महानिर्वाण-तन्त्रम्
mahānirvāṇa-tantram
-
chapter-11, verse-152
परनिन्दां निजोत्कर्षं व्यसनायुक्तभाषणम् ।
अयुक्तं कर्म कुर्वाणो मनस्तापैर्विशुध्यति ॥१५२॥
अयुक्तं कर्म कुर्वाणो मनस्तापैर्विशुध्यति ॥१५२॥
152. paranindāṁ nijotkarṣaṁ vyasanāyuktabhāṣaṇam ,
ayuktaṁ karma kurvāṇo manastāpairviśudhyati.
ayuktaṁ karma kurvāṇo manastāpairviśudhyati.
152.
paranindām nija-utkarṣam vyasana-ayukta-bhāṣaṇam
ayuktam karma kurvāṇaḥ manas-tāpaiḥ viśudhyati
ayuktam karma kurvāṇaḥ manas-tāpaiḥ viśudhyati
152.
paranindām nija-utkarṣam vyasana-ayukta-bhāṣaṇam
ayuktam karma kurvāṇaḥ manas-tāpaiḥ viśudhyati
ayuktam karma kurvāṇaḥ manas-tāpaiḥ viśudhyati
152. By mental anguish, one is purified who engages in finding fault with others, boasting of oneself, speaking improper words due to vice, and performing forbidden actions.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- परनिन्दाम् (paranindām) - criticism of others, blame of others, fault-finding
- निजोत्कर्षम् (nijotkarṣam) - self-exaltation, boasting of oneself, self-praise
- व्यसनायुक्तभाषणम् (vyasanāyuktabhāṣaṇam) - speaking improper words due to vice, speech tainted by addiction or calamity
- अयुक्तम् (ayuktam) - improper, unsuitable, wrong
- कर्म (karma) - action, deed, work
- कुर्वाणः (kurvāṇaḥ) - doing, performing, engaging in
- मनस्तापैः (manastāpaiḥ) - by mental anguish, by remorse, by inner burning pain
- विशुध्यति (viśudhyati) - becomes purified, is cleansed
Words meanings and morphology
परनिन्दाम् (paranindām) - criticism of others, blame of others, fault-finding
(noun)
Accusative, feminine, singular of paranindā
paranindā - criticism of others
para + nindā
Compound type : tatpurusha (para+nindā)
- para – other, another
adjective (masculine) - nindā – blame, censure, criticism
noun (feminine)
Root: nind (class 1)
निजोत्कर्षम् (nijotkarṣam) - self-exaltation, boasting of oneself, self-praise
(noun)
Accusative, masculine, singular of nijotkarṣa
nijotkarṣa - self-exaltation
nija + utkarṣa
Compound type : tatpurusha (nija+utkarṣa)
- nija – own, one's own
adjective (masculine) - utkarṣa – elevation, excellence, boasting
noun (masculine)
Prefix: ud
Root: kṛṣ (class 1)
व्यसनायुक्तभाषणम् (vyasanāyuktabhāṣaṇam) - speaking improper words due to vice, speech tainted by addiction or calamity
(noun)
Accusative, neuter, singular of vyasanāyuktabhāṣaṇa
vyasanāyuktabhāṣaṇa - speaking improper words due to vice
vyasana + ayukta + bhāṣaṇa
Compound type : tatpurusha (vyasana+ayuktabhāṣaṇa)
- vyasana – calamity, vice, evil habit
noun (neuter)
Prefix: vi
Root: as (class 4) - ayukta – improper, unjoined, wrong
adjective (masculine)
Past Passive Participle
a + yukta
Root: yuj (class 7) - bhāṣaṇa – speaking, talking
noun (neuter)
Root: bhāṣ (class 1)
अयुक्तम् (ayuktam) - improper, unsuitable, wrong
(adjective)
Accusative, neuter, singular of ayukta
ayukta - improper, unsuitable
Past Passive Participle
a + yukta
Root: yuj (class 7)
कर्म (karma) - action, deed, work
(noun)
Accusative, neuter, singular of karman
karman - action, deed, work
Root: kṛ (class 8)
कुर्वाणः (kurvāṇaḥ) - doing, performing, engaging in
(adjective)
Nominative, masculine, singular of kurvāṇa
kurvāṇa - performing, doing
Present Active Participle
from root kṛ
Root: kṛ (class 8)
मनस्तापैः (manastāpaiḥ) - by mental anguish, by remorse, by inner burning pain
(noun)
Instrumental, masculine, plural of manastāpa
manastāpa - mental anguish, remorse
manas + tāpa
Compound type : tatpurusha (manas+tāpa)
- manas – mind
noun (neuter)
Root: man (class 2) - tāpa – heat, pain, anguish, distress
noun (masculine)
Root: tap (class 1)
विशुध्यति (viśudhyati) - becomes purified, is cleansed
(verb)
3rd person , singular, active, present (laṭ) of viśudh
Prefix: vi
Root: śudh (class 4)