योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-7, chapter-81, verse-11
कृशा बहूपवासेव परिनिम्नमहातनुः ।
कज्जलश्यामला मेघमालेव पवनाकुला ॥ ११ ॥
कज्जलश्यामला मेघमालेव पवनाकुला ॥ ११ ॥
kṛśā bahūpavāseva parinimnamahātanuḥ ,
kajjalaśyāmalā meghamāleva pavanākulā 11
kajjalaśyāmalā meghamāleva pavanākulā 11
11.
kṛśā bahūpavāsā iva parininnamahātanuḥ
kajjalaśyāmalā meghamālā iva pavanākulā
kajjalaśyāmalā meghamālā iva pavanākulā
11.
sā (implied) bahūpavāsā iva kṛśā parininnamahātanuḥ (asti).
kajjalaśyāmalā pavanākulā meghamālā iva (asti).
kajjalaśyāmalā pavanākulā meghamālā iva (asti).
11.
She was emaciated, as if from many fasts, with her vast body deeply hollowed out. She was dark like collyrium, resembling a chain of clouds disturbed by the wind.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- कृशा (kṛśā) - thin, emaciated, lean, weak
- बहूपवासा (bahūpavāsā) - one who has undergone many fasts, having many fasts
- इव (iva) - like, as if, as, similar to
- परिनिन्नमहातनुः (parininnamahātanuḥ) - whose huge body is deeply sunken/hollowed out
- कज्जलश्यामला (kajjalaśyāmalā) - dark like collyrium, intensely dark or blackish
- मेघमाला (meghamālā) - garland of clouds, chain of clouds, cloud-bank
- इव (iva) - like, as if, as, similar to
- पवनाकुला (pavanākulā) - agitated by wind, disturbed by wind
Words meanings and morphology
कृशा (kṛśā) - thin, emaciated, lean, weak
(adjective)
Nominative, feminine, singular of kṛśa
kṛśa - thin, emaciated, lean, weak
बहूपवासा (bahūpavāsā) - one who has undergone many fasts, having many fasts
(adjective)
Nominative, feminine, singular of bahūpavāsa
bahūpavāsa - one who has undergone many fasts, having many fasts
Compound type : bahuvrīhi (bahu+upavāsa)
- bahu – many, much, abundant
adjective - upavāsa – fasting, abstinence from food
noun (masculine)
Prefix: upa
Root: vas (class 2)
इव (iva) - like, as if, as, similar to
(indeclinable)
परिनिन्नमहातनुः (parininnamahātanuḥ) - whose huge body is deeply sunken/hollowed out
(adjective)
Nominative, feminine, singular of parininnamahātanu
parininnamahātanu - whose huge body is deeply sunken/hollowed out
Compound type : bahuvrīhi (parininna+mahātanu)
- parininna – deeply sunken, completely bent down
verbal derivative
Past Passive Participle
Derived from prefix pari- + ni- + root nam (to bend)
Prefixes: pari+ni
Root: nam (class 1) - mahātanu – great body, huge body
noun (feminine)
कज्जलश्यामला (kajjalaśyāmalā) - dark like collyrium, intensely dark or blackish
(adjective)
Nominative, feminine, singular of kajjalaśyāmala
kajjalaśyāmala - dark like collyrium, intensely dark or blackish
Compound type : upama-pūrva-pada karmadhāraya (kajjala+śyāmala)
- kajjala – collyrium, lampblack, soot
noun (neuter) - śyāmala – dark, blackish, dark-colored
adjective (feminine)
मेघमाला (meghamālā) - garland of clouds, chain of clouds, cloud-bank
(noun)
Nominative, feminine, singular of meghamālā
meghamālā - garland of clouds, chain of clouds, cloud-bank
Compound type : tatpuruṣa (megha+mālā)
- megha – cloud
noun (masculine) - mālā – garland, string, chain, series
noun (feminine)
इव (iva) - like, as if, as, similar to
(indeclinable)
पवनाकुला (pavanākulā) - agitated by wind, disturbed by wind
(adjective)
Nominative, feminine, singular of pavanākulā
pavanākula - agitated by wind, disturbed by wind
Compound type : tatpuruṣa (pavana+ākula)
- pavana – wind, air
noun (masculine)
Root: pū (class 1) - ākula – agitated, confused, disturbed, full of
adjective (feminine)