवनस्कन्धशालिकाः ॥ ६३ ॥
प्राणापानावलीदोलाः पवनस्कन्धशालिकाः ॥ ६३ ॥
dvīpābdhayo'ntravalayaḥ pārśvakāḥ sarvaparvatāḥ ,
prāṇāpānāvalīdolāḥ pavanaskandhaśālikāḥ 63
prāṇāpānāvalīdolāḥ pavanaskandhaśālikāḥ 63
63.
dvīpābdhayaḥ antravelayaḥ pārśvakāḥ sarvaparvatāḥ
prāṇāpānavalīdolāḥ pavanaskandhaśālikāḥ
prāṇāpānavalīdolāḥ pavanaskandhaśālikāḥ
63.
dvīpābdhayaḥ antravelayaḥ sarvaparvatāḥ
pārśvakāḥ prāṇāpānavalīdolāḥ pavanaskandhaśālikāḥ
pārśvakāḥ prāṇāpānavalīdolāḥ pavanaskandhaśālikāḥ
63.
The islands and oceans became her intestinal coils, and all the mountains became her sides. Her vital breaths (prāṇa and apāna) were like swinging oscillations, or like rows of towering wind-columns.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- द्वीपाब्धयः (dvīpābdhayaḥ) - islands and oceans
- अन्त्रवेलयः (antravelayaḥ) - intestinal coils (coils of intestines, intestinal circles)
- पार्श्वकाः (pārśvakāḥ) - sides (sides, ribs)
- सर्वपर्वताः (sarvaparvatāḥ) - all the mountains (all mountains)
- प्राणापानवलीदोलाः (prāṇāpānavalīdolāḥ) - like swinging oscillations of vital breaths (prāṇa and apāna) (swings of series of vital breaths (prāṇa and apāna))
- पवनस्कन्धशालिकाः (pavanaskandhaśālikāḥ) - like rows of towering wind-columns (rows of wind-shoulders/masses/columns)
Words meanings and morphology
द्वीपाब्धयः (dvīpābdhayaḥ) - islands and oceans
(noun)
Nominative, masculine, plural of dvīpābdhi
dvīpābdhi - islands and oceans
dvandva compound
Compound type : dvandva (dvīpa+abdhi)
- dvīpa – island, continent
noun (masculine) - abdhi – ocean, sea
noun (masculine)
अन्त्रवेलयः (antravelayaḥ) - intestinal coils (coils of intestines, intestinal circles)
(noun)
Nominative, masculine, plural of antravelaya
antravelaya - intestinal coils, circle of intestines
tatpuruṣa compound of antra (intestine) and valaya (circle, coil)
Compound type : tatpuruṣa (antra+valaya)
- antra – intestine, gut
noun (neuter) - valaya – circle, ring, coil, bracelet
noun (masculine)
पार्श्वकाः (pārśvakāḥ) - sides (sides, ribs)
(noun)
Nominative, masculine, plural of pārśvaka
pārśvaka - side, rib, flank
diminutive or 'related to' pārśva
Note: Also accusative plural masculine.
सर्वपर्वताः (sarvaparvatāḥ) - all the mountains (all mountains)
(noun)
Nominative, masculine, plural of sarvaparvata
sarvaparvata - all mountains
karmadhāraya compound sarva (all) + parvata (mountain)
Compound type : karmadhāraya (sarva+parvata)
- sarva – all, every, whole
pronoun (masculine) - parvata – mountain, hill
noun (masculine)
Note: Also accusative plural masculine.
प्राणापानवलीदोलाः (prāṇāpānavalīdolāḥ) - like swinging oscillations of vital breaths (prāṇa and apāna) (swings of series of vital breaths (prāṇa and apāna))
(noun)
Nominative, feminine, plural of prāṇāpānavalīdolā
prāṇāpānavalīdolā - swings of the vital breaths prāṇa and apāna; oscillations of the life-winds.
tatpuruṣa compound of prāṇāpānavalī and dolā
Compound type : tatpuruṣa (prāṇāpāna+valī+dolā)
- prāṇāpāna – inhalation and exhalation, vital breaths (prāṇa and apāna)
noun (masculine)
dvandva compound of prāṇa and apāna - valī – line, row, series, fold, wrinkle
noun (feminine) - dolā – swing, oscillation
noun (feminine)
पवनस्कन्धशालिकाः (pavanaskandhaśālikāḥ) - like rows of towering wind-columns (rows of wind-shoulders/masses/columns)
(noun)
Nominative, feminine, plural of pavanaskandhaśālikā
pavanaskandhaśālikā - rows of wind masses, rows of wind-columns
tatpuruṣa compound of pavanaskandha and śālikā
Compound type : tatpuruṣa (pavana+skandha+śālikā)
- pavana – wind, air
noun (masculine)
Root: pū (class 1) - skandha – shoulder, trunk of a tree, mass, multitude, part
noun (masculine) - śālikā – a small house, row, line
noun (feminine)