महानिर्वाण-तन्त्रम्
mahānirvāṇa-tantram
-
chapter-11
श्रुत्वा शाम्भवधर्माणि वर्णाश्रमविभेदतः ।
अपर्णा परया प्रीत्या पप्रच्च शङ्करं प्रति ॥१॥
अपर्णा परया प्रीत्या पप्रच्च शङ्करं प्रति ॥१॥
1. śrutvā śāmbhavadharmāṇi varṇāśramavibhedataḥ ,
aparṇā parayā prītyā papracca śaṅkaraṁ prati.
aparṇā parayā prītyā papracca śaṅkaraṁ prati.
1.
śrutvā śāmbhavadharmāṇi varṇāśramavibhedataḥ
aparṇā parayā prītyā papracca śaṅkaram prati
aparṇā parayā prītyā papracca śaṅkaram prati
1.
śrutvā śāmbhavadharmāṇi varṇāśramavibhedataḥ
aparṇā parayā prītyā śaṅkaram prati papracca
aparṇā parayā prītyā śaṅkaram prati papracca
1. Having heard the Śāmbhava doctrines concerning the distinctions of social classes and stages of life, Aparṇā with supreme devotion asked Śaṅkara.
वर्णाश्रमाचारधर्माः संस्कारा लोकसिद्धये ।
कथिताः कृपया मह्यं सर्वज्ञेन त्वया प्रभो ॥२॥
कथिताः कृपया मह्यं सर्वज्ञेन त्वया प्रभो ॥२॥
2. varṇāśramācāradharmāḥ saṁskārā lokasiddhaye ,
kathitāḥ kṛpayā mahyaṁ sarvajñena tvayā prabho.
kathitāḥ kṛpayā mahyaṁ sarvajñena tvayā prabho.
2.
varṇāśramācāradharmāḥ saṃskārā loka siddhaye
kathitāḥ kṛpayā mahyam sarvajñena tvayā prabho
kathitāḥ kṛpayā mahyam sarvajñena tvayā prabho
2.
prabho sarvajñena tvayā kṛpayā varṇāśramācāradharmāḥ
saṃskārāḥ ca loka-siddhaye mahyam kathitāḥ
saṃskārāḥ ca loka-siddhaye mahyam kathitāḥ
2. O lord, you who are all-knowing, have compassionately described to me the duties and practices of social classes and stages of life, as well as the ritual purifications, for the welfare of the world.
कलौ दुर्वृत्तयो लोकाः कामक्रोधान्धचेतसः ।
नास्तिकाः संशयात्मानः सदेन्द्रियसुखैषिणः ॥३॥
नास्तिकाः संशयात्मानः सदेन्द्रियसुखैषिणः ॥३॥
3. kalau durvṛttayo lokāḥ kāmakrodhāndhacetasaḥ ,
nāstikāḥ saṁśayātmānaḥ sadendriyasukhaiṣiṇaḥ.
nāstikāḥ saṁśayātmānaḥ sadendriyasukhaiṣiṇaḥ.
3.
kalau durvṛttayo lokāḥ kāmakrodhāndhacetasaḥ
nāstikāḥ saṃśayātmānaḥ sadendriyasukhaiṣiṇaḥ
nāstikāḥ saṃśayātmānaḥ sadendriyasukhaiṣiṇaḥ
3.
kalau durvṛttayaḥ kāma-krodha-andha-cetasaḥ nāstikāḥ
saṃśayātmānaḥ sadā indriya-sukha-eṣiṇaḥ lokāḥ (santi)
saṃśayātmānaḥ sadā indriya-sukha-eṣiṇaḥ lokāḥ (santi)
3. In the Kali age, people are of wicked conduct, their minds blinded by lust and anger, unbelievers, full of doubts, and constantly desiring sensory pleasures.
भवन्निगदितं वर्त्म नानुष्ठास्यन्ति दुर्धियः ।
तेषां का गतिरीशान विशेषाद्वक्तुमर्हसि ॥४॥
तेषां का गतिरीशान विशेषाद्वक्तुमर्हसि ॥४॥
4. bhavannigaditaṁ vartma nānuṣṭhāsyanti durdhiyaḥ ,
teṣāṁ kā gatirīśāna viśeṣādvaktumarhasi.
teṣāṁ kā gatirīśāna viśeṣādvaktumarhasi.
4.
bhavan-nigaditam vartma na anuṣṭhāsyanti durdhiyaḥ
teṣām kā gatiḥ īśāna viśeṣāt vaktum arhasi
teṣām kā gatiḥ īśāna viśeṣāt vaktum arhasi
4.
durdhiyaḥ bhavan-nigaditam vartma na anuṣṭhāsyanti
teṣām kā gatiḥ īśāna viśeṣāt vaktum arhasi
teṣām kā gatiḥ īśāna viśeṣāt vaktum arhasi
4. O lord, those wicked-minded people who will not follow the path declared by you, what destination will they have, and you ought to explain this specifically to me.
साधु पृष्टं त्वया देवि लोकानां हितकारिणि ।
त्वं जगज्जननी दुर्गा जन्मसंसारमोचनी ॥५॥
त्वं जगज्जननी दुर्गा जन्मसंसारमोचनी ॥५॥
5. sādhu pṛṣṭaṁ tvayā devi lokānāṁ hitakāriṇi ,
tvaṁ jagajjananī durgā janmasaṁsāramocanī.
tvaṁ jagajjananī durgā janmasaṁsāramocanī.
5.
sādhu pṛṣṭam tvayā devi lokānām hita-kāriṇi
tvam jagat-jananī durgā janma-saṃsāra-mocanī
tvam jagat-jananī durgā janma-saṃsāra-mocanī
5.
devi hita-kāriṇi tvayā sādhu pṛṣṭam tvam
jagat-jananī durgā janma-saṃsāra-mocanī
jagat-jananī durgā janma-saṃsāra-mocanī
5. O goddess, benefactor of the worlds, well indeed has it been asked by you. You are the mother of the universe, Durgā, who liberates beings from birth and worldly existence.
त्वमाद्या जगतां धात्री पालयित्री परात्परा ।
त्वयैव धार्यते देवि विश्वमेतच्चराचरम् ॥६॥
त्वयैव धार्यते देवि विश्वमेतच्चराचरम् ॥६॥
6. tvamādyā jagatāṁ dhātrī pālayitrī parātparā ,
tvayaiva dhāryate devi viśvametaccarācaram.
tvayaiva dhāryate devi viśvametaccarācaram.
6.
tvam ādyā jagatām dhātrī pālayitrī parātparā
tvayā eva dhāryate devi viśvam etat cara-ācaram
tvayā eva dhāryate devi viśvam etat cara-ācaram
6.
devi tvam jagatām ādyā dhātrī pālayitrī parātparā asi,
etat cara-ācaram viśvam tvayā eva dhāryate
etat cara-ācaram viśvam tvayā eva dhāryate
6. O Devi, you are the primordial mother, the sustainer, and the protector of the worlds, greater than the greatest. By you alone is this entire moving and unmoving universe sustained.
त्वमेव पृथ्वी त्वं वारि त्वं वायुस्त्वं हुताशनः ।
त्वं वियत्त्वमहङ्कारस्त्वं महत्तत्त्वरूपिणी ॥७॥
त्वं वियत्त्वमहङ्कारस्त्वं महत्तत्त्वरूपिणी ॥७॥
7. tvameva pṛthvī tvaṁ vāri tvaṁ vāyustvaṁ hutāśanaḥ ,
tvaṁ viyattvamahaṅkārastvaṁ mahattattvarūpiṇī.
tvaṁ viyattvamahaṅkārastvaṁ mahattattvarūpiṇī.
7.
tvam eva pṛthvī tvam vāri tvam vāyuḥ tvam hutāśanaḥ
tvam viyat tvam ahaṅkāraḥ tvam mahat-tattva-rūpiṇī
tvam viyat tvam ahaṅkāraḥ tvam mahat-tattva-rūpiṇī
7.
tvam eva pṛthvī asi,
tvam vāri asi,
tvam vāyuḥ asi,
tvam hutāśanaḥ asi,
tvam viyat asi,
tvam ahaṅkāraḥ asi,
tvam mahat-tattva-rūpiṇī asi
tvam vāri asi,
tvam vāyuḥ asi,
tvam hutāśanaḥ asi,
tvam viyat asi,
tvam ahaṅkāraḥ asi,
tvam mahat-tattva-rūpiṇī asi
7. You indeed are the earth, you are water, you are wind, you are fire, you are space, you are ego, and you are the embodiment of the cosmic intellect (mahat-tattva).
त्वमेव जीवो लोकेऽस्मिंस्त्वं विद्या परदेवता ।
इन्द्रियाणि मनोबुद्धिर्विश्वेषां त्वं गतिः स्थितिः ॥८॥
इन्द्रियाणि मनोबुद्धिर्विश्वेषां त्वं गतिः स्थितिः ॥८॥
8. tvameva jīvo loke'smiṁstvaṁ vidyā paradevatā ,
indriyāṇi manobuddhirviśveṣāṁ tvaṁ gatiḥ sthitiḥ.
indriyāṇi manobuddhirviśveṣāṁ tvaṁ gatiḥ sthitiḥ.
8.
tvam eva jīvaḥ loke asmin tvam vidyā paradevatā
indriyāṇi manaḥ buddhiḥ viśveṣām tvam gatiḥ sthitiḥ
indriyāṇi manaḥ buddhiḥ viśveṣām tvam gatiḥ sthitiḥ
8.
tvam eva asmin loke jīvaḥ tvam vidyā paradevatā
indriyāṇi manaḥ buddhiḥ viśveṣām tvam gatiḥ sthitiḥ
indriyāṇi manaḥ buddhiḥ viśveṣām tvam gatiḥ sthitiḥ
8. You indeed are the life in this world, you are vidyā, and you are the supreme divinity. You are the senses, the mind, and the intellect, and you are the ultimate refuge and support of all beings.
त्वमेव वेदाः प्रणवः स्मृतयस्त्वं हि संहिताः ।
निगमागमतन्त्राणि सर्वशास्त्रमयी शिवा ॥९॥
निगमागमतन्त्राणि सर्वशास्त्रमयी शिवा ॥९॥
9. tvameva vedāḥ praṇavaḥ smṛtayastvaṁ hi saṁhitāḥ ,
nigamāgamatantrāṇi sarvaśāstramayī śivā.
nigamāgamatantrāṇi sarvaśāstramayī śivā.
9.
tvam eva vedāḥ praṇavaḥ smṛtayaḥ tvam hi
saṃhitāḥ nigamāgamatantrāṇi sarvaśāstramayī śivā
saṃhitāḥ nigamāgamatantrāṇi sarvaśāstramayī śivā
9.
tvam eva vedāḥ praṇavaḥ smṛtayaḥ hi saṃhitāḥ
tvam nigamāgamatantrāṇi sarvaśāstramayī śivā
tvam nigamāgamatantrāṇi sarvaśāstramayī śivā
9. You indeed are the vedas, the sacred syllable praṇava, and the smṛtis, you are also the saṃhitās, the nigamas, āgamas, and tantras, embodying all śāstras, and you are śivā.
महाकाली महालक्ष्मीर्महानीलसरस्वती ।
महोदरी महामाया महारौद्री महेश्वरी ॥१०॥
महोदरी महामाया महारौद्री महेश्वरी ॥१०॥
10. mahākālī mahālakṣmīrmahānīlasarasvatī ,
mahodarī mahāmāyā mahāraudrī maheśvarī.
mahodarī mahāmāyā mahāraudrī maheśvarī.
10.
mahākālī mahālakṣmī mahānīlasarasvatī
mahodarī mahāmāyā mahāraudrī maheśvarī
mahodarī mahāmāyā mahāraudrī maheśvarī
10.
tvam mahākālī mahālakṣmī mahānīlasarasvatī
mahodarī mahāmāyā mahāraudrī maheśvarī asi
mahodarī mahāmāyā mahāraudrī maheśvarī asi
10. You are Mahākālī, Mahālakṣmī, and Mahānīlasarasvatī, as well as Mahodarī, Mahāmāyā, Mahāraudrī, and Maheśvarī.
सर्वज्ञा त्वं ज्ञानमयी नास्त्यवेद्यं तवाऽन्तिके ।
तथापि पृच्चसि प्राज्ञे प्रीतये कथयामि ते ॥११॥
तथापि पृच्चसि प्राज्ञे प्रीतये कथयामि ते ॥११॥
11. sarvajñā tvaṁ jñānamayī nāstyavedyaṁ tavā'ntike ,
tathāpi pṛccasi prājñe prītaye kathayāmi te.
tathāpi pṛccasi prājñe prītaye kathayāmi te.
11.
sarvajñā tvam jñānamayī na asti avedyam tava antike
tathā api pṛcchasi prājñe prītaye kathayāmi te
tathā api pṛcchasi prājñe prītaye kathayāmi te
11.
tvam sarvajñā jñānamayī ca asi,
tava antike avedyam na asti,
tathā api prājñe pṛcchasi,
te prītaye kathayāmi
tava antike avedyam na asti,
tathā api prājñe pṛcchasi,
te prītaye kathayāmi
11. You are omniscient and the very embodiment of knowledge. Nothing is unknown near you. Even so, O wise one, you ask; therefore I speak for your delight.
सत्यमुक्तं त्वया देवि मनुजानां विचेष्टितम् ।
जानन्तोऽपि हितं मत्ताः पापैराशु सुखप्रदैः ॥१२॥
जानन्तोऽपि हितं मत्ताः पापैराशु सुखप्रदैः ॥१२॥
12. satyamuktaṁ tvayā devi manujānāṁ viceṣṭitam ,
jānanto'pi hitaṁ mattāḥ pāpairāśu sukhapradaiḥ.
jānanto'pi hitaṁ mattāḥ pāpairāśu sukhapradaiḥ.
12.
satyam uktam tvayā devi manujānāṃ viceṣṭitam
jānantam api hitam mattāḥ pāpaiḥ āśu sukha-pradaiḥ
jānantam api hitam mattāḥ pāpaiḥ āśu sukha-pradaiḥ
12.
devi,
tvayā manujānāṃ viceṣṭitam satyam uktam.
jānantaḥ api mattāḥ pāpaiḥ āśu sukha-pradaiḥ hitam na acarisyanti
tvayā manujānāṃ viceṣṭitam satyam uktam.
jānantaḥ api mattāḥ pāpaiḥ āśu sukha-pradaiḥ hitam na acarisyanti
12. O Devi, what you have spoken about human behavior is true. Although they know what is beneficial, intoxicated people, blinded by sins that quickly yield fleeting pleasure,
नाऽचरिष्यन्ति सद्वर्त्म हिताहितबहिष्कृताः ।
तेषां निःश्रेयसार्थाय कर्तव्यं यत्तदुच्यते ॥१३॥
तेषां निःश्रेयसार्थाय कर्तव्यं यत्तदुच्यते ॥१३॥
13. nā'cariṣyanti sadvartma hitāhitabahiṣkṛtāḥ ,
teṣāṁ niḥśreyasārthāya kartavyaṁ yattaducyate.
teṣāṁ niḥśreyasārthāya kartavyaṁ yattaducyate.
13.
na ācariṣyanti sad-vartma hita-ahita-bahiṣkṛtāḥ
teṣām niḥśreyasārthāya kartavyam yat tat ucyate
teṣām niḥśreyasārthāya kartavyam yat tat ucyate
13.
hitāhita-bahiṣkṛtāḥ sat-vartma na ācariṣyanti.
teṣām niḥśreyasa-arthāya yat kartavyam tat ucyate
teṣām niḥśreyasa-arthāya yat kartavyam tat ucyate
13. (do not practice) the righteous path, being alienated from what is beneficial and harmful. For their ultimate welfare, whatever must be done is now declared.
अनुष्ठानं निषिद्धस्य त्यागो विहितकर्मणः ।
न्éणां जनयतः पापं क्लेशशोकामयप्रदम् ॥१४॥
न्éणां जनयतः पापं क्लेशशोकामयप्रदम् ॥१४॥
14. anuṣṭhānaṁ niṣiddhasya tyāgo vihitakarmaṇaḥ ,
néṇāṁ janayataḥ pāpaṁ kleśaśokāmayapradam.
néṇāṁ janayataḥ pāpaṁ kleśaśokāmayapradam.
14.
anuṣṭhānaṃ niṣiddhasya tyāgo vihitakarmaṇaḥ
nṛṇāṃ janayataḥ pāpaṃ kleśaśokāmayapradam
nṛṇāṃ janayataḥ pāpaṃ kleśaśokāmayapradam
14.
niṣiddhasya anuṣṭhānaṃ vihitakarmaṇaḥ tyāgaḥ
ca nṛṇāṃ kleśaśokāmayapradam pāpaṃ janayataḥ
ca nṛṇāṃ kleśaśokāmayapradam pāpaṃ janayataḥ
14. The performance of forbidden actions and the abandonment of prescribed duties generate sin in human beings, bringing forth distress, grief, and disease.
स्वानिष्टमात्रजननात् परानिष्टोपपादनात् ।
तदेव पापं द्विविधं जानीहि कुलनायिके ॥१५॥
तदेव पापं द्विविधं जानीहि कुलनायिके ॥१५॥
15. svāniṣṭamātrajananāt parāniṣṭopapādanāt ,
tadeva pāpaṁ dvividhaṁ jānīhi kulanāyike.
tadeva pāpaṁ dvividhaṁ jānīhi kulanāyike.
15.
svaniṣṭamātrajananāt parāniṣṭopapādanāt
tatdeva pāpaṃ dvividhaṃ jānīhi kulanāyike
tatdeva pāpaṃ dvividhaṃ jānīhi kulanāyike
15.
kulanāyike tat eva pāpaṃ svaniṣṭamātrajananāt
parāniṣṭopapādanāt dvividhaṃ jānīhi
parāniṣṭopapādanāt dvividhaṃ jānīhi
15. O mistress of the lineage, know that sin to be of two kinds: that which merely produces harm to oneself, and that which inflicts harm upon others.
परानिष्टकरात् पापात् मुच्यते राजशासनात् ।
अन्यस्मान्मुच्यते मर्त्यः प्रायश्चित्त्या समाधिना ॥१६॥
अन्यस्मान्मुच्यते मर्त्यः प्रायश्चित्त्या समाधिना ॥१६॥
16. parāniṣṭakarāt pāpāt mucyate rājaśāsanāt ,
anyasmānmucyate martyaḥ prāyaścittyā samādhinā.
anyasmānmucyate martyaḥ prāyaścittyā samādhinā.
16.
parāniṣṭakarāt pāpāt mucyate rājaśāsanāt
anyasmāt mucyate martyaḥ prāyaścittyā samādhinā
anyasmāt mucyate martyaḥ prāyaścittyā samādhinā
16.
martyaḥ parāniṣṭakarāt pāpāt rājaśāsanāt
anyasmāt ca prāyaścittyā samādhinā mucyate
anyasmāt ca prāyaścittyā samādhinā mucyate
16. A mortal is freed from sin that brings great harm, from royal punishment, and from other (afflictions) through expiation and through meditation.
प्रायश्चित्त्याऽथवा दण्डैर्न पूता ये कृतांहसः ।
नरकान्न निवर्तन्ते इहामुत्र विगर्हिताः ॥१७॥
नरकान्न निवर्तन्ते इहामुत्र विगर्हिताः ॥१७॥
17. prāyaścittyā'thavā daṇḍairna pūtā ye kṛtāṁhasaḥ ,
narakānna nivartante ihāmutra vigarhitāḥ.
narakānna nivartante ihāmutra vigarhitāḥ.
17.
prāyaścittyā अथवा daṇḍaiḥ na pūtāḥ ye kṛtāṃhasaḥ
narakāt na nivartante iha amutra vigarhitāḥ
narakāt na nivartante iha amutra vigarhitāḥ
17.
ye prāyaścittyā athavā daṇḍaiḥ na pūtāḥ kṛtāṃhasaḥ
iha amutra ca vigarhitāḥ narakāt na nivartante
iha amutra ca vigarhitāḥ narakāt na nivartante
17. Those who have committed sins and are not purified by expiation or by punishments, being condemned both here and hereafter, do not escape from hell.
तत्रादौ कथयाम्याद्ये नृपशासननिर्णयम् ।
यल्लङ्घनान्महेशानि राजा यात्यधमां गतिम् ॥१८॥
यल्लङ्घनान्महेशानि राजा यात्यधमां गतिम् ॥१८॥
18. tatrādau kathayāmyādye nṛpaśāsananirṇayam ,
yallaṅghanānmaheśāni rājā yātyadhamāṁ gatim.
yallaṅghanānmaheśāni rājā yātyadhamāṁ gatim.
18.
tatra ādau kathayāmi ādye nṛpaśāsananiṟṇayam
yat laṅghanāt maheśāni rājā yāti adhamām gatim
yat laṅghanāt maheśāni rājā yāti adhamām gatim
18.
maheśāni tatra ādau nṛpaśāsananiṟṇayam
kathayāmi yat laṅghanāt rājā adhamām gatim yāti
kathayāmi yat laṅghanāt rājā adhamām gatim yāti
18. O Maheśānī, there I will first explain the ordinance regarding royal rule, by violating which a king meets with a degraded fate.
भृत्यान् पुत्रानुदासीनान् प्रियानपि तथाऽप्रियान् ।
शासने च तथा न्याये समदृष्ट्याऽवलोकयेत् ॥१९॥
शासने च तथा न्याये समदृष्ट्याऽवलोकयेत् ॥१९॥
19. bhṛtyān putrānudāsīnān priyānapi tathā'priyān ,
śāsane ca tathā nyāye samadṛṣṭyā'valokayet.
śāsane ca tathā nyāye samadṛṣṭyā'valokayet.
19.
bhṛtyān putrān udāsīnān priyān api tathā apriyān
śāsane ca tathā nyāye samadṛṣṭyā avalokayet
śāsane ca tathā nyāye samadṛṣṭyā avalokayet
19.
bhṛtyān putrān udāsīnān priyān api tathā apriyān
śāsane ca tathā nyāye samadṛṣṭyā avalokayet
śāsane ca tathā nyāye samadṛṣṭyā avalokayet
19. He should look upon servants, sons, indifferent persons, loved ones as well as unloved ones, with equal vision both in governance and in matters of law.
स्वयं चेत् कृतपापः स्यात् पीडयेदकृतांहसः ।
उपवासैश्च दानैस्तान् परितोष्य विशुध्यति ॥२०॥
उपवासैश्च दानैस्तान् परितोष्य विशुध्यति ॥२०॥
20. svayaṁ cet kṛtapāpaḥ syāt pīḍayedakṛtāṁhasaḥ ,
upavāsaiśca dānaistān paritoṣya viśudhyati.
upavāsaiśca dānaistān paritoṣya viśudhyati.
20.
svayam cet kṛtapāpaḥ syāt pīḍayed akṛtāṃhasaḥ
upavāsaiḥ ca dānaiḥ tān paritoṣya viśudhyati
upavāsaiḥ ca dānaiḥ tān paritoṣya viśudhyati
20.
cet svayam kṛtapāpaḥ syāt akṛtāṃhasaḥ pīḍayet
tān upavāsaiḥ dānaiḥ ca paritoṣya viśudhyati
tān upavāsaiḥ dānaiḥ ca paritoṣya viśudhyati
20. If the king himself has committed a sin and has harassed the innocent, he becomes purified by appeasing them through fasts and charity.
वधार्हं मन्यमानः स्वं कृतपापो नराधिपः ।
त्यक्त्वा राज्यं वनं प्राप्य तपसाऽत्मानमुद्धरेत् ॥२१॥
त्यक्त्वा राज्यं वनं प्राप्य तपसाऽत्मानमुद्धरेत् ॥२१॥
21. vadhārhaṁ manyamānaḥ svaṁ kṛtapāpo narādhipaḥ ,
tyaktvā rājyaṁ vanaṁ prāpya tapasā'tmānamuddharet.
tyaktvā rājyaṁ vanaṁ prāpya tapasā'tmānamuddharet.
21.
vadhārham manyamānaḥ svam kṛtapāpaḥ narādhipaḥ
tyaktvā rājyam vanam prāpya tapasā ātmānam uddharet
tyaktvā rājyam vanam prāpya tapasā ātmānam uddharet
21.
kṛtapāpaḥ narādhipaḥ svam vadhārham manyamānaḥ
rājyam tyaktvā vanam prāpya tapasā ātmānam uddharet
rājyam tyaktvā vanam prāpya tapasā ātmānam uddharet
21. Considering himself worthy of execution because of his sin, a king should abandon his kingdom, go to the forest, and deliver his self through spiritual practices.
गुरुदण्डं नैव राजा विदध्याल्लघुपापिषु ।
न लघुं गुरुपापेषु विना हेतुं विपर्यये ॥२२॥
न लघुं गुरुपापेषु विना हेतुं विपर्यये ॥२२॥
22. gurudaṇḍaṁ naiva rājā vidadhyāllaghupāpiṣu ,
na laghuṁ gurupāpeṣu vinā hetuṁ viparyaye.
na laghuṁ gurupāpeṣu vinā hetuṁ viparyaye.
