Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महानिर्वाण-तन्त्रम्       mahānirvāṇa-tantram - chapter-3

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
देवदेव महादेव देवतानां गुरोर्गुरो ।
वक्ता त्वं सर्वशास्त्राणां मन्त्राणां साधनस्य च ॥१॥
1. devadeva mahādeva devatānāṁ gurorguro ,
vaktā tvaṁ sarvaśāstrāṇāṁ mantrāṇāṁ sādhanasya ca.
1. deva-deva mahā-deva devatānāṃ guroḥ guro vaktā
tvam sarva-śāstrāṇām mantrāṇām sādhanasya ca
1. deva-deva mahā-deva devatānāṃ guroḥ guro tvam
sarva-śāstrāṇām mantrāṇām sādhanasya ca vaktā
1. O god of gods, O great god, O teacher of the teachers of the divine beings, you are the speaker of all scriptures, mantras, and spiritual practices.
कथितं यत् परं ब्रह्म परमेशं परात्परम् ।
यस्योपासनतो मर्त्यो भुक्तिं मुक्तिञ्च विन्दति ॥२॥
2. kathitaṁ yat paraṁ brahma parameśaṁ parātparam ,
yasyopāsanato martyo bhuktiṁ muktiñca vindati.
2. kathitam yat param brahma parameśam parātparam
yasya upāsanataḥ martyaḥ bhuktim muktim ca vindati
2. yasya upāsanataḥ martyaḥ yat param brahma parameśam
parātparam kathitam bhuktim muktim ca vindati
2. That which has been spoken of as the supreme absolute, the supreme lord, higher than the highest, through whose worship a mortal attains both worldly enjoyment and liberation.
केनोपायेन भगवन् परमात्मा प्रसीदति ।
किं तस्य साधनं देव मन्त्रः को वा प्रकीर्तितः ॥३॥
3. kenopāyena bhagavan paramātmā prasīdati ,
kiṁ tasya sādhanaṁ deva mantraḥ ko vā prakīrtitaḥ.
3. kena upāyena bhagavan paramātmā prasīdati kim
tasya sādhanam deva mantraḥ kaḥ vā prakīrtitaḥ
3. bhagavan deva kena upāyena paramātmā prasīdati
tasya sādhanam kim kaḥ vā mantraḥ prakīrtitaḥ
3. O Lord, O divine being, by what means is the supreme self pleased, what is His practice, O God, and what mantra is proclaimed?
किं ध्यानं किं विधानञ्च परेशस्य परात्मनः ।
तत्त्वेन श्रोतुमिच्चामि कृपया कथय प्रभो ॥४॥
4. kiṁ dhyānaṁ kiṁ vidhānañca pareśasya parātmanaḥ ,
tattvena śrotumiccāmi kṛpayā kathaya prabho.
4. kim dhyānam kim vidhānañca paresaśya parātmanaḥ
tattvena śrotum icchāmi kṛpayā kathaya prabho
4. paresaśya parātmanaḥ kim dhyānam kim vidhānanca
tattvena śrotum icchāmi kṛpayā kathaya prabho
4. What is the meditation and what is the rule of worship of the supreme lord and supreme self, I wish to hear truly, O Lord, please tell me with compassion.
रहस्यमेतत् कल्याणि न कुत्रापि प्रकाशितम् ।
तव स्नेहेन वक्ष्यामि मम प्राणाधिकं परम् ॥५॥
5. rahasyametat kalyāṇi na kutrāpi prakāśitam ,
tava snehena vakṣyāmi mama prāṇādhikaṁ param.
5. rahasyam etat kalyāṇi na kutra api prakāśitam
tava snehena vakṣyāmi mama prāṇa-adhikam param
5. kalyāṇi etat rahasyam na kutra api prakāśitam
tava snehena mama prāṇa-adhikam param vakṣyāmi
5. O auspicious one, this secret has not been revealed anywhere. Out of love for you, I shall speak of that supreme one who is dearer to me than my own life.
ज्ञेयं भवति तद्ब्रह्म सच्चिद्विश्वमयं परम् ।
तथा तत्त्वस्वरूपेण लक्षणैर्वा महेश्वरि ॥६॥
6. jñeyaṁ bhavati tadbrahma saccidviśvamayaṁ param ,
tathā tattvasvarūpeṇa lakṣaṇairvā maheśvari.
6. jñeyam bhavati tat brahma sac-cid-viśva-mayam
param tathā tattva-svarūpeṇa lakṣaṇaiḥ vā maheśvari
6. he maheśvari tat sat-cit-viśva-mayam param brahma
jñeyam bhavati tathā tattva-svarūpeṇa lakṣaṇaiḥ vā
6. O Maheshvari, that supreme brahman, which is absolute existence, consciousness, and the embodiment of the universe, becomes known either through its essential nature or through its characteristics.
सत्तामात्रं निर्विशेषमवाङ्मनसगोचरम् ।
असत्त्रिलोकीसद्भानं स्वरूपं ब्रह्मणः स्मृतम् ॥७॥
7. sattāmātraṁ nirviśeṣamavāṅmanasagocaram ,
asattrilokīsadbhānaṁ svarūpaṁ brahmaṇaḥ smṛtam.
7. sattāmātram nirviśesam avāṅmanasagocaram asat
trilokīsadbhānam svarūpam brahmaṇaḥ smṛtam
7. sattāmātram nirviśesam avāṅmanasagocaram asat
trilokīsadbhānam brahmaṇaḥ svarūpam smṛtam
7. Pure existence, devoid of specific attributes, beyond the reach of speech and mind, non-existent yet shining as the reality of the three worlds - such is remembered as the essential nature of brahman.
समाधियोगैस्तद्वेद्यं सर्वत्र समदृष्टिभिः ।
द्वन्द्वातीतैर्निर्विकल्पैर्देहात्माध्यासवर्जितैः ॥८॥
8. samādhiyogaistadvedyaṁ sarvatra samadṛṣṭibhiḥ ,
dvandvātītairnirvikalpairdehātmādhyāsavarjitaiḥ.
8. samādhiyogaiḥ tat vedityam sarvatra samadṛṣṭibhiḥ
dvandvātītaiḥ nirvikalpaiḥ dehātmādhyāsavarjitaiḥ
8. tat sarvatra samadṛṣṭibhiḥ dvandvātītaiḥ nirvikalpaiḥ
dehātmādhyāsavarjitaiḥ samādhiyogaiḥ vedyam
8. That is to be known everywhere through the practices of deep meditation, by those who maintain equal vision everywhere, who have transcended the dualities, who are free from conceptualizations, and who are devoid of the superimposition of the body as the self.
यतो विश्वं समुद्भूतं येन जातञ्च तिष्ठति ।
यस्मिन् सर्वाणि लीयन्ते ज्ञेयं तद्ब्रह्म लक्षणैः ॥९॥
9. yato viśvaṁ samudbhūtaṁ yena jātañca tiṣṭhati ,
yasmin sarvāṇi līyante jñeyaṁ tadbrahma lakṣaṇaiḥ.
9. yatas viśvam samudbhūtam yena jātam ca tiṣṭhati
yasmin sarvāṇi līyante jñeyam tat brahma lakṣaṇaiḥ
9. yatas viśvam samudbhūtam yena jātam ca tiṣṭhati
yasmin sarvāṇi līyante tat brahma lakṣaṇaiḥ jñeyam
9. That from which the universe arises, by which it is sustained once born, and in which all things dissolve - that brahman is to be known through its characteristics.
स्वरूपबुद्ध्या यद्वेद्यं तदेव लक्षणैः शिवे ।
लक्षणैराप्तुमिच्चूनां विहितं तत्र साधनम् ॥१०॥
10. svarūpabuddhyā yadvedyaṁ tadeva lakṣaṇaiḥ śive ,
lakṣaṇairāptumiccūnāṁ vihitaṁ tatra sādhanam.
10. svarūpabuddhyā yat vedyam tat eva lakṣaṇaiḥ śive
lakṣaṇaiḥ āptum icchūnām vihitam tatra sādhanam
10. śive yat svarūpabuddhyā vedyam tat eva
lakṣaṇaiḥ āptum icchūnām tatra sādhanam vihitam
10. O Shiva, that which is to be known through direct realization of its essential nature is indeed to be attained through characteristics, and for those who wish to attain it through characteristics, the practice is ordained there.
तत्साधनं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वावहिता प्रिये ।
तत्रादौ कथयाम्याद्ये मन्त्रोद्धारं महेशितुः ॥११॥
11. tatsādhanaṁ pravakṣyāmi śṛṇuṣvāvahitā priye ,
tatrādau kathayāmyādye mantroddhāraṁ maheśituḥ.
11. tat sādhanam pravakṣyāmi śṛṇuṣva avahitā priye
tatra ādau kathayāmi ādye mantroddhāram maheśituḥ
11. priye avahitā śṛṇuṣva tat sādhanam pravakṣyāmi
tatra ādau maheśituḥ mantroddhāram ādye kathayāmi
11. O beloved, listen with a focused mind, and I shall declare that means to you. First of all, I shall speak of the extraction of the mantra of the supreme lord.
प्रणवं पूर्वमुद्धृत्य सच्चित्पदमुदाहरेत् ।
एकं पदान्ते ब्रह्मेति मन्त्रोद्धारः प्रकीर्तितः ॥१२॥
12. praṇavaṁ pūrvamuddhṛtya saccitpadamudāharet ,
ekaṁ padānte brahmeti mantroddhāraḥ prakīrtitaḥ.
12. praṇavam pūrvam uddhṛtya sat-cit-padam udāharet ekam
pada-ante brahma iti mantra-uddhāraḥ prakīrtitaḥ
12. pūrvam praṇavam uddhṛtya sat-cit-padam udāharet ekam
pada-ante brahma iti mantra-uddhāraḥ prakīrtitaḥ
12. Having first uttered praṇava (oṃ), one should pronounce the words sat and cit, and at the end of the word (or foot), brahma - thus the extraction of the mantra is proclaimed.
सन्धिक्रमेण मिलितः सप्तार्णोऽयं मनुर्मतः ।
तारहीनेन देवेशि षड्वर्णोऽयं मनुर्भवेत् ॥१३॥
13. sandhikrameṇa militaḥ saptārṇo'yaṁ manurmataḥ ,
tārahīnena deveśi ṣaḍvarṇo'yaṁ manurbhavet.
13. sandhikrameṇa militaḥ sapta-arṇaḥ ayam manuḥ mataḥ
tārahīnena deveśi ṣaḍ-varṇaḥ ayam manuḥ bhavet
13. ayam sapta-arṇaḥ manuḥ sandhikrameṇa militaḥ mataḥ
deveśi tārahīnena ayam ṣaḍ-varṇaḥ manuḥ bhavet
13. O Goddess, this mantra of seven syllables, united in proper sequence, is considered established, and without the primal syllable (oṃ), this mantra becomes one of six syllables.
