योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-7, chapter-93, verse-73
आपदः संपदः सर्वाः सुखं दुःखाय केवलम् ।
जीवितं मरणायैव बत मायाविजृम्भितम् ॥ ७३ ॥
जीवितं मरणायैव बत मायाविजृम्भितम् ॥ ७३ ॥
āpadaḥ saṃpadaḥ sarvāḥ sukhaṃ duḥkhāya kevalam ,
jīvitaṃ maraṇāyaiva bata māyāvijṛmbhitam 73
jīvitaṃ maraṇāyaiva bata māyāvijṛmbhitam 73
73.
āpadaḥ sampadaḥ sarvāḥ sukham duḥkhāya kevalam
jīvitam maraṇāya eva bata māyā-vijṛmbhitam
jīvitam maraṇāya eva bata māyā-vijṛmbhitam
73.
sarvāḥ sampadaḥ āpadaḥ (eva),
sukham kevalam duḥkhāya (eva),
jīvitam maraṇāya eva.
bata,
(etat) māyā-vijṛmbhitam!
sukham kevalam duḥkhāya (eva),
jīvitam maraṇāya eva.
bata,
(etat) māyā-vijṛmbhitam!
73.
All prosperities are [ultimately] calamities. Joy leads solely to sorrow. Life itself is merely for death. Oh, what a powerful display of illusion (māyā)!
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- आपदः (āpadaḥ) - calamities, misfortunes, dangers
- सम्पदः (sampadaḥ) - prosperities, successes, wealths
- सर्वाः (sarvāḥ) - all, every, whole
- सुखम् (sukham) - happiness, joy, pleasure
- दुःखाय (duḥkhāya) - for sorrow, for misery, for suffering
- केवलम् (kevalam) - merely, only, solely
- जीवितम् (jīvitam) - life, living, existence
- मरणाय (maraṇāya) - for death, for dying
- एव (eva) - indeed, only, merely, certainly
- बत (bata) - alas!, oh!
- माया-विजृम्भितम् (māyā-vijṛmbhitam) - manifestation of illusion (māyā), display of illusion
Words meanings and morphology
आपदः (āpadaḥ) - calamities, misfortunes, dangers
(noun)
Nominative, feminine, plural of āpad
āpad - calamity, misfortune, distress, danger
Prefix: ā
Root: pad (class 4)
सम्पदः (sampadaḥ) - prosperities, successes, wealths
(noun)
Nominative, feminine, plural of sampad
sampad - prosperity, success, wealth, accomplishment
Prefix: sam
Root: pad (class 4)
सर्वाः (sarvāḥ) - all, every, whole
(pronoun)
Nominative, feminine, plural of sarva
sarva - all, every, whole, complete
सुखम् (sukham) - happiness, joy, pleasure
(noun)
Nominative, neuter, singular of sukha
sukha - joy, pleasure, happiness, comfort, ease
दुःखाय (duḥkhāya) - for sorrow, for misery, for suffering
(noun)
Dative, neuter, singular of duḥkha
duḥkha - sorrow, misery, suffering, pain
केवलम् (kevalam) - merely, only, solely
(indeclinable)
जीवितम् (jīvitam) - life, living, existence
(noun)
Nominative, neuter, singular of jīvita
jīvita - life, living, existence, livelihood
Past Passive Participle
Derived from root 'jīv' (to live), used as a nominalized participle.
Root: jīv (class 1)
मरणाय (maraṇāya) - for death, for dying
(noun)
Dative, neuter, singular of maraṇa
maraṇa - death, dying, mortality
Root: mṛ (class 6)
एव (eva) - indeed, only, merely, certainly
(indeclinable)
बत (bata) - alas!, oh!
(indeclinable)
माया-विजृम्भितम् (māyā-vijṛmbhitam) - manifestation of illusion (māyā), display of illusion
(noun)
Nominative, neuter, singular of māyā-vijṛmbhita
māyā-vijṛmbhita - manifestation/display/expansion of illusion (māyā)
Compound type : tatpuruṣa (māyā+vijṛmbhita)
- māyā – illusion, cosmic illusion, magic, artifice
noun (feminine) - vijṛmbhita – expanded, displayed, manifested, yawned, bloomed
adjective (neuter)
Past Passive Participle
Past passive participle from root 'jṛmbh' with prefix 'vi'.
Prefix: vi
Root: jṛmbh (class 1)