22.
guru-daṇḍam na eva rājā vidadhyāt laghu-pāpiṣu
na laghuṃ guru-pāpeṣu vinā hetum viparyaye
na laghuṃ guru-pāpeṣu vinā hetum viparyaye
22.
rājā laghu-pāpiṣu guru-daṇḍam na eva vidadhyāt
guru-pāpeṣu na laghuṃ (vidadhyāt) viparyaye vinā hetum
guru-pāpeṣu na laghuṃ (vidadhyāt) viparyaye vinā hetum
22. A king should never inflict a severe punishment upon those who have committed minor sins, nor a light punishment upon those who have committed grave sins, unless there is a reason for such a reversal.
तस्मिन् यच्चासने शास्या अनेकोन्मार्गवर्तिनः ।
पापेभ्यो निर्भये शस्तो लघुपापे गुरुर्दमः ॥२३॥
पापेभ्यो निर्भये शस्तो लघुपापे गुरुर्दमः ॥२३॥
23. tasmin yaccāsane śāsyā anekonmārgavartinaḥ ,
pāpebhyo nirbhaye śasto laghupāpe gururdamaḥ.
pāpebhyo nirbhaye śasto laghupāpe gururdamaḥ.
23.
tasmin yat ca āsane śāsyāḥ aneka-unmārga-vartinaḥ
pāpebhjaḥ nirbhaye śastaḥ laghu-pāpe guruḥ damaḥ
pāpebhjaḥ nirbhaye śastaḥ laghu-pāpe guruḥ damaḥ
23.
tasmin āsane yat anekonmārga-vartinaḥ śāsyāḥ pāpebhyaḥ
nirbhaye (santi) laghu-pāpe guruḥ damaḥ śastaḥ
nirbhaye (santi) laghu-pāpe guruḥ damaḥ śastaḥ
23. In that regard, whatever wrongdoers who wander on various deviant paths are to be chastised, for those who are free from fear of sins, a severe penalty is recommended even for a minor sin.
सकृत्कृतापराधेन सत्रपे बहुमानिनि ।
पापाद्भीरौ प्रशस्तः स्याद् गुरुपापे लघुर्दमः ॥२४॥
पापाद्भीरौ प्रशस्तः स्याद् गुरुपापे लघुर्दमः ॥२४॥
24. sakṛtkṛtāparādhena satrape bahumānini ,
pāpādbhīrau praśastaḥ syād gurupāpe laghurdamaḥ.
pāpādbhīrau praśastaḥ syād gurupāpe laghurdamaḥ.
24.
sakṛt kṛta aparādhena sa-trape bahu-mānini
pāpa-bhīrau praśastaḥ syāt guru-pāpe laghuḥ damaḥ
pāpa-bhīrau praśastaḥ syāt guru-pāpe laghuḥ damaḥ
24.
sakṛt-kṛta-aparādhena sa-trape bahu-mānini
pāpa-bhīrau guru-pāpe praśastaḥ laghuḥ damaḥ syāt
pāpa-bhīrau guru-pāpe praśastaḥ laghuḥ damaḥ syāt
24. For one who has committed a transgression only once, who is modest, highly respected, and fearful of sin, a mild punishment is recommended even in the case of a grave sin.
स्वल्पापराधी कौलश्चेत् ब्राह्मणो लघुपापकृत् ।
बहुमान्योऽपि दण्ड्यः स्याद्वचोभिरवनीभृता ॥२५॥
बहुमान्योऽपि दण्ड्यः स्याद्वचोभिरवनीभृता ॥२५॥
25. svalpāparādhī kaulaścet brāhmaṇo laghupāpakṛt ,
bahumānyo'pi daṇḍyaḥ syādvacobhiravanībhṛtā.
bahumānyo'pi daṇḍyaḥ syādvacobhiravanībhṛtā.
25.
svalpa-aparādhī kaulaḥ cet brāhmaṇaḥ laghu-pāpa-kṛt
bahu-mānyaḥ api daṇḍyaḥ syāt vacobhiḥ avanī-bhṛtā
bahu-mānyaḥ api daṇḍyaḥ syāt vacobhiḥ avanī-bhṛtā
25.
svalpa-aparādhī kaulaḥ cet brāhmaṇaḥ laghu-pāpa-kṛt
api bahu-mānyaḥ avanī-bhṛtā daṇḍyaḥ syāt vacobhiḥ
api bahu-mānyaḥ avanī-bhṛtā daṇḍyaḥ syāt vacobhiḥ
25. If a brahmin belonging to a noble family has committed a minor offense and a minor sin, even though he is highly respected, he should be punished with words by the king.
न्यायं दण्डं प्रसादं च विचार्य सचिवैः सह ।
यो न कुर्यान्महीपालः स महापातकी भवेत् ॥२६॥
यो न कुर्यान्महीपालः स महापातकी भवेत् ॥२६॥
26. nyāyaṁ daṇḍaṁ prasādaṁ ca vicārya sacivaiḥ saha ,
yo na kuryānmahīpālaḥ sa mahāpātakī bhavet.
yo na kuryānmahīpālaḥ sa mahāpātakī bhavet.
26.
nyāyam daṇḍam prasādam ca vicārya sacivaiḥ saha
yaḥ na kuryāt mahīpālaḥ sa mahāpātakī bhavet
yaḥ na kuryāt mahīpālaḥ sa mahāpātakī bhavet
26.
yaḥ mahīpālaḥ sacivaiḥ saha nyāyam daṇḍam prasādam
ca na vicārya kuryāt sa mahāpātakī bhavet
ca na vicārya kuryāt sa mahāpātakī bhavet
26. That king who fails to deliberate with his ministers regarding justice, punishment, and favor becomes a great sinner.
न त्यजेत् पितरौ पुत्रो न त्यजेयुर्नृपं प्रजाः ।
न त्यजेत् स्वामिनं भार्या विना तानतिपापिनः ॥२७॥
न त्यजेत् स्वामिनं भार्या विना तानतिपापिनः ॥२७॥
27. na tyajet pitarau putro na tyajeyurnṛpaṁ prajāḥ ,
na tyajet svāminaṁ bhāryā vinā tānatipāpinaḥ.
na tyajet svāminaṁ bhāryā vinā tānatipāpinaḥ.
27.
na tyajet pitarau putraḥ na tyajeyuḥ nṛpam prajāḥ
na tyajet svāminam bhāryā vinā tān atipāpinaḥ
na tyajet svāminam bhāryā vinā tān atipāpinaḥ
27.
putraḥ pitarau na tyajet,
prajāḥ nṛpam na tyajeyuḥ,
bhāryā svāminam na tyajet,
vinā tān atipāpinaḥ
prajāḥ nṛpam na tyajeyuḥ,
bhāryā svāminam na tyajet,
vinā tān atipāpinaḥ
27. A son should not abandon his parents, subjects should not abandon their king, and a wife should not abandon her master, unless they are exceptionally sinful.
राज्यं धनं जीवनं च धार्मिकस्य महीपतेः ।
संरक्षेयुः प्रजा यत्नैरन्यथा यान्त्यधोगतिम् ॥२८॥
संरक्षेयुः प्रजा यत्नैरन्यथा यान्त्यधोगतिम् ॥२८॥
28. rājyaṁ dhanaṁ jīvanaṁ ca dhārmikasya mahīpateḥ ,
saṁrakṣeyuḥ prajā yatnairanyathā yāntyadhogatim.
saṁrakṣeyuḥ prajā yatnairanyathā yāntyadhogatim.
28.
rājyam dhanam jīvanam ca dhārmikasya mahīpateḥ
samrakṣeyuḥ prajā yatnaiḥ anyathā yānti adhogatim
samrakṣeyuḥ prajā yatnaiḥ anyathā yānti adhogatim
28.
dhārmikasya mahīpateḥ rājyam dhanam jīvanam ca prajā yatnaiḥ samrakṣeyuḥ,
anyathā adhogatim yānti
anyathā adhogatim yānti
28. The subjects should carefully protect the kingdom, wealth, and life of a righteous king, otherwise they fall into a degraded state.
मातरं भगिनीञ्चापि तथा दुहितरं शिवे ।
गन्तारो ज्ञानतो ये च महागुरुनिघातकाः ॥२९॥
गन्तारो ज्ञानतो ये च महागुरुनिघातकाः ॥२९॥
29. mātaraṁ bhaginīñcāpi tathā duhitaraṁ śive ,
gantāro jñānato ye ca mahāgurunighātakāḥ.
gantāro jñānato ye ca mahāgurunighātakāḥ.
29.
mātaram bhaginī ca api tathā duhitaram śive
gantāraḥ jñānataḥ ye ca mahāgurunighātakāḥ
gantāraḥ jñānataḥ ye ca mahāgurunighātakāḥ
29.
śive,
ye ca mātaram bhaginīm ca api tathā duhitaram jñānataḥ gantāraḥ,
te mahāgurunighātakāḥ
ye ca mātaram bhaginīm ca api tathā duhitaram jñānataḥ gantāraḥ,
te mahāgurunighātakāḥ
29. O Śivā, those who knowingly have sexual relations with a mother, a sister, or a daughter are slayers of their greatest gurus.
कुलधर्मं समाश्रित्य पुनस्त्यक्तकुलक्रियाः ।
विश्वासघातिनो लोका अतिपातकिनः स्मृताः ॥३०॥
विश्वासघातिनो लोका अतिपातकिनः स्मृताः ॥३०॥
30. kuladharmaṁ samāśritya punastyaktakulakriyāḥ ,
viśvāsaghātino lokā atipātakinaḥ smṛtāḥ.
viśvāsaghātino lokā atipātakinaḥ smṛtāḥ.
30.
kuladharmaṃ samāśritya punar tyakta kulakriyāḥ
viśvāsaghātino lokāḥ atipātakinaḥ smṛtāḥ
viśvāsaghātino lokāḥ atipātakinaḥ smṛtāḥ
30.
kuladharmaṃ samāśritya tyaktakulakriyāḥ punar
viśvāsaghātino lokāḥ atipātakinaḥ smṛtāḥ
viśvāsaghātino lokāḥ atipātakinaḥ smṛtāḥ
30. Those people who, having resorted to the family path, abandon their family duties and betray trust, are considered the worst sinners.
मातरं भगिनीं कन्यां गच्चतो निधनं दमः ।
तासामपि सकामानां तदेव विहितं शिवे ॥३१॥
तासामपि सकामानां तदेव विहितं शिवे ॥३१॥
31. mātaraṁ bhaginīṁ kanyāṁ gaccato nidhanaṁ damaḥ ,
tāsāmapi sakāmānāṁ tadeva vihitaṁ śive.
tāsāmapi sakāmānāṁ tadeva vihitaṁ śive.
31.
mātaraṃ bhaginīṃ kanyāṃ gacchato nidhanaṃ
damaḥ tāsām api sakāmānām tat eva vihitaṃ śive
damaḥ tāsām api sakāmānām tat eva vihitaṃ śive
31.
śive mātaraṃ bhaginīṃ kanyāṃ ca gacchataḥ nidhanaṃ damaḥ ca,
api sakāmānāṃ tāsāṃ tat eva vihitam
api sakāmānāṃ tāsāṃ tat eva vihitam
31. O Shiva, death and punishment are prescribed for one who approaches a mother, sister, or maiden - even if those women are willing, the same rule applies.
मातापितृस्वसुस्तल्पं स्नुषां श्वश्रूं गुरुस्त्रियम् ।
पितामहस्य वनितां तथा मातामहस्य च ॥३२॥
पितामहस्य वनितां तथा मातामहस्य च ॥३२॥
32. mātāpitṛsvasustalpaṁ snuṣāṁ śvaśrūṁ gurustriyam ,
pitāmahasya vanitāṁ tathā mātāmahasya ca.
pitāmahasya vanitāṁ tathā mātāmahasya ca.
32.
mātāpitṛsvasustalpam snuṣāṃ śvaśrūṃ gurustriyam
pitāmahasya vanitām tathā mātāmahasya ca
pitāmahasya vanitām tathā mātāmahasya ca
32.
mātāpitṛsvasustalpam snuṣāṃ śvaśrūṃ gurustriyam
pitāmahasya vanitām tathā mātāmahasya ca
pitāmahasya vanitām tathā mātāmahasya ca
32. One should not approach the bed of a mother, father's sister, daughter-in-law, mother-in-law, preceptor's wife, grandfather's wife, and also a maternal grandfather's wife,
पित्रोर्भ्रातुः सुतां जायां भ्रातुः पत्नीं सुतामपि ।
भागिनेयीं प्रभोः पत्नीं तनयाञ्च कुमारिकाम् ॥३३॥
भागिनेयीं प्रभोः पत्नीं तनयाञ्च कुमारिकाम् ॥३३॥
33. pitrorbhrātuḥ sutāṁ jāyāṁ bhrātuḥ patnīṁ sutāmapi ,
bhāgineyīṁ prabhoḥ patnīṁ tanayāñca kumārikām.
bhāgineyīṁ prabhoḥ patnīṁ tanayāñca kumārikām.
33.
pitrorbhrātuḥ sutām jāyām bhrātuḥ patnīṃ sutāmapi
bhāgineyīṃ prabhoḥ patnīṃ tanayāñca kumārikām
bhāgineyīṃ prabhoḥ patnīṃ tanayāñca kumārikām
33.
pitroḥ bhrātuḥ sutām jāyām bhrātuḥ patnīm sutām
api bhāgineyīm prabhoḥ patnīm tanayām ca kumārikām
api bhāgineyīm prabhoḥ patnīm tanayām ca kumārikām
33. (the wife) of parents, a brother's daughter, a wife, a brother's wife, and also a daughter, a sister's son's wife or sister's daughter, a lord's wife, a daughter, and a maiden.
गच्चतां पापिनां लिङ्गच्चेदो दण्डो विधीयते ।
आसामपि सकामानां दमो नासानिकृन्तनम् ।
गृहान्निर्यापणं चैव पापादस्माद्विमुक्तये ॥३४॥
आसामपि सकामानां दमो नासानिकृन्तनम् ।
गृहान्निर्यापणं चैव पापादस्माद्विमुक्तये ॥३४॥
34. gaccatāṁ pāpināṁ liṅgaccedo daṇḍo vidhīyate ,
āsāmapi sakāmānāṁ damo nāsānikṛntanam ,
gṛhānniryāpaṇaṁ caiva pāpādasmādvimuktaye.
āsāmapi sakāmānāṁ damo nāsānikṛntanam ,
gṛhānniryāpaṇaṁ caiva pāpādasmādvimuktaye.
34.
gacchatām pāpināṃ liṅgacchedo
daṇḍo vidhīyate āsām api sakāmānām
damo nāsānikṛntanam gṛhān niryāpaṇaṃ
ca eva pāpāt asmāt vimuktaye
daṇḍo vidhīyate āsām api sakāmānām
damo nāsānikṛntanam gṛhān niryāpaṇaṃ
ca eva pāpāt asmāt vimuktaye
34.
pāpināṃ gacchatām liṅgacchedat
daṇḍaḥ vidhīyate āsām api sakāmānām
damaḥ nāsā-nikṛntanam ca eva gṛhāt
niryāpaṇam asmāt pāpāt vimuktaye
daṇḍaḥ vidhīyate āsām api sakāmānām
damaḥ nāsā-nikṛntanam ca eva gṛhāt
niryāpaṇam asmāt pāpāt vimuktaye
34. For those sinners who proceed, amputation of the male organ is prescribed as punishment. For these women, even if they are willing, the punishment is cutting off the nose, banishment from the house, and freedom from this sin.
सपिण्डदारतनयाः स्त्रियं विश्वासिनामपि ।
सर्वस्वहरणं केशवपनं गच्चतो दमः ॥३५॥
सर्वस्वहरणं केशवपनं गच्चतो दमः ॥३५॥
35. sapiṇḍadāratanayāḥ striyaṁ viśvāsināmapi ,
sarvasvaharaṇaṁ keśavapanaṁ gaccato damaḥ.
sarvasvaharaṇaṁ keśavapanaṁ gaccato damaḥ.
35.
sapiṇḍadāratanayāḥ striyaṃ viśvāsinām api
sarvasvaharaṇaṃ keśavapanaṃ gacchato damaḥ
sarvasvaharaṇaṃ keśavapanaṃ gacchato damaḥ
35.
viśvāsinām api sapiṇḍa-dāra-tanayāḥ striyam
gacchataḥ sarvasva-haraṇam keśa-vapanam damaḥ
gacchataḥ sarvasva-haraṇam keśa-vapanam damaḥ
35. Even regarding trusted persons, for one who approaches the women who are related as sapinda wives and daughters, the punishment is confiscation of all property and shaving of the head.
स्त्रीभिरेताभिरज्ञानाद् भवेत् परिणयो यदि ।
ब्राह्मेण वापि शैवेन ज्ञात्वा तास्तत्क्षणं त्यजेत् ॥३६॥
ब्राह्मेण वापि शैवेन ज्ञात्वा तास्तत्क्षणं त्यजेत् ॥३६॥
36. strībhiretābhirajñānād bhavet pariṇayo yadi ,
brāhmeṇa vāpi śaivena jñātvā tāstatkṣaṇaṁ tyajet.
brāhmeṇa vāpi śaivena jñātvā tāstatkṣaṇaṁ tyajet.
36.
strībhiḥ etābhiḥ ajñānāt bhavet pariṇayaḥ yadi
brāhmeṇa vā api śaivena jñātvā tāḥ tatkhaṇam tyajet
brāhmeṇa vā api śaivena jñātvā tāḥ tatkhaṇam tyajet
36.
yadi ajñānāt etābhiḥ strībhiḥ pariṇayaḥ bhavet brāhmeṇa vā api śaivena vā,
jñātvā tāḥ tatkhaṇam tyajet
jñātvā tāḥ tatkhaṇam tyajet
36. If, through ignorance, a marriage with these women should take place - whether by the brāhma or the śaiva rite - one should abandon them immediately upon realizing the truth.
सवर्णं दारान् यो गच्चेत् अनुलोमपरस्त्रियम् ।
दमस्तस्य धनादानं मासैकं कणभोजनम् ॥३७॥
दमस्तस्य धनादानं मासैकं कणभोजनम् ॥३७॥
37. savarṇaṁ dārān yo gaccet anulomaparastriyam ,
damastasya dhanādānaṁ māsaikaṁ kaṇabhojanam.
damastasya dhanādānaṁ māsaikaṁ kaṇabhojanam.
37.
savarṇam dārān yaḥ gacchet anulomaparastriyam
damaḥ tasya dhanādānam māsam ekam kaṇabhojanam
damaḥ tasya dhanādānam māsam ekam kaṇabhojanam
37.
yaḥ savarṇam dārān anulomaparastriyam gacchet tasya
damaḥ dhanādānam ekam māsam kaṇabhojanam (bhavet)
damaḥ dhanādānam ekam māsam kaṇabhojanam (bhavet)
37. Whosoever approaches a woman of equal class or an anuloma other-woman, the punishment for him is confiscation of property and the eating of grain-husks for one month.
राजन्यवैश्यशूद्राणां सामान्यानां वरानने ।
ब्राह्मणीं गच्चतां ज्ञानाल्लिङ्गच्चेदो दमः स्मृतः ॥३८॥
ब्राह्मणीं गच्चतां ज्ञानाल्लिङ्गच्चेदो दमः स्मृतः ॥३८॥
38. rājanyavaiśyaśūdrāṇāṁ sāmānyānāṁ varānane ,
brāhmaṇīṁ gaccatāṁ jñānālliṅgaccedo damaḥ smṛtaḥ.
brāhmaṇīṁ gaccatāṁ jñānālliṅgaccedo damaḥ smṛtaḥ.
38.
rājanyavaiśyaśūdrāṇām sāmānyānāṃ varānane brāhmaṇīṃ
gacchatām jñānāt liṅgacchedaḥ damaḥ smṛtaḥ
gacchatām jñānāt liṅgacchedaḥ damaḥ smṛtaḥ
38.
varānane sāmānyānām rājanyavaiśyaśūdrāṇām jñānāt
brāhmaṇīm gacchatām liṅgacchedaḥ damaḥ smṛtaḥ
brāhmaṇīm gacchatām liṅgacchedaḥ damaḥ smṛtaḥ
38. O beautiful-faced one, for common men of the rājanya, vaiśya, and śūdra classes, if they knowingly approach a brāhmaṇa woman, amputation of the male organ is prescribed as punishment.
ब्राह्मणीं विकृतां कृत्वा देशान्निर्यापयेन्नृपः ।
वीरस्त्रीगामिनां तासामेवमेव दमो विधिः ॥३९॥
वीरस्त्रीगामिनां तासामेवमेव दमो विधिः ॥३९॥
39. brāhmaṇīṁ vikṛtāṁ kṛtvā deśānniryāpayennṛpaḥ ,
vīrastrīgāmināṁ tāsāmevameva damo vidhiḥ.
vīrastrīgāmināṁ tāsāmevameva damo vidhiḥ.
39.
brāhmaṇīṃ vikṛtāṃ kṛtvā deśāt niryāpayet nṛpaḥ
vīrastrīgāminām tāsām evam eva damaḥ vidhiḥ
vīrastrīgāminām tāsām evam eva damaḥ vidhiḥ
39.
nṛpaḥ brāhmaṇīm vikṛtām kṛtvā deśāt niryāpayet
tāsām vīrastrīgāminām evam eva damaḥ vidhiḥ
tāsām vīrastrīgāminām evam eva damaḥ vidhiḥ
39. Having disfigured the brāhmaṇa woman, the king should banish her from the country. For those men who approach the wives of heroes, the rule of punishment is precisely the same.
दुरात्मा यस्तु रमते प्रतिलोमपरस्त्रिया ।
दण्डस्तस्य धनादानं त्रिमासं कणभोजनम् ॥४०॥
दण्डस्तस्य धनादानं त्रिमासं कणभोजनम् ॥४०॥
40. durātmā yastu ramate pratilomaparastriyā ,
daṇḍastasya dhanādānaṁ trimāsaṁ kaṇabhojanam.
daṇḍastasya dhanādānaṁ trimāsaṁ kaṇabhojanam.
40.
durātmā yaḥ tu ramate pratilomaparastriyā
daṇḍaḥ tasya dhanādānam trimāsam kaṇabhojanam
daṇḍaḥ tasya dhanādānam trimāsam kaṇabhojanam
40.
yaḥ tu durātmā pratilomaparastriyā ramate
tasya daṇḍaḥ dhanādānam trimāsam kaṇabhojanam
tasya daṇḍaḥ dhanādānam trimāsam kaṇabhojanam
40. As for the wicked person who has intercourse with a woman of a lower social class in a pratiloma union, his punishment is confiscation of property and the eating of grain husks for three months.
सकामायाः स्त्रियाश्चापि दण्डस्तद्वद्विधीयते ।
बलात्कारगता भार्या त्याज्या पाल्या भवेत् शिवे ॥४१॥
बलात्कारगता भार्या त्याज्या पाल्या भवेत् शिवे ॥४१॥
41. sakāmāyāḥ striyāścāpi daṇḍastadvadvidhīyate ,
balātkāragatā bhāryā tyājyā pālyā bhavet śive.
balātkāragatā bhāryā tyājyā pālyā bhavet śive.
41.
sakāmāyāḥ striyā ca api daṇḍaḥ tadvat vidhīyate
balātkāragatā bhāryā tyājyā pālyā bhavet śive
balātkāragatā bhāryā tyājyā pālyā bhavet śive
41.
sakāmāyāḥ striyā ca api daṇḍaḥ tadvat vidhīyate
balātkāragatā bhāryā tyājyā pālyā bhavet śive
balātkāragatā bhāryā tyājyā pālyā bhavet śive
41. O Shiva, the punishment for a willing woman is likewise prescribed. If a wife is taken by force, she is to be abandoned, but if she was overpowered, she must be protected.
ब्राह्मी भार्याऽथवा शैवी कामतो वाप्यकामतः ।
सर्वथा हि परित्याज्या स्याच्चेत् परगता सकृत् ॥४२॥
सर्वथा हि परित्याज्या स्याच्चेत् परगता सकृत् ॥४२॥
42. brāhmī bhāryā'thavā śaivī kāmato vāpyakāmataḥ ,
sarvathā hi parityājyā syāccet paragatā sakṛt.
sarvathā hi parityājyā syāccet paragatā sakṛt.
42.
brāhmī bhāryā athavā śaivī kāmataḥ vā api akāmataḥ
sarvathā hi parityājyā syāt cet para-gatā sakṛt
sarvathā hi parityājyā syāt cet para-gatā sakṛt
42.
brāhmī śaivī vā bhāryā kāmataḥ akāmataḥ vā api
cet sakṛt para-gatā syāt sarvathā hi parityājyā
cet sakṛt para-gatā syāt sarvathā hi parityājyā
42. O goddess, whether dedicated to Brahma or to Shiva, a wife who has gone to another man even once - whether willingly or unwillingly - must be completely abandoned.
गच्चतां वारनारीषु गवादिपशुयोनिषु ।
शुद्धिर्भवति देवेशि त्रिरात्रं कणभोजनात् ॥४३॥
शुद्धिर्भवति देवेशि त्रिरात्रं कणभोजनात् ॥४३॥
43. gaccatāṁ vāranārīṣu gavādipaśuyoniṣu ,
śuddhirbhavati deveśi trirātraṁ kaṇabhojanāt.
śuddhirbhavati deveśi trirātraṁ kaṇabhojanāt.