सर्वमन्त्रोत्तमः साक्षाद्धर्मार्थकाममोक्षदः ।
नात्र सिद्धाद्यपेक्षाऽस्ति नारिमित्रादिदूषणम् ॥१४॥
14. sarvamantrottamaḥ sākṣāddharmārthakāmamokṣadaḥ ,
nātra siddhādyapekṣā'sti nārimitrādidūṣaṇam.
14. sarva-mantra-uttamaḥ sākṣāt dharma-artha-kāma-mokṣa-daḥ
na atra siddha-ādi-apekṣā asti na ari-mitra-ādi-dūṣaṇam
14. sarva-mantra-uttamaḥ sākṣāt dharma-artha-kāma-mokṣa-daḥ
atra siddha-ādi-apekṣā na asti ari-mitra-ādi-dūṣaṇam na
14. It is the best of all mantras, directly granting righteousness, wealth, material fulfillment, and liberation. Here there is no need for preliminary accomplishments or similar requirements, nor is there any defect related to enemies, friends, or the like.
न तिथिर्न च नक्षत्रं न राशिगणनं तथा ।
कुलाकुलादिनियमो न संस्कारोऽत्र विद्यते ।
सर्वथा सिद्धमन्त्रोऽयं नात्र कार्या विचारणा ॥१५॥
15. na tithirna ca nakṣatraṁ na rāśigaṇanaṁ tathā ,
kulākulādiniyamo na saṁskāro'tra vidyate ,
sarvathā siddhamantro'yaṁ nātra kāryā vicāraṇā.
15. na tithiḥ na ca nakṣatram na rāśigaṇanam
tathā kulākulādiniyamaḥ na
saṃskāraḥ atra vidyate sarvathā
siddhamantraḥ ayam na atra kāryā vicāraṇā
15. na tithiḥ na ca nakṣatram tathā na
rāśigaṇanam kulākulādiniyamaḥ na atra
saṃskāraḥ vidyate ayam siddhamantraḥ
sarvathā atra vicāraṇā na kāryā
15. There is no consideration of lunar days, constellations, or astrological signs, nor are there rules regarding kula and akula, and no purificatory rites are needed here. This mantra is accomplished in every way, and no hesitation should be made about it.
बहुजन्मार्जितैः पुण्यैः सद्गुरुर्यदि लभ्यते ।
तदा तद्वक्त्रतो ज्ञात्वा जन्मसाफल्यमाप्नुयात् ॥१६॥
16. bahujanmārjitaiḥ puṇyaiḥ sadgururyadi labhyate ,
tadā tadvaktrato jñātvā janmasāphalyamāpnuyāt.
16. bahujanmārjitaiḥ puṇyaiḥ sadgururuḥ yadi labhyate
tadā tatvaktrataḥ jñātvā janmasāphalyam āpnuyāt
16. yadi bahujanmārjitaiḥ puṇyaiḥ sat-guruḥ labhyate
tadā tat-vaktrataḥ jñātvā janma-sāphalyam āpnuyāt
16. If a true guru is obtained through the merits accumulated over many births, then, having learned from his mouth, one should attain the fulfillment of life.
चतुर्वर्गं करे कृत्वा
परत्रेह च मोदते ॥१७॥
17. caturvargaṁ kare kṛtvā
paratreha ca modate.
17. caturvargam kare kṛtvā
paratra iha ca modate
17. caturvargam kare kṛtvā
paratra iha ca modate
17. Having the four goals of human life in the palm of one's hand, one rejoices both here and in the hereafter.
स धन्यः स कृतार्थश्च स कृती स च धार्मिकः ।
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः ॥१८॥
18. sa dhanyaḥ sa kṛtārthaśca sa kṛtī sa ca dhārmikaḥ ,
sa snātaḥ sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu dīkṣitaḥ.
18. sa dhanyaḥ sa kṛtārthaḥ ca sa kṛtī sa ca dhārmikaḥ
sa snātaḥ sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu dīkṣitaḥ
18. sa dhanyaḥ,
saḥ kṛtārthaḥ ca,
saḥ kṛtī,
saḥ ca dhārmikaḥ,
saḥ sarvatīrtheṣu snātaḥ,
sarvayajñeṣu dīkṣitaḥ ca
18. He is blessed, he has accomplished his purpose, he is successful, and he is righteous. He has bathed in all sacred water places and has been consecrated in all Vedic rituals.
सर्वशास्त्रेषु निष्णातः सर्वलोकप्रतिष्ठितः ।
यस्य कर्णपथोपान्तप्राप्तो मन्त्रमहामणिः ॥१९॥
19. sarvaśāstreṣu niṣṇātaḥ sarvalokapratiṣṭhitaḥ ,
yasya karṇapathopāntaprāpto mantramahāmaṇiḥ.
19. sarvaśāstreṣu niṣṇātaḥ sarvalokapratiṣṭhitaḥ
yasya karṇapathopāntaprāptaḥ mantramahāmaṇiḥ
19. yasya karṇapathopāntaprāptaḥ mantramahāmaṇiḥ
sarvaśāstreṣu niṣṇātaḥ sarvalokapratiṣṭhitaḥ (bhavati)
19. He, into the proximity of whose path of hearing has come the great jewel of a mantra, becomes thoroughly versed in all scriptures and honoured in all worlds.
धन्या माता पिता तस्य पवित्रं तत्कुलं शिवे ।
पितरस्तस्य सन्तुष्टा मोदन्ते त्रिदशैः सह ।
गायन्ति गायनीं गाथां पुलकाञ्चितविग्रहाः ॥२०॥
20. dhanyā mātā pitā tasya pavitraṁ tatkulaṁ śive ,
pitarastasya santuṣṭā modante tridaśaiḥ saha ,
gāyanti gāyanīṁ gāthāṁ pulakāñcitavigrahāḥ.
20. dhanyā mātā pitā tasya pavitraṃ
tat kulam śive pitaras tasya santuṣṭā
modante tridaśaiḥ saha gāyanti
gāyanīṃ gāthāṃ pulakāñcitavigrahāḥ
20. śive,
tasya mātā,
pitā,
tat kulaṃ ca dhanyā,
pavitraṃ ca.
tasya pitaras tridaśaiḥ saha santuṣṭā modante,
pulakāñcitavigrahāḥ gāyanīṃ gāthāṃ gāyanti ca.
20. O auspicious one, blessed are his mother, his father, and his family, and pure is his lineage. His ancestors, with their bodies thrilled with joy, rejoice together with the gods and sing a wondrous song.
अस्मत्कुले कुलश्रेष्ठो जातो ब्रह्मोपदेशिकः ।
किमस्माकं गयापिण्डैः किं तीर्थैः श्राद्धतर्पणैः ॥२१॥
21. asmatkule kulaśreṣṭho jāto brahmopadeśikaḥ ,
kimasmākaṁ gayāpiṇḍaiḥ kiṁ tīrthaiḥ śrāddhatarpaṇaiḥ.
21. asmat-kule kula-śreṣṭho jāto brahmopadeśikaḥ
ki-asmākaṃ gayā-piṇḍaiḥ kiṃ tīrthaiḥ śrāddha-tarpaṇaiḥ
21. asmat-kule kula-śreṣṭhaḥ brahmopadeśikaḥ jātaḥ asmākaṃ
gayā-piṇḍaiḥ kiṃ tīrthaiḥ kiṃ śrāddha-tarpaṇaiḥ kiṃ
21. In our family has been born the greatest of our lineage, a teacher of Brahman. What need have we of offering funeral balls at Gayā, what need of sacred bathing places, śrāddha ceremonies, or water libations?
किं दानैः किं जपैर्होमैः किमन्यैर्बहुसाधनैः ।
वयमक्षयतृप्ताः स्म सत्पुत्रस्यास्य साधनात् ॥२२॥
22. kiṁ dānaiḥ kiṁ japairhomaiḥ kimanyairbahusādhanaiḥ ,
vayamakṣayatṛptāḥ sma satputrasyāsya sādhanāt.
22. kiṃ dānaiḥ kiṃ japaiḥ homaiḥ kim anyaiḥ bahu-sādhanaiḥ
vayam akṣaya-tṛptāḥ sma sat-putrasya asya sādhanāt
22. kiṃ dānaiḥ kiṃ japaiḥ kiṃ homaiḥ kiṃ anyaiḥ bahu-sādhanaiḥ
asya sat-putrasya sādhanāt vayam akṣaya-tṛptāḥ sma
22. What need of charity, what need of mantra recitation, of fire rituals, or of any other numerous spiritual practices? Through the spiritual attainment of this virtuous son, we are eternally satisfied.
शृणु देवि जगद्वन्द्ये सत्यं सत्यं मयोच्यते ।
परब्रह्मोपासकानां किमन्यैः साधनान्तरैः ॥२३॥
23. śṛṇu devi jagadvandye satyaṁ satyaṁ mayocyate ,
parabrahmopāsakānāṁ kimanyaiḥ sādhanāntaraiḥ.
23. śṛṇu devi jagatvandye satyaṃ satyam mayā ucyate
parabrahma-upāsakānām kim anyaiḥ sādhanāntaraiḥ
23. devi jagatvandye śṛṇu satyaṃ satyam mayā ucyate
parabrahma-upāsakānām anyaiḥ sādhanāntaraiḥ kim
23. O goddess, worshipped by the world, listen. I tell you the truth, the absolute truth. What need have worshippers of parabrahman of any other spiritual practices?
मन्त्रग्रहणमात्रेण देही ब्रह्ममयो भवेत् ।
ब्रह्मभूतस्य देवेशि किमवाप्यं जगत्त्रये ॥२४॥
24. mantragrahaṇamātreṇa dehī brahmamayo bhavet ,
brahmabhūtasya deveśi kimavāpyaṁ jagattraye.
24. mantra-grahaṇa-mātreṇa dehī brahmamayaḥ bhavet
brahmabhūtasya devesi kim avāpyam jagat-traye
24. mantra-grahaṇa-mātreṇa dehī brahmamayaḥ bhavet
devesi brahmabhūtasya jagat-traye kim avāpyam
24. Merely by receiving the mantra, an embodied being becomes one with brahman. O queen of the gods, what is there left to be attained in the three worlds by one who has become identified with brahman?
किं कुर्वन्ति ग्रहा रुष्टा वेतालाश्चेटकादयः ।
पिशाचा गुह्यका भूता डाकिन्यो मातृकादयः ।
तस्य दर्शनमात्रेण पलायन्ते पराङ्मुखाः ॥२५॥
25. kiṁ kurvanti grahā ruṣṭā vetālāśceṭakādayaḥ ,
piśācā guhyakā bhūtā ḍākinyo mātṛkādayaḥ ,
tasya darśanamātreṇa palāyante parāṅmukhāḥ.
