महानिर्वाण-तन्त्रम्
mahānirvāṇa-tantram
-
chapter-11, verse-56
द्विर्भोजनं परान्नं च मैथुनामिषभूषणम् ।
पर्यङ्गं रक्तवासश्च विधवा परिवर्जयेत् ॥५६॥
पर्यङ्गं रक्तवासश्च विधवा परिवर्जयेत् ॥५६॥
56. dvirbhojanaṁ parānnaṁ ca maithunāmiṣabhūṣaṇam ,
paryaṅgaṁ raktavāsaśca vidhavā parivarjayet.
paryaṅgaṁ raktavāsaśca vidhavā parivarjayet.
56.
dvibhojanam para-annam ca maithuna-āmiṣa-bhūṣaṇam
paryaṅgam rakta-vāsas ca vidhavā parivarjayet
paryaṅgam rakta-vāsas ca vidhavā parivarjayet
56.
vidhavā dvibhojanam para-annam ca maithuna-āmiṣa-bhūṣaṇam
paryaṅgam rakta-vāsas ca parivarjayet
paryaṅgam rakta-vāsas ca parivarjayet
56. A widow should avoid eating twice a day, food belonging to another, sexual intercourse, meat, ornaments, a bed, and red garments.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- द्विभोजनम् (dvibhojanam) - eating twice a day, two meals
- पर-अन्नम् (para-annam) - food of another person, another's food
- च (ca) - and
- मैथुन-आमिष-भूषणम् (maithuna-āmiṣa-bhūṣaṇam) - sexual intercourse, meat, and ornaments
- पर्यङ्गम् (paryaṅgam) - couch, bed
- रक्त-वासस् (rakta-vāsas) - red garment, dyed cloth
- च (ca) - and
- विधवा (vidhavā) - widow
- परिवर्जयेत् (parivarjayet) - should abandon, should avoid
Words meanings and morphology
द्विभोजनम् (dvibhojanam) - eating twice a day, two meals
(noun)
Accusative, neuter, singular of dvibhojana
dvibhojana - eating twice a day
dvird (twice) + bhojana (eating)
Compound type : karmadhāraya (dvis+bhojana)
- dvis – twice
indeclinable - bhojana – eating, food
noun (neuter)
from root bhuj
Root: bhuj (class 7)
पर-अन्नम् (para-annam) - food of another person, another's food
(noun)
Accusative, neuter, singular of parānna
parānna - food belonging to another
para (another) + anna (food)
Compound type : tatpurusha (para+anna)
- para – other, another
adjective (masculine) - anna – food, grain
noun (neuter)
च (ca) - and
(indeclinable)
मैथुन-आमिष-भूषणम् (maithuna-āmiṣa-bhūṣaṇam) - sexual intercourse, meat, and ornaments
(noun)
Accusative, neuter, singular of maithuna-āmiṣa-bhūṣaṇa
maithuna-āmiṣa-bhūṣaṇa - sexual intercourse, meat, and ornaments
dvandva compound of maithuna, āmiṣa, and bhūṣaṇa
Compound type : dvandva (maithuna+āmiṣa+bhūṣaṇa)
- maithuna – sexual intercourse
noun (neuter) - āmiṣa – flesh, meat
noun (neuter) - bhūṣaṇa – ornament, decoration
noun (neuter)
पर्यङ्गम् (paryaṅgam) - couch, bed
(noun)
Accusative, masculine, singular of paryaṅga
paryaṅga - couch, bed
pari + aṅga
रक्त-वासस् (rakta-vāsas) - red garment, dyed cloth
(noun)
Accusative, neuter, singular of rakta-vāsas
rakta-vāsas - red garment
rakta (red) + vāsas (garment)
Compound type : karmadhāraya (rakta+vāsas)
- rakta – red, colored
adjective (neuter)
Past Passive Participle
from rañj
Root: rañj (class 4) - vāsas – garment, cloth
noun (neuter)
च (ca) - and
(indeclinable)
विधवा (vidhavā) - widow
(noun)
Nominative, feminine, singular of vidhavā
vidhavā - widow
परिवर्जयेत् (parivarjayet) - should abandon, should avoid
(verb)
3rd person , singular, active, optative (liṅ) of parivarj
pari + vi + varj
Prefixes: pari+vi
Root: varj (class 1)