43.
gacchatām vāra-nārīṣu go-ādi-paśu-yoniṣu śuddhiḥ
bhavati deva-īśi tri-rātram kaṇa-bhojanāt
bhavati deva-īśi tri-rātram kaṇa-bhojanāt
43.
devīśi vāra-nārīṣu go-ādi-paśu-yoniṣu gacchatām
tri-rātram kaṇa-bhojanāt śuddhiḥ bhavati
tri-rātram kaṇa-bhojanāt śuddhiḥ bhavati
43. O goddess, purification for those who have relations with courtesans, cows, and other animal species occurs by eating only grain-grains for three nights.
गच्चतां कामतः पुंसः स्त्रियाः पायुं दुरात्मनाम् ।
वध एव विधातव्यो भूभृता शम्भुशासनात् ॥४४॥
वध एव विधातव्यो भूभृता शम्भुशासनात् ॥४४॥
44. gaccatāṁ kāmataḥ puṁsaḥ striyāḥ pāyuṁ durātmanām ,
vadha eva vidhātavyo bhūbhṛtā śambhuśāsanāt.
vadha eva vidhātavyo bhūbhṛtā śambhuśāsanāt.
44.
gacchatām kāmataḥ puṃsaḥ striyāḥ pāyum durātmanām
vadhaḥ eva vidhātavyaḥ bhūbhṛtā śambhuśāsanāt
vadhaḥ eva vidhātavyaḥ bhūbhṛtā śambhuśāsanāt
44.
kāmataḥ gacchatām puṃsaḥ striyāḥ pāyum ca durātmanām
bhūbhṛtā śambhuśāsanāt vadhaḥ eva vidhātavyaḥ
bhūbhṛtā śambhuśāsanāt vadhaḥ eva vidhātavyaḥ
44. O goddess, capital punishment must indeed be inflicted by the king, according to the command of Shiva, upon those wicked men and women who go to each other out of desire, even once.
बलात्कारेण यो गच्चेदपि चाण्डालयोषितम् ।
वधस्तस्य विधातव्यो न क्षन्तव्यः कदापि सः ॥४५॥
वधस्तस्य विधातव्यो न क्षन्तव्यः कदापि सः ॥४५॥
45. balātkāreṇa yo gaccedapi cāṇḍālayoṣitam ,
vadhastasya vidhātavyo na kṣantavyaḥ kadāpi saḥ.
vadhastasya vidhātavyo na kṣantavyaḥ kadāpi saḥ.
45.
balātkāreṇa yaḥ gacchet api cāṇḍālayoṣitam vadhaḥ
tasya vidhātavyaḥ na kṣantavyaḥ kadāpi saḥ
tasya vidhātavyaḥ na kṣantavyaḥ kadāpi saḥ
45.
yaḥ api balātkāreṇa cāṇḍāla-yoṣitam gacchet,
tasya vadhaḥ vidhātavyaḥ,
saḥ kadāpi na kṣantavyaḥ
tasya vadhaḥ vidhātavyaḥ,
saḥ kadāpi na kṣantavyaḥ
45. Whoever forces himself upon even a caṇḍāla woman, his execution must be carried out, and he must never be forgiven.
परिणीतास्तु या नार्यो ब्राह्मैर्वा शैववर्त्मभिः ।
ता एव दारा विज्ञेया अन्याः सर्वाः परस्त्रियः ॥४६॥
ता एव दारा विज्ञेया अन्याः सर्वाः परस्त्रियः ॥४६॥
46. pariṇītāstu yā nāryo brāhmairvā śaivavartmabhiḥ ,
tā eva dārā vijñeyā anyāḥ sarvāḥ parastriyaḥ.
tā eva dārā vijñeyā anyāḥ sarvāḥ parastriyaḥ.
46.
parīṇītāḥ tu yā nāryaḥ brāhmaiḥ vā śaivavartmabhiḥ
tāḥ eva dārāḥ vijñeyāḥ anyāḥ sarvāḥ parastriyaḥ
tāḥ eva dārāḥ vijñeyāḥ anyāḥ sarvāḥ parastriyaḥ
46.
yāḥ nāryaḥ brāhmaiḥ vā śaivavartmabhiḥ parīṇītāḥ
tu tāḥ eva dārāḥ vijñeyāḥ sarvāḥ anyāḥ parastriyaḥ
tu tāḥ eva dārāḥ vijñeyāḥ sarvāḥ anyāḥ parastriyaḥ
46. Only those women who are married according to the brahmi or shaiva rites are to be recognized as lawful wives, and all other women are the wives of other men.
कामात् परस्त्रियं पश्यन् रहः सम्भाषयन् स्पृशन् ।
परिष्वज्योपवासेन विशुध्येद् द्विगुणक्रमात् ॥४७॥
परिष्वज्योपवासेन विशुध्येद् द्विगुणक्रमात् ॥४७॥
47. kāmāt parastriyaṁ paśyan rahaḥ sambhāṣayan spṛśan ,
pariṣvajyopavāsena viśudhyed dviguṇakramāt.
pariṣvajyopavāsena viśudhyed dviguṇakramāt.
47.
kāmāt parastriyam paśyan rahaḥ sambhāṣayan spṛśan
pariṣvajya upavāsena viśudhyet dviguṇakramāt
pariṣvajya upavāsena viśudhyet dviguṇakramāt
47.
kāmāt parastriyam paśyan rahaḥ sambhāṣayan spṛśan
pariṣvajya ca upavāsena dviguṇakramāt viśudhyet
pariṣvajya ca upavāsena dviguṇakramāt viśudhyet
47. If a man out of desire looks at another man's wife, converses with her in private, touches her, or embraces her, he becomes purified through fasting in a progressively doubled manner.
कुर्वत्येवं सकामा या परपुंसा कुलाङ्गना ।
उक्तोपवासविधिना स्वात्मानं परिशोधयेत् ॥४८॥
उक्तोपवासविधिना स्वात्मानं परिशोधयेत् ॥४८॥
48. kurvatyevaṁ sakāmā yā parapuṁsā kulāṅganā ,
uktopavāsavidhinā svātmānaṁ pariśodhayet.
uktopavāsavidhinā svātmānaṁ pariśodhayet.
48.
kurvatyevaṃ sakāmā yā parapuṃsā kulāṅganā
uktopavāsavidhinā svātmānaṃ pariśodhayet
uktopavāsavidhinā svātmānaṃ pariśodhayet
48.
yā sakāmā kulāṅganā evaṃ kurvatī parapuṃsā
uktopavāsavidhinā svātmānaṃ pariśodhayet
uktopavāsavidhinā svātmānaṃ pariśodhayet
48. If a woman of a good family, moved by desire, acts thus with another man, she should purify herself through the aforementioned fasting procedure.
ब्रुवन्निन्द्यं वचः स्त्रीषु पश्यन् गुह्यं परस्त्रियाः ।
हसन् गुरुतरं मर्त्यः शुध्येद् द्विरुपवासतः ॥४९॥
हसन् गुरुतरं मर्त्यः शुध्येद् द्विरुपवासतः ॥४९॥
49. bruvannindyaṁ vacaḥ strīṣu paśyan guhyaṁ parastriyāḥ ,
hasan gurutaraṁ martyaḥ śudhyed dvirupavāsataḥ.
hasan gurutaraṁ martyaḥ śudhyed dvirupavāsataḥ.
49.
bruvannindyaṃ vacaḥ strīṣu paśyan guhyaṃ parastriyāḥ
hasan gurutaraṃ martyaḥ śudhyed dvirupavāsataḥ
hasan gurutaraṃ martyaḥ śudhyed dvirupavāsataḥ
49.
martyaḥ strīṣu indyaṃ vacaḥ bruvan,
parastriyāḥ guhyaṃ paśyan,
hasan ca gurutaraṃ dvirupavāsataḥ śudhyet
parastriyāḥ guhyaṃ paśyan,
hasan ca gurutaraṃ dvirupavāsataḥ śudhyet
49. If a mortal man speaks blameworthy words to women, looks at the private parts of another man's wife, or laughs inappropriately, he becomes purified through fasting twice as much.
दर्शयन्नग्नमात्मानं कुर्वन्नग्नं तथा परम् ।
त्रिरात्रमशनं त्यक्त्वा शुद्धो भवति मानवः ॥५०॥
त्रिरात्रमशनं त्यक्त्वा शुद्धो भवति मानवः ॥५०॥
50. darśayannagnamātmānaṁ kurvannagnaṁ tathā param ,
trirātramaśanaṁ tyaktvā śuddho bhavati mānavaḥ.
trirātramaśanaṁ tyaktvā śuddho bhavati mānavaḥ.
50.
darśayan agnam ātmānam kurvan agnam tathā param
trirātram aśanam tyaktvā śuddho bhavati mānavaḥ
trirātram aśanam tyaktvā śuddho bhavati mānavaḥ
50.
mānavaḥ ātmānam agnam darśayan param tathā agnam
kurvan trirātram aśanam tyaktvā śuddhaḥ bhavati
kurvan trirātram aśanam tyaktvā śuddhaḥ bhavati
50. A human being becomes purified by abstaining from food for three nights, if he shows his own body to fire, or if he makes another person do so before the fire.
पत्न्याः पराभिगमनं प्रमाणयति चेत् पतिः ।
नृपस्तदा तां तज्जारं शास्यात् शास्त्रानुसारतः ॥५१॥
नृपस्तदा तां तज्जारं शास्यात् शास्त्रानुसारतः ॥५१॥
51. patnyāḥ parābhigamanaṁ pramāṇayati cet patiḥ ,
nṛpastadā tāṁ tajjāraṁ śāsyāt śāstrānusārataḥ.
nṛpastadā tāṁ tajjāraṁ śāsyāt śāstrānusārataḥ.
51.
patnyāḥ para-abhigamanam pramāṇayati cet patiḥ
nṛpaḥ tadā tām tat-jāram śāsyāt śāstra-anusārataḥ
nṛpaḥ tadā tām tat-jāram śāsyāt śāstra-anusārataḥ
51.
cet patiḥ patnyāḥ para-abhigamanam pramāṇayati tadā
nṛpaḥ tām tat-jāram ca śāstra-anusārataḥ śāsyāt
nṛpaḥ tām tat-jāram ca śāstra-anusārataḥ śāsyāt
51. If a husband establishes the fact that his wife has gone to another man, then the king must punish both her and her paramour in accordance with the scriptures.
प्रमाणे यद्यशक्तः स्यात् दयितोपपतेः पतिः ।
त्यक्त्वा तां पोषयेद् ग्रासैस्तिष्ठेच्चेत् पतिशासने ॥५२॥
त्यक्त्वा तां पोषयेद् ग्रासैस्तिष्ठेच्चेत् पतिशासने ॥५२॥
52. pramāṇe yadyaśaktaḥ syāt dayitopapateḥ patiḥ ,
tyaktvā tāṁ poṣayed grāsaistiṣṭheccet patiśāsane.
tyaktvā tāṁ poṣayed grāsaistiṣṭheccet patiśāsane.
52.
pramāṇe yadi aśaktaḥ syāt dayitopapateḥ patiḥ
tyaktvā tām poṣayet grāsaiḥ tiṣṭhet cet patiśāsane
tyaktvā tām poṣayet grāsaiḥ tiṣṭhet cet patiśāsane
52.
yadi patiḥ dayitopapateḥ pramāṇe aśaktaḥ syāt,
tām tyaktvā grāsaiḥ poṣayet,
cet patiśāsane tiṣṭhet
tām tyaktvā grāsaiḥ poṣayet,
cet patiśāsane tiṣṭhet
52. If the husband is unable to establish proof regarding his wife and her paramour, he should abandon her and maintain her with just enough food for survival, provided she abides by her husband's command.
रममाणामुपपतौ पश्यन् पत्नीं पतिस्तदा ।
निघ्नन् वनितया जारं वधार्हो नैव भूभृतः ॥५३॥
निघ्नन् वनितया जारं वधार्हो नैव भूभृतः ॥५३॥
53. ramamāṇāmupapatau paśyan patnīṁ patistadā ,
nighnan vanitayā jāraṁ vadhārho naiva bhūbhṛtaḥ.
nighnan vanitayā jāraṁ vadhārho naiva bhūbhṛtaḥ.
53.
ramamāṇām upapatau paśyan patī tadā nighnan
vanitayā jāram vadhārhau na iva bhūbhṛtaḥ
vanitayā jāram vadhārhau na iva bhūbhṛtaḥ
53.
tadā upapatau ramamānām patī paśyan,
vanitayā jāram nighnan,
bhūbhṛtaḥ vadhārhau na iva
vanitayā jāram nighnan,
bhūbhṛtaḥ vadhārhau na iva
53. When a husband sees his wife sporting with her paramour, and kills the paramour along with the woman, the king (should consider) them not deserving of death.
भर्तुर्निवारणं यत्र गमने येन भाषणे ।
प्रयाणाद्भाषणात्तत्र त्यागार्हा स्यात् कुलाङ्गना ॥५४॥
प्रयाणाद्भाषणात्तत्र त्यागार्हा स्यात् कुलाङ्गना ॥५४॥
54. bharturnivāraṇaṁ yatra gamane yena bhāṣaṇe ,
prayāṇādbhāṣaṇāttatra tyāgārhā syāt kulāṅganā.
prayāṇādbhāṣaṇāttatra tyāgārhā syāt kulāṅganā.
54.
bhartuḥ nivāraṇam yatra gamane yena bhāṣaṇe
prayāṇāt bhāṣaṇāt tatra tyāgārhā syāt kulāṅganā
prayāṇāt bhāṣaṇāt tatra tyāgārhā syāt kulāṅganā
54.
yatra bhartuḥ nivāraṇam gamane yena bhāṣaṇe
tatra prayāṇāt bhāṣaṇāt kulāṅganā tyāgārhā syāt
tatra prayāṇāt bhāṣaṇāt kulāṅganā tyāgārhā syāt
54. Where a woman goes or speaks against the prohibition of her husband, she, being a woman of a good family, becomes deserving of abandonment because of such departure or speech.
मृते पत्यौ स्वधर्मेण पतिबन्धुवशे स्थिता ।
अभावे पितृबन्धूनां तिष्ठन्ती दायमर्हति ॥५५॥
अभावे पितृबन्धूनां तिष्ठन्ती दायमर्हति ॥५५॥
55. mṛte patyau svadharmeṇa patibandhuvaśe sthitā ,
abhāve pitṛbandhūnāṁ tiṣṭhantī dāyamarhati.
abhāve pitṛbandhūnāṁ tiṣṭhantī dāyamarhati.
55.
mṛte patyau sva-dharmeṇa pati-bandhu-vaśe sthitā
abhāve pitṛ-bandhūnām tiṣṭhanī dāyam arhati
abhāve pitṛ-bandhūnām tiṣṭhanī dāyam arhati
55.
patyau mṛte sva-dharmeṇa pati-bandhu-vaśe sthitā
pitṛ-bandhūnām abhāve tiṣṭhanī dāyam arhati
pitṛ-bandhūnām abhāve tiṣṭhanī dāyam arhati
55. When her husband has died, a wife who remains steadfast in her own duty and under the control of her husband's relatives - or in the absence of her husband's relatives, under the control of her father's relatives - is entitled to inherit property.
द्विर्भोजनं परान्नं च मैथुनामिषभूषणम् ।
पर्यङ्गं रक्तवासश्च विधवा परिवर्जयेत् ॥५६॥
पर्यङ्गं रक्तवासश्च विधवा परिवर्जयेत् ॥५६॥
56. dvirbhojanaṁ parānnaṁ ca maithunāmiṣabhūṣaṇam ,
paryaṅgaṁ raktavāsaśca vidhavā parivarjayet.
paryaṅgaṁ raktavāsaśca vidhavā parivarjayet.
56.
dvibhojanam para-annam ca maithuna-āmiṣa-bhūṣaṇam
paryaṅgam rakta-vāsas ca vidhavā parivarjayet
paryaṅgam rakta-vāsas ca vidhavā parivarjayet
56.
vidhavā dvibhojanam para-annam ca maithuna-āmiṣa-bhūṣaṇam
paryaṅgam rakta-vāsas ca parivarjayet
paryaṅgam rakta-vāsas ca parivarjayet
56. A widow should avoid eating twice a day, food belonging to another, sexual intercourse, meat, ornaments, a bed, and red garments.
नाङ्गमुद्वर्तयेद्वासैर्ग्राम्यालापमपि त्यजेत् ।
देवव्रता नयेत् कालं वैधव्यं धर्ममाश्रिता ॥५७॥
देवव्रता नयेत् कालं वैधव्यं धर्ममाश्रिता ॥५७॥
57. nāṅgamudvartayedvāsairgrāmyālāpamapi tyajet ,
devavratā nayet kālaṁ vaidhavyaṁ dharmamāśritā.
devavratā nayet kālaṁ vaidhavyaṁ dharmamāśritā.
57.
na aṅgam udvartayet vāsaiḥ grāmya-ālāpam api tyajet
deva-vratā nayet kālam vaidhavyam dharmam āśritā
deva-vratā nayet kālam vaidhavyam dharmam āśritā
57.
dharmam āśritā deva-vratā vāsaiḥ aṅgam na udvartayet,
grāmya-ālāpam api tyajet,
vaidhavyam kālam nayet
grāmya-ālāpam api tyajet,
vaidhavyam kālam nayet
57. Abiding by her religious duty and devoted to divine observances, a widow should not massage her body with scented garments, she should give up vulgar speech, and she should spend her time living as a widow.
न विद्यते पिता यस्य शिशोर्माता पितामहः ।
नियतं पालने तस्य मातृबन्धुः प्रशस्यते ॥५८॥
नियतं पालने तस्य मातृबन्धुः प्रशस्यते ॥५८॥
58. na vidyate pitā yasya śiśormātā pitāmahaḥ ,
niyataṁ pālane tasya mātṛbandhuḥ praśasyate.
niyataṁ pālane tasya mātṛbandhuḥ praśasyate.
58.
na vidyate pitā yasya śiśor mātā pitāmahaḥ
niyataṃ pālane tasya mātṛbandhuḥ praśasyate
niyataṃ pālane tasya mātṛbandhuḥ praśasyate
58.
yasya śiśoḥ pitā mātā pitāmahaḥ na vidyate
tasya pālane mātṛbandhuḥ niyataṃ praśasyate
tasya pālane mātṛbandhuḥ niyataṃ praśasyate
58. When a child has no father, mother, or paternal grandfather, the maternal relative is properly recommended for his protection.
मातुर्माता पिता भ्राता मातुर्भ्रातुः सुतास्तथा ।
मातुः पितुः सोदराश्च विज्ञेयाः मातृबान्धवाः ॥५९॥
मातुः पितुः सोदराश्च विज्ञेयाः मातृबान्धवाः ॥५९॥
59. māturmātā pitā bhrātā māturbhrātuḥ sutāstathā ,
mātuḥ pituḥ sodarāśca vijñeyāḥ mātṛbāndhavāḥ.
mātuḥ pituḥ sodarāśca vijñeyāḥ mātṛbāndhavāḥ.
59.
mātur mātā pitā bhrātā māturbhrātuḥ sutās tathā
mātuḥ gituḥ sodarāś ca vijñeyā mātṛbāndhavāḥ
mātuḥ gituḥ sodarāś ca vijñeyā mātṛbāndhavāḥ
59.
mātuḥ mātā pitā bhrātā māturbhrātuḥ sutāḥ tathā
mātuḥ pituḥ sodarāḥ ca mātṛbāndhavāḥ vijñeyāḥ
mātuḥ pituḥ sodarāḥ ca mātṛbāndhavāḥ vijñeyāḥ
59. The mother's mother, father, and brother, the sons of the mother's brother, and the full brothers of the mother and of the father are to be understood as maternal relatives.
पितुर्माता पिता भ्राता पितुर्भ्रातुः स्वसुः सुताः ।
पितुः पितुः सोदराश्च विज्ञेयाः पितृबान्धवाः ॥६०॥
पितुः पितुः सोदराश्च विज्ञेयाः पितृबान्धवाः ॥६०॥
60. piturmātā pitā bhrātā piturbhrātuḥ svasuḥ sutāḥ ,
pituḥ pituḥ sodarāśca vijñeyāḥ pitṛbāndhavāḥ.
pituḥ pituḥ sodarāśca vijñeyāḥ pitṛbāndhavāḥ.
60.
pituḥ mātā pitā bhrātā pituḥ bhrātuḥ svasuḥ sutāḥ
pituḥ pituḥ sodarāḥ ca vijñeyāḥ pitṛbāndhavāḥ
pituḥ pituḥ sodarāḥ ca vijñeyāḥ pitṛbāndhavāḥ
60.
pituḥ mātā pitā bhrātā pituḥ bhrātuḥ svasuḥ sutāḥ
pituḥ pituḥ sodarāḥ ca pitṛbāndhavāḥ vijñeyāḥ
pituḥ pituḥ sodarāḥ ca pitṛbāndhavāḥ vijñeyāḥ
60. The father's mother, father, and brother, the sons of the father's brother and sister, and the full brothers of the father's father are to be understood as paternal relatives.
पत्युर्माता पिता भ्राता पत्युर्भ्रातुः स्वसुः सुताः ।
पत्युः पितुः सोदराश्च विज्ञेयाः पतिबान्धवाः ॥६१॥
पत्युः पितुः सोदराश्च विज्ञेयाः पतिबान्धवाः ॥६१॥
61. patyurmātā pitā bhrātā patyurbhrātuḥ svasuḥ sutāḥ ,
patyuḥ pituḥ sodarāśca vijñeyāḥ patibāndhavāḥ.
patyuḥ pituḥ sodarāśca vijñeyāḥ patibāndhavāḥ.
61.
patyuḥ mātā pitā bhrātā patyuḥ bhrātuḥ svasuḥ sutāḥ
patyuḥ pituḥ sodarāḥ ca vijñeyāḥ patibāndhavāḥ
patyuḥ pituḥ sodarāḥ ca vijñeyāḥ patibāndhavāḥ
61.
patyuḥ mātā pitā bhrātā patyuḥ bhrātuḥ svasuḥ sutāḥ
patyuḥ pituḥ sodarāḥ ca patibāndhavāḥ vijñeyāḥ
patyuḥ pituḥ sodarāḥ ca patibāndhavāḥ vijñeyāḥ
61. The husband's mother, father, and brother, the sons of the husband's brother and sister, and the full brothers of the husband's father are to be understood as relatives through the husband.
पित्रे मात्रे पितुः पित्रे पितामह्यै तथा स्त्रियै ।
अयोग्यसूनवे पुत्रहीनमातामहाय च ॥६२॥
अयोग्यसूनवे पुत्रहीनमातामहाय च ॥६२॥
62. pitre mātre pituḥ pitre pitāmahyai tathā striyai ,
ayogyasūnave putrahīnamātāmahāya ca.
ayogyasūnave putrahīnamātāmahāya ca.
62.
pitre mātre pituḥ pitre pitāmahyai tathā
striyai ayogyasūnave putrahīnamātāmahāya ca
striyai ayogyasūnave putrahīnamātāmahāya ca
62.
pitre mātre pituḥ pitre pitāmahyai tathā
striyai ayogyasūnave putrahīnamātāmahāya ca
striyai ayogyasūnave putrahīnamātāmahāya ca
62. To the father, the mother, the father's father, the paternal grandmother, as well as to the woman, to the unworthy son, and to the childless maternal grandfather -
मातामह्यै दरिद्रेभ्य एभ्यो वासस्तथाऽशनम् ।
दापयेन्नृपतिः पुंसा यथाविभवमम्बिके ॥६३॥
दापयेन्नृपतिः पुंसा यथाविभवमम्बिके ॥६३॥
63. mātāmahyai daridrebhya ebhyo vāsastathā'śanam ,
dāpayennṛpatiḥ puṁsā yathāvibhavamambike.
dāpayennṛpatiḥ puṁsā yathāvibhavamambike.
63.
mātāmahyai daridrebhya ebhyo vāsastathā aśanam
dāpayet nṛpatiḥ puṃsā yathāvibhavam ambike
dāpayet nṛpatiḥ puṃsā yathāvibhavam ambike
63.
ambike nṛpatiḥ ebhyo daridrebhyo mātāmahyai ca
yathāvibhavam vāsaḥ aśanam ca puṃsā dāpayet
yathāvibhavam vāsaḥ aśanam ca puṃsā dāpayet
63. O Ambikā, the king should cause clothing and food to be provided by men according to their wealth to these destitute people and to the maternal grandmother.
दुर्वाच्यं कथयन् पत्नीमेकाहमशनं त्यजेत् ।
त्र्यहं सन्ताडयन् रक्तं पातयन् सप्त वासरान् ॥६४॥
त्र्यहं सन्ताडयन् रक्तं पातयन् सप्त वासरान् ॥६४॥
64. durvācyaṁ kathayan patnīmekāhamaśanaṁ tyajet ,
tryahaṁ santāḍayan raktaṁ pātayan sapta vāsarān.
tryahaṁ santāḍayan raktaṁ pātayan sapta vāsarān.
64.
durvācyaṃ kathayan patnīm ekāham aśanaṃ tyajet
tryahaṃ santāḍayan raktaṃ pātayan sapta vāsaran
tryahaṃ santāḍayan raktaṃ pātayan sapta vāsaran
64.
durvācyaṃ kathayan ekāham aśanaṃ tyajet tryahaṃ
santāḍayan raktaṃ pātayan sapta vāsaran patnīm
santāḍayan raktaṃ pātayan sapta vāsaran patnīm
64. If a man speaks harsh words to his wife, he should fast for a single day. If he strikes her, he should fast for three days. If he causes her to bleed, he should fast for seven days.