25. kiṃ kurvanti grahā ruṣṭā vetālāḥ
ceṭakādayayaḥ piśācāḥ guhyakāḥ
bhūtāḥ ḍākinyaḥ mātṛkādayaḥ tasya
darśanamātreṇa palāyante parāṅmukhāḥ
25. tasya darśanamātreṇa ruṣṭāḥ grahāḥ
vetālāḥ ceṭakādayaḥ piśācāḥ guhyakāḥ
bhūtāḥ ḍākinyaḥ mātṛkādayaḥ ca
kiṃ kurvanti palāyante parāṅmukhāḥ
25. What can angry planets, spirits, attendants, and others do to him? Merely by seeing him, ghosts, guhyakas, bhūtas, ḍākinīs, and mātṛkās flee with their faces turned away.
रक्षितो ब्रह्ममन्त्रेण प्रावृतो ब्रह्मतेजसा ।
किं विभेति ग्रहादिभ्यो मार्तण्ड इव चापरः ॥२६॥
26. rakṣito brahmamantreṇa prāvṛto brahmatejasā ,
kiṁ vibheti grahādibhyo mārtaṇḍa iva cāparaḥ.
26. rakṣitaḥ brahmamantreṇa prāvṛtaḥ brahmatejasā
kim vibheti grahādibhyaḥ mārtandaḥ iva ca aparaḥ
26. brahmamantreṇa rakṣitaḥ brahmatejasā prāvṛtaḥ
aparaḥ mārtāṇḍaḥ iva grahādibhyaḥ kiṃ vibheti
26. Protected by the brahma-mantra and enveloped in the splendor of brahman, what does he fear from planets and other forces, like another sun?
तं दृष्ट्वा ते भयापन्नाः सिंहं दृष्ट्वा यथा गजाः ।
विद्रवन्ति च नश्यन्ति पतङ्गा इव पावके ॥२७॥
27. taṁ dṛṣṭvā te bhayāpannāḥ siṁhaṁ dṛṣṭvā yathā gajāḥ ,
vidravanti ca naśyanti pataṅgā iva pāvake.
27. tam dṛṣṭvā te bhayāpannāḥ siṃham dṛṣṭvā yathā
gajāḥ vidravanti ca naśyanti pataṅgāḥ iva pāvake
27. te bhayāpannāḥ tam dṛṣṭvā yathā gajāḥ siṃham
dṛṣṭvā vidravanti ca pataṅgāḥ iva pāvake naśyanti
27. Overwhelmed with fear upon seeing him, they flee just as elephants run away upon seeing a lion, and they perish like moths in a fire.
न तस्य दुरितं किञ्चिद्ब्रह्मनिष्ठस्य देहिनः ।
सत्यपूतस्य शुद्धस्य सर्वप्राणिहितस्य च ।
को वोपद्रवमन्विच्चेदात्मापघातकं विना ॥२८॥
28. na tasya duritaṁ kiñcidbrahmaniṣṭhasya dehinaḥ ,
satyapūtasya śuddhasya sarvaprāṇihitasya ca ,
ko vopadravamanviccedātmāpaghātakaṁ vinā.
28. na tasya duritam kiñcit brahmaniṣṭasya
dehinaḥ satyapūtasya śuddhasya
sarvaprāṇihitasya ca kaḥ vā
upadravam anvicchet ātmāpaghātakam vinā
28. brahmaniṣṭasya satyapūtasya śuddhasya sarvaprāṇihitasya ca tasya dehinaḥ kiñcit duritam na (asti),
ātmāpaghātakam vinā kaḥ vā upadravam anvicchet
28. No sin whatsoever exists for that embodied being who is established in brahman, who is purified by truth, pure, and devoted to the welfare of all living beings. Who, other than one who brings about his own destruction, would ever wish harm upon him?
ये द्रुह्यन्ति खलाः पापाः परब्रह्मोपदेशिने ।
स्वद्रोहं ते प्रकुर्वन्ति नातिरिक्ता यतः सतः ॥२९॥
29. ye druhyanti khalāḥ pāpāḥ parabrahmopadeśine ,
svadrohaṁ te prakurvanti nātiriktā yataḥ sataḥ.
29. ye druhyanti khalāḥ pāpāḥ parabrahmopadeśine
svadrohaṃ te prakurvanti na atiriktā yataḥ sataḥ
29. ye khalāḥ pāpāḥ parabrahmopadeśine druhyanti,
te sva-drohaṃ prakurvanti,
yataḥ sataḥ na atiriktā (santi).
29. Those wicked and sinful men who bear malice towards the teacher of parabrahman commit hostility against their own self, since they are no different from the wicked.
स तु सर्वहितः साधुः सर्वेषां प्रियकारकः ।
तस्यानिष्टे कृते देवि को वा स्यान्निरुपद्रवः ॥३०॥
30. sa tu sarvahitaḥ sādhuḥ sarveṣāṁ priyakārakaḥ ,
tasyāniṣṭe kṛte devi ko vā syānnirupadravaḥ.
30. sa tu sarvahitaḥ sādhuḥ sarveṣāṃ priyakārakaḥ
tasya aniṣṭe kṛte devi kaḥ vā syāt nirupadravaḥ
30. devi saḥ tu sarvahitaḥ sādhuḥ sarveṣāṃ priyakārakaḥ
tasya aniṣṭe kṛte kaḥ vā nirupadravaḥ syāt
30. O goddess, he is indeed beneficial to all, noble, and a doer of what is pleasing to everyone. If harm is done to him, who indeed could remain unscathed?
मन्त्रार्थं मन्त्रचैतन्यं यो न जानाति साधकः ।
शतलक्षप्रजप्तोऽपि तस्य मन्त्रो न सिद्ध्यति ॥३१॥
31. mantrārthaṁ mantracaitanyaṁ yo na jānāti sādhakaḥ ,
śatalakṣaprajapto'pi tasya mantro na siddhyati.
31. mantrārthaṃ mantracaitanyaṃ yaḥ na jānāti sādhakaḥ
śatalakṣaprajaptaḥ api tasya mantraḥ na siddhyati
31. yaḥ sādhakaḥ mantrārthaṃ mantracaitanyaṃ na jānāti
api śatalakṣaprajaptaḥ tasya mantraḥ na siddhyati
31. A practitioner who does not know the meaning and the living consciousness of the mantra, even if it is repeated one hundred thousand times, his mantra does not attain perfection.
अतोऽस्यार्थञ्च चैतन्यं कथयामि शृणु प्रिये ।
अकारेण जगत्पाता संहर्ता स्यादुकारतः ॥३२॥
32. ato'syārthañca caitanyaṁ kathayāmi śṛṇu priye ,
akāreṇa jagatpātā saṁhartā syādukārataḥ.
32. ataḥ asya arthaṃ ca caitanyaṃ kathayāmi śṛṇu
priye akāreṇa jagatpātā saṃhartā syāt ukārataḥ
32. priyeataḥ asya arthaṃ caitanyaṃ ca kathayāmi
śṛṇu akāreṇa jagatpātā ukārataḥ saṃhartā syāt
32. Therefore, O beloved, I tell you its meaning and consciousness - listen. Through the letter a, He is the protector of the world, and through the letter u, He is the destroyer.
मकारेण जगत्स्रष्टा प्रणवार्थ उदाहृतः ।
सच्चब्देन सदा स्थायि चिच्चैतन्यं प्रकीर्तितम् ॥३३॥
33. makāreṇa jagatsraṣṭā praṇavārtha udāhṛtaḥ ,
saccabdena sadā sthāyi ciccaitanyaṁ prakīrtitam.
33. makāreṇa jagatsraṣṭā praṇavārtha udāhṛtaḥ
sat-śabdena sadā sthāyi cit-caitanyaṃ prakīrtitam
33. makāreṇa jagatsraṣṭā praṇavārtha udāhṛtaḥ
sat-śabdena sadā sthāyi cit-caitanyaṃ prakīrtitam
33. By the letter m, the creator of the world is declared as the meaning of praṇava. By the word sat, the ever-abiding consciousness of cit is proclaimed.
एकमद्वैतमीशानि वृहत्त्वाद्ब्रह्म गीयते ।
मन्त्रार्थः कथितो देवि साधकाभीष्टसिद्धिदः ॥३४॥
34. ekamadvaitamīśāni vṛhattvādbrahma gīyate ,
mantrārthaḥ kathito devi sādhakābhīṣṭasiddhidaḥ.
34. ekam advaitam īśāni vṛhattvād brahma gīyate
mantrārthaḥ kathito devi sādhakābhiṣṭasiddhidaḥ
34. īśāni ekam advaitam vṛhattvāt brahma gīyate,
kathitaḥ mantrārthaḥ devi sādhakābhiṣṭasiddhidaḥ
34. O goddess (īśāni), because of its vastness, the absolute (brahman) is sung of as one and non-dual. The meaning of the mantra has thus been told to you, O Devi, bestowing the fulfillment of the practitioner's desires.
मन्त्रचैतन्यमेतत्तु तदधिष्ठातृदेवता ।
तज्ज्ञानं परमेशानि भक्तानां सिद्धिदायकम् ॥३५॥
35. mantracaitanyametattu tadadhiṣṭhātṛdevatā ,
tajjñānaṁ parameśāni bhaktānāṁ siddhidāyakam.
35. mantracaitanyam etat tu tadadhiṣṭhātṛdevatā
tatjñānaṃ parameśāni bhaktānāṃ siddhidāyakam
35. etat tu mantracaitanyam tadadhiṣṭhātṛdevatā
tatjñānaṃ ca parameśāni bhaktānāṃ siddhidāyakam
35. O queen of the supreme (īśāni), this living consciousness of the mantra, its presiding deity, and the knowledge of it bestow spiritual attainment upon devotees.
अस्याधिष्ठातृ देवेशि सर्वव्यापि सनातनम् ।
अवितर्क्यं निरातङ्कं वाचातीतं निरञ्जनम् ॥३६॥
36. asyādhiṣṭhātṛ deveśi sarvavyāpi sanātanam ,
avitarkyaṁ nirātaṅkaṁ vācātītaṁ nirañjanam.
36. asya adhiṣṭhātṛ deveśi sarvavyāpi sanātanam
avitarkyaṃ nirātaṅkaṃ vācātītaṃ nirañjanam
36. deveśi asya adhiṣṭhātṛ sarvavyāpi sanātanam
avitarkyaṃ nirātaṅkaṃ vācātītaṃ nirañjanam (asti)
36. O goddess (deveśi), its presiding reality is all-pervading, eternal, beyond reasoning, free from fear, beyond words, and stainless.
वाङ्मायाकमलाद्येन तारहीनेन पार्वति ।
दीयते विविधा विद्या माया श्रीः सर्वतोमुखी ॥३७॥
37. vāṅmāyākamalādyena tārahīnena pārvati ,
dīyate vividhā vidyā māyā śrīḥ sarvatomukhī.
