योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-7, chapter-81, verse-3
अर्केन्दुवह्निनयनं चलद्दशदिगम्बरम् ।
घनदीर्घप्रभाजालमालानं श्यामलार्चिषाम् ॥ ३ ॥
घनदीर्घप्रभाजालमालानं श्यामलार्चिषाम् ॥ ३ ॥
arkenduvahninayanaṃ caladdaśadigambaram ,
ghanadīrghaprabhājālamālānaṃ śyāmalārciṣām 3
ghanadīrghaprabhājālamālānaṃ śyāmalārciṣām 3
3.
arka-indu-vahni-nayanam calat-daśa-dik-ambaram
ghana-dīrgha-prabhājāla-mālānam śyamala arciṣām
ghana-dīrgha-prabhājāla-mālānam śyamala arciṣām
3.
arka-indu-vahni-nayanam calat-daśa-dik-ambaram
ghana-dīrgha-prabhājāla-mālānam śyamala arciṣām
ghana-dīrgha-prabhājāla-mālānam śyamala arciṣām
3.
With eyes like the sun, moon, and fire, and having the moving ten directions as its garment, it forms a dense, long network of radiance, like a garland for dark-blue flames.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- अर्क-इन्दु-वह्नि-नयनम् (arka-indu-vahni-nayanam) - having the sun, moon, and fire as eyes
- चलत्-दश-दिक्-अम्बरम् (calat-daśa-dik-ambaram) - whose garment is the moving ten directions
- घन-दीर्घ-प्रभाजाल-मालानम् (ghana-dīrgha-prabhājāla-mālānam) - a garland-like array of dense, long networks of light
- श्यमल (śyamala) - dark-blue, blackish, dark-colored
- अर्चिषाम् (arciṣām) - of rays, of flames
Words meanings and morphology
अर्क-इन्दु-वह्नि-नयनम् (arka-indu-vahni-nayanam) - having the sun, moon, and fire as eyes
(noun)
Accusative, neuter, singular of arka-indu-vahni-nayana
arka-indu-vahni-nayana - one whose eyes are the sun, moon, and fire
Compound type : bahuvrīhi (arka+indu+vahni+nayana)
- arka – sun
noun (masculine) - indu – moon
noun (masculine) - vahni – fire
noun (masculine) - nayana – eye, leading
noun (neuter)
Root: nī (class 1)
चलत्-दश-दिक्-अम्बरम् (calat-daśa-dik-ambaram) - whose garment is the moving ten directions
(noun)
Accusative, neuter, singular of calat-daśa-dik-ambara
calat-daśa-dik-ambara - having the moving ten directions as garment
Compound type : bahuvrīhi (calat+daśa+dik+ambara)
- calat – moving, trembling
adjective
Present Active Participle
From root cal (to move)
Root: cal (class 1) - daśa – ten
numeral - dik – direction, quarter
noun (feminine) - ambara – garment, sky, atmosphere
noun (neuter)
घन-दीर्घ-प्रभाजाल-मालानम् (ghana-dīrgha-prabhājāla-mālānam) - a garland-like array of dense, long networks of light
(noun)
Accusative, neuter, singular of ghana-dīrgha-prabhājāla-mālāna
ghana-dīrgha-prabhājāla-mālāna - an array/garland of dense, long networks of light
Compound type : tatpuruṣa (ghana+dīrgha+prabhājāla+mālāna)
- ghana – dense, thick, compact
adjective - dīrgha – long, tall, extensive
adjective - prabhājāla – network of light, mass of splendor
noun (neuter) - mālāna – a garland, string, collection, array
noun (neuter)
श्यमल (śyamala) - dark-blue, blackish, dark-colored
(adjective)
of śyamala
śyamala - dark-blue, blackish, dark-colored
अर्चिषाम् (arciṣām) - of rays, of flames
(noun)
Genitive, masculine, plural of arcis
arcis - ray, flame, light, splendor