क्रोधाद्वा मोहतो भार्यां मातरं भगिनीं सुताम् ।
वदन्नुपोष्य सप्ताहं विशुध्येच्चिवशासनात् ॥६५॥
वदन्नुपोष्य सप्ताहं विशुध्येच्चिवशासनात् ॥६५॥
65. krodhādvā mohato bhāryāṁ mātaraṁ bhaginīṁ sutām ,
vadannupoṣya saptāhaṁ viśudhyeccivaśāsanāt.
vadannupoṣya saptāhaṁ viśudhyeccivaśāsanāt.
65.
krodhād vā mohato bhāryāṃ mātaraṃ bhaginīṃ sutām
vadann upoṣya saptāhaṃ viśudhyec chivaśāsanāt
vadann upoṣya saptāhaṃ viśudhyec chivaśāsanāt
65.
krodhāt vā mohataḥ bhāryāṃ mātaraṃ bhaginīṃ
sutām vadan saptāhaṃ upoṣya śivaśāsanāt viśudhyet
sutām vadan saptāhaṃ upoṣya śivaśāsanāt viśudhyet
65. Out of anger or delusion, if someone abuses his wife, mother, sister, or daughter, he becomes purified after fasting for a week, in accordance with the command of Shiva.
शण्ढेनोद्वाहितां कन्यां कालातीतेऽपि पार्थिवः ।
जानन्नुद्वाहयेत् भूयो विधिरेषः शिवोदितः ॥६६॥
जानन्नुद्वाहयेत् भूयो विधिरेषः शिवोदितः ॥६६॥
66. śaṇḍhenodvāhitāṁ kanyāṁ kālātīte'pi pārthivaḥ ,
jānannudvāhayet bhūyo vidhireṣaḥ śivoditaḥ.
jānannudvāhayet bhūyo vidhireṣaḥ śivoditaḥ.
66.
śaṇḍhena udvāhitām kanyām kālātīte api pārthivaḥ
jānan udvāhayet bhūyaḥ vidhiḥ eṣaḥ śivauditaḥ
jānan udvāhayet bhūyaḥ vidhiḥ eṣaḥ śivauditaḥ
66.
pārthivaḥ jānan śaṇḍhena udvāhitām kanyām kālātīte
api bhūyaḥ udvāhayet eṣaḥ vidhiḥ śivoditaḥ
api bhūyaḥ udvāhayet eṣaḥ vidhiḥ śivoditaḥ
66. O king, if a man knowingly marries a virgin who was previously married to a eunuch, even after the passage of time, he should marry her again - this is the rule declared by Shiva.
परिणीता न रमिता कन्यका विधवा भवेत् ।
साप्युद्वाह्या पुनः पित्रा शैवधर्मेष्वयं विधिः ॥६७॥
साप्युद्वाह्या पुनः पित्रा शैवधर्मेष्वयं विधिः ॥६७॥
67. pariṇītā na ramitā kanyakā vidhavā bhavet ,
sāpyudvāhyā punaḥ pitrā śaivadharmeṣvayaṁ vidhiḥ.
sāpyudvāhyā punaḥ pitrā śaivadharmeṣvayaṁ vidhiḥ.
67.
pariṇītā na ramitā kanyakā vidhavā bhavet sā api
udvāhyā punaḥ pitrā śaivadharmeṣu ayam vidhiḥ
udvāhyā punaḥ pitrā śaivadharmeṣu ayam vidhiḥ
67.
pariṇītā na ramitā kanyakā vidhavā bhavet sā api
pitrā punaḥ udvāhyā ayam vidhiḥ śaivadharmeṣu
pitrā punaḥ udvāhyā ayam vidhiḥ śaivadharmeṣu
67. If a young woman is married but not enjoyed, she becomes a widow. She too should be given away in marriage again by her father - this is the rule in the Śaiva path.
उद्वाहाद् द्वादशे पक्षे पत्यन्तात् गतहायने ।
प्रसूते तनयं योग्यं न सा पत्नी न सः सुतः ॥६८॥
प्रसूते तनयं योग्यं न सा पत्नी न सः सुतः ॥६८॥
68. udvāhād dvādaśe pakṣe patyantāt gatahāyane ,
prasūte tanayaṁ yogyaṁ na sā patnī na saḥ sutaḥ.
prasūte tanayaṁ yogyaṁ na sā patnī na saḥ sutaḥ.
68.
udvāhāt dvādaśe pakṣe patyantāt gatahāyane
prasūte tanayam yogyam na sā patnī na saḥ sutaḥ
prasūte tanayam yogyam na sā patnī na saḥ sutaḥ
68.
udvāhāt dvādaśe pakṣe patyantāt gatahāyane prasūte yogyam tanayam,
sā na patnī,
saḥ na sutaḥ
sā na patnī,
saḥ na sutaḥ
68. From the wedding, in the twelfth fortnight or up to the last year, if she gives birth to a worthy son, she is not a true wife and he is not a true son.
आगर्भात् पञ्चमासान्तर्गर्भं या स्रावयेद्धिया ।
तदुपायकृतं ताञ्च यातयेत्तिव्रताडनैः ॥६९॥
तदुपायकृतं ताञ्च यातयेत्तिव्रताडनैः ॥६९॥
69. āgarbhāt pañcamāsāntargarbhaṁ yā srāvayeddhiyā ,
tadupāyakṛtaṁ tāñca yātayettivratāḍanaiḥ.
tadupāyakṛtaṁ tāñca yātayettivratāḍanaiḥ.
69.
āgarbhāt pañcamāsāntam garbham yā srāvayet
dhiyā tadupāyakṛtam tāñ ca yātayet tivratāḍanaiḥ
dhiyā tadupāyakṛtam tāñ ca yātayet tivratāḍanaiḥ
69.
yā āgarbhāt pañcamāsāntam dhiyā garbham srāvayet,
ca tat-upāya-kṛtam tāñ yātayet tīvra-tāḍanaiḥ
ca tat-upāya-kṛtam tāñ yātayet tīvra-tāḍanaiḥ
69. If a woman causes a miscarriage intentionally from conception up to the fifth month, she and whoever caused it through such means should be punished with severe beatings.
पञ्चमात् परतो मासात् या स्त्री भ्रूणं प्रपातयेत् ।
तत्प्रयोक्तुश्च तस्याश्च पातकं स्याद्बधोद्भवम् ॥७०॥
तत्प्रयोक्तुश्च तस्याश्च पातकं स्याद्बधोद्भवम् ॥७०॥
70. pañcamāt parato māsāt yā strī bhrūṇaṁ prapātayet ,
tatprayoktuśca tasyāśca pātakaṁ syādbadhodbhavam.
tatprayoktuśca tasyāśca pātakaṁ syādbadhodbhavam.
70.
pañcamāt parato māsāt yā strī bhrūṇaṃ prapātayet
tatprayoktuś ca tasyāś ca pātakaṃ syāt badhodbhavam
tatprayoktuś ca tasyāś ca pātakaṃ syāt badhodbhavam
70.
yā strī pañcamāt parato māsāt bhrūṇaṃ prapātayet
tatprayoktuḥ ca tasyāḥ ca pātakaṃ badhodbhavam syāt
tatprayoktuḥ ca tasyāḥ ca pātakaṃ badhodbhavam syāt
70. If a woman causes a foetus to be aborted after the fifth month, both she and the one who instigated it incur the sin of murder.
यो हन्ति ज्ञानतो मर्त्यं मानवः क्रूरचेष्टितः ।
वधस्तस्य विधातव्यः सर्वथा धरणीभृता ॥७१॥
वधस्तस्य विधातव्यः सर्वथा धरणीभृता ॥७१॥
71. yo hanti jñānato martyaṁ mānavaḥ krūraceṣṭitaḥ ,
vadhastasya vidhātavyaḥ sarvathā dharaṇībhṛtā.
vadhastasya vidhātavyaḥ sarvathā dharaṇībhṛtā.
71.
yaḥ hanti jñānato martyaṃ mānavaḥ krūraceṣṭitaḥ
vadhaḥ tasya vidhātavyaḥ sarvathā dharaṇībhṛtā
vadhaḥ tasya vidhātavyaḥ sarvathā dharaṇībhṛtā
71.
krūraceṣṭitaḥ mānavaḥ yaḥ jñānataḥ martyam hanti
tasya vadhaḥ sarvathā dharaṇībhṛtā vidhātavyaḥ
tasya vadhaḥ sarvathā dharaṇībhṛtā vidhātavyaḥ
71. If a man of cruel conduct knowingly kills a mortal, execution must be inflicted upon him by the ruler in every way.
प्रमादाद् भ्रमतोऽज्ञानात् घ्नन्तन्नरमरिन्दमः ।
द्रविणादानतस्तीव्रताडनैस्तं विशोधयेत् ॥७२॥
द्रविणादानतस्तीव्रताडनैस्तं विशोधयेत् ॥७२॥
72. pramādād bhramato'jñānāt ghnantannaramarindamaḥ ,
draviṇādānatastīvratāḍanaistaṁ viśodhayet.
draviṇādānatastīvratāḍanaistaṁ viśodhayet.
72.
pramādāt bhramataḥ ajñānāt ghnantam naram arindamaḥ
draviṇādānatas tīvratāḍanaiḥ tam viśodhayet
draviṇādānatas tīvratāḍanaiḥ tam viśodhayet
72.
arindamaḥ pramādāt bhramataḥ ajñānāt ghnantam
naram draviṇādānataḥ tīvratāḍanaiḥ tam viśodhayet
naram draviṇādānataḥ tīvratāḍanaiḥ tam viśodhayet
72. O subduer of foes, if someone kills a man out of negligence, confusion, or ignorance, the ruler should purify him by taking his wealth and by inflicting severe beatings.
स्वतो वा परतो वापि वधोपायं प्रकुर्वतः ।
अज्ञानवधिनां दण्डो विहितस्तस्य पापिनः ॥७३॥
अज्ञानवधिनां दण्डो विहितस्तस्य पापिनः ॥७३॥
73. svato vā parato vāpi vadhopāyaṁ prakurvataḥ ,
ajñānavadhināṁ daṇḍo vihitastasya pāpinaḥ.
ajñānavadhināṁ daṇḍo vihitastasya pāpinaḥ.
73.
svataḥ vā parataḥ vā api vadhopāyam prakurvataḥ
ajñānavadhinām daṇḍaḥ vihitaḥ tasya pāpinaḥ
ajñānavadhinām daṇḍaḥ vihitaḥ tasya pāpinaḥ
73.
svataḥ vā parataḥ vā api vadhopāyam prakurvataḥ
ajñānavadhinām tasya pāpinaḥ daṇḍaḥ vihitaḥ
ajñānavadhinām tasya pāpinaḥ daṇḍaḥ vihitaḥ
73. Whether by oneself or through another, for one who plots a method of execution, punishment is prescribed by that sinner even for an unwitting killing.
मिथः संग्रामयोद्धारमाततायिनमागतम् ।
निहत्य परमेशानि न पापार्हो भवेन्नरः ॥७४॥
निहत्य परमेशानि न पापार्हो भवेन्नरः ॥७४॥
74. mithaḥ saṁgrāmayoddhāramātatāyinamāgatam ,
nihatya parameśāni na pāpārho bhavennaraḥ.
nihatya parameśāni na pāpārho bhavennaraḥ.
74.
mithaḥ saṃgrāmayoddhāram ātatāyinam āgatam
nihatya parameśāni na pāpārho bhavet naraḥ
nihatya parameśāni na pāpārho bhavet naraḥ
74.
parameśāni mithaḥ saṃgrāma-yoddhāram ātatāyinam
āgatam nihatya naraḥ pāpārhaḥ na bhavet
āgatam nihatya naraḥ pāpārhaḥ na bhavet
74. O Parameśānī, by slaying an armed attacker or a mutual combatant who has come forward, a man does not incur sin.
अङ्गच्चेदे विधातव्यं भूभृताऽङ्गनिकृन्तनम् ।
प्रहारे च प्रहरणं नृषु पापं चिकीर्षुषु ॥७५॥
प्रहारे च प्रहरणं नृषु पापं चिकीर्षुषु ॥७५॥
75. aṅgaccede vidhātavyaṁ bhūbhṛtā'ṅganikṛntanam ,
prahāre ca praharaṇaṁ nṛṣu pāpaṁ cikīrṣuṣu.
prahāre ca praharaṇaṁ nṛṣu pāpaṁ cikīrṣuṣu.
75.
aṅgacchede vidhātavyaṃ bhūbhṛtā aṅganikṛntanam
prahāre ca praharaṇaṃ nṛṣu pāpaṃ cिकीर्षुषु
prahāre ca praharaṇaṃ nṛṣu pāpaṃ cिकीर्षुषु
75.
pāpaṃ cīrṣuṣu nṛṣu prahāre ca aṅga-cchede bhūbhṛtā
aṅga-nikṛntanaṃ praharaṇaṃ ca vidhātavyam
aṅga-nikṛntanaṃ praharaṇaṃ ca vidhātavyam
75. Amputations or the cutting off of limbs should be inflicted by the ruler upon those men who seek to commit evil through attacks or violence.
विप्रान् गुरूनवगुरेत् प्रहरेद् यो दुरासदः ।
धनादानाद्धस्तदाहात् क्रमतस्तं विशोधयेत् ॥७६॥
धनादानाद्धस्तदाहात् क्रमतस्तं विशोधयेत् ॥७६॥
76. viprān gurūnavaguret prahared yo durāsadaḥ ,
dhanādānāddhastadāhāt kramatastaṁ viśodhayet.
dhanādānāddhastadāhāt kramatastaṁ viśodhayet.
76.
viprān gurūn avaguret prahared yaḥ durāsadaḥ
dhanādānād hastadahāt kramatas taṃ viśodhayet
dhanādānād hastadahāt kramatas taṃ viśodhayet
76.
yaḥ durāsadaḥ viprān gurūn avaguret praharet ca,
taṃ dhanādānāt hastadāhāt kramataḥ viśodhayet
taṃ dhanādānāt hastadāhāt kramataḥ viśodhayet
76. If a formidable person threatens or strikes brahmins and teachers, one should punish him progressively by confiscating his wealth, branding his hand, and banishing him.
शस्त्रादिक्षतकायस्य षण्मासात् परतो मृतौ ।
प्रहर्ता दण्डनीयः स्याद् वधार्हो न हि भूभृतः ॥७७॥
प्रहर्ता दण्डनीयः स्याद् वधार्हो न हि भूभृतः ॥७७॥
77. śastrādikṣatakāyasya ṣaṇmāsāt parato mṛtau ,
prahartā daṇḍanīyaḥ syād vadhārho na hi bhūbhṛtaḥ.
prahartā daṇḍanīyaḥ syād vadhārho na hi bhūbhṛtaḥ.
77.
śastrādikṣatakāyasya ṣaṇmāsāt parato mṛtau
prahartā daṇḍanīyaḥ syād vadhārho na hi bhūbhṛtaḥ
prahartā daṇḍanīyaḥ syād vadhārho na hi bhūbhṛtaḥ
77.
śastrādikṣatakāyasya ṣaṇmāsāt parataḥ mṛtau sati,
prahartā daṇḍanīyaḥ syāt,
bhūbhṛtaḥ (tu) vadhārhaḥ na hi
prahartā daṇḍanīyaḥ syāt,
bhūbhṛtaḥ (tu) vadhārhaḥ na hi
77. If someone whose body has been wounded by a weapon dies after six months, the assailant should be punished, but he is certainly not worthy of execution by the king.
राष्ट्रविप्लाविनो राज्यं जिहीर्षून्नृपवैरिणाम् ।
रहो हितैषिणो भृत्यान् भेदकान्नृपसैन्ययोः ॥७८॥
रहो हितैषिणो भृत्यान् भेदकान्नृपसैन्ययोः ॥७८॥
78. rāṣṭraviplāvino rājyaṁ jihīrṣūnnṛpavairiṇām ,
raho hitaiṣiṇo bhṛtyān bhedakānnṛpasainyayoḥ.
raho hitaiṣiṇo bhṛtyān bhedakānnṛpasainyayoḥ.
78.
rāṣṭraviplāvinaḥ rājyam jihīrṣūn nṛpavairiṇām
rahaḥ hitaiṣiṇaḥ bhṛtyān bhedakān nṛpasainyayoḥ
rahaḥ hitaiṣiṇaḥ bhṛtyān bhedakān nṛpasainyayoḥ
78.
rāṣṭraviplāvinaḥ rājyam jihīrṣūn nṛpavairiṇām
rahaḥ hitaiṣiṇaḥ bhṛtyān bhedakān nṛpasainyayoḥ
rahaḥ hitaiṣiṇaḥ bhṛtyān bhedakān nṛpasainyayoḥ
78. (One should punish) those who cause upheaval in the kingdom, those who seek to seize the royal power, enemies of the king, secret instigators, and those who sow division within the king forces, along with treacherous servants.
योद्धुमिच्चूः प्रजा राज्ञा शस्त्रिणः पान्थपीडकान् ।
हत्वा नरपतिस्त्वेतान् नैव किल्विषभाग् भवेत् ॥७९॥
हत्वा नरपतिस्त्वेतान् नैव किल्विषभाग् भवेत् ॥७९॥
79. yoddhumiccūḥ prajā rājñā śastriṇaḥ pānthapīḍakān ,
hatvā narapatistvetān naiva kilviṣabhāg bhavet.
hatvā narapatistvetān naiva kilviṣabhāg bhavet.
79.
yoddhumicchuḥ prajā rājñā śastriṇaḥ pānthapīḍakān
hatvā narapatis tv etān naiva kilviṣabhāk bhavet
hatvā narapatis tv etān naiva kilviṣabhāk bhavet
79.
rājñā yoddhumicchuḥ śastriṇaḥ pānthapīḍakān etān
hatvā narapatiḥ tu na eva kilviṣabhāk bhavet
hatvā narapatiḥ tu na eva kilviṣabhāk bhavet
79. A king incurs no sin whatsoever if he strikes down and kills armed men who wish to fight, and those who harass travellers.
यो हन्यान्मानवं भर्तुराज्ञयापरिहार्यया ।
भर्तुरेव वधस्तत्र प्रहर्तुर्न शिवाज्ञया ॥८०॥
भर्तुरेव वधस्तत्र प्रहर्तुर्न शिवाज्ञया ॥८०॥
80. yo hanyānmānavaṁ bharturājñayāparihāryayā ,
bhartureva vadhastatra praharturna śivājñayā.
bhartureva vadhastatra praharturna śivājñayā.
80.
yaḥ hanyāt mānavam bhartuḥ ājñayā aparihāryayā
bhartuḥ eva vadhaḥ tatra prahartuḥ na śivājñayā
bhartuḥ eva vadhaḥ tatra prahartuḥ na śivājñayā
80.
yaḥ aparihāryayā ājñayā bhartuḥ mānavam hanyāt,
tatra bhartuḥ eva vadhaḥ (bhavati),
na prahartuḥ śivājñayā
tatra bhartuḥ eva vadhaḥ (bhavati),
na prahartuḥ śivājñayā
80. If someone kills a human being upon the unavoidable command of his master, the guilt of the killing belongs to the master himself, not to the striker, provided it is not an improper command.
अयत्नपुंसः पशुना शस्त्रैर्वा म्रियते नरः ।
धनदण्डेन वा कायदमेनाऽस्य विशोधनम् ॥८१॥
धनदण्डेन वा कायदमेनाऽस्य विशोधनम् ॥८१॥
81. ayatnapuṁsaḥ paśunā śastrairvā mriyate naraḥ ,
dhanadaṇḍena vā kāyadamenā'sya viśodhanam.
dhanadaṇḍena vā kāyadamenā'sya viśodhanam.
81.
ayatnapuṃsaḥ paśunā śastraiḥ vā mriyate naraḥ
dhanadaṇḍena vā kāyadamena asya viśodhanam
dhanadaṇḍena vā kāyadamena asya viśodhanam
81.
ayatnapuṃsaḥ paśunā śastraiḥ vā naraḥ mriyate,
asya viśodhanam dhanadaṇḍena vā kāyadamena (bhavati)
asya viśodhanam dhanadaṇḍena vā kāyadamena (bhavati)
81. If a defenceless man, an animal, or someone is killed by weapons, the expiation for it is through a fine of wealth or corporeal punishment.
बहिर्मुखान्नृपाज्ञासु नृपाग्रे प्रौढवादिनः ।
दूषकान् कुलधर्माणां शास्याद्राजा विगर्हितान् ॥८२॥
दूषकान् कुलधर्माणां शास्याद्राजा विगर्हितान् ॥८२॥
82. bahirmukhānnṛpājñāsu nṛpāgre prauḍhavādinaḥ ,
dūṣakān kuladharmāṇāṁ śāsyādrājā vigarhitān.
dūṣakān kuladharmāṇāṁ śāsyādrājā vigarhitān.
82.
bahirmukhān nṛpājñāsu nṛpāgre prauḍhavādinaḥ
dūṣakān kuladharmāṇāṃ śāsyāt rājā vigarhitān
dūṣakān kuladharmāṇāṃ śāsyāt rājā vigarhitān
82.
rājā nṛpājñāsu bahirmukhān nṛpāgre prauḍhavādinaḥ
kuladharmāṇāṃ dūṣakān vigarhitān śāsyāt
kuladharmāṇāṃ dūṣakān vigarhitān śāsyāt
82. The king should punish those who are averse to royal commands, those who speak arrogantly before the king, those who damage family traditions, and all other reprobate individuals.
स्थाप्यापहारिणं क्रूरं वञ्चकं भेदकारिणम् ।
विवादयन्तं लोकांश्च देशान्निर्यापयेन्नृपः ॥८३॥
विवादयन्तं लोकांश्च देशान्निर्यापयेन्नृपः ॥८३॥
83. sthāpyāpahāriṇaṁ krūraṁ vañcakaṁ bhedakāriṇam ,
vivādayantaṁ lokāṁśca deśānniryāpayennṛpaḥ.
vivādayantaṁ lokāṁśca deśānniryāpayennṛpaḥ.
83.
sthāpyāpahāriṇaṃ krūraṃ vañcakaṃ bhedakāriṇam
vivādayantaṃ lokān ca deśān niryāpayet nṛpaḥ
vivādayantaṃ lokān ca deśān niryāpayet nṛpaḥ
83.
nṛpaḥ sthāpyāpahāriṇaṃ krūraṃ vañcakaṃ bhedakāriṇaṃ
lokān vivādayantaṃ ca deśāt niryāpayet
lokān vivādayantaṃ ca deśāt niryāpayet
83. The king should banish from the country the misappropriators of deposits, cruel persons, fraudsters, sowers of division, and those who cause disputes among the people.
शुल्केन कन्यां दात्éंश्च पुत्रं शण्ढे प्रयच्चतः ।
देशान्निर्यापयेद्राजा पतितान् दुष्कृतात्मनः ॥८४॥
देशान्निर्यापयेद्राजा पतितान् दुष्कृतात्मनः ॥८४॥
84. śulkena kanyāṁ dātéṁśca putraṁ śaṇḍhe prayaccataḥ ,
deśānniryāpayedrājā patitān duṣkṛtātmanaḥ.
deśānniryāpayedrājā patitān duṣkṛtātmanaḥ.
84.
śulkena kanyām dātāram ca putram śaṇḍhe prayacchataḥ
deśāt niryāpayet rājā patitān duṣkṛtātmanaḥ
deśāt niryāpayet rājā patitān duṣkṛtātmanaḥ
84.
śulkena kanyām dātāram ca putram śaṇḍhe prayacchataḥ
patitān duṣkṛtātmanaḥ rājā deśāt niryāpayet
patitān duṣkṛtātmanaḥ rājā deśāt niryāpayet
84. The king should banish from the country those fallen and sinful men who give away a maiden for a fee and those who give a son to a eunuch.
मिथ्यापवादव्याजेन परानिष्टं चिकीर्षवः ।
यथापवादं ते शास्या धर्मज्ञेन महीभृता ॥८५॥
यथापवादं ते शास्या धर्मज्ञेन महीभृता ॥८५॥
85. mithyāpavādavyājena parāniṣṭaṁ cikīrṣavaḥ ,
yathāpavādaṁ te śāsyā dharmajñena mahībhṛtā.
yathāpavādaṁ te śāsyā dharmajñena mahībhṛtā.
85.
mithyāpavādayājena parāniṣṭam cikīrṣavaḥ
yathāpavādam te śāsyā dharmajñena mahībhṛtā
yathāpavādam te śāsyā dharmajñena mahībhṛtā
85.
mithyāpavādayājena parāniṣṭam cikīrṣavaḥ te
dharmajñena mahībhṛtā yathāpavādam śāsyāḥ
dharmajñena mahībhṛtā yathāpavādam śāsyāḥ
85. Those who wish to harm others under the false pretext of accusations should be punished by the king, who knows the law, in accordance with the nature of the accusation.
यो यत्परिमितानिष्टं कुर्यात्तत्सम्मितं धनम् ।
नृपतिर्दापयेत्तेन जनायाऽनिष्टभागिने ॥८६॥
नृपतिर्दापयेत्तेन जनायाऽनिष्टभागिने ॥८६॥
86. yo yatparimitāniṣṭaṁ kuryāttatsammitaṁ dhanam ,
nṛpatirdāpayettena janāyā'niṣṭabhāgine.
nṛpatirdāpayettena janāyā'niṣṭabhāgine.