37. vāṅmāyākamalādyena tārahīnena pārvati
dīyate vividhā vidyā māyā śrīḥ sarvatomukhī
37. pārvati,
vāṅmāyākamalādyena tārahīnena,
vividhā vidyā,
māyā,
śrīḥ,
sarvatomukhī dīyate
37. O Pārvatī, by means of the syllables beginning with vāṅ, māyā, and kamalā, along with praṇava or without it, various kinds of knowledge, along with māyā and śrī, facing in all directions, are imparted.
तारेण तारहीनेन प्रत्येकं सकलं पदम् ।
युग्मयुग्मक्रमेणाऽपि मन्त्रोऽयं विविधो भवेत् ॥३८॥
38. tāreṇa tārahīnena pratyekaṁ sakalaṁ padam ,
yugmayugmakrameṇā'pi mantro'yaṁ vividho bhavet.
38. tāreṇa tārahīnena pratyekaṃ sakalaṃ padam
yugmayugmakrameṇa api mantro ayam vividho bhavet
38. ayam mantraḥ tāreṇa,
tārahīnena,
pratyekam,
sakalam padam,
yugmayugmakrameṇa api vividhaḥ bhavet
38. This mantra becomes manifold by means of the praṇava or without it, applied to every single word, as well as through the method of pairing them up successively.
ऋषिः सदाशिवो ह्यस्य चन्दोऽनुष्टुवुदाहृतम् ।
देवता परमं ब्रह्म सर्वान्तर्यामि निर्गुणम् ॥३९॥
39. ṛṣiḥ sadāśivo hyasya cando'nuṣṭuvudāhṛtam ,
devatā paramaṁ brahma sarvāntaryāmi nirguṇam.
39. ṛṣiḥ sadāśivaḥ hi asya chandaḥ anuṣṭup udāhṛtam
devatā paramaṃ brahma sarva-antaryāmi nirguṇam
39. asya ṛṣiḥ sadāśivaḥ hi,
chandaḥ anuṣṭup udāhṛtam,
devatā paramaṃ brahma sarva-antaryāmi nirguṇam
39. O beloved, its seer is Sadāśiva, its metre is declared to be anuṣṭubh, and its deity is the supreme absolute (brahman), the all-pervading inner controller, free from qualities.
चतुर्वर्गफलावाप्त्यै विनियोगः प्रकीर्तितः ।
अङ्गन्यासकरन्यासौ कथयामि शृणु प्रिये ॥४०॥
40. caturvargaphalāvāptyai viniyogaḥ prakīrtitaḥ ,
aṅganyāsakaranyāsau kathayāmi śṛṇu priye.
40. caturvarga-phala-avāptyai viniyogaḥ prakīrtitaḥ
aṅga-nyāsa-kara-nyāsau kathayāmi śṛṇu priye
40. viniyogaḥ caturvarga-phala-avāptyai prakīrtitaḥ,
aṅga-nyāsa-kara-nyāsau kathayāmi,
śṛṇu priye
40. The application of the mantra is declared for attaining the fourfold fruits of human life, and I will now speak of aṅganyāsa and karanyāsa - listen, O beloved.
तारं सच्चिदेकमिति ब्रह्मेति सकलं ततः ।
अङ्गुष्ठतर्जनीमध्यानामिकासु महेश्वरि ॥४१॥
41. tāraṁ saccidekamiti brahmeti sakalaṁ tataḥ ,
aṅguṣṭhatarjanīmadhyānāmikāsu maheśvari.
41. tāraṃ sat-cit-ekam iti brahma iti sakalaṃ tataḥ
aṅguṣṭha-tarjanī-madhyā-anāmikāsu maheśvari
41. maheśvari tataḥ tāraṃ sat-cit-ekam iti brahma iti
sakalaṃ aṅguṣṭha-tarjanī-madhyā-anāmikāsu (nyāsam)
41. O Maheśvarī, after that, (touching) with the praṇava, sat, cit, and ekam, (declaring) that it is brahman and that it is all, upon the thumb, index finger, middle finger, and ring finger,
कनिष्ठयोः करतलपृष्ठयोः सुरवन्दिते ।
नमः स्वाहा वषट् हू/ वौषट् फडन्तैर्यथाक्रमम् ॥४२॥
42. kaniṣṭhayoḥ karatalapṛṣṭhayoḥ suravandite ,
namaḥ svāhā vaṣaṭ hū/ vauṣaṭ phaḍantairyathākramam.
42. kaniṣṭhayoḥ karatala-pṛṣṭhayoḥ sura-vandite namaḥ
svāhā vaṣaṭ huṃ vauṣaṭ phaṭ-antair yathākramam
42. sura-vandite kaniṣṭhayoḥ karatala-pṛṣṭhayoḥ ca namaḥ
svāhā vaṣaṭ huṃ vauṣaṭ phaṭ-antaiḥ yathākramam (nyāsam)
42. (and) on the little fingers and the palms and backs of the hands, O goddess adored by the gods, in due order with the endings namaḥ, svāhā, vaṣaṭ, huṃ, vauṣaṭ, and phaṭ.
न्यसेन्न्यासोक्तविधिना साधकः सुसमाहितः ।
हृदादिकरपर्यन्तमेवमेव विधीयते ॥४३॥
43. nyasennyāsoktavidhinā sādhakaḥ susamāhitaḥ ,
hṛdādikaraparyantamevameva vidhīyate.
43. nyaset nyāsa-ukta-vidhinā sādhakaḥ su-samāhitaḥ
hṛd-ādi-kara-paryantam evam eva vidhīyate
43. sūsamāhitaḥ sādhakaḥ nyāsokta-vidhinā nyaset
hṛd-ādi-kara-paryantam evam eva vidhīyate
43. Fully composed, the practitioner should perform nyāsa according to the prescribed rules, and in this very manner from the heart up to the hands it is ordained.
प्राणायामं ततः कुर्यान् मूलेन प्रणवेन वा ।
मध्यमानामिकाभ्याञ्च दक्षहस्तस्य पार्वति ॥४४॥
44. prāṇāyāmaṁ tataḥ kuryān mūlena praṇavena vā ,
madhyamānāmikābhyāñca dakṣahastasya pārvati.
44. prāṇāyāmam tataḥ kuryāt mūlena praṇavena vā
madhyamā-nāmikābhyām ca dakṣa-hastasya pārvati
44. pārvati tataḥ mūlena praṇavena vā dakṣa-hastasya
madhyamā-nāmikābhyām ca prāṇāyāmam kuryāt
44. O Pārvatī, after that, one should perform breath control (prāṇāyāma) using the root mantra or the praṇava, with the middle and ring fingers of the right hand.
वामनासापुटं धृत्वा दक्षनासापुटेन च ।
पूअयेत् पवनं मन्त्री मूलमष्टमितं जपन् ॥४५॥
45. vāmanāsāpuṭaṁ dhṛtvā dakṣanāsāpuṭena ca ,
pūayet pavanaṁ mantrī mūlamaṣṭamitaṁ japan.
45. vāmanāsāpuṭaṃ dhṛtvā dakṣanāsāpuṭena ca
pūrayet pavanam mantrī mūlamaṣṭamitaṃ japan
45. mantrī vāmanāsāpuṭaṃ dhṛtvā dakṣanāsāpuṭena
ca pavanam pūrayet mūlam aṣṭamitaṃ japan
45. Holding the left nostril and (exhaling or inhaling) through the right nostril, the practitioner should fill (the body) with breath, reciting the root mantra eight times.
अङ्गुष्ठेन दक्षनासां धृत्वा कुम्भकयोगतः ।
जपेद्द्वात्रिंशताऽवृत्त्या ततो दक्षिणनासया ॥४६॥
46. aṅguṣṭhena dakṣanāsāṁ dhṛtvā kumbhakayogataḥ ,
japeddvātriṁśatā'vṛttyā tato dakṣiṇanāsayā.
46. aṅguṣṭhena dakṣanāsām dhṛtvā kumbhakayogataḥ
japed dvāriṃśatā āvṛttyā tato dakṣināsayā
46. aṅguṣṭhena dakṣanāsām dhṛtvā kumbhakayogataḥ
tataḥ dvāriṃśatā āvṛttyā dakṣiṇāsayā japet
46. Holding the right nostril with the thumb and practicing breath retention (kumbhaka), he should recite (the mantra) thirty-two times, and then through the right nostril.
शनैःशनैस्त्यजेद्वायुं जपन् षोडशधा मनुम् ।
वामनासापुटेऽप्येवं पूरकुम्भकरेचकम् ॥४७॥
47. śanaiḥśanaistyajedvāyuṁ japan ṣoḍaśadhā manum ,
vāmanāsāpuṭe'pyevaṁ pūrakumbhakarecakam.
47. śanaiḥ śanaiḥ tyajet vāyum japan ṣoḍaśadhā manum
vāma-nāsāpuṭe api evam pūraka-umbhaka-recakam
47. śanaiḥ śanaiḥ japaḥ ṣoḍaśadhā manum vāyum tyajet
api evam vāma-nāsāpuṭe pūraka-kumbhaka-recakam
47. Slowly and gradually, the practitioner should release the breath while reciting the mantra sixteen times, and in this very manner through the left nostril, (completing the cycle of) pūraka, kumbhaka, and recaka.
पुनर्दक्षिणतः कुर्यात् पूर्ववत् सुरपूजिते ।
प्राणायामविधिः प्रोक्तो ब्रह्ममन्त्रस्य साधने ॥४८॥
48. punardakṣiṇataḥ kuryāt pūrvavat surapūjite ,
prāṇāyāmavidhiḥ prokto brahmamantrasya sādhane.
48. punar dakṣiṇataḥ kuryāt pūrvavat sura-pūjite
prāṇāyāma-vidhiḥ proktaḥ brahma-mantrasya sādhane
48. sura-pūjite punar dakṣiṇataḥ pūrvavat kuryāt
prāṇāyāma-vidhiḥ brahma-mantrasya sādhane proktaḥ
48. O goddess adored by the gods, he should repeat it again on the right side as before, and thus the method of breath control for the supreme mantra (brahma-mantra) has been declared.
ततो ध्यानं प्रकुर्वीत
साधकाभीष्टसाधनम् ॥४९॥
49. tato dhyānaṁ prakurvīta
sādhakābhīṣṭasādhanam.
