महानिर्वाण-तन्त्रम्
mahānirvāṇa-tantram
-
chapter-11, verse-125
भुञ्जानो मानवं मांसं गोमांसं ज्ञानतः शिवे ।
उपोष्य पक्षं शुद्धः स्यात् प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम् ॥१२५॥
उपोष्य पक्षं शुद्धः स्यात् प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम् ॥१२५॥
125. bhuñjāno mānavaṁ māṁsaṁ gomāṁsaṁ jñānataḥ śive ,
upoṣya pakṣaṁ śuddhaḥ syāt prāyaścittamidaṁ smṛtam.
upoṣya pakṣaṁ śuddhaḥ syāt prāyaścittamidaṁ smṛtam.
125.
bhuñjāno mānavaṃ māṃsaṃ gomāṃsaṃ jñānataḥ śive
upoṣya pakṣaṃ śuddhaḥ syāt prāyaścittam idaṃ smṛtam
upoṣya pakṣaṃ śuddhaḥ syāt prāyaścittam idaṃ smṛtam
125.
śive,
mānavaṃ māṃsaṃ gomāṃsaṃ ca jñānataḥ bhuñjānaḥ pakṣam upoṣya śuddhaḥ syāt,
idam prāyaścittam smṛtam
mānavaṃ māṃsaṃ gomāṃsaṃ ca jñānataḥ bhuñjānaḥ pakṣam upoṣya śuddhaḥ syāt,
idam prāyaścittam smṛtam
125. O Shiva, if one knowingly consumes human flesh or beef, he becomes purified by fasting for a fortnight - this expiation has been declared.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- भुञ्जानः (bhuñjānaḥ) - eating, consuming
- मानवम् (mānavam) - human
- मांसम् (māṁsam) - flesh, meat
- गोमांसम् (gomāṁsam) - beef, cow flesh
- ज्ञानतः (jñānataḥ) - knowingly, consciously
- शिवे (śive) - O Shiva (O Goddess)
- उपोष्य (upoṣya) - having fasted
- पक्षम् (pakṣam) - fortnight, half-month
- शुद्धः (śuddhaḥ) - pure, purified
- स्यात् (syāt) - may be, should be
- प्रायश्चित्तम् (prāyaścittam) - expiation, atonement, penance
- इदम् (idam) - this
- स्मृतम् (smṛtam) - remembered, declared, taught
Words meanings and morphology
भुञ्जानः (bhuñjānaḥ) - eating, consuming
(adjective)
Nominative, masculine, singular of bhuñjāna
bhuñjāna - eating, enjoying, consuming
Present Middle Participle
from root bhuj
Root: bhuj (class 7)
Note: participle modifying the subject
मानवम् (mānavam) - human
(adjective)
Accusative, neuter, singular of mānava
mānava - human, belonging to man
Note: qualifies māṃsam
मांसम् (māṁsam) - flesh, meat
(noun)
Accusative, neuter, singular of māṃsa
māṁsa - flesh, meat
Note: object of bhuñjānaḥ
गोमांसम् (gomāṁsam) - beef, cow flesh
(noun)
Accusative, neuter, singular of gomāṃsa
gomāṁsa - beef, flesh of a cow
go + māṃsa
Compound type : tatpurusha (go+māṃsa)
- go – cow, bull
noun (masculine) - māṃsa – flesh, meat
noun (neuter)
Note: second object of bhuñjānaḥ
ज्ञानतः (jñānataḥ) - knowingly, consciously
(adverb)
Note: adverbial suffix -tas indicating source or manner
शिवे (śive) - O Shiva (O Goddess)
(proper noun)
Vocative, feminine, singular of śivā
śivā - Shiva, the auspicious female deity, goddess
Note: vocative address
उपोष्य (upoṣya) - having fasted
(indeclinable)
Gerund / Absolutive
upa + vas + ya
Prefix: upa
Root: vas (class 1)
Note: absolutive
पक्षम् (pakṣam) - fortnight, half-month
(noun)
Accusative, masculine, singular of pakṣa
pakṣa - side, wing, fortnight
Note: duration of fasting
शुद्धः (śuddhaḥ) - pure, purified
(adjective)
Nominative, masculine, singular of śuddha
śuddha - pure, cleaned, purified
Past Passive Participle
from root śudh
Root: śudh (class 4)
स्यात् (syāt) - may be, should be
(verb)
3rd person , singular, active, optative (vidhi-liṅ) of as
Root: as (class 2)
प्रायश्चित्तम् (prāyaścittam) - expiation, atonement, penance
(noun)
Nominative, neuter, singular of prāyaścitta
prāyaścitta - expiation, atonement, penance
इदम् (idam) - this
(pronoun)
Nominative, neuter, singular of idam
idam - this
Note: qualifies prāyaścittam
स्मृतम् (smṛtam) - remembered, declared, taught
(adjective)
Nominative, neuter, singular of smṛta
smṛta - remembered, traditional, declared
Past Passive Participle
from root smṛ
Root: smṛ (class 1)