86.
yaḥ yat-parimitān-iṣṭam kuryāt-tat-sammitam
dhanam nṛpatir-dāpayet-tena janāya-aniṣṭa-bhāgine
dhanam nṛpatir-dāpayet-tena janāya-aniṣṭa-bhāgine
86.
yaḥ yat parimitam iṣṭam kuryāt,
nṛpatiḥ tena sammitam dhanam aniṣṭa-bhāgine janāya dāpayet
nṛpatiḥ tena sammitam dhanam aniṣṭa-bhāgine janāya dāpayet
86. The king should make someone who causes damage pay an equivalent amount of wealth to the injured person, corresponding in measure to the exact extent of the harm done.
मणिमुक्ताहिरण्यादिधातूनां स्तेयकारिणः ।
करस्य बाह्वोश्चेदो वा कार्यो मूल्यं विचारयन् ॥८७॥
करस्य बाह्वोश्चेदो वा कार्यो मूल्यं विचारयन् ॥८७॥
87. maṇimuktāhiraṇyādidhātūnāṁ steyakāriṇaḥ ,
karasya bāhvoścedo vā kāryo mūlyaṁ vicārayan.
karasya bāhvoścedo vā kāryo mūlyaṁ vicārayan.
87.
maṇi-muktā-hiraṇyādi-dhātūnām steya-kāriṇaḥ
karasya bāhvoś-ca-edo vā kāryo mūlyam vicārayan
karasya bāhvoś-ca-edo vā kāryo mūlyam vicārayan
87.
maṇi-muktā-hiraṇyādi-dhātūnām steya-kāriṇaḥ karasya bāhvoḥ ca chedaḥ vā kāryaḥ,
mūlyam vicārayan
mūlyam vicārayan
87. For those who commit theft of precious stones, pearls, gold, and other metals, the king should order the cutting off of the hand or the arm, after duly considering the value of the stolen goods.
महिषाश्वगवादीनां रत्नादीनां तथा शिशोः ।
बलेनाऽपहृतां न्éणां स्तेयिवद्विहितो दमः ॥८८॥
बलेनाऽपहृतां न्éणां स्तेयिवद्विहितो दमः ॥८८॥
88. mahiṣāśvagavādīnāṁ ratnādīnāṁ tathā śiśoḥ ,
balenā'pahṛtāṁ néṇāṁ steyivadvihito damaḥ.
balenā'pahṛtāṁ néṇāṁ steyivadvihito damaḥ.
88.
mahiṣāśvagavādīnām ratnādīnām tathā śiśoḥ
balena apahṛtān nṛṇām steyivad vihito damaḥ
balena apahṛtān nṛṇām steyivad vihito damaḥ
88.
mahiṣāśvagavādīnām ratnādīnām tathā śiśoḥ
balena apahṛtān nṛṇām steyivat vihitaḥ damaḥ
balena apahṛtān nṛṇām steyivat vihitaḥ damaḥ
88. The punishment prescribed for those who forcibly steal buffaloes, horses, cows, and other such animals, as well as gems and even children, is the same as that for ordinary thieves.
अन्नानामल्पमूलस्य वस्तुनस्तेयिनं नृपः ।
विशोधयेत्तं पक्षैकं सप्ताहं वाऽशयन् कणम् ॥८९॥
विशोधयेत्तं पक्षैकं सप्ताहं वाऽशयन् कणम् ॥८९॥
89. annānāmalpamūlasya vastunasteyinaṁ nṛpaḥ ,
viśodhayettaṁ pakṣaikaṁ saptāhaṁ vā'śayan kaṇam.
viśodhayettaṁ pakṣaikaṁ saptāhaṁ vā'śayan kaṇam.
89.
annānām alpamūlasya vastunaḥ teyinam nṛpaḥ
viśodhayet tam pakṣaikam saptāham vā aśayan kaṇam
viśodhayet tam pakṣaikam saptāham vā aśayan kaṇam
89.
nṛpaḥ alpamūlasya annānām vastunaḥ ca teyinam
viśodhayet tam pakṣaikam saptāham vā kaṇam aśayan
viśodhayet tam pakṣaikam saptāham vā kaṇam aśayan
89. The king should cause a thief who steals food or cheap articles to clear himself either by confinement for a fortnight or a week, or by making him eat only grain husks.
विश्वासघातके पुंसि कृतघ्ने सुरवन्दिते ।
यज्ञैर्व्रतैस्तपोदानैः प्रायश्चित्तैर्न निष्कृतिः ॥९०॥
यज्ञैर्व्रतैस्तपोदानैः प्रायश्चित्तैर्न निष्कृतिः ॥९०॥
90. viśvāsaghātake puṁsi kṛtaghne suravandite ,
yajñairvrataistapodānaiḥ prāyaścittairna niṣkṛtiḥ.
yajñairvrataistapodānaiḥ prāyaścittairna niṣkṛtiḥ.
90.
viśvāsaghatake puṃsi kṛtaghne suravandite yajñair
vratais tapodānaiḥ prāyaścittair na niṣkṛtiḥ
vratais tapodānaiḥ prāyaścittair na niṣkṛtiḥ
90.
viśvāsaghātake puṃsi kṛtaghne suravandite ca yajñaiḥ
vrataiḥ tapaḥdānaiḥ prāyaścittaiḥ na niṣkṛtiḥ
vrataiḥ tapaḥdānaiḥ prāyaścittaiḥ na niṣkṛtiḥ
90. For a man who betrays trust, an ungrateful person, and one who reviles the divine, there is no redemption through yagya, vows, spiritual practices, charity, or expiations.
ये कूटसाक्षिणो मर्त्या मध्यस्था पक्षपातिनः ।
शास्यात्तांस्तीव्रदण्डेन देशान्निर्यापयेन्नृपः ॥९१॥
शास्यात्तांस्तीव्रदण्डेन देशान्निर्यापयेन्नृपः ॥९१॥
91. ye kūṭasākṣiṇo martyā madhyasthā pakṣapātinaḥ ,
śāsyāttāṁstīvradaṇḍena deśānniryāpayennṛpaḥ.
śāsyāttāṁstīvradaṇḍena deśānniryāpayennṛpaḥ.
91.
ye kūṭasākṣiṇo martyā madhyasthā pakṣapātinaḥ
śāsyāṃs tān tīvradaṇḍena deśān niryāpayen nṛpaḥ
śāsyāṃs tān tīvradaṇḍena deśān niryāpayen nṛpaḥ
91.
nṛpaḥ ye kūṭasākṣiṇaḥ martyāḥ madhyasthāḥ
pakṣapātinaḥ śāsyān tān tīvradaṇḍena deśāt niryāpayet
pakṣapātinaḥ śāsyān tān tīvradaṇḍena deśāt niryāpayet
91. The king should banish from the country with severe punishment those mortals who are false witnesses, neutral parties who show bias, and all such punishable offenders.
षट् साक्षिणः प्रमाणं स्युश्चत्वारस्त्र्य एव वा ।
अभावे द्वावपि शिवे प्रसिद्धौ यदि धार्मिकौ ॥९२॥
अभावे द्वावपि शिवे प्रसिद्धौ यदि धार्मिकौ ॥९२॥
92. ṣaṭ sākṣiṇaḥ pramāṇaṁ syuścatvārastrya eva vā ,
abhāve dvāvapi śive prasiddhau yadi dhārmikau.
abhāve dvāvapi śive prasiddhau yadi dhārmikau.
92.
ṣaṭ sākṣiṇaḥ pramāṇaṃ syuḥ catvāraḥ trayaḥ eva vā
abhāve dvau api śive prasiddhau yadi dhārmikau
abhāve dvau api śive prasiddhau yadi dhārmikau
92.
śive sākṣiṇaḥ ṣaṭ catvāraḥ trayaḥ vā eva pramāṇaṃ
syuḥ abhāve dvau api yadi prasiddhau dhārmikau
syuḥ abhāve dvau api yadi prasiddhau dhārmikau
92. O Shiva, there may be six, four, or even three witnesses, or in their absence, even two, provided they are renowned and righteous.
देशतः कालतो वापि तथा विषयतः प्रिये ।
परस्परमयुक्तञ्चेद् अग्राह्यं साक्षिणां वचः ॥९३॥
परस्परमयुक्तञ्चेद् अग्राह्यं साक्षिणां वचः ॥९३॥
93. deśataḥ kālato vāpi tathā viṣayataḥ priye ,
parasparamayuktañced agrāhyaṁ sākṣiṇāṁ vacaḥ.
parasparamayuktañced agrāhyaṁ sākṣiṇāṁ vacaḥ.
93.
deśataḥ kālataḥ vā api tathā viṣayataḥ priye
parasparam ayuktam cet agrāhyam sākṣiṇām vacaḥ
parasparam ayuktam cet agrāhyam sākṣiṇām vacaḥ
93.
priye deśataḥ kālataḥ vā api tathā viṣayataḥ
sākṣiṇām vacaḥ parasparam ayuktam cet agrāhyam
sākṣiṇām vacaḥ parasparam ayuktam cet agrāhyam
93. O beloved one, if the statement of the witnesses is mutually contradictory regarding place, time, or subject matter, it is unacceptable.
अन्धानां वाक् प्रमाणं स्याद्बधिराणां तथा प्रिये ।
मूकानामेडमूकानां शिरसाऽङ्गीकृतिर्लिपिः ॥९४॥
मूकानामेडमूकानां शिरसाऽङ्गीकृतिर्लिपिः ॥९४॥
94. andhānāṁ vāk pramāṇaṁ syādbadhirāṇāṁ tathā priye ,
mūkānāmeḍamūkānāṁ śirasā'ṅgīkṛtirlipiḥ.
mūkānāmeḍamūkānāṁ śirasā'ṅgīkṛtirlipiḥ.
94.
andhānām vāk pramāṇam syāt badhirāṇām tathā
priye mūκānām aiḍamūκānām śirasā aṅgīkṛtiḥ lipiḥ
priye mūκānām aiḍamūκānām śirasā aṅgīkṛtiḥ lipiḥ
94.
priye andhānām badhirāṇām tathā mūκānām aiḍamūκānām
vāk śirasā aṅgīkṛtiḥ lipiḥ ca pramāṇam syāt
vāk śirasā aṅgīkṛtiḥ lipiḥ ca pramāṇam syāt
94. O beloved one, the words of the blind, the deaf, the mute, and the mentally impaired, as well as a gesture of assent with the head and a written document, are (all) to be accepted as valid proof.
लिपिः प्रमाणं सर्वेषां सर्वत्रैव प्रशस्यते ।
विशेषाद्व्यवहारेषु न विनश्येच्चिरं यतः ॥९५॥
विशेषाद्व्यवहारेषु न विनश्येच्चिरं यतः ॥९५॥
95. lipiḥ pramāṇaṁ sarveṣāṁ sarvatraiva praśasyate ,
viśeṣādvyavahāreṣu na vinaśyecciraṁ yataḥ.
viśeṣādvyavahāreṣu na vinaśyecciraṁ yataḥ.
95.
lipiḥ pramāṇam sarveṣām sarvatra eva praśasyate
viśeṣāt vyavahāreṣu na vinaśyet ciram yataḥ
viśeṣāt vyavahāreṣu na vinaśyet ciram yataḥ
95.
sarveṣām sarvatra eva lipiḥ pramāṇam praśasyate
viśeṣāt vyavahāreṣu yataḥ ciram na vinaśyet
viśeṣāt vyavahāreṣu yataḥ ciram na vinaśyet
95. A written document is universally praised as proof for everyone everywhere, especially in legal disputes, because it does not perish over time.
स्वीयार्थमपरार्थञ्चेत् कुर्वतः कल्पितां लिपिम् ।
दण्डस्तस्य विधातव्यो द्विपाद्यं कूटसाक्षिणः ॥९६॥
दण्डस्तस्य विधातव्यो द्विपाद्यं कूटसाक्षिणः ॥९६॥
96. svīyārthamaparārthañcet kurvataḥ kalpitāṁ lipim ,
daṇḍastasya vidhātavyo dvipādyaṁ kūṭasākṣiṇaḥ.
daṇḍastasya vidhātavyo dvipādyaṁ kūṭasākṣiṇaḥ.
96.
sva-arthaṃ apara-arthaṃ cet kurvataḥ kalpitāṃ lipim
daṇḍaḥ tasya vidhātavyaḥ dvipādaṃ kūṭa-sākṣiṇaḥ
daṇḍaḥ tasya vidhātavyaḥ dvipādaṃ kūṭa-sākṣiṇaḥ
96.
cet kurvataḥ sva-arthaṃ apara-arthaṃ ca kalpitāṃ
lipim tasya kūṭa-sākṣiṇaḥ dvipādaṃ daṇḍaḥ vidhātavyaḥ
lipim tasya kūṭa-sākṣiṇaḥ dvipādaṃ daṇḍaḥ vidhātavyaḥ
96. If someone forges a written document for their own benefit or for the benefit of another, the king should inflict upon such a false witness a fine that is twice the disputed amount.
अभ्रमस्याऽप्रमत्तस्य यदङ्गीकरणं सकृत् ।
स्वीयार्थे तत्प्रमाणं स्याद्वचसो बहुसाक्षिणाम् ॥९७॥
स्वीयार्थे तत्प्रमाणं स्याद्वचसो बहुसाक्षिणाम् ॥९७॥
97. abhramasyā'pramattasya yadaṅgīkaraṇaṁ sakṛt ,
svīyārthe tatpramāṇaṁ syādvacaso bahusākṣiṇām.
svīyārthe tatpramāṇaṁ syādvacaso bahusākṣiṇām.
97.
apramattasya apramattasya yat aṅgīkaraṇaṃ sakṛt
sva-arthahe tat pramāṇaṃ syāt vacasaḥ bahu-sākṣiṇām
sva-arthahe tat pramāṇaṃ syāt vacasaḥ bahu-sākṣiṇām
97.
apramattasya sakṛt yat aṅgīkaraṇaṃ sva-arthahe
tat bahu-sākṣiṇām vacasaḥ pramāṇaṃ syāt
tat bahu-sākṣiṇām vacasaḥ pramāṇaṃ syāt
97. The deliberate and unhesitating admission made even once by an attentive person regarding their own case serves as valid proof, outweighing the testimony of many witnesses.
यथा तिष्ठन्ति पुण्यानि सत्यमाश्रित्य पार्वति ।
तथाऽनृतं समाश्रित्य पातकान्यखिलान्यपि ॥९८॥
तथाऽनृतं समाश्रित्य पातकान्यखिलान्यपि ॥९८॥
98. yathā tiṣṭhanti puṇyāni satyamāśritya pārvati ,
tathā'nṛtaṁ samāśritya pātakānyakhilānyapi.
tathā'nṛtaṁ samāśritya pātakānyakhilānyapi.
98.
yathā tiṣṭhanti puṇyāni satyam āśritya pārvati
tathā anṛtam samāśritya pātakāni akhilāni api
tathā anṛtam samāśritya pātakāni akhilāni api
98.
pārvati,
yathā puṇyāni satyam āśritya tiṣṭhanti,
tathā akhilāni api pātakāni anṛtam samāśritya (tiṣṭhanti)
yathā puṇyāni satyam āśritya tiṣṭhanti,
tathā akhilāni api pātakāni anṛtam samāśritya (tiṣṭhanti)
98. O Pārvatī, just as all merits abide by relying on truth, in the very same way all sins abide by relying on falsehood.
अतः सत्यविहीनस्य सर्वपापाश्रयस्य च ।
ताडनाद्दमनाद्राजा न पापार्हः शिवाज्ञया ॥९९॥
ताडनाद्दमनाद्राजा न पापार्हः शिवाज्ञया ॥९९॥
99. ataḥ satyavihīnasya sarvapāpāśrayasya ca ,
tāḍanāddamanādrājā na pāpārhaḥ śivājñayā.
tāḍanāddamanādrājā na pāpārhaḥ śivājñayā.
99.
ataḥ satyavihīnasya sarvapāpāśrayasya ca
tāḍanāt damanāt rājā na pāpārhaḥ śivājñayā
tāḍanāt damanāt rājā na pāpārhaḥ śivājñayā
99.
śivājñayā,
satyavihīnasya sarvapāpāśrayasya ca ataḥ rājā tāḍanāt damanāt ca pāpārhaḥ na (bhavati)
satyavihīnasya sarvapāpāśrayasya ca ataḥ rājā tāḍanāt damanāt ca pāpārhaḥ na (bhavati)
99. Therefore, by the command of Shiva, the king is not liable to sin for punishing and chastising one who is devoid of truth and who is the receptacle of all sins.
सत्यं ब्रवीमि सङ्कल्प्य स्पृष्ट्वा कौलं गुरुं द्विजम् ।
गङ्गातोयं देवमूर्तिं कुलशास्त्रं कुलामृतम् ॥१००॥
गङ्गातोयं देवमूर्तिं कुलशास्त्रं कुलामृतम् ॥१००॥
100. satyaṁ bravīmi saṅkalpya spṛṣṭvā kaulaṁ guruṁ dvijam ,
gaṅgātoyaṁ devamūrtiṁ kulaśāstraṁ kulāmṛtam.
gaṅgātoyaṁ devamūrtiṁ kulaśāstraṁ kulāmṛtam.
100.
satyaṃ bravīmi saṅkalpya spṛṣṭvā kaulaṃ guruṃ
dvijam gaṅgātoyaṃ devamūrtiṃ kulāśastraṃ kulāmṛtam
dvijam gaṅgātoyaṃ devamūrtiṃ kulāśastraṃ kulāmṛtam
100.
kaulaṃ guruṃ dvijam gaṅgātoyaṃ devamūrtiṃ kulāśastraṃ
kulāmṛtam saṅkalpya spṛṣṭvā satyaṃ bravīmi
kulāmṛtam saṅkalpya spṛṣṭvā satyaṃ bravīmi
100. Having mentally resolved and touched the sacred kaula text, the guru, the brahmin, the waters of the Ganges, the divine image, the family scripture, and the sacred nectar of the family tradition, I speak the truth.
देवीनिर्माल्यमथवा कथनं शपथो भवेत् ।
तत्राऽनृतं वदन् मर्त्यः कल्पान्तं नरकं व्रजेत् ॥१०१॥
तत्राऽनृतं वदन् मर्त्यः कल्पान्तं नरकं व्रजेत् ॥१०१॥
101. devīnirmālyamathavā kathanaṁ śapatho bhavet ,
tatrā'nṛtaṁ vadan martyaḥ kalpāntaṁ narakaṁ vrajet.
tatrā'nṛtaṁ vadan martyaḥ kalpāntaṁ narakaṁ vrajet.
101.
devī-nirmālyam athavā kathanaṃ śapatho bhavet
tatra anṛtaṃ vadan martyaḥ kalpāntaṃ narakaṃ vrajet
tatra anṛtaṃ vadan martyaḥ kalpāntaṃ narakaṃ vrajet
101.
athavā devī-nirmālyam kathanaṃ śapathaḥ bhavet
tatra anṛtaṃ vadan martyaḥ kalpāntaṃ narakaṃ vrajet
tatra anṛtaṃ vadan martyaḥ kalpāntaṃ narakaṃ vrajet
101. Or else, the leftovers of offerings made to the goddess, a solemn declaration, or an oath constitutes an ordeal. A mortal speaking falsely there goes to hell until the end of a cosmic cycle.
अपापजनिकार्याणां त्यागे वा ग्रहणेऽपि वा ।
तत् कार्यं सर्वथा मर्त्यैः स्वीकृतं शपथेन यत् ॥१०२॥
तत् कार्यं सर्वथा मर्त्यैः स्वीकृतं शपथेन यत् ॥१०२॥
102. apāpajanikāryāṇāṁ tyāge vā grahaṇe'pi vā ,
tat kāryaṁ sarvathā martyaiḥ svīkṛtaṁ śapathena yat.
tat kāryaṁ sarvathā martyaiḥ svīkṛtaṁ śapathena yat.
102.
apāpajanikāryāṇāṃ tyāge vā grahaṇe api vā tat
kāryaṃ sarvathā martyaiḥ svīkṛtaṃ śapathena yat
kāryaṃ sarvathā martyaiḥ svīkṛtaṃ śapathena yat
102.
martyaiḥ yat tat kāryam apāpajanikāryāṇāṃ tyāge
vā grahaṇe api vā śapathena sarvathā svīkṛtam
vā grahaṇe api vā śapathena sarvathā svīkṛtam
102. Whatever deed, being free from sin, is accepted by mortals through an oath, whether in abandoning or in taking it up, that task (must be carried out in every way).
स्वीकारोल्लङ्घनाच्चुध्येत् पक्षमेकमभोजनैः ।
भ्रमेणापि तमुल्लङ्घ्य द्वादशाहं कणाशनैः ॥१०३॥
भ्रमेणापि तमुल्लङ्घ्य द्वादशाहं कणाशनैः ॥१०३॥
103. svīkārollaṅghanāccudhyet pakṣamekamabhojanaiḥ ,
bhrameṇāpi tamullaṅghya dvādaśāhaṁ kaṇāśanaiḥ.
bhrameṇāpi tamullaṅghya dvādaśāhaṁ kaṇāśanaiḥ.
103.
svīkārollaṅghanāt śudhyet pakṣam ekam abhojanaiḥ
bhrameṇāpi tam ullaṅghya dvādaśāhaṃ kaṇāśanaiḥ
bhrameṇāpi tam ullaṅghya dvādaśāhaṃ kaṇāśanaiḥ
103.
svīkārollaṅghanāt pakṣam ekam abhojanaiḥ śudhyet,
bhrameṇāpi tam ullaṅghya dvādaśāhaṃ kaṇāśanaiḥ
bhrameṇāpi tam ullaṅghya dvādaśāhaṃ kaṇāśanaiḥ
103. By violating such an agreement, one becomes purified through fasting for a single fortnight, and if one violates it even out of delusion, (by subsisting) on grain-grains for twelve days.
कुलधर्मोऽपि सत्येन विधिना चेन्न सेवितः ।
मोक्षाय श्रेयसे न स्यात् कौले पापाय केवलम् ॥१०४॥
मोक्षाय श्रेयसे न स्यात् कौले पापाय केवलम् ॥१०४॥
104. kuladharmo'pi satyena vidhinā cenna sevitaḥ ,
mokṣāya śreyase na syāt kaule pāpāya kevalam.
mokṣāya śreyase na syāt kaule pāpāya kevalam.
104.
kuladharmaḥ api satyena vidhinā ca na sevitaḥ
mokṣāya śreyase na syāt kaule pāpāya kevalam
mokṣāya śreyase na syāt kaule pāpāya kevalam
104.
ca api kuladharmaḥ satyena vidhinā na sevitaḥ cet mokṣāya śreyase na syāt,
kaule kevalam pāpāya (syāt)
kaule kevalam pāpāya (syāt)
104. And if the family tradition is not properly observed with truth, it does not lead to liberation or spiritual welfare, but in the practice of the kaula path it becomes mere sin.
सुरा द्रवमयी तारा जीवनिस्तारकारिणी ।
जननी भोगमोक्षाणां नाशिनी विपदां रुजाम् ॥१०५॥
जननी भोगमोक्षाणां नाशिनी विपदां रुजाम् ॥१०५॥
105. surā dravamayī tārā jīvanistārakāriṇī ,
jananī bhogamokṣāṇāṁ nāśinī vipadāṁ rujām.
jananī bhogamokṣāṇāṁ nāśinī vipadāṁ rujām.
105.
surā dravamayī tārā jīvanistārakāriṇī
jananī bhogamokṣāṇāṃ nāśinī vipadām rujām
jananī bhogamokṣāṇāṃ nāśinī vipadām rujām
105.
surā dravamayī tārā jīvanistārakāriṇī
bhogamokṣāṇāṃ jananī vipadām rujām nāśinī (bhavati)
bhogamokṣāṇāṃ jananī vipadām rujām nāśinī (bhavati)
105. Surā is liquid-formed, तारा (tārā) the grantor of life and deliverance, the mother of enjoyment and liberation, and the destroyer of dangers and illnesses.
दाहिनी पापसङ्घानां पावनी जगतां प्रिये ।
सर्वसिद्धिप्रदा ज्ञानबुद्धिविद्याविवर्धिनी ॥१०६॥
सर्वसिद्धिप्रदा ज्ञानबुद्धिविद्याविवर्धिनी ॥१०६॥
106. dāhinī pāpasaṅghānāṁ pāvanī jagatāṁ priye ,
sarvasiddhipradā jñānabuddhividyāvivardhinī.
sarvasiddhipradā jñānabuddhividyāvivardhinī.
106.
dāhinī pāpasaṅghānāṃ pāvanī jagatām priye
sarvasiddhipradā jñānabuddhividyāvavardinī
sarvasiddhipradā jñānabuddhividyāvavardinī
106.
he priye pāpasaṅghānāṃ dāhinī jagatām pāvanī
sarvasiddhipradā jñānabuddhividyāvavardinī (asti)
sarvasiddhipradā jñānabuddhividyāvavardinī (asti)
106. O beloved, it is the burner of multitudes of sins, the purifier of the worlds, the bestower of all spiritual attainments, and the enhancer of knowledge, intellect, and learning.
मुक्तैर्मुमुक्षुभिः सिद्धैः साधकैः क्षितिपालकैः ।
सेव्यते सर्वदा देवैराद्ये स्वाभीष्टसिद्धये ॥१०७॥
सेव्यते सर्वदा देवैराद्ये स्वाभीष्टसिद्धये ॥१०७॥
107. muktairmumukṣubhiḥ siddhaiḥ sādhakaiḥ kṣitipālakaiḥ ,
sevyate sarvadā devairādye svābhīṣṭasiddhaye.
sevyate sarvadā devairādye svābhīṣṭasiddhaye.
107.
muktaiḥ mumukṣubhiḥ siddhaiḥ sādhakaiḥ kṣitipālakaiḥ
sevyate sarvadā devaiḥ ādye svābhīṣṭasiddhaye
sevyate sarvadā devaiḥ ādye svābhīṣṭasiddhaye
107.
he ādye (tvaṃ) muktaiḥ mumukṣubhiḥ siddhaiḥ sādhakaiḥ
kṣitipālakaiḥ devaiḥ ca sarvadā svābhīṣṭasiddhaye sevyate
kṣitipālakaiḥ devaiḥ ca sarvadā svābhīṣṭasiddhaye sevyate
107. O primal goddess, you are always served by the liberated, by those who seek liberation, by perfected beings, by practitioners, by kings, and by divine beings for the attainment of their desired goals.
सम्यग्विधिविधानेन सुसमाहितचेतसा ।
पिबन्ति मदिरां मर्त्या अमर्त्या एव ते क्षितौ ॥१०८॥
पिबन्ति मदिरां मर्त्या अमर्त्या एव ते क्षितौ ॥१०८॥
108. samyagvidhividhānena susamāhitacetasā ,
pibanti madirāṁ martyā amartyā eva te kṣitau.
pibanti madirāṁ martyā amartyā eva te kṣitau.
108.
samyak vidhi-vidhānena su-samāhita-cetasā
pibanti madirām martyā amartyā eva te kṣitौ
pibanti madirām martyā amartyā eva te kṣitौ
108.
samyak vidhi-vidhānena su-samāhita-cetasā
martyāḥ te kṣitau amartyāḥ eva madirām pibanti
martyāḥ te kṣitau amartyāḥ eva madirām pibanti
108. Mortals who drink wine properly according to ritual ordinances and with a fully concentrated mind are indeed divine beings upon this earth.
प्रत्येकतत्वस्वीकाराद्विधिना स्याच्चिवो नरः ।
न जाने पञ्चतत्वानां सेवनात् किं फलं भवेत् ॥१०९॥
न जाने पञ्चतत्वानां सेवनात् किं फलं भवेत् ॥१०९॥
109. pratyekatatvasvīkārādvidhinā syāccivo naraḥ ,
na jāne pañcatatvānāṁ sevanāt kiṁ phalaṁ bhavet.
na jāne pañcatatvānāṁ sevanāt kiṁ phalaṁ bhavet.
109.
pratyeka-tattva-स्वीकारात् vidhinā syāt civaḥ naraḥ
na jāne pañca-tattvānām sevanāt kim phalam bhavet
na jāne pañca-tattvānām sevanāt kim phalam bhavet
109.
pratyeka-tattva-svīkārāt vidhinā naraḥ śivaḥ syāt
pañca-tattvānām sevanāt kim phalam bhavet iti na jāne
pañca-tattvānām sevanāt kim phalam bhavet iti na jāne
109. Through accepting each individual principle according to the rule, a person becomes Śiva. Who can know what fruit comes from the practice of the five principles (pañcatattva)?
इयञ्चेत् वारुणी देवी निपीता विधिवर्जिता ।
न्éणां विनाशयेत् सर्वं बुद्धिमायुर्यशो धनम् ॥११०॥
न्éणां विनाशयेत् सर्वं बुद्धिमायुर्यशो धनम् ॥११०॥
110. iyañcet vāruṇī devī nipītā vidhivarjitā ,
néṇāṁ vināśayet sarvaṁ buddhimāyuryaśo dhanam.
néṇāṁ vināśayet sarvaṁ buddhimāyuryaśo dhanam.
110.
iyam ced vāruṇī devī nipītā vidhi-varjitā
nṛṇām vināśayet sarvam buddhim āyur yaśo dhanam
nṛṇām vināśayet sarvam buddhim āyur yaśo dhanam
110.
ced iyam vāruṇī devī vidhi-varjitā nipītā nṛṇām
sarvam buddhim āyuḥ yaśaḥ dhanam vināśayet
sarvam buddhim āyuḥ yaśaḥ dhanam vināśayet
110. If this goddess Vāruṇī is consumed without following the ritual rules, she destroys everything for men - intellect, life span, fame, and wealth.
अत्यन्तपानान्मद्यस्य चतुर्वर्गप्रसाधनी ।
बुद्धिर्विनश्यति प्रायो लोकानां मत्तचेतसाम् ॥१११॥
बुद्धिर्विनश्यति प्रायो लोकानां मत्तचेतसाम् ॥१११॥
111. atyantapānānmadyasya caturvargaprasādhanī ,
buddhirvinaśyati prāyo lokānāṁ mattacetasām.
buddhirvinaśyati prāyo lokānāṁ mattacetasām.
111.
atyanta-pānāt madyasya caturvarga-prasādhanī
buddhir vinaśyati prāyo lokānām matta-cetasām
buddhir vinaśyati prāyo lokānām matta-cetasām
111.
madyasya atyanta-pānāt caturvarga-prasādhanī
buddhiḥ prāyaḥ matta-cetasām lokānām vinaśyati
buddhiḥ prāyaḥ matta-cetasām lokānām vinaśyati
111. Through excessive drinking of wine, the intellect - which is capable of granting the four aims of human life - generally perishes for people whose minds are intoxicated.
विभ्रान्तबुद्धेर्मनुजात् कार्याकार्यमजानतः ।
स्वानिष्टं च परानिष्टं जायतेऽस्मात् पदे पदे ॥११२॥
स्वानिष्टं च परानिष्टं जायतेऽस्मात् पदे पदे ॥११२॥
112. vibhrāntabuddhermanujāt kāryākāryamajānataḥ ,
svāniṣṭaṁ ca parāniṣṭaṁ jāyate'smāt pade pade.
svāniṣṭaṁ ca parāniṣṭaṁ jāyate'smāt pade pade.
112.
vibhrāntabuddher manujāt kāryākāryam ajānataḥ
sva-aniṣṭaṃ ca para-aniṣṭaṃ jāyate asmāt pade pade
sva-aniṣṭaṃ ca para-aniṣṭaṃ jāyate asmāt pade pade
112.
vibhrāntabuddheḥ ajānataḥ manujāt kāryākāryam ca
sva-aniṣṭam para-aniṣṭam asmāt pade pade jāyate
sva-aniṣṭam para-aniṣṭam asmāt pade pade jāyate
112. From a person whose mind is confused and who does not know what should be done and what should not be done, harm to oneself and harm to others arises at every step.
अतो नृपो वा चक्रेशो मद्ये मादकवस्तुषु ।
अत्यासक्तजनान् कायधनदण्डेन शोधयेत् ॥११३॥
अत्यासक्तजनान् कायधनदण्डेन शोधयेत् ॥११३॥
113. ato nṛpo vā cakreśo madye mādakavastuṣu ,
atyāsaktajanān kāyadhanadaṇḍena śodhayet.
atyāsaktajanān kāyadhanadaṇḍena śodhayet.
113.
ataḥ nṛpaḥ vā cakra-īśaḥ madye mādaka-vastuṣu
atyāsakta-janān kāya-dhana-daṇḍena śodhayet
atyāsakta-janān kāya-dhana-daṇḍena śodhayet
113.
ataḥ nṛpaḥ vā cakra-īśaḥ madye mādaka-vastuṣu
atyāsakta-janān kāya-dhana-daṇḍena śodhayet
atyāsakta-janān kāya-dhana-daṇḍena śodhayet
113. Therefore, a king or a cakreśa should discipline people who are excessively attached to wine and intoxicating substances by means of physical punishment, fines, or chastisement.
सुराभेदात् व्यक्तिभेदात् न्यूनेनाऽप्यधिकेन वा ।
देशकालविभेदेन बुद्धिभ्रंशो भवेन्न्éणाम् ॥११४॥
देशकालविभेदेन बुद्धिभ्रंशो भवेन्न्éणाम् ॥११४॥
114. surābhedāt vyaktibhedāt nyūnenā'pyadhikena vā ,
deśakālavibhedena buddhibhraṁśo bhavennéṇām.
deśakālavibhedena buddhibhraṁśo bhavennéṇām.
114.
surābhedāt vyaktibhedāt nyūnenā api adhikena vā
deśakālavibhedena buddhibhraṃśaḥ bhavet nṛṇām
deśakālavibhedena buddhibhraṃśaḥ bhavet nṛṇām
114.
surābhedāt vyaktibhedāt nyūnenā api adhikena vā
deśakālavibhedena nṛṇām buddhibhraṃśaḥ bhavet
deśakālavibhedena nṛṇām buddhibhraṃśaḥ bhavet
114. Due to the difference in varieties of wine, the difference in individuals, a lesser or greater quantity, or differences in place and time, confusion of intellect occurs for men.
अत एव सुरामानादतिपानं न लक्ष्यते ।
स्खलद्वाक्पाणिपाद्दृग्भिरतिपानं विचारयेत् ॥११५॥
स्खलद्वाक्पाणिपाद्दृग्भिरतिपानं विचारयेत् ॥११५॥
115. ata eva surāmānādatipānaṁ na lakṣyate ,
skhaladvākpāṇipāddṛgbhiratipānaṁ vicārayet.
skhaladvākpāṇipāddṛgbhiratipānaṁ vicārayet.
115.
ataḥ eva surāmānāt atipānam na lakṣyate
skhaladvākpāṇipāddṛgbhiḥ atipānam vicārayet
skhaladvākpāṇipāddṛgbhiḥ atipānam vicārayet
115.
ataḥ eva surāmānāt atipānam na lakṣyate
skhaladvākpāṇipāddṛgbhiḥ atipānam vicārayet
skhaladvākpāṇipāddṛgbhiḥ atipānam vicārayet
115. Therefore, excessive drinking is not to be judged merely by the measured amount of wine consumed - rather, one should determine excessive drinking through stammering speech, unsteady hands and feet, and wandering eyes.
नेन्द्रियाणि वशे यस्य मदविह्वलचेतसः ।
देवतागुरुमर्यादोल्लङ्घिनो भयरूपिणः ॥११६॥
देवतागुरुमर्यादोल्लङ्घिनो भयरूपिणः ॥११६॥
116. nendriyāṇi vaśe yasya madavihvalacetasaḥ ,
devatāgurumaryādollaṅghino bhayarūpiṇaḥ.
devatāgurumaryādollaṅghino bhayarūpiṇaḥ.
116.
na indriyāṇi vaśe yasya mada-vihvala-cetasaḥ
devatā-guru-maryāda-ullaṅghino bhaya-rūpiṇaḥ
devatā-guru-maryāda-ullaṅghino bhaya-rūpiṇaḥ
116.
yasya mada-vihvala-cetasaḥ indriyāṇi na vaśe,
devatā-guru-maryāda-ullaṅghino bhaya-rūpiṇaḥ
devatā-guru-maryāda-ullaṅghino bhaya-rūpiṇaḥ
116. For one whose mind is overwhelmed by intoxication, the senses are not under control. Such a person transgresses the boundaries set by deities and teachers, and assumes the very form of fear.
निखिलानर्थयोग्यस्य पापिनः शिवघातिनः ।
दहेज्जिह्वां हरेदर्थान् ताडयेत्तं च पार्थिवः ॥११७॥
दहेज्जिह्वां हरेदर्थान् ताडयेत्तं च पार्थिवः ॥११७॥
117. nikhilānarthayogyasya pāpinaḥ śivaghātinaḥ ,
dahejjihvāṁ haredarthān tāḍayettaṁ ca pārthivaḥ.
dahejjihvāṁ haredarthān tāḍayettaṁ ca pārthivaḥ.
117.
nakhila-anartha-yogyasya pāpinaḥ śiva-ghātinaḥ
dahet jihvām hared arthān tāḍayet tam ca pārthivaḥ
dahet jihvām hared arthān tāḍayet tam ca pārthivaḥ
117.
pārthivaḥ akhila-anartha-yogyasya pāpinaḥ śiva-ghātinaḥ jihvām dahet,
arthān haret,
tam ca tāḍayet
arthān haret,
tam ca tāḍayet
117. The king should burn the tongue of such a sinner, a slayer of Śiva who is worthy of every misfortune, confiscate his wealth, and punish him.
विचलत्पादवाक्पाणिं भ्रान्तमुन्मत्तमुद्धतम् ।
तमुग्रं यातयेद्राजा द्रविणं चाहरेत्ततः ॥११८॥
तमुग्रं यातयेद्राजा द्रविणं चाहरेत्ततः ॥११८॥
118. vicalatpādavākpāṇiṁ bhrāntamunmattamuddhatam ,
tamugraṁ yātayedrājā draviṇaṁ cāharettataḥ.
tamugraṁ yātayedrājā draviṇaṁ cāharettataḥ.
118.
vicalat-pāda-vāk-pāṇim bhrāntam unmattam uddhatam
tam ugram yātayet rājā draviṇam ca āharet tataḥ
tam ugram yātayet rājā draviṇam ca āharet tataḥ
118.
rājā vicalat-pāda-vāk-pāṇim bhrāntam unmattam
uddhatam ugram tam yātayet draviṇam ca tataḥ āharet
uddhatam ugram tam yātayet draviṇam ca tataḥ āharet
118. The king should punish that fierce person who has unsteady feet, speech, and hands, who is bewildered, intoxicated, and arrogant, and he should take away his wealth.
अपवाग्वादिनं मत्तं लज्जाभयविवर्जितम् ।
धनादानेन तं शास्यात् प्रजाप्रीतिकरो नृपः ॥११९॥
धनादानेन तं शास्यात् प्रजाप्रीतिकरो नृपः ॥११९॥
119. apavāgvādinaṁ mattaṁ lajjābhayavivarjitam ,
dhanādānena taṁ śāsyāt prajāprītikaro nṛpaḥ.
dhanādānena taṁ śāsyāt prajāprītikaro nṛpaḥ.
119.
apa-vāk-vādinam mattam lajjā-bhaya-vivarjitam
dhana-ādānena tam śāsyāt prajā-prīti-karaḥ nṛpaḥ
dhana-ādānena tam śāsyāt prajā-prīti-karaḥ nṛpaḥ
119.
prajā-prīti-karaḥ nṛpaḥ apa-vāk-vādinam mattam
lajjā-bhaya-vivarjitam tam dhana-ādānena śāsyāt
lajjā-bhaya-vivarjitam tam dhana-ādānena śāsyāt
119. The king, who brings delight to his subjects, should discipline that intoxicated person who speaks abusive words and is devoid of shame and fear, by confiscating his wealth.
शताभिषिक्तः कौलश्चेत् अतिपानात् कुलेश्वरि ।
पशुरेव स मन्तव्यः कुलधर्मबहिष्कृतः ॥१२०॥
पशुरेव स मन्तव्यः कुलधर्मबहिष्कृतः ॥१२०॥
120. śatābhiṣiktaḥ kaulaścet atipānāt kuleśvari ,
paśureva sa mantavyaḥ kuladharmabahiṣkṛtaḥ.
paśureva sa mantavyaḥ kuladharmabahiṣkṛtaḥ.
120.
śatābhiṣiktaḥ kaulaḥ cet atipānāt kuleśvari
paśuḥ eva saḥ mantavyaḥ kuladharmabahiṣkṛtaḥ
paśuḥ eva saḥ mantavyaḥ kuladharmabahiṣkṛtaḥ
120.
kuleśvari cet kaulaḥ śatābhiṣiktaḥ atipānāt
paśuḥ eva saḥ mantavyaḥ kuladharmabahiṣkṛtaḥ
paśuḥ eva saḥ mantavyaḥ kuladharmabahiṣkṛtaḥ
120. O mistress of the lineage, if a kaula who has received the hundredfold consecration becomes intoxicated through excessive drinking, he should be regarded merely as an animal, excluded from the practices of the lineage.
पिबन्नतिशयं मद्यं शोधितं वाऽप्यशोधितम् ।
त्याज्यो भवति कौलानां दण्डनीयोऽपि भूभृतः ॥१२१॥
त्याज्यो भवति कौलानां दण्डनीयोऽपि भूभृतः ॥१२१॥
121. pibannatiśayaṁ madyaṁ śodhitaṁ vā'pyaśodhitam ,
tyājyo bhavati kaulānāṁ daṇḍanīyo'pi bhūbhṛtaḥ.
tyājyo bhavati kaulānāṁ daṇḍanīyo'pi bhūbhṛtaḥ.
121.
piban atiśayam madyam śodhitam vā api aśodhitam
tyājyaḥ bhavati kaulānām daṇḍanīyaḥ api bhūbhṛtaḥ
tyājyaḥ bhavati kaulānām daṇḍanīyaḥ api bhūbhṛtaḥ
121.
śodhitam vā api aśodhitam atiśayam madyam piban
kaulānām tyājyaḥ bhavati bhūbhṛtaḥ api daṇḍanīyaḥ
kaulānām tyājyaḥ bhavati bhūbhṛtaḥ api daṇḍanīyaḥ
121. Whether consuming refined or unrefined wine in excessive amounts, such a person becomes worthy of abandonment by the kaulas and deserving of punishment by the king.
ब्राह्मीं भार्यां सुरां मत्ताः पाययन्तो द्विजातयः ।
शुध्येयुर्भार्यया सार्धं पञ्चाहं कणभोजनात् ॥१२२॥
शुध्येयुर्भार्यया सार्धं पञ्चाहं कणभोजनात् ॥१२२॥
122. brāhmīṁ bhāryāṁ surāṁ mattāḥ pāyayanto dvijātayaḥ ,
śudhyeyurbhāryayā sārdhaṁ pañcāhaṁ kaṇabhojanāt.
śudhyeyurbhāryayā sārdhaṁ pañcāhaṁ kaṇabhojanāt.
122.
brāhmīṃ bhāryāṃ surāṃ mattāḥ pāyayanto dvijātayaḥ
śudhyeyur bhāryayā sārdhaṃ pañcāhaṃ kaṇabhojanāt
śudhyeyur bhāryayā sārdhaṃ pañcāhaṃ kaṇabhojanāt
122.
mattāḥ dvijātayaḥ brāhmīṃ bhāryāṃ surāṃ pāyayantaḥ
pañcāhaṃ kaṇabhojanāt bhāryayā sārdhaṃ śudhyeyuḥ
pañcāhaṃ kaṇabhojanāt bhāryayā sārdhaṃ śudhyeyuḥ
122. If intoxicated brahmins make their brahmin wives drink wine, they become purified along with their wives by eating only rice-grains for five days.
असंस्कृतसुरापानात् शुध्येदुपवसंस्त्र्यहम् ।
भुक्त्वाऽप्यशोधितं मांसमुपवासद्वयं चरेत् ॥१२३॥
भुक्त्वाऽप्यशोधितं मांसमुपवासद्वयं चरेत् ॥१२३॥
123. asaṁskṛtasurāpānāt śudhyedupavasaṁstryaham ,
bhuktvā'pyaśodhitaṁ māṁsamupavāsadvayaṁ caret.
bhuktvā'pyaśodhitaṁ māṁsamupavāsadvayaṁ caret.
123.
asaṃskṛtasurāpānāt śudhyed upavasan tryaham
bhuktvā api aśodhitṃ māṃsam upavāsadvayaṃ caret
bhuktvā api aśodhitṃ māṃsam upavāsadvayaṃ caret
123.
asaṃskṛtasurāpānāt tryaham upavasan śudhyet
aśodhitam māṃsam bhuktvā ca upavāsadvayam caret
aśodhitam māṃsam bhuktvā ca upavāsadvayam caret
123. By drinking unrefined wine, one becomes purified by fasting for three days, and after eating unpurified meat, one should observe a fast of two days.
असंस्कृते मीनमुद्रे खादन्नुपवसेदहः ।
अवैधं पञ्चमं कुर्वन् राज्ञो दण्डेन शुध्यति ॥१२४॥
अवैधं पञ्चमं कुर्वन् राज्ञो दण्डेन शुध्यति ॥१२४॥
124. asaṁskṛte mīnamudre khādannupavasedahaḥ ,
avaidhaṁ pañcamaṁ kurvan rājño daṇḍena śudhyati.
avaidhaṁ pañcamaṁ kurvan rājño daṇḍena śudhyati.
124.
asaṃskṛte mīnamudre khādann upavased ahaḥ
avaidhaṃ pañcamaṃ kurvan rājño daṇḍena śudhyati
avaidhaṃ pañcamaṃ kurvan rājño daṇḍena śudhyati
124.
asaṃskṛte mīnamudre khādan ahaḥ upavaset,
avaidhaṃ pañcamaṃ kurvan rājñaḥ daṇḍena śudhyati
avaidhaṃ pañcamaṃ kurvan rājñaḥ daṇḍena śudhyati
124. Consuming unrefined mīnamudra, one should fast for a day, and by performing an unauthorized fifth practice, one becomes purified through the punishment of the king.
भुञ्जानो मानवं मांसं गोमांसं ज्ञानतः शिवे ।
उपोष्य पक्षं शुद्धः स्यात् प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम् ॥१२५॥
उपोष्य पक्षं शुद्धः स्यात् प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम् ॥१२५॥
125. bhuñjāno mānavaṁ māṁsaṁ gomāṁsaṁ jñānataḥ śive ,
upoṣya pakṣaṁ śuddhaḥ syāt prāyaścittamidaṁ smṛtam.
upoṣya pakṣaṁ śuddhaḥ syāt prāyaścittamidaṁ smṛtam.
125.
bhuñjāno mānavaṃ māṃsaṃ gomāṃsaṃ jñānataḥ śive
upoṣya pakṣaṃ śuddhaḥ syāt prāyaścittam idaṃ smṛtam
upoṣya pakṣaṃ śuddhaḥ syāt prāyaścittam idaṃ smṛtam
125.
śive,
mānavaṃ māṃsaṃ gomāṃsaṃ ca jñānataḥ bhuñjānaḥ pakṣam upoṣya śuddhaḥ syāt,
idam prāyaścittam smṛtam
mānavaṃ māṃsaṃ gomāṃsaṃ ca jñānataḥ bhuñjānaḥ pakṣam upoṣya śuddhaḥ syāt,
idam prāyaścittam smṛtam
125. O Shiva, if one knowingly consumes human flesh or beef, he becomes purified by fasting for a fortnight - this expiation has been declared.
नराकृतिपशोर्मांसं मांसं मांसादनस्य च ।
अत्त्वा शुध्येन्नरः पापादुपवासैस्त्रिभिः प्रिये ॥१२६॥
अत्त्वा शुध्येन्नरः पापादुपवासैस्त्रिभिः प्रिये ॥१२६॥
126. narākṛtipaśormāṁsaṁ māṁsaṁ māṁsādanasya ca ,
attvā śudhyennaraḥ pāpādupavāsaistribhiḥ priye.
attvā śudhyennaraḥ pāpādupavāsaistribhiḥ priye.
126.
narākṛtipaśor māṃsaṃ māṃsaṃ māṃsādanasya ca
attvā śudhyen naraḥ pāpād upavāsais tribhiḥ priye
attvā śudhyen naraḥ pāpād upavāsais tribhiḥ priye
126.
priye,
narākṛtipaśor māṃsaṃ ca māṃsādanasya māṃsam attvā naraḥ tribhir upavāsaiḥ pāpāt śudhyet
narākṛtipaśor māṃsaṃ ca māṃsādanasya māṃsam attvā naraḥ tribhir upavāsaiḥ pāpāt śudhyet
126. O beloved, by eating the flesh of a beast in human form or the flesh of a flesh-eater, a person becomes purified from sin through a three-day fast.
म्लेच्चानां श्वपचानां च पशूनां कुलवैरिणाम् ।
खादन्नन्नं विशुद्धः स्यात् पक्षमेकमुपोषितः ॥१२७॥
खादन्नन्नं विशुद्धः स्यात् पक्षमेकमुपोषितः ॥१२७॥
127. mleccānāṁ śvapacānāṁ ca paśūnāṁ kulavairiṇām ,
khādannannaṁ viśuddhaḥ syāt pakṣamekamupoṣitaḥ.
khādannannaṁ viśuddhaḥ syāt pakṣamekamupoṣitaḥ.
127.
mlecchānāṃ śvapacānāṃ ca paśūnāṃ kulavairiṇām
khādann annaṃ viśuddhaḥ syāt pakṣam ekam upoṣitaḥ
khādann annaṃ viśuddhaḥ syāt pakṣam ekam upoṣitaḥ
127.
mlecchānāṃ śvapacānāṃ paśūnāṃ kula-vairiṇāṃ ca
annaṃ khādan ekam pakṣam upoṣitaḥ viśuddhaḥ syāt
annaṃ khādan ekam pakṣam upoṣitaḥ viśuddhaḥ syāt
127. By eating the food of mlecchas, śvapacas, beasts, or enemies of the lineage, one becomes purified after fasting for a fortnight.
उच्चिष्टं यदि भुञ्जीत ज्ञानादेषां कुलेश्वरि ।
शुध्येन्मासोपवासेनाऽज्ञानात् पक्षोपवासतः ॥१२८॥
शुध्येन्मासोपवासेनाऽज्ञानात् पक्षोपवासतः ॥१२८॥
128. ucciṣṭaṁ yadi bhuñjīta jñānādeṣāṁ kuleśvari ,
śudhyenmāsopavāsenā'jñānāt pakṣopavāsataḥ.
śudhyenmāsopavāsenā'jñānāt pakṣopavāsataḥ.
128.
ucchiṣṭam yadi bhuñjīta jñānāt eṣām kuleśvari
śudhyet māsopavāsena ajñānāt pakṣopavāsataḥ
śudhyet māsopavāsena ajñānāt pakṣopavāsataḥ
128.
kuleśvari yadi eṣām ucchiṣṭam bhuñjīta jñānāt
māsopavāsena śudhyet ajñānāt tu pakṣopavāsataḥ
māsopavāsena śudhyet ajñānāt tu pakṣopavāsataḥ
128. O mistress of the lineage, if one knowingly eats the leftover food of these people, he becomes purified by fasting for a month, and if unknowingly, by fasting for a fortnight.
अनुलोमेन वर्णानामन्नं भुक्त्वा सकृत् प्रिये ।
दिनत्रयोपवासेन विशुद्धः स्यान्ममाज्ञया ॥१२९॥
दिनत्रयोपवासेन विशुद्धः स्यान्ममाज्ञया ॥१२९॥
129. anulomena varṇānāmannaṁ bhuktvā sakṛt priye ,
dinatrayopavāsena viśuddhaḥ syānmamājñayā.
dinatrayopavāsena viśuddhaḥ syānmamājñayā.
129.
anulomena varṇānām annam bhuktvā sakṛt priye
dinatrayopavāsena viśuddhaḥ syāt mama ājñayā
dinatrayopavāsena viśuddhaḥ syāt mama ājñayā
129.
priye varṇānām anulomena annam sakṛt bhuktvā
dinatrayopavāsena mama ājñayā viśuddhaḥ syāt
dinatrayopavāsena mama ājñayā viśuddhaḥ syāt
129. O beloved, after eating once the food of social classes in the regular order of anuloma, a person becomes purified by fasting for three days, according to My command.
पशुश्वपचम्लेच्चानामन्नं चक्रार्पितं यदि ।
वीरहस्तार्पितं वापि तदश्नन्नैव पापभाक् ॥१३०॥
वीरहस्तार्पितं वापि तदश्नन्नैव पापभाक् ॥१३०॥
130. paśuśvapacamleccānāmannaṁ cakrārpitaṁ yadi ,
vīrahastārpitaṁ vāpi tadaśnannaiva pāpabhāk.
vīrahastārpitaṁ vāpi tadaśnannaiva pāpabhāk.
130.
paśuśvapacamlecchānām annam cakrārpitam yadi
vīrahastārpitam vā api tat aśnan na eva pāpabhāk
vīrahastārpitam vā api tat aśnan na eva pāpabhāk
130.
yadi paśuśvapacamlecchānām cakrārpitam
vīrahastārpitam vā api annam tat aśnan na eva pāpabhāk
vīrahastārpitam vā api annam tat aśnan na eva pāpabhāk
130. If the food of beasts, śvapacas, or mlecchas is placed upon a cakra or placed in the hand of a vīra, one does not incur sin by eating it.
अन्नाभावे च दौर्भिक्ष्ये विपदि प्राणसङ्कटे ।
निषिद्धेनाऽदनेनापि रक्षन् प्राणान्न पातकी ॥१३१॥
निषिद्धेनाऽदनेनापि रक्षन् प्राणान्न पातकी ॥१३१॥
131. annābhāve ca daurbhikṣye vipadi prāṇasaṅkaṭe ,
niṣiddhenā'danenāpi rakṣan prāṇānna pātakī.
niṣiddhenā'danenāpi rakṣan prāṇānna pātakī.
131.
anna-abhāve ca daurbhikṣye vipadi prāṇasaṅkaṭe
niṣiddhena adanena api rakṣan prāṇān na pātakī
niṣiddhena adanena api rakṣan prāṇān na pātakī
131.
annābhāve ca daurbhikṣye vipadi prāṇasaṅkaṭe
niṣiddhena adanena api prāṇān rakṣan na pātakī
niṣiddhena adanena api prāṇān rakṣan na pātakī
131. In the absence of food, during a famine, in danger, or in a crisis threatening life, protecting one's life even by consuming forbidden things does not make one a sinner.
करिपृष्ठे तथाऽनेकोद्वाह्यपाषाणदारुषु ।
अलक्षितेऽपि दुष्याणां भक्ष्यदोषो न विद्यते ॥१३२॥
अलक्षितेऽपि दुष्याणां भक्ष्यदोषो न विद्यते ॥१३२॥
132. karipṛṣṭhe tathā'nekodvāhyapāṣāṇadāruṣu ,
alakṣite'pi duṣyāṇāṁ bhakṣyadoṣo na vidyate.
alakṣite'pi duṣyāṇāṁ bhakṣyadoṣo na vidyate.
132.
kari-pṛṣṭhe tathā aneka-udvāhya-pāṣāṇa-dāruṣu
alakṣite api duṣyāṇāṃ bhakṣya-doṣaḥ na vidyate
alakṣite api duṣyāṇāṃ bhakṣya-doṣaḥ na vidyate
132.
kari-pṛṣṭhe tathā aneka-udvāhya-pāṣāṇa-dāruṣu
alakṣite api duṣyāṇāṃ bhakṣya-doṣaḥ na vidyate
alakṣite api duṣyāṇāṃ bhakṣya-doṣaḥ na vidyate
132. Similarly, there is no fault in eating the food of corrupt persons when it is placed upon the back of an elephant, or on various portable stones and wooden vessels, even if it is unobserved.
पशूनभक्ष्यमांसांश्च व्याधियुक्तानपि प्रिये ।
न हन्याद्देवतार्थेऽपि हत्वा च पातकी भवेत् ॥१३३॥
न हन्याद्देवतार्थेऽपि हत्वा च पातकी भवेत् ॥१३३॥
133. paśūnabhakṣyamāṁsāṁśca vyādhiyuktānapi priye ,
na hanyāddevatārthe'pi hatvā ca pātakī bhavet.
na hanyāddevatārthe'pi hatvā ca pātakī bhavet.
133.
paśūn abhakṣya-māṃsān ca vyādhi-yuktān api priye
na hanyāt devatā-arthe api hatvā ca pātaki bhavet
na hanyāt devatā-arthe api hatvā ca pātaki bhavet
133.
priye abhakṣya-māṃsān vyādhi-yuktān paśūn ca api
devatā-arthe na hanyāt hatvā ca pātaki bhavet
devatā-arthe na hanyāt hatvā ca pātaki bhavet
133. O beloved, one should not kill animals whose meat is forbidden or which are afflicted with disease, even for the sake of the deities, and by killing them, one becomes a sinner.
कृच्च्रव्रतं नरः कुर्याद् गोवधे बुद्धिपूर्वके ।
अज्ञानादाचरेदर्धं व्रतं शङ्करशासनात् ॥१३४॥
अज्ञानादाचरेदर्धं व्रतं शङ्करशासनात् ॥१३४॥
134. kṛccravrataṁ naraḥ kuryād govadhe buddhipūrvake ,
ajñānādācaredardhaṁ vrataṁ śaṅkaraśāsanāt.
ajñānādācaredardhaṁ vrataṁ śaṅkaraśāsanāt.
134.
kṛcchravrataṃ naraḥ kuryāt govadhe buddhipūrvake
ajñānād ācaret ardhaṃ vrataṃ śaṅkaraśāsanāt
ajñānād ācaret ardhaṃ vrataṃ śaṅkaraśāsanāt
134.
buddhipūrvake govadhe naraḥ kṛcchravrataṃ kuryāt
ajñānāt ardhaṃ vrataṃ śaṅkaraśāsanāt ācaret
ajñānāt ardhaṃ vrataṃ śaṅkaraśāsanāt ācaret
134. A man should perform the kṛcchra penance for intentionally killing a cow. If it was done out of ignorance, he should perform half of that penance, according to the command of Śaṅkara.
न केशवपनं कुर्यात् न नखच्चेदनं तथा ।
न क्षारयोगं वसने यावन्न व्रतमाचरेत् ॥१३५॥
न क्षारयोगं वसने यावन्न व्रतमाचरेत् ॥१३५॥
135. na keśavapanaṁ kuryāt na nakhaccedanaṁ tathā ,
na kṣārayogaṁ vasane yāvanna vratamācaret.
na kṣārayogaṁ vasane yāvanna vratamācaret.
135.
na keśavanaṃ kuryāt na nakhachedanaṃ tathā
na kṣārayogaṃ vasane yāvat na vratam ācaret
na kṣārayogaṃ vasane yāvat na vratam ācaret
135.
yāvat na vrataṃ ācaret,
tāvat keśavanaṃ na kuryāt tathā nakhachedanaṃ na,
vasane kṣārayogaṃ na ca
tāvat keśavanaṃ na kuryāt tathā nakhachedanaṃ na,
vasane kṣārayogaṃ na ca
135. He should not shave his hair, nor cut his nails, nor apply alkaline substances to his garments as long as he has not completed the penance.
उपवासैर्नयेत् मासं मासमेकं कणाशनैः ।
मासं भैक्षान्नमश्नीयात् कृच्च्रव्रतमिदं शिवे ॥१३६॥
मासं भैक्षान्नमश्नीयात् कृच्च्रव्रतमिदं शिवे ॥१३६॥
136. upavāsairnayet māsaṁ māsamekaṁ kaṇāśanaiḥ ,
māsaṁ bhaikṣānnamaśnīyāt kṛccravratamidaṁ śive.
māsaṁ bhaikṣānnamaśnīyāt kṛccravratamidaṁ śive.
136.
upavāsaiḥ nayet māsam māsam ekam kaṇāśanaiḥ
māsam bhaikṣānnam aśnīyāt kṛcchravratam idam śive
māsam bhaikṣānnam aśnīyāt kṛcchravratam idam śive
136.
śive upavāsaiḥ māsam nayet,
ekam māsam kaṇāśanaiḥ,
māsam bhaikṣānnam aśnīyāt idam kṛcchravratam
ekam māsam kaṇāśanaiḥ,
māsam bhaikṣānnam aśnīyāt idam kṛcchravratam
136. O Śivā, he should spend one month with fasts, one month eating broken grains, and one month eating food obtained by begging. This is the kṛcchra penance.
व्रतान्ते वापितशिराः कौलान् ज्ञातींश्च बान्धवान् ।
भोजयित्वा विमुक्तः स्याद् ज्ञानगोवधपातकात् ॥१३७॥
भोजयित्वा विमुक्तः स्याद् ज्ञानगोवधपातकात् ॥१३७॥
137. vratānte vāpitaśirāḥ kaulān jñātīṁśca bāndhavān ,
bhojayitvā vimuktaḥ syād jñānagovadhapātakāt.
bhojayitvā vimuktaḥ syād jñānagovadhapātakāt.
137.
vratānte vāpitaśirāḥ kaulān jñātīṃś ca bāndhavān
bhojayitvā vimuktaḥ syāt jñānagovadhapātakāt
bhojayitvā vimuktaḥ syāt jñānagovadhapātakāt
137.
vratānte vāpitaśirāḥ kaulān jñātīn ca bāndhavān
bhojayitvā jñānagovadhapātakāt vimuktaḥ syāt
bhojayitvā jñānagovadhapātakāt vimuktaḥ syāt
137. At the end of the penance, with his head shaved, having fed his kinsmen, relatives, and family members, he becomes freed from the sin of killing a cow out of ignorance.
अपालनवधाद्गोश्च शुध्येदष्टोपवासतः ।
बाहुजाद्या विशुध्येयुः पादन्यूनक्रमात् प्रिये ॥१३८॥
बाहुजाद्या विशुध्येयुः पादन्यूनक्रमात् प्रिये ॥१३८॥
138. apālanavadhādgośca śudhyedaṣṭopavāsataḥ ,
bāhujādyā viśudhyeyuḥ pādanyūnakramāt priye.
bāhujādyā viśudhyeyuḥ pādanyūnakramāt priye.
138.
apālanavadhāt goḥ ca śuddhyet aṣṭopavāsataḥ
bāhujādyāḥ viśuddhyeyuḥ pādanūnakramāt priye
bāhujādyāḥ viśuddhyeyuḥ pādanūnakramāt priye
138.
priye apālanavadhāt goḥ ca aṣṭopavāsataḥ
śuddhyet bāhujādyāḥ pādanūnakramāt viśuddhyeyuḥ
śuddhyet bāhujādyāḥ pādanūnakramāt viśuddhyeyuḥ
138. O beloved, one is purified from the sin of killing a cow through neglect by observing eight fasts. The other social classes, starting with the bāhuja (kṣatriya), become purified in descending order by a quarter less.
गजोष्ट्रमहिषाश्वांश्च हत्वा कौलिनि कामतः ।
उपवासैस्त्रिभिः शुध्येन्मानवः कृतकिल्विषः ॥१३९॥
उपवासैस्त्रिभिः शुध्येन्मानवः कृतकिल्विषः ॥१३९॥
139. gajoṣṭramahiṣāśvāṁśca hatvā kaulini kāmataḥ ,
upavāsaistribhiḥ śudhyenmānavaḥ kṛtakilviṣaḥ.
upavāsaistribhiḥ śudhyenmānavaḥ kṛtakilviṣaḥ.
139.
gaja-uṣṭra-mahiṣa-aśvān ca hatvā kaulini kāmataḥ
upavāsaiḥ tribhiḥ śudhyet mānavaḥ kṛtakilbiṣaḥ
upavāsaiḥ tribhiḥ śudhyet mānavaḥ kṛtakilbiṣaḥ
139.
mānavaḥ gajoṣṭramahiṣaāśvān kaulini kāmataḥ
hatvā tribhiḥ upavāsaiḥ kṛtakilbiṣaḥ śudhyet
hatvā tribhiḥ upavāsaiḥ kṛtakilbiṣaḥ śudhyet
139. If a person intentionally kills an elephant, a camel, a buffalo, or a horse belonging to a family, he becomes burdened with sin and is purified by three fasts.
मृगमेषाजमार्जारान् निघ्नन्नुपवसेदहः ।
मयूरशुकहंसांश्च सज्योतिरशनं त्यजेत् ॥१४०॥
मयूरशुकहंसांश्च सज्योतिरशनं त्यजेत् ॥१४०॥
140. mṛgameṣājamārjārān nighnannupavasedahaḥ ,
mayūraśukahaṁsāṁśca sajyotiraśanaṁ tyajet.
mayūraśukahaṁsāṁśca sajyotiraśanaṁ tyajet.
140.
mṛgameṣājamārjārān nighnann upavased ahaḥ
mayūraśukahaṃ sāṃś ca sajyotiraśanaṃ tyajet
mayūraśukahaṃ sāṃś ca sajyotiraśanaṃ tyajet
140.
mṛgameṣājamārjārān nighnan ahaḥ upavaset,
mayūraśukahaṃsān ca sajyotiraśanaṃ tyajet
mayūraśukahaṃsān ca sajyotiraśanaṃ tyajet
140. By killing a deer, a ram, a goat, or a cat, one should fast for a day. By killing a peacock, a parrot, or a swan, one should abstain from food after sunset.
निहत्य सास्थिजन्तूंश्च नक्तमद्यात् निरामिषम् ।
निरस्थिजीविनो हत्वा मनस्तापेन शुद्ध्यति ॥१४१॥
निरस्थिजीविनो हत्वा मनस्तापेन शुद्ध्यति ॥१४१॥
141. nihatya sāsthijantūṁśca naktamadyāt nirāmiṣam ,
nirasthijīvino hatvā manastāpena śuddhyati.
nirasthijīvino hatvā manastāpena śuddhyati.
141.
nihatya sāsthijantūṃś ca naktamadyād nirāmiṣam
nirasthijīvino hatvā manastāpena śuddhyati
nirasthijīvino hatvā manastāpena śuddhyati
141.
sāsthijantūn ca nihatya naktam niramisam adyat,
nirasthijīvinaḥ hatvā manastāpena śuddhyati
nirasthijīvinaḥ hatvā manastāpena śuddhyati
141. Having killed creatures possessing bones, he should eat meatless food at night. Having killed creatures without bones, he becomes purified through mental anguish.
पशुमीनाण्डजान्निघ्नन् मृगयायां महीपतिः ।
न पापार्हो भवेद्देवि राज्ञो धर्मः सनातनः ॥१४२॥
न पापार्हो भवेद्देवि राज्ञो धर्मः सनातनः ॥१४२॥
142. paśumīnāṇḍajānnighnan mṛgayāyāṁ mahīpatiḥ ,
na pāpārho bhaveddevi rājño dharmaḥ sanātanaḥ.
na pāpārho bhaveddevi rājño dharmaḥ sanātanaḥ.
142.
paśu-mīna-aṇḍajān nighnan mṛgayāyāṃ mahīpatiḥ na
pāpa-arhaḥ bhavet devi rājño dharmaḥ sanātanaḥ
pāpa-arhaḥ bhavet devi rājño dharmaḥ sanātanaḥ
142.
devi mahīpatiḥ mṛgayāyāṃ paśu-mīna-aṇḍajān nighnan
na pāpa-arhaḥ bhavet sanātanaḥ dharmaḥ rājñaḥ
na pāpa-arhaḥ bhavet sanātanaḥ dharmaḥ rājñaḥ
142. O goddess, if a king slays domestic animals, fish, or egg-born creatures while hunting, he does not become tainted by sin, for that is the eternal dharma of kings.
देवोद्देशं विना भद्रे हिंसां सर्वत्र वर्जयेत् ।
कृतायां वैधहिंसायां नरः पापैर्न लिप्यते ॥१४३॥
कृतायां वैधहिंसायां नरः पापैर्न लिप्यते ॥१४३॥
143. devoddeśaṁ vinā bhadre hiṁsāṁ sarvatra varjayet ,
kṛtāyāṁ vaidhahiṁsāyāṁ naraḥ pāpairna lipyate.
kṛtāyāṁ vaidhahiṁsāyāṁ naraḥ pāpairna lipyate.
143.
deva-uddeśam vinā bhadre hiṃsāṃ sarvatra varjayet
kṛtāyāṃ vaidha-hiṃsāyāṃ naraḥ pāpaiḥ na lipyate
kṛtāyāṃ vaidha-hiṃsāyāṃ naraḥ pāpaiḥ na lipyate
143.
bhadre deva-uddeśam vinā hiṃsāṃ sarvatra varjayet
vaidha-hiṃsāyāṃ kṛtāyāṃ naraḥ pāpaiḥ na lipyate
vaidha-hiṃsāyāṃ kṛtāyāṃ naraḥ pāpaiḥ na lipyate
143. O auspicious one, one should avoid violence everywhere unless it is directed toward the gods. When lawful violence is performed, a person is not tainted by sins.
संकल्पितव्रतापूर्तौ देवनिर्माल्यलङ्घने ।
अशुचौ देवतास्पर्शे गायत्रीजपमाचरेत् ॥१४४॥
अशुचौ देवतास्पर्शे गायत्रीजपमाचरेत् ॥१४४॥
144. saṁkalpitavratāpūrtau devanirmālyalaṅghane ,
aśucau devatāsparśe gāyatrījapamācaret.
aśucau devatāsparśe gāyatrījapamācaret.
144.
saṅkalpitavratāpūrtau devanirmālyalaṅghane
aśucau devatāsparse gāyatrījapamācaret
aśucau devatāsparse gāyatrījapamācaret
144.
saṅkalpitavratāpūrtau devanirmālyalaṅghane
aśucau devatāsparse gāyatrījapam ācaret
aśucau devatāsparse gāyatrījapam ācaret
144. Upon the failure to complete a vowed observance, the transgression of sacred offerings to the deities, or touching a deity while impure, a person should perform the recitation of the gāyatrī mantra.
माता पिता ब्रह्मदाता महान्तो गुरवः स्मृताः ।
निन्दन्नेतान् वदन् क्रूरं शुध्येत् पञ्चोपवासतः ॥१४५॥
निन्दन्नेतान् वदन् क्रूरं शुध्येत् पञ्चोपवासतः ॥१४५॥
145. mātā pitā brahmadātā mahānto guravaḥ smṛtāḥ ,
nindannetān vadan krūraṁ śudhyet pañcopavāsataḥ.
nindannetān vadan krūraṁ śudhyet pañcopavāsataḥ.
145.
mātā pitā brahmadātā mahānto guravaḥ smṛtāḥ
nindannetān vadan krūraṃ śudhyet pañcopavāsataḥ
nindannetān vadan krūraṃ śudhyet pañcopavāsataḥ
145.
mātā pitā brahmadātā mahāntaḥ guravaḥ smṛtāḥ
nindann etān vadan krūraṃ śudhyet pañcopavāsataḥ
nindann etān vadan krūraṃ śudhyet pañcopavāsataḥ
145. Mother, father, the giver of knowledge, and great teachers are considered revered figures. By reviling them and speaking harshly, a person becomes purified through five fasts.
एवमन्यान् गुरून् कौलान् विप्रान् गर्हन्नपि प्रिये ।
सार्धद्वयोपवासेन मुक्तो भवति पातकात् ॥१४६॥
सार्धद्वयोपवासेन मुक्तो भवति पातकात् ॥१४६॥
146. evamanyān gurūn kaulān viprān garhannapi priye ,
sārdhadvayopavāsena mukto bhavati pātakāt.
sārdhadvayopavāsena mukto bhavati pātakāt.
146.
evam anyān gurūn kaulān viprān garhan api
priye sārdhadvayopavāsena mukto bhavati pātakāt
priye sārdhadvayopavāsena mukto bhavati pātakāt
146.
priye evam anyān gurūn kaulān viprān garhan
api sārdhadvayopavāsena pātakāt muktaḥ bhavati
api sārdhadvayopavāsena pātakāt muktaḥ bhavati
146. O beloved, by reviling other teachers, family elders, and brahmins in this manner, one becomes freed from sin through a penance consisting of two and a half fasts.
वित्तार्थी मानवो देशानखिलान् गन्तुमर्हति ।
निषिद्धकौलिकाचारं देशं शास्त्रमपि त्यजेत् ॥१४७॥
निषिद्धकौलिकाचारं देशं शास्त्रमपि त्यजेत् ॥१४७॥
147. vittārthī mānavo deśānakhilān gantumarhati ,
niṣiddhakaulikācāraṁ deśaṁ śāstramapi tyajet.
niṣiddhakaulikācāraṁ deśaṁ śāstramapi tyajet.
147.
vittārthī mānavo deśān akhilān gantum arhati
niṣiddhakaulikācāraṃ deśaṃ śāstram api tyajet
niṣiddhakaulikācāraṃ deśaṃ śāstram api tyajet
147.
vittārthī mānavaḥ akhilān deśān gantum arhati
niṣiddhakaulikācāraṃ deśaṃ śāstram api tyajet
niṣiddhakaulikācāraṃ deśaṃ śāstram api tyajet
147. A person seeking wealth is permitted to travel to all regions, but he should abandon any region and scripture that prescribes forbidden family customs.
गच्चंस्तु स्वेच्चया देशे निषिद्धकुलवर्त्मनि ।
कुलधर्मात्पतेद्भूयः शुध्येत् पूर्णाभिषेकतः ॥१४८॥
कुलधर्मात्पतेद्भूयः शुध्येत् पूर्णाभिषेकतः ॥१४८॥
148. gaccaṁstu sveccayā deśe niṣiddhakulavartmani ,
kuladharmātpatedbhūyaḥ śudhyet pūrṇābhiṣekataḥ.
kuladharmātpatedbhūyaḥ śudhyet pūrṇābhiṣekataḥ.
148.
gacchan tu svecchayā deśe niṣiddhakulavartmani
kula-dharmāt pated bhūyaḥ śudhyet pūrṇābhiṣekataḥ
kula-dharmāt pated bhūyaḥ śudhyet pūrṇābhiṣekataḥ
148.
tu svecchayā niṣiddha-kula-vartmani deśe gacchan
kula-dharmāt bhūyaḥ patet pūrṇābhiṣekataḥ śudhyet
kula-dharmāt bhūyaḥ patet pūrṇābhiṣekataḥ śudhyet
148. If a person of their own accord wanders into a region where the traditional path of their family is forbidden, and thereby falls away from family righteousness (kuladharma), they are purified once again through the complete consecration rite (pūrṇābhiṣeka).
तपनोदयमारभ्य यामाष्टकमभोजनम् ।
उपवासः स विज्ञेयः प्रायश्चित्ते विधीयते ॥१४९॥
उपवासः स विज्ञेयः प्रायश्चित्ते विधीयते ॥१४९॥
149. tapanodayamārabhya yāmāṣṭakamabhojanam ,
upavāsaḥ sa vijñeyaḥ prāyaścitte vidhīyate.
upavāsaḥ sa vijñeyaḥ prāyaścitte vidhīyate.
149.
tapanodayam ārabhya yāmāṣṭakam abhojanam
upavāsaḥ sa vijñeyaḥ prāyaścitte vidhīyate
upavāsaḥ sa vijñeyaḥ prāyaścitte vidhīyate
149.
tapanodayam ārabhya yāmāṣṭakam abhojanam
saḥ upavāsaḥ vijñeyaḥ prāyaścitte vidhīyate
saḥ upavāsaḥ vijñeyaḥ prāyaścitte vidhīyate
149. Starting from the rising of the sun, abstaining from food for eight watches (yāmas) is to be understood as a fast (upavāsa), and it is prescribed in expiation (prāyaścitta).
पिबंस्तोयाञ्जलिञ्चैकं भक्षन्नपि समीरणम् ।
मानवः प्राणरक्षार्थं न भ्रश्येदुपवासतः ॥१५०॥
मानवः प्राणरक्षार्थं न भ्रश्येदुपवासतः ॥१५०॥
150. pibaṁstoyāñjaliñcaikaṁ bhakṣannapi samīraṇam ,
mānavaḥ prāṇarakṣārthaṁ na bhraśyedupavāsataḥ.
mānavaḥ prāṇarakṣārthaṁ na bhraśyedupavāsataḥ.
150.
piban toya-añjalim ca ekam bhakṣan api samīranam
mānavaḥ prāṇa-rakṣārtham na bhraśyet upavāsataḥ
mānavaḥ prāṇa-rakṣārtham na bhraśyet upavāsataḥ
150.
mānavaḥ prāṇa-rakṣārtham toya-añjalim ca ekam
piban bhakṣan api samīranam upavāsataḥ na bhraśyet
piban bhakṣan api samīranam upavāsataḥ na bhraśyet
150. A person, for the sake of preserving life, drinking even a single handful of water or subsisting merely on air, does not fall away from the fast.
उपवासासमर्थश्चेद्रुजा वा जरसाऽपि वा ।
तदा प्रत्युपवासञ्च भोजयेद्द्वादश द्विजान् ॥१५१॥
तदा प्रत्युपवासञ्च भोजयेद्द्वादश द्विजान् ॥१५१॥
151. upavāsāsamarthaścedrujā vā jarasā'pi vā ,
tadā pratyupavāsañca bhojayeddvādaśa dvijān.
tadā pratyupavāsañca bhojayeddvādaśa dvijān.
151.
upavāsa-asamarthaḥ ca et rujā vā jarasā api vā
tadā prati-upavāsam ca bhojayet dvādaśa dvijān
tadā prati-upavāsam ca bhojayet dvādaśa dvijān
151.
ca ced upavāsa-asamarthaḥ rujā vā api vā jarasā
tadā prati-upavāsam dvādaśa dvijān bhojayet
tadā prati-upavāsam dvādaśa dvijān bhojayet
151. If a person is unable to fast due to illness or old age, then instead of the fast, they should feed twelve brahmins.
परनिन्दां निजोत्कर्षं व्यसनायुक्तभाषणम् ।
अयुक्तं कर्म कुर्वाणो मनस्तापैर्विशुध्यति ॥१५२॥
अयुक्तं कर्म कुर्वाणो मनस्तापैर्विशुध्यति ॥१५२॥
152. paranindāṁ nijotkarṣaṁ vyasanāyuktabhāṣaṇam ,
ayuktaṁ karma kurvāṇo manastāpairviśudhyati.
ayuktaṁ karma kurvāṇo manastāpairviśudhyati.
152.
paranindām nija-utkarṣam vyasana-ayukta-bhāṣaṇam
ayuktam karma kurvāṇaḥ manas-tāpaiḥ viśudhyati
ayuktam karma kurvāṇaḥ manas-tāpaiḥ viśudhyati
152.
paranindām nija-utkarṣam vyasana-ayukta-bhāṣaṇam
ayuktam karma kurvāṇaḥ manas-tāpaiḥ viśudhyati
ayuktam karma kurvāṇaḥ manas-tāpaiḥ viśudhyati
152. By mental anguish, one is purified who engages in finding fault with others, boasting of oneself, speaking improper words due to vice, and performing forbidden actions.
अन्यानि यानि पापानि ज्ञानाज्ञानकृतान्यपि ।
नश्यन्ति जपनाद्देव्याः सावित्र्याः कौलभोजनात् ॥१५३॥
नश्यन्ति जपनाद्देव्याः सावित्र्याः कौलभोजनात् ॥१५३॥
153. anyāni yāni pāpāni jñānājñānakṛtānyapi ,
naśyanti japanāddevyāḥ sāvitryāḥ kaulabhojanāt.
naśyanti japanāddevyāḥ sāvitryāḥ kaulabhojanāt.
153.
anyāni yāni pāpāni jñāna-ajñāna-kṛtāni api
naśyanti japanāt devyāḥ sāvitryāḥ kaula-bhojanāt
naśyanti japanāt devyāḥ sāvitryāḥ kaula-bhojanāt
153.
yāni anyāni pāpāni jñāna-ajñāna-kṛtāni api devyāḥ
sāvitryāḥ japanāt kaula-bhojanāt ca naśyanti
sāvitryāḥ japanāt kaula-bhojanāt ca naśyanti
153. Any other sins, whether committed knowingly or unknowingly, are destroyed through the japa of the Goddess Sāvitrī and through partaking in the kaula meal.
सामान्यनियमान् पुंसां स्त्रीषु षण्डेषु योजयेत् ।
योषितां तु विशेषोऽयं पतिरेको महागुरुः ॥१५४॥
योषितां तु विशेषोऽयं पतिरेको महागुरुः ॥१५४॥
154. sāmānyaniyamān puṁsāṁ strīṣu ṣaṇḍeṣu yojayet ,
yoṣitāṁ tu viśeṣo'yaṁ patireko mahāguruḥ.
yoṣitāṁ tu viśeṣo'yaṁ patireko mahāguruḥ.
154.
sāmānyaniyemān pum sāṃ strīṣu ṣaṇḍeṣu yojayet
yoṣitāṃ tu viśeṣo ayam patiḥ ekaḥ mahāguruḥ
yoṣitāṃ tu viśeṣo ayam patiḥ ekaḥ mahāguruḥ
154.
sāmānyaniyemān pum sāṃ strīṣu ṣaṇḍeṣu yojayet
tu yoṣitāṃ ayaṃ viśeṣaḥ ekaḥ patiḥ mahāguruḥ
tu yoṣitāṃ ayaṃ viśeṣaḥ ekaḥ patiḥ mahāguruḥ
154. One should apply the general rules to men, women, and eunuchs, but for women this is the special rule: the husband alone is the supreme guru.
महारोगान्विता ये च ये नराश्चिररोगिणः ।
स्वर्णदानेन पूताः स्युर्दैवे पैत्र्येऽधिकारिणः ॥१५५॥
स्वर्णदानेन पूताः स्युर्दैवे पैत्र्येऽधिकारिणः ॥१५५॥
155. mahārogānvitā ye ca ye narāścirarogiṇaḥ ,
svarṇadānena pūtāḥ syurdaive paitrye'dhikāriṇaḥ.
svarṇadānena pūtāḥ syurdaive paitrye'dhikāriṇaḥ.
155.
mahārogānvitā ye ca ye narāḥ cirarogiṇaḥ
suvarṇadānena pūtāḥ syuḥ daive paitrye adhikāriṇaḥ
suvarṇadānena pūtāḥ syuḥ daive paitrye adhikāriṇaḥ
155.
ye mahārogānvitāḥ ca ye narāḥ cirarogiṇaḥ,
suvarṇadānena pūtāḥ syuḥ,
daive paitrye ca adhikāriṇaḥ
suvarṇadānena pūtāḥ syuḥ,
daive paitrye ca adhikāriṇaḥ
155. Those who are afflicted with severe diseases and those men who suffer from chronic illnesses become purified through the gift of gold, and thereby become qualified for divine and ancestral rites.
अपघातमृतेनापि दूषितं विद्युदग्निना ।
गृहं विशोधयेद्धोमैर्व्याहृत्या शतसंख्यकैः ॥१५६॥
गृहं विशोधयेद्धोमैर्व्याहृत्या शतसंख्यकैः ॥१५६॥
156. apaghātamṛtenāpi dūṣitaṁ vidyudagninā ,
gṛhaṁ viśodhayeddhomairvyāhṛtyā śatasaṁkhyakaiḥ.
gṛhaṁ viśodhayeddhomairvyāhṛtyā śatasaṁkhyakaiḥ.
156.
apaghātamṛtenāpi dūṣitaṃ vidyudagninā gṛhaṃ
viśodhayed homair vyāhṛtyā śataśaṅkhycaiḥ
viśodhayed homair vyāhṛtyā śataśaṅkhycaiḥ
156.
vidyudagninā apaghātamṛtenāpi dūṣitaṃ gṛhaṃ
śataśaṅkhycaiḥ vyāhṛtyā homaiḥ viśodhayet
śataśaṅkhycaiḥ vyāhṛtyā homaiḥ viśodhayet
156. A house that has been defiled even by a death caused by lightning or fire should be purified by performing Vedic fire rituals (homas) accompanied by a hundred repetitions of the sacred utterances (vyāhṛtis).
वापीकूपतडागेषु सास्थ्नां शवनिरीक्षणात् ।
उद्धृत्य कुणपं तेभ्यस्ततस्तान् परिशोधयेत् ॥१५७॥
उद्धृत्य कुणपं तेभ्यस्ततस्तान् परिशोधयेत् ॥१५७॥
157. vāpīkūpataḍāgeṣu sāsthnāṁ śavanirīkṣaṇāt ,
uddhṛtya kuṇapaṁ tebhyastatastān pariśodhayet.
uddhṛtya kuṇapaṁ tebhyastatastān pariśodhayet.
157.
vāpīkūpataḍāgeṣu sāsthnāṃ śavanirīkṣaṇāt
uddhṛtya kuṇapaṃ tebhyas tatas tān pariśodhayet
uddhṛtya kuṇapaṃ tebhyas tatas tān pariśodhayet
157.
vāpīkūpataḍāgeṣu sāsthnāṃ śavanirīkṣaṇāt
tebhyaḥ kuṇapaṃ uddhṛtya tataḥ tān pariśodhayet
tebhyaḥ kuṇapaṃ uddhṛtya tataḥ tān pariśodhayet
157. If bones or a corpse are observed in step-wells, wells, or ponds, one should remove the dead body from them and thereafter thoroughly purify those bodies of water.
पूर्णाभिषेकमनुभिर्मन्त्रितैः शुद्धवारिभिः ।
पूर्णैस्त्रिसप्तकुम्भैस्तान् प्लावयेदिति शोधनम् ॥१५८॥
पूर्णैस्त्रिसप्तकुम्भैस्तान् प्लावयेदिति शोधनम् ॥१५८॥
158. pūrṇābhiṣekamanubhirmantritaiḥ śuddhavāribhiḥ ,
pūrṇaistrisaptakumbhaistān plāvayediti śodhanam.
pūrṇaistrisaptakumbhaistān plāvayediti śodhanam.
158.
pūrṇābhiṣekam anubhir mantritaiḥ śuddha-vāribhiḥ
pūrṇais trisapta-kumbhais tān plāvayed iti śodhanam
pūrṇais trisapta-kumbhais tān plāvayed iti śodhanam
158.
tān trisapta-pūrṇaiḥ kumbhaiḥ mantritaiḥ śuddha-vāribhiḥ
pūrṇābhiṣekam anubhiḥ plāvayet iti śodhanam
pūrṇābhiṣekam anubhiḥ plāvayet iti śodhanam
158. Purification is achieved by drenching them with twenty-one pots filled with pure water that has been consecrated with the appropriate mantras for the full consecration rite (pūrṇābhiṣeka).
यदि स्वल्पजलास्ते स्युः शवदुर्गन्धिदूषिताः ।
सपङ्कं सलिलं सर्वमुद्धृत्याप्लावयेत्तु तान् ॥१५९॥
सपङ्कं सलिलं सर्वमुद्धृत्याप्लावयेत्तु तान् ॥१५९॥
159. yadi svalpajalāste syuḥ śavadurgandhidūṣitāḥ ,
sapaṅkaṁ salilaṁ sarvamuddhṛtyāplāvayettu tān.
sapaṅkaṁ salilaṁ sarvamuddhṛtyāplāvayettu tān.
159.
yadi svalpa-jalāḥ te syuḥ śava-durgandhi-dūṣitāḥ
sa-paṅkam salilam sarvam uddhṛtya āplāvayet tu tān
sa-paṅkam salilam sarvam uddhṛtya āplāvayet tu tān
159.
yadi te svalpa-jalāḥ śava-durgandhi-dūṣitāḥ syuḥ,
tu sarvam sa-paṅkam salilam uddhṛtya tān āplāvayet
tu sarvam sa-paṅkam salilam uddhṛtya tān āplāvayet
159. If those bodies of water contain very little water and are defiled by the foul odor of a corpse, one should remove all the water along with the mud, and thereafter drench them.
सन्ति भूरीणि तोयानि गजदघ्नानि तेषु च ।
शतकुम्भजलोद्धारैरभिषेकेण शोधयेत् ॥१६०॥
शतकुम्भजलोद्धारैरभिषेकेण शोधयेत् ॥१६०॥
160. santi bhūrīṇi toyāni gajadaghnāni teṣu ca ,
śatakumbhajaloddhārairabhiṣekeṇa śodhayet.
śatakumbhajaloddhārairabhiṣekeṇa śodhayet.
160.
santi bhūriṇi toyāni gajadaghnāni teṣu ca
śatakumbhajaloddhāraiḥ abhiṣekeṇa śodhayet
śatakumbhajaloddhāraiḥ abhiṣekeṇa śodhayet
160.
ca teṣu toyāni bhūriṇi gajadaghnāni santi
śatakumbhajaloddhāraiḥ abhiṣekeṇa ca śodhayet
śatakumbhajaloddhāraiḥ abhiṣekeṇa ca śodhayet
160. And if those waters are abundant and reach up to the elephant's depth, one should purify them by means of consecration using water drawn from a hundred pots.
यद्येवं शोधिता न स्युर्मृतस्पृष्टजलाशयाः ।
अपेयसलिलास्तेषां प्रतिष्ठामपि नाचरेत् ॥१६१॥
अपेयसलिलास्तेषां प्रतिष्ठामपि नाचरेत् ॥१६१॥
161. yadyevaṁ śodhitā na syurmṛtaspṛṣṭajalāśayāḥ ,
apeyasalilāsteṣāṁ pratiṣṭhāmapi nācaret.
apeyasalilāsteṣāṁ pratiṣṭhāmapi nācaret.
161.
yadi evam śodhitā na syuḥ mṛtaspṛṣṭajalāśayāḥ
apeyasalilāḥ teṣām pratiṣṭhām api na ācaret
apeyasalilāḥ teṣām pratiṣṭhām api na ācaret
161.
yadi mṛtaspṛṣṭajalāśayāḥ evam na śodhitāḥ syuḥ
teṣām salilāḥ apeyāḥ syuḥ pratiṣṭhām api na ācaret
teṣām salilāḥ apeyāḥ syuḥ pratiṣṭhām api na ācaret
161. If those water bodies touched by a corpse are not purified in this manner, their water remains undrinkable, and one should not even perform their consecration or installation.
स्नानमेषु जलैरेषां कुर्वन् कर्म वृथा भवेत् ।
दिनमेकं निराहारः शुध्येत् पञ्चामृताशनात् ॥१६२॥
दिनमेकं निराहारः शुध्येत् पञ्चामृताशनात् ॥१६२॥
162. snānameṣu jalaireṣāṁ kurvan karma vṛthā bhavet ,
dinamekaṁ nirāhāraḥ śudhyet pañcāmṛtāśanāt.
dinamekaṁ nirāhāraḥ śudhyet pañcāmṛtāśanāt.
162.
snanam eṣu jalaiḥ eṣām kurvan karma vṛthā bhavet
dinam ekam nirāhāraḥ śudhyet pañcāmṛtāśanāt
dinam ekam nirāhāraḥ śudhyet pañcāmṛtāśanāt
162.
eṣu jalaiḥ eṣām snānam kurvan karma vṛthā bhavet,
nirāhāraḥ dinam ekam pañcāmṛtāśanāt śudhyet
nirāhāraḥ dinam ekam pañcāmṛtāśanāt śudhyet
162. Performing bathing in these waters becomes a useless action, and one should fast for a day and become purified by partaking of the five nectars (pañcāmṛta).
याचकं धनिनं दृष्ट्वा वीरं युद्धपराङ्मुखम् ।
दूषकं कुलधर्माणां मद्यपाञ्च कुलस्त्रियम् ॥१६३॥
दूषकं कुलधर्माणां मद्यपाञ्च कुलस्त्रियम् ॥१६३॥
163. yācakaṁ dhaninaṁ dṛṣṭvā vīraṁ yuddhaparāṅmukham ,
dūṣakaṁ kuladharmāṇāṁ madyapāñca kulastriyam.
dūṣakaṁ kuladharmāṇāṁ madyapāñca kulastriyam.
163.
yācakam dhaninam dṛṣṭvā vīram yuddhaparaṅmukham
dūṣakam kuladharmāṇām madyapān ca kulastriyam
dūṣakam kuladharmāṇām madyapān ca kulastriyam
163.
dṛṣṭvā yācakam dhaninam vīram yuddhaparaṅmukham
kuladharmāṇām dūṣakam madyapām ca kulastriyam
kuladharmāṇām dūṣakam madyapām ca kulastriyam
163. (One should avoid or regard with censure) a beggar, a wealthy person (who is miserly), a warrior who turns away from battle, a corrupter of family duties, a female consumer of liquor, and a high-born woman of loose character.
मित्रद्रोहकरं मर्त्यं स्वयं पापरतं बुधम् ।
पश्यन् सूर्यं स्मरन् विष्णुं सचेलः स्नानमाचरेत् ॥१६४॥
पश्यन् सूर्यं स्मरन् विष्णुं सचेलः स्नानमाचरेत् ॥१६४॥
164. mitradrohakaraṁ martyaṁ svayaṁ pāparataṁ budham ,
paśyan sūryaṁ smaran viṣṇuṁ sacelaḥ snānamācaret.
paśyan sūryaṁ smaran viṣṇuṁ sacelaḥ snānamācaret.
164.
mitradrohakaram martyam svayam pāparatam budham
paśyan sūryam smaran viṣṇum sacelaḥ snānam ācaret
paśyan sūryam smaran viṣṇum sacelaḥ snānam ācaret
164.
budham mitradrohakaram martyam svayam pāparatam
paśyan sūryam viṣṇum smaran sacelaḥ snānam ācaret
paśyan sūryam viṣṇum smaran sacelaḥ snānam ācaret
164. Upon seeing a wise person who has betrayed a friend or who is engaged in sin, one should look at the sun, remember Viṣṇu, and take a bath along with one's garments.
खरकुक्कुटकोलांश्च विक्रीणन्तो द्विजातयः ।
नीचवृत्तिं चरन्तोऽपि शुध्येयुस्त्रिदिनव्रतात् ॥१६५॥
नीचवृत्तिं चरन्तोऽपि शुध्येयुस्त्रिदिनव्रतात् ॥१६५॥
165. kharakukkuṭakolāṁśca vikrīṇanto dvijātayaḥ ,
nīcavṛttiṁ caranto'pi śudhyeyustridinavratāt.
nīcavṛttiṁ caranto'pi śudhyeyustridinavratāt.
165.
kharakuक्कुṭakolāṃś ca vikrīṇanto dvijātayaḥ
nīcavṛttim caranto api śudhyeyus tridinavratāt
nīcavṛttim caranto api śudhyeyus tridinavratāt
165.
dvijātayaḥ kharakukkuṭakolān ca vikrīṇantaḥ
nīcavṛttim ca carantaḥ api tridinavratāt śudhyeyuḥ
nīcavṛttim ca carantaḥ api tridinavratāt śudhyeyuḥ
165. If brahmins sell donkeys, chickens, or pigs, or if they pursue low means of livelihood, they become purified by observing a three-day vow.
दिनमेकं निराहारो द्वितीयं कणभोजनः ।
अपरन्तु नयेदद्भिस्त्रिदिनव्रतमम्बिके ॥१६६॥
अपरन्तु नयेदद्भिस्त्रिदिनव्रतमम्बिके ॥१६६॥
166. dinamekaṁ nirāhāro dvitīyaṁ kaṇabhojanaḥ ,
aparantu nayedadbhistridinavratamambike.
aparantu nayedadbhistridinavratamambike.
166.
dinam ekam nirāhāraḥ dvitīyam kaṇabhojanaḥ
aparam tu nayed adbhiḥ tridinavratam ambike
aparam tu nayed adbhiḥ tridinavratam ambike
166.
ambike aparam dinam ekam nirāhāraḥ dvitīyam
kaṇabhojanaḥ tu adbhiḥ tridinavratam nayet
kaṇabhojanaḥ tu adbhiḥ tridinavratam nayet
166. O Ambikā, one should spend the first day fasting, the second day eating only grain fragments, and the third day subsisting only on water, thus observing a three-day vow.
गृहेऽनुद्घाटितद्वारेऽनाहूतः प्रविशन्नरः ।
वारितार्थप्रवक्ताऽपि पञ्चाहमशनं त्यजेत् ॥१६७॥
वारितार्थप्रवक्ताऽपि पञ्चाहमशनं त्यजेत् ॥१६७॥
167. gṛhe'nudghāṭitadvāre'nāhūtaḥ praviśannaraḥ ,
vāritārthapravaktā'pi pañcāhamaśanaṁ tyajet.
vāritārthapravaktā'pi pañcāhamaśanaṁ tyajet.
167.
gṛhe anudghātitadvāre anāhūtaḥ praviśan naraḥ
vāritarthapravaktā api pañcāham aśanam tyajet
vāritarthapravaktā api pañcāham aśanam tyajet
167.
gṛhe anudghātitadvāre anāhūtaḥ praviśan naraḥ
vāritarthapravaktā api pañcāham aśanam tyajet
vāritarthapravaktā api pañcāham aśanam tyajet
167. A person who enters a house with unopened doors without being invited, and who speaks about something prohibited, should forgo food for five days.
आगच्चतो गुरून् दृष्ट्वा नोत्तिष्ठेद्यो मदान्वितः ।
तथैव कुलशास्त्राणि शुध्येदेकोपवासतः ॥१६८॥
तथैव कुलशास्त्राणि शुध्येदेकोपवासतः ॥१६८॥
168. āgaccato gurūn dṛṣṭvā nottiṣṭhedyo madānvitaḥ ,
tathaiva kulaśāstrāṇi śudhyedekopavāsataḥ.
tathaiva kulaśāstrāṇi śudhyedekopavāsataḥ.
168.
āgaccato gurūn dṛṣṭvā na uttiṣṭhet yaḥ mada-anvitaḥ
tathā eva kula-śāstrāṇi śudhyet eka-upavāsataḥ
tathā eva kula-śāstrāṇi śudhyet eka-upavāsataḥ
168.
yaḥ madānvitaḥ āgaccato gurūn dṛṣṭvā na uttiṣṭhet
tathā eva kula-śāstrāṇi eka-upavāsataḥ śudhyet
tathā eva kula-śāstrāṇi eka-upavāsataḥ śudhyet
168. If a person, blinded by arrogance, does not rise up upon seeing the teachers approaching, he becomes purified by observing a one-day fast, as prescribed by the family scriptures.
एतस्मिन् शाम्भवे शास्त्रे व्यक्तार्थपदबृंहिते ।
कूटेनार्थं कल्पयन्तः पतिता यान्त्यधोगतिम् ॥१६९॥
कूटेनार्थं कल्पयन्तः पतिता यान्त्यधोगतिम् ॥१६९॥
169. etasmin śāmbhave śāstre vyaktārthapadabṛṁhite ,
kūṭenārthaṁ kalpayantaḥ patitā yāntyadhogatim.
kūṭenārthaṁ kalpayantaḥ patitā yāntyadhogatim.
169.
etasmin śāmbhave śāstre vyakta-artha-pada-bṛṃhite
kūṭena artham kalpayantaḥ patitāḥ yānti adho-gatim
kūṭena artham kalpayantaḥ patitāḥ yānti adho-gatim
169.
vyakta-artha-pada-bṛṃhite etasmin śāmbhave śāstre
kūṭena artham kalpayantaḥ patitāḥ adhaḥ-gatim yānti
kūṭena artham kalpayantaḥ patitāḥ adhaḥ-gatim yānti
169. In this Śāmbhava scripture, which is amplified by clear meanings and words, those who fabricate meanings through deceitful interpretations fall and descend to a lower state.
इदं ते कथितं देवि सारात्सारं परात्परम् ।
इहामुत्रार्थदं धर्म्यं पावनं हितकारकम् ॥१७०॥
इहामुत्रार्थदं धर्म्यं पावनं हितकारकम् ॥१७०॥
170. idaṁ te kathitaṁ devi sārātsāraṁ parātparam ,
ihāmutrārthadaṁ dharmyaṁ pāvanaṁ hitakārakam.
ihāmutrārthadaṁ dharmyaṁ pāvanaṁ hitakārakam.
170.
idam te kathitam devi sārāt sāram parāt param iha
amutra artha-dam dharmyam pāvanam hita-kārakam
amutra artha-dam dharmyam pāvanam hita-kārakam
170.
devi,
te idam sārāt sāram parāt param kathitam,
iha-amutra-artha-dam,
dharmyam,
pāvanam,
hita-kārakam (bhavati)
te idam sārāt sāram parāt param kathitam,
iha-amutra-artha-dam,
dharmyam,
pāvanam,
hita-kārakam (bhavati)
170. O Devī, this has been told to you as the most essential of all essences and the highest of the high, which grants rewards in this world and the next, conforms to dharma, purifies, and bestows well-being.
Links to all chapters:
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11 (current chapter)
Chapter 12
Chapter 13
Chapter 14