49. tatas dhyānam prakurvīta
sādhakābhīṣṭasādhanam
49. tatas sādhakābhīṣṭasādhanam
dhyānam prakurvīta
49. After that, the practitioner should perform meditation, which accomplishes all desired goals.
हृदयकमलमध्ये निर्विशेषं निरीहम् हरिहरविधिवेद्यं योगिभिर्ध्यानगम्यम् ।
जननमरणभीतिभ्रंसि सच्चित्स्वरूपम् सकलभुवनबीजं ब्रह्म चैतन्यमीडे ॥५०॥
50. hṛdayakamalamadhye nirviśeṣaṁ nirīham hariharavidhivedyaṁ yogibhirdhyānagamyam ,
jananamaraṇabhītibhraṁsi saccitsvarūpam sakalabhuvanabījaṁ brahma caitanyamīḍe.
50. hṛdayakamalamadhye nirviśeṣam nirīham
hariharavidhivedyam yogibhirdhyānagamyam
jananamaraṇabhītibhraṃsi saccitsvarūpam
sakalabhuvanabījam brahma caitanyamīḍe
50. hṛdayakamalamadhye nirviśeṣam nirīham
hariharavidhivedyam yogibhiḥ dhyānagamyam
jananamaraṇabhītibhraṃsi saccitsvarūpam
sakalabhuvanabījam brahma caitanyam īḍe
50. I praise that brahman, the consciousness residing in the lotus of the heart, which is without specific attributes, free from desires, known by Hari, Hara, and Vedhas (Brahma), accessible through meditation by yogis, destroyer of the fear of birth and death, whose true nature is absolute existence-consciousness, the seed of all worlds.
ध्यात्वैवं परमं ब्रह्म मानसैरुपचारकैः ।
पूजयेत् परया भक्त्या ब्रह्मसायुज्यहेतवे ॥५१॥
51. dhyātvaivaṁ paramaṁ brahma mānasairupacārakaiḥ ,
pūjayet parayā bhaktyā brahmasāyujyahetave.
51. dhyātvā evam paramaṃ brahma mānasaiḥ upacārakaiḥ
pūjayet parayā bhaktyā brahma-sāyujya-hetave
51. evam dhyātvā paramaṃ brahma mānasaiḥ upacārakaiḥ
parayā bhaktyā brahma-sāyujya-hetave pūjayet
51. Meditating in this manner upon the supreme brahman with mental offerings, the practitioner should worship it with supreme devotion in order to attain union with brahman.
गन्धं दद्यान्महीतत्त्वं पुष्पमाकाशमेव च ।
धूपं दद्याद्वायुतत्त्वं दीपं तेजः समर्पयेत् ।
नैवेद्यं तोयतत्त्वेन प्रदद्यात् परमात्मने ॥५२॥
52. gandhaṁ dadyānmahītattvaṁ puṣpamākāśameva ca ,
dhūpaṁ dadyādvāyutattvaṁ dīpaṁ tejaḥ samarpayet ,
naivedyaṁ toyatattvena pradadyāt paramātmane.
52. gandham dadyāt mahī-tattvam puṣpam
ākāśam eva ca dhūpam dadyāt vāyu-tattvam
dīpam tejaḥ samarpayet naivedyam
toya-tattvena pradadyāt paramātmane
52. mahī-tattvam gandham dadyāt,
ākāśam puṣpam ca,
vāyu-tattvam dhūpam dadyāt,
tejaḥ dīpam samarpayet,
toya-tattvena naivedyam paramātmane pradadyāt
52. One should offer the earth principle as fragrance, and the ether principle as a flower; one should offer the wind principle as incense, and dedicate the fire principle as a lamp, and present the water principle as food offerings to the supreme self (paramātman).
ततो जप्त्वा महामन्त्रं मनसा साधकोत्तमः ।
समर्प्य ब्रह्मणे पश्चाद्वहिःपूजां समारभेत् ॥५३॥
53. tato japtvā mahāmantraṁ manasā sādhakottamaḥ ,
samarpya brahmaṇe paścādvahiḥpūjāṁ samārabhet.
53. tataḥ japtvā mahāmantram manasā sādhakottamaḥ
samarpya brahmaṇe paścāt bahiḥ-pūjām samārabhet
53. tataḥ sādhakottamaḥ mahāmantram manasā japtvā
brahmaṇe samarpya paścāt bahiḥpūjām samārabhet
53. After that, the best of practitioners should mentally recite the supreme mantra, offer it to brahman, and then begin the external worship.
उपस्थितानि द्रव्याणि गन्धपुष्पादिकानि च ।
वस्त्रालङ्करणादीनि भक्ष्यपेयानि यानि च ॥५४॥
54. upasthitāni dravyāṇi gandhapuṣpādikāni ca ,
vastrālaṅkaraṇādīni bhakṣyapeyāni yāni ca.
54. upasthitāni dravyaṇi gandha-puṣpādikāni ca
vastrālaṅkaraṇādīni bhakṣya-peyāni yāni ca
54. yāni dravyaṇi upasthitāni ca gandha-puṣpādikāni
vastrālaṅkaraṇādīni bhakṣya-peyāni (tāni)
54. Whatever substances, such as fragrances and flowers, clothes and ornaments, and foods and drinks, have been assembled (should be utilized).
मन्त्रेणानेन संशोध्य ध्यात्वा ब्रह्म सनातनम् ।
निमील्य नेत्रे मतिमानर्पयेत् परमात्मने ॥५५॥
55. mantreṇānena saṁśodhya dhyātvā brahma sanātanam ,
nimīlya netre matimānarpayet paramātmane.
55. mantreṇa anena saṃśodhya dhyātvā brahma sanātanam
nimīlya netre matimān arpayet paramātmane
55. matimān anena mantreṇa saṃśodhya sanātanam
brahma dhyātvā netre nimīlya paramātmane arpayet
55. Purifying himself with this mantra and meditating upon the eternal brahman, the wise practitioner should close his eyes and dedicate (his actions) to the supreme self (paramātman).
ब्रह्मार्पणं ब्रह्महविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।
ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना ॥५६॥
56. brahmārpaṇaṁ brahmahavirbrahmāgnau brahmaṇā hutam ,
brahmaiva tena gantavyaṁ brahmakarmasamādhinā.
56. brahma arpaṇam brahma havir brahma agnau brahmaṇā
hutam brahma eva tena gantavyam brahma karma samādhinā
56. arpaṇam brahma,
haviḥ brahma,
agnau brahma,
brahmaṇā hutam,
tena brahma eva gantavyam,
brahma-karma-samādhinā
56. The oblation is brahman, the butter offering is brahman, the fire is brahman, and the offering is made by brahman into the fire of brahman - indeed, brahman is to be attained by one who is absorbed in the action which is brahman.
ततो नेत्रे समुन्मील्य जप्त्वा मूलं स्वशक्तितः ।
तज्जपं ब्रह्मसात् कृत्वा स्तोत्रञ्च कवचं पठेत् ॥५७॥
57. tato netre samunmīlya japtvā mūlaṁ svaśaktitaḥ ,
tajjapaṁ brahmasāt kṛtvā stotrañca kavacaṁ paṭhet.
57. tataḥ netre samunmīlya japtvā mūlam svaśaktitaḥ
tatjapam brahmasāt kṛtvā stotram ca kavacam paṭhet
57. tataḥ netre samunmīlya mūlam japtvā svaśaktitaḥ
tatjapam brahmasāt kṛtvā stotram ca kavacam paṭhet
57. After that, opening his eyes and reciting the primary mantra according to his capacity, he should dedicate that recitation to brahman, and then recite the hymn (stotra) and the protective armor (kavaca).
स्तोत्रं शृणु महेशानि ब्रह्मणः परमात्मनः ।
यत् श्रुत्वा साधको देवि ब्रह्मसायुज्यमश्नुते ॥५८॥
58. stotraṁ śṛṇu maheśāni brahmaṇaḥ paramātmanaḥ ,
yat śrutvā sādhako devi brahmasāyujyamaśnute.
58. stotram śṛṇu maheśāni brahmaṇaḥ paramātmanaḥ
yat śrutvā sādhakaḥ devi brahmasāyujyam aśnute
58. maheśāni devi brahmaṇaḥ paramātmanaḥ stotram
śṛṇu yat śrutvā sādhakaḥ brahmasāyujyam aśnute
58. Listen, O goddess Maheśānī, to the hymn of brahman, the supreme self (paramātman), hearing which the practitioner attains union with brahman.
नमस्ते सते सर्वलोकाश्रयाय नमस्ते चिते विश्वरूपात्मकाय ।
नमोऽद्वैततत्त्वाय मुक्तिप्रदाय नमो ब्रह्मणे व्यापिने निर्गुणाय ॥५९॥
59. namaste sate sarvalokāśrayāya namaste cite viśvarūpātmakāya ,
namo'dvaitatattvāya muktipradāya namo brahmaṇe vyāpine nirguṇāya.
59. namas te sate sarvalokāśrayāya
namas cite viśvarūpātmakāya namo
advaitatattvāya muktipradāya
namo brahmaṇe vyāpine nirguṇāya
59. sarvalokāśrayāya sate namaḥ,
viśvarūpātmakāya cite namaḥ,
advaitatattvāya muktipradāya namaḥ,
vyāpine nirguṇāya brahmaṇe namaḥ
59. Salutation to you, who are the existent, the support of all worlds, salutation to you, who are consciousness, whose form is the universe, salutation to the non-dual reality, the giver of liberation, salutation to brahman, the all-pervading and attributeless.
त्वमेकं जगत्कर्तृपातृप्रहर्तृ
त्वमेकं परं निश्चलं निर्विकल्पम् ॥६०॥
60. tvamekaṁ jagatkartṛpātṛprahartṛ
tvamekaṁ paraṁ niścalaṁ nirvikalpam.
60. tvam ekam jagatkartṛpātṛpraharṭṛ
tvam ekam param niścalam nirvikalpam
60. tvam ekam jagatkartṛpātṛpraharṭṛ,
tvam ekam param niścalam nirvikalpam (asi)
60. You alone are the creator, protector, and destroyer of the world, you alone are the supreme, immovable, and non-differentiated reality.
भयानां भयं भीषणं भीषणानां गतिः प्राणिनां पावनं पावनानाम् ।
महोच्चैःपदानां नियन्तृ त्वमेकं परेषां परं रक्षकं रक्षकाणाम् ॥६१॥
61. bhayānāṁ bhayaṁ bhīṣaṇaṁ bhīṣaṇānāṁ gatiḥ prāṇināṁ pāvanaṁ pāvanānām ,
mahoccaiḥpadānāṁ niyantṛ tvamekaṁ pareṣāṁ paraṁ rakṣakaṁ rakṣakāṇām.
61. bhayānām bhayam bhīṣaṇam bhīṣaṇānām
gatiḥ prāṇinām pāvanam pāvanānām
mahā-uccaiḥ-padānām niyantṛ tvam ekam
pareṣām param rakṣakam rakṣakānām
61. tvam ekam bhayānām bhayam bhīṣaṇānām
bhīṣaṇam prāṇinām gatiḥ pāvanānām
pāvanam mahā-uccaiḥ-padānām niyantṛ
pareṣām param rakṣakānām rakṣakam
61. You alone are the terror of terrors and the most terrifying among the fierce, the ultimate refuge of all living beings, the purifier of the pure, the supreme controller of all lofty stations, the highest of the high, and the protector of protectors.
परेश प्रभो सर्वरूपाप्रकाशिन् अनिर्द्देश्य सर्वेन्द्रियागम्य सत्य ।
अचिन्त्याक्षर व्यापकाव्यक्त तत्त्व जगद्भासकाधीश पायादपायात् ॥६२॥
62. pareśa prabho sarvarūpāprakāśin anirddeśya sarvendriyāgamya satya ,
acintyākṣara vyāpakāvyakta tattva jagadbhāsakādhīśa pāyādapāyāt.
62. pareśa prabho sarva-rūpa-aprakāśin
anirdeśya sarva-indriya-agamya satya
acintya-akṣara vyāpaka-avyakta
tattva jagat-bhāsaka-adhīśa pāyāt apayāt
62. pareśa prabho sarva-rūpa-aprakāśin
anirdeśya sarva-indriya-agamya satya
acintya-akṣara vyāpaka-avyakta
tattva jagat-bhāsaka-adhīśa apayāt pāyāt
62. O supreme lord, master, you who assume all forms yet remain unmanifest, beyond definition, inaccessible to all senses, true, inconceivable, imperishable, all-pervading yet unmanifest reality, illuminator of the universe, and supreme ruler - may you protect us from misfortune.
तदेकं स्मरामस्तदेकं जपामः तदेकं जगत्साक्षिरूपं नमामः ।
सदेकं निधानं निरालम्बमीशं भवाम्भोधिपोतं शरण्यं व्रजामः ॥६३॥
63. tadekaṁ smarāmastadekaṁ japāmaḥ tadekaṁ jagatsākṣirūpaṁ namāmaḥ ,
sadekaṁ nidhānaṁ nirālambamīśaṁ bhavāmbhodhipotaṁ śaraṇyaṁ vrajāmaḥ.
63. tat ekam smarāmaḥ tat ekam japāmaḥ
tat ekam jagat sākṣi-rūpam namāmaḥ
sat ekam nidhānam nirālambam īśam
bhava-ambhodi-potam śaraṇyam vrajāmaḥ
63. tat ekam smarāmaḥ,
tat ekam japāmaḥ,
tat ekam jagat-sākṣi-rūpam namāmaḥ,
sat ekam nidhānam nirālambam īśam bhava-ambhodi-potam śaraṇyam vrajāmaḥ
63. We remember that one reality, we recite that one reality, we bow to that one reality whose form is the witness of the universe. We take refuge in that one true treasure, the independent lord, the boat to cross the ocean of worldly existence, who is worthy of all refuge.
पञ्चरत्नमिदं स्तोत्रं ब्रह्मणः परमात्मनः ।
यः पठेत् प्रयतो भूत्वा ब्रह्मसायुज्यमाप्नुयात् ॥६४॥
64. pañcaratnamidaṁ stotraṁ brahmaṇaḥ paramātmanaḥ ,
yaḥ paṭhet prayato bhūtvā brahmasāyujyamāpnuyāt.
64. pañca-ratnam idam stotram brahmaṇaḥ paramātmanaḥ
yaḥ paṭhet prayataḥ bhūtvā brahma-sāyujyam āpnuyāt
64. yaḥ prayataḥ bhūtvā brahmaṇaḥ paramātmanaḥ idam pañca-ratnam stotram paṭhet,
saḥ brahma-sāyujyam āpnuyāt
64. Whoever, having become purified, recites this five-jeweled hymn of brahman, the supreme self (paramātman), attains union with brahman.
प्रदोषेऽदः पठेन्नित्यं सोमवारे विशेषतः ।
श्रावयेद्बोधयेत् प्राज्ञो ब्रह्मनिष्ठान् स्वबान्धवान् ॥६५॥
65. pradoṣe'daḥ paṭhennityaṁ somavāre viśeṣataḥ ,
śrāvayedbodhayet prājño brahmaniṣṭhān svabāndhavān.
65. pradoṣe adaḥ paṭhet nityam somavāre viśeṣataḥ
śrāvayet bodhayet prājñaḥ brahmaniṣṭhān svabandhavān
65. prājñaḥ nityam pradoṣe somavāre viśeṣataḥ adaḥ paṭhet
śrāvayet bodhayet ca svabandhavān brahmaniṣṭhān
65. The wise practitioner should recite this constantly every evening, especially on Mondays, and cause his relatives who are devoted to brahman to hear and understand it.
इति ते कथितं देवि पञ्चरत्नं महेशितुः ।
कवचं शृणु चार्वङ्गि जगन्मङ्गलनामकम् ।
पठनाद्धारणाद् यस्य ब्रह्मज्ञो जायते ध्रुवम् ॥६६॥
66. iti te kathitaṁ devi pañcaratnaṁ maheśituḥ ,
kavacaṁ śṛṇu cārvaṅgi jaganmaṅgalanāmakam ,
paṭhanāddhāraṇād yasya brahmajño jāyate dhruvam.
66. iti te kathitam devi pañcaratnam
maheśituḥ kavacam śṛṇu cārvaṅgi
jaganmaṅgalanāmakam paṭhanāt dhāraṇāt
yasya brahmajñaḥ jāyate dhruvam
66. devi cārvaṅgi iti maheśituḥ pañcaratnam
te kathitam jagat-maṅgala-nāmakam
kavacam śṛṇu ca yasya paṭhanāt
dhāraṇāt brahmajñaḥ dhruvam jāyate
66. Thus, O goddess with lovely limbs, the five-jeweled hymn of the supreme lord has been told to you. Hear this protective armor named jagat-maṅgala (auspicious for the world), by the recitation and wearing of which a person certainly becomes a knower of brahman.
परमात्मा शिरः पातु हृदयं परमेश्वरः ।
कण्ठं पातु जगत्पाता वदनं सर्वदृग्विभुः ॥६७॥
67. paramātmā śiraḥ pātu hṛdayaṁ parameśvaraḥ ,
kaṇṭhaṁ pātu jagatpātā vadanaṁ sarvadṛgvibhuḥ.
67. paramātmā śiraḥ pātu hṛdayaṃ parameśvaraḥ
kaṇṭhaṃ pātu jagatpātā vadanaṃ sarvadṛgvibhuḥ
67. paramātmā śiraḥ pātu,
parameśvaraḥ hṛdayaṃ pātu,
jagatpātā kaṇṭhaṃ pātu,
sarvadṛgvibhuḥ vadanaṃ pātu
67. May the supreme self (paramātman) protect my head, may the supreme lord protect my heart, may the protector of the world protect my throat, and may the all-pervading witness of all protect my face.
करौ मे पातु विश्वात्मा पादौ रक्षतु चिन्मयः ।
सर्वाङ्गं सर्वदा पातु परं ब्रह्म सनातनम् ॥६८॥
68. karau me pātu viśvātmā pādau rakṣatu cinmayaḥ ,
sarvāṅgaṁ sarvadā pātu paraṁ brahma sanātanam.
68. karau me pātu viśvātmā pādau rakṣatu cinmayaḥ
sarvāṅgaṃ sarvadā pātu paraṃ brahma sanātanam
68. viśvātmā me karau pātu,
cinmayaḥ pādau rakṣatu,
sanātanaṃ paraṃ brahma sarvāṅgaṃ sarvadā pātu
68. May the universal soul protect my hands, may the embodiment of consciousness protect my feet, and may the eternal supreme absolute constantly protect all my limbs.
श्रीजगन्मङ्गलस्यास्य कवचस्य सदाशिवः ।
ऋषिश्चन्दोऽनुष्टुविति परमब्रह्म देवता ।
चतुर्वर्गफलावाप्त्यै विनियोगः प्रकीर्तितः ॥६९॥
69. śrījaganmaṅgalasyāsya kavacasya sadāśivaḥ ,
ṛṣiścando'nuṣṭuviti paramabrahma devatā ,
caturvargaphalāvāptyai viniyogaḥ prakīrtitaḥ.
69. śrī-jaganmaṅgalasya asya kavacasya
sadāśivaḥ ṛṣiḥ chandaḥ anuṣṭup
iti parabrahma devatā
caturvarga-phala-avāptyai viniyogaḥ prakīrtitaḥ
69. asya śrī-jaganmaṅgalasya kavacasya sadāśivaḥ ṛṣiḥ,
chandaḥ anuṣṭup,
parabrahma devatā,
caturvarga-phala-avāptyai viniyogaḥ prakīrtitaḥ
69. Of this protective armor named śrī-jaganmaṅgala, Sadāśiva is the seer, the metre is anuṣṭubh, the supreme absolute (parabrahma) is the deity, and its application is declared to be the attainment of the fourfold fruits of human life.
यः पठेद् ब्रह्मकवचं ऋषिन्यासपुरःसरम् ।
स ब्रह्मज्ञानमासाद्य साक्षाद्ब्रह्ममयो भवेत् ॥७०॥
70. yaḥ paṭhed brahmakavacaṁ ṛṣinyāsapuraḥsaram ,
sa brahmajñānamāsādya sākṣādbrahmamayo bhavet.
70. yaḥ paṭhet brahma-kavacam ṛṣi-nyāsa-puraḥsaram
saḥ brahma-jñānam āsādya sākṣāt-brahmamayaḥ bhavet
70. yaḥ ṛṣi-nyāsa-puraḥsaram brahma-kavacaṃ paṭhet,
saḥ brahma-jñānam āsādya sākṣāt brahmamayaḥ bhavet
70. Whoever recites this brahma-kavaca accompanied by the ritual assignment of the seers (ṛṣi-nyāsa), attains knowledge of brahman and directly becomes identical with brahman.
भूर्जे विलिख्य गुटिकां स्वर्णस्थां धारयेत् यदि ।
कण्ठे वा दक्षिणे बाहो सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् ॥७१॥
71. bhūrje vilikhya guṭikāṁ svarṇasthāṁ dhārayet yadi ,
kaṇṭhe vā dakṣiṇe bāho sarvasiddhīśvaro bhavet.
71. bhūrje vilikhya guṭikām svarṇa-sthām dhārayet yadi
kaṇṭhe vā dakṣiṇe bāhau sarva-siddhi-īśvaraḥ bhavet
71. yadi bhūrje vilikhya svarṇa-sthām guṭikām kaṇṭhe vā dakṣiṇe bāhau dhārayet,
sarva-siddhi-īśvaraḥ bhavet
71. If someone writes this upon birch bark, places it inside a gold amulet, and wears it upon the neck or on the right arm, he verily becomes a master of all spiritual attainments.
इत्येतत् परमब्रह्मकवचं ते प्रकाशितम् ।
दद्यात् प्रियाय शिष्याय गुरुभक्ताय धीमते ॥७२॥
72. ityetat paramabrahmakavacaṁ te prakāśitam ,
dadyāt priyāya śiṣyāya gurubhaktāya dhīmate.
72. iti etat parama-brahma-kavacam te prakāśitam
dadyāt priyāya śiṣyāya guru-bhaktāya dhīmate
72. iti etat parama-brahma-kavacam te prakāśitam,
priyāya śiṣyāya guru-bhaktāya dhīmate dadyāt
72. Thus this protective armor of the supreme absolute has been revealed to you. One should impart it to a beloved disciple who is devoted to the guru and endowed with intellect.
पठित्वा स्तोत्रकवचं
प्रणमेत् साधकाग्रणीः ॥७३॥
73. paṭhitvā stotrakavacaṁ
praṇamet sādhakāgraṇīḥ.
73. paṭhitvā stotrakavacam
praṇamet sādhakāgraṇīḥ
73. sādhakāgraṇīḥ stotrakavacam
paṭhitvā praṇamet
73. Having recited this hymn and protective armor, the leading practitioner should bow down.
नमस्ते परमं ब्रह्म नमस्ते परमात्मने ।
निर्गुणाय नमस्तुभ्यं सद्रूपाय नमो नमः ॥७४॥
74. namaste paramaṁ brahma namaste paramātmane ,
nirguṇāya namastubhyaṁ sadrūpāya namo namaḥ.
74. namaste paramam brahma namaste paramātmane
nirguṇāya namastubhyam sadrūpāya namo namaḥ
74. te paramaṃ brahma namaḥ,
te paramātmane namaḥ,
nirguṇāya namastubhyam,
sadrūpāya namaḥ namaḥ
74. Salutations to you, O supreme absolute (brahman), salutations to you, O supreme self (paramātman). Salutations to you who are devoid of qualities (nirguṇa), and salutations and salutations to you whose true form is existence (sadrūpa).
वाचिकं कायिकं वाऽपि मानसं वा यथामति ।
आराधने परेशस्य भावशुद्धिर्विधीयते ॥७५॥
75. vācikaṁ kāyikaṁ vā'pi mānasaṁ vā yathāmati ,
ārādhane pareśasya bhāvaśuddhirvidhīyate.
75. vācikaṃ kāyikaṃ vā api mānasaṃ vā yathāmati
ārādhane pareśasya bhāvaśuddhiḥ vidhīyate
75. pareśasya ārādhane vācikaṃ kāyikaṃ vā api
mānasaṃ vā yathāmati bhāvaśuddhiḥ vidhīyate
75. In the worship of the supreme lord, purity of intent is prescribed according to one's understanding, whether expressed through speech, bodily action, or the mind.
एवं संपूज्य मतिमान् स्वजनैर्बान्धवैः सह ।
महाप्रसादं स्वीकुर्याद् ब्रह्मणः परमात्मनः ॥७६॥
76. evaṁ saṁpūjya matimān svajanairbāndhavaiḥ saha ,
mahāprasādaṁ svīkuryād brahmaṇaḥ paramātmanaḥ.
76. evaṃ saṃpūjya matimān svajanaiḥ bāndhavaiḥ saha
mahāprasādaṃ svīkuryāt brahmaṇaḥ paramātmanaḥ
76. matimān evaṃ svajanaiḥ bāndhavaiḥ saha saṃpūjya
brahmaṇaḥ paramātmanaḥ mahāprasādaṃ svīkuryāt
76. Thus having worshipped, the wise practitioner, along with his kinsmen and relatives, should partake of the great grace bestowed by the supreme absolute and supreme self.
पूजने परमेशस्य नावाहनविसर्जने ।
सर्वत्र सर्वकालेषु साधयेद् ब्रह्मसाधनम् ॥७७॥
77. pūjane parameśasya nāvāhanavisarjane ,
sarvatra sarvakāleṣu sādhayed brahmasādhanam.
77. pūjane parameśasya na āvāhana-visarjane
sarvatra sarva-kāleṣu sādhayet brahma-sādhanam
77. sarvatra sarva-kāleṣu parameśasya pūjane
āvāhana-visarjane na brahma-sādhanam sādhayet
77. In the worship of the supreme lord at all times and in all places, neither invocation nor dismissal is needed, and one should practice the means to attain the absolute (brahma-sādhana).
अस्नातो वा कृतस्नानो भुक्तो वाऽपि बुभुक्षितः ।
पूजयेत् परमात्मानं सदा निर्मलमानसः ॥७८॥
78. asnāto vā kṛtasnāno bhukto vā'pi bubhukṣitaḥ ,
pūjayet paramātmānaṁ sadā nirmalamānasaḥ.
78. asnātaḥ vā kṛta-snānaḥ bhuktaḥ vā api bubhukṣitaḥ
pūjayet paramātmānaṃ sadā nirmala-mānasaḥ
78. sadā nirmala-mānasaḥ asnātaḥ vā kṛta-snānaḥ
bhuktaḥ vā api bubhukṣitaḥ paramātmānaṃ pūjayet
78. Whether unbathed or having bathed, whether having eaten or even hungry, one with a pure mind should always worship the supreme self (paramātman).
अनेन ब्रह्ममन्त्रेण भक्ष्यपेयादिकञ्च यत् ।
दीयते परमेशाय तदेव पावनं महत् ॥७९॥
79. anena brahmamantreṇa bhakṣyapeyādikañca yat ,
dīyate parameśāya tadeva pāvanaṁ mahat.
79. anena brahmamantreṇa bhakṣyapeyādikaṃ ca
yat dīyate parameśāya tad eva pāvanaṃ mahat
79. anena brahmamantreṇa yat bhakṣyapeyādikaṃ ca
dīyate parameśāya tat eva mahat pāvanaṃ (bhavati)
79. Whatever food and drink is offered to the supreme lord with this supreme mantra, that very thing becomes greatly purifying.
गङ्गातोये शिलादौ च स्पृष्टदोषोऽपि वर्तते ।
परब्रह्मार्पिते द्रव्ये स्पृष्टास्पृष्टं न विद्यते ॥८०॥
80. gaṅgātoye śilādau ca spṛṣṭadoṣo'pi vartate ,
parabrahmārpite dravye spṛṣṭāspṛṣṭaṁ na vidyate.
80. gaṅgātoye śilādau ca spṛṣṭadoṣaḥ api vartate
parabrahmārpite dravye spṛṣṭāspṛṣṭaṃ na vidyate
80. gaṅgātoye śilādau ca spṛṣṭadoṣaḥ api vartate (cet)
parabrahmārpite dravye spṛṣṭāspṛṣṭaṃ na vidyate
80. Even if there is the taint of touching in the waters of the Ganges or upon stone and the like, when an offering is dedicated to the supreme absolute, notions of touchability and untouchability do not apply.
पक्वं वाऽपि न पक्वं वा मन्त्रेणानेन मन्त्रितम् ।
साधको ब्रह्मसात् कृत्वा भुञ्जीयात् स्वजनैः सह ॥८१॥
81. pakvaṁ vā'pi na pakvaṁ vā mantreṇānena mantritam ,
sādhako brahmasāt kṛtvā bhuñjīyāt svajanaiḥ saha.
81. pakwam vā api na pakwam vā mantreṇa anena mantritam
sādhakaḥ brahmasāt kṛtvā bhuñjīyāt svajanaiḥ saha
81. sādhakaḥ pakwam vā api na pakwam vā anena mantreṇa
mantritam brahmasāt kṛtvā svajanaiḥ saha bhuñjīyāt
81. Whether food is cooked or uncooked, after consecrating it with this mantra and dedicating it to the supreme absolute, the practitioner should partake of it along with his kinsmen.
नात्र वर्णविचारोऽस्ति नोच्चिष्टादिविवेचनम् ।
न कालनियमोऽप्यत्र शौचाशौचं तथैव च ॥८२॥
82. nātra varṇavicāro'sti nocciṣṭādivivecanam ,
na kālaniyamo'pyatra śaucāśaucaṁ tathaiva ca.
82. na atra varṇa-vicāraḥ asti na ucchiṣṭa-ādi-vivecanam
na kāla-niyamaḥ api atra śauca-aśaucam tathā eva ca
82. atra na varṇa-vicāraḥ asti,
na ucchiṣṭa-ādi-vivecanam,
na api kāla-niyamaḥ atra,
śauca-aśaucam tathā eva ca
82. Here there is no consideration of social class, no deliberation regarding remnants of food, no restriction of time, and likewise no distinction between purity and impurity.
यथाकाले यथादेशे यथायोगेन लभ्यते ।
ब्रह्मसात् कृतनैवेद्यमश्नीयादविचारयन् ॥८३॥
83. yathākāle yathādeśe yathāyogena labhyate ,
brahmasāt kṛtanaivedyamaśnīyādavicārayan.
83. yathākāle yathādeśe yathāyogena labhyate
brahmasāt kṛtanaivedyam aśnīyāt avicārayan
83. yathākāle yathādeśe yathāyogena labhyate
brahmasāt kṛtanaivedyam avicārayan aśnīyāt
83. One should partake of whatever food offering has been dedicated to brahman, obtained at the right time, in the right place, and according to proper rules, without hesitation.
आनीतं श्वपचेनापि श्वमुखादपि निःसृतम् ।
तदन्नं पावनं देवि देवानामपि दुर्लभम् ॥८४॥
84. ānītaṁ śvapacenāpi śvamukhādapi niḥsṛtam ,
tadannaṁ pāvanaṁ devi devānāmapi durlabham.
84. ānītam śvapacenāpi śvamukhādapi niḥsṛtam
tat annam pāvanam devi devānāmapi durlabham
84. devi śvapacenā api ānītam śvamukhāt api niḥsṛtam
tat annam pāvanam devānām api durlabham
84. O goddess, even that food which has been brought by an outcaste and emerged from the mouth of a dog is purifying and rare even for the gods.
किं पुनर्मनुजादीनां वक्तव्यं देववन्दिते ।
परमेशस्य नैवेद्यसेवनाद् यत् फलं भवेत् ॥८५॥
85. kiṁ punarmanujādīnāṁ vaktavyaṁ devavandite ,
parameśasya naivedyasevanād yat phalaṁ bhavet.
85. kim punar manujādīnām vaktavyam deva-vandite
parameśasya naivedya-sevanād yat phalam bhavet
85. deva-vandite kim punar manujādīnām vaktavyam
yat parameśasya naivedya-sevanāt phalam bhavet
85. O you who are worshipped by the gods, what need is there to speak of human beings and others, regarding what result comes from consuming the food offering dedicated to the supreme lord?
महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्यन्यपातकैः ।
सकृत् प्रसादग्रहणात् मुच्यते नात्र संशयः ॥८६॥
86. mahāpātakayukto vā yukto vāpyanyapātakaiḥ ,
sakṛt prasādagrahaṇāt mucyate nātra saṁśayaḥ.
86. mahāpātaka-yukto vā yukto vāpi anya-pātakaiḥ
sakṛt prasāda-grahaṇāt mucyate na atra saṃśayaḥ
86. mahāpātaka-yuktaḥ vā anya-pātakaiḥ vā yuktaḥ
sakṛt prasāda-grahaṇāt mucyate atra saṃśayaḥ na
86. Whether burdened with major sins or burdened with other sins, simply by accepting the consecrated grace, one is liberated - there is no doubt about this.
सार्द्धत्रिकोटितीर्थेषु स्नानदानेन यत्फलम् ।
तत् फलं लभते मर्त्यो ब्रह्मार्पितनिषेवणात् ॥८७॥
87. sārddhatrikoṭitīrtheṣu snānadānena yatphalam ,
tat phalaṁ labhate martyo brahmārpitaniṣevaṇāt.
87. sārdhatrikaṭītīrtheṣu snānadānena yat phalam
tat phalam labhate martyaḥ brahmārpitaniṣevaṇāt
87. brahmārpitaniṣevaṇāt sārdhatrikaṭītīrtheṣu
snānadānena yat phalam tat phalam martyaḥ labhate
87. Whatever result is attained through bathing and giving charity at three and a half crores of sacred water places, that very result a mortal gains by consuming the food offering dedicated to brahman.
अश्वमेधादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वा यत् फलमश्नुते ।
भक्षिते ब्रह्म नैवेद्ये तस्मात् कोटिगुणं लभेत् ॥८८॥
88. aśvamedhādibhiryajñairiṣṭvā yat phalamaśnute ,
bhakṣite brahma naivedye tasmāt koṭiguṇaṁ labhet.
88. aśvamedhādibhir yajñaiḥ iṣṭvā yat phalam aśnute
bhakṣite brahma naivedye tasmāt koṭiguṇam labhet
88. aśvamedhādibhiḥ yajñaiḥ iṣṭvā yat phalam aśnute,
brahma naivedye bhakṣite tasmāt koṭiguṇam labhet
88. Whatever result one attains by worshipping through Vedic rituals such as the aśvamedha, one obtains a crore times more than that when the food offering of the supreme lord has been consumed.
जिह्वाकोटिसहस्रैस्तु वक्त्रकोटिशतैरपि ।
महाप्रसादमाहात्म्यं वर्णितुं नैव शक्यते ॥८९॥
89. jihvākoṭisahasraistu vaktrakoṭiśatairapi ,
mahāprasādamāhātmyaṁ varṇituṁ naiva śakyate.
89. jihvākoṭisahasraistu vaktrakoṭiśatairapi
mahāprasādamāhātmyam varṇitum naiva śakyate
89. tu jihvākoṭisahasrair api vaktrakoṭiśatair api
mahāprasādamāhātmyam varṇitum naiva śakyate
89. Even with thousands of millions of tongues and hundreds of millions of mouths, the greatness of mahāprasāda can never be described.
यत्र कुत्र स्थितो वापि प्राप्य ब्रह्मार्पितामृतम् ।
गृहीत्वा कीकशो वाऽपि ब्रह्मसायुज्यमाप्नुयात् ॥९०॥
90. yatra kutra sthito vāpi prāpya brahmārpitāmṛtam ,
gṛhītvā kīkaśo vā'pi brahmasāyujyamāpnuyāt.
90. yatra kutra sthitaḥ vā api prāpya brahmārpitāmṛtam
gṛhīvā kīkaśaḥ vā api brahmasāyujyam āpnuyāt
90. yatra kutra sthitaḥ vā api,
brahmārpitāmṛtam prāpya,
kīkaśaḥ vā api gṛhītvā,
brahmasāyujyam āpnuyāt
90. Wherever one may be situated, having obtained the nectar dedicated to brahman, and even if one is merely a skeleton (or utterly destitute and frail), one attains union with brahman.
यदि स्यान्नीचजातीयमन्नं ब्रह्मणि भावितम् ।
तदन्नं ब्राह्मणैर्ग्राह्यमपि वेदान्तपारगैः ॥९१॥
91. yadi syānnīcajātīyamannaṁ brahmaṇi bhāvitam ,
tadannaṁ brāhmaṇairgrāhyamapi vedāntapāragaiḥ.
91. yadi syāt nīcajātīyam annam brahmaṇi bhāvitam
tat annam brāhmaṇaiḥ grāhyam api vedāntapāragaiḥ
91. yadi annam nīcajātīyam syāt,
brahmaṇi bhāvitam,
tat annam vedāntapāragaiḥ api brāhmaṇaiḥ grāhyam
91. Even if food originates from a lowly social background, provided it has been consecrated with regard to brahman, that food should be accepted even by brahmins who are well versed in the vedānta.
जातिभेदो न कर्तव्यः प्रसादे परमात्मनः ।
योऽशुद्धबुद्धिं कुरुते स महापातकी भवेत् ॥९२॥
92. jātibhedo na kartavyaḥ prasāde paramātmanaḥ ,
yo'śuddhabuddhiṁ kurute sa mahāpātakī bhavet.
92. jātibhedaḥ na kartavyaḥ prasāde paramātmanaḥ
yaḥ aśuddhabuddhiṃ kurute sa mahāpātakī bhavet
92. paramātmanaḥ prasāde jātibhedaḥ na kartavyaḥ
yaḥ aśuddhabuddhiṃ kurute sa mahāpātakī bhavet
92. When it comes to the grace of the supreme self (paramātman), no distinctions of caste should be made. Whoever creates an impure mental attitude in this regard becomes a great sinner.
वरं पापशतं कुर्याद्वरं विप्रबधं प्रिये ।
परब्रह्मार्पिते ह्यन्ने न कुर्यादवहेलनम् ॥९३॥
93. varaṁ pāpaśataṁ kuryādvaraṁ viprabadhaṁ priye ,
parabrahmārpite hyanne na kuryādavahelanam.
93. varam pāpaśatam kuryāt varam viprabadham priye
parabrahmārpite hi anne na kuryāt avahelanam
93. priye varam pāpaśatam kuryāt varam viprabadham
kuryāt hi parabrahmārpite anne avahelanam na kuryāt
93. O beloved, one may commit a hundred sins, one may even slay a brahmin, but one should never show disrespect toward food that has been offered to parabrahman.
ये त्यजन्ति नरा मूढा महामन्त्रेण संस्कृतम् ।
अन्नतोयादिकं भद्रे पित्éंस्ते पातयन्त्यधः ॥९४॥
94. ye tyajanti narā mūḍhā mahāmantreṇa saṁskṛtam ,
annatoyādikaṁ bhadre pitéṁste pātayantyadhaḥ.
94. ye tyajanti narā mūḍhā mahāmantreṇa saṃskṛtam
annatoyādikam bhadre pitṝn te pātayanti adhaḥ
94. bhadre ye mūḍhā narā mahāmantreṇa saṃskṛtam
annatoyādikam tyajanti te pitṝn adhaḥ pātayanti
94. O auspicious one, foolish mortals who reject food, water, and other items that have been consecrated with the great mantra, cast their ancestors down into hell.
स्वयमप्यन्धतामिस्रे पतन्त्याहूतसंप्लवम् ।
ब्रह्मसात्कृतनैवेद्यद्वेष्ट्éणां नास्ति निष्कृतिः ॥९५॥
95. svayamapyandhatāmisre patantyāhūtasaṁplavam ,
brahmasātkṛtanaivedyadveṣṭéṇāṁ nāsti niṣkṛtiḥ.
95. svayam api andhatāmisre patanti āhūta-saṃplavam
brahmasāt-kṛta-naivedya-dveṣiṇām na asti niṣkṛtiḥ
95. brahmasāt-kṛta-naivedya-dveṣiṇām svayam api āhūta-saṃplavam andhatāmisre patanti,
niṣkṛtiḥ na asti
95. Those who hate food that has been dedicated to parabrahman themselves fall into the darkness of andhatāmisra along with their summoned descendants, and for them there is no expiation.
पुण्यायन्ते क्रियाः सर्वाः सुषुप्तिः सुकृतायते ।
स्वेच्चाचारोऽत्र विहितो महामन्त्रस्य साधने ॥९६॥
96. puṇyāyante kriyāḥ sarvāḥ suṣuptiḥ sukṛtāyate ,
sveccācāro'tra vihito mahāmantrasya sādhane.
96. puṇyāyante kriyāḥ sarvāḥ suṣuptiḥ sukṛtāyate
sva-icchā-ācāraḥ atra vihitaḥ mahā-mantrasya sādhane
96. mahā-mantrasya sādhane sarvāḥ kriyāḥ puṇyāyante,
suṣuptiḥ sukṛtāyate,
sva-icchā-ācāraḥ atra vihitaḥ
96. In the practice of the great mantra, all actions become sources of merit, even sleep turns into good deeds, and spontaneous conduct is ordained here.
किं तस्य वैदिकाचारैस्तान्त्रिकैर्वाऽपि तस्य किम् ।
ब्रह्मनिष्ठस्य विदुषः स्वेच्चाचारो विधिः स्मृतः ॥९७॥
97. kiṁ tasya vaidikācāraistāntrikairvā'pi tasya kim ,
brahmaniṣṭhasya viduṣaḥ sveccācāro vidhiḥ smṛtaḥ.
97. kim tasya vaidikācāraiḥ tāntrikaiḥ vā api tasya kim
brahmanisṭhasya viduṣaḥ sveccācāraḥ vidhiḥ smṛtaḥ
97. tasya vaidikācāraiḥ vā api tāntrikaiḥ kiṃ tasya kiṃ
brahma-niṣṭhasya viduṣaḥ sveccācāraḥ vidhiḥ smṛtaḥ
97. What need has he of Vedic rites, or what need has he of Tantric practices - for the wise man established in brahman, his spontaneous conduct itself is regarded as the rule.
कृतेनास्य फलं नास्ति नाकृतेनापि किल्विषम् ।
न विघ्नः प्रत्यवायो,
अस्य ब्रह्ममन्त्रस्य साधनात् ॥९८॥
98. kṛtenāsya phalaṁ nāsti nākṛtenāpi kilviṣam ,
na vighnaḥ pratyavāyo,
asya brahmamantrasya sādhanāt.
98. kṛtena asya phalaṃ na asti na akṛtena api kilviṣam na
vighnaḥ pratyavāyaḥ asya brahmamantrasya sādhanaāt
98. asya brahma-mantrasya sādhanāt kṛtena phalaṃ na asti,
akṛtena api kilviṣam na,
vighnaḥ na,
pratyavāyaḥ na
98. Through the practice of this great mantra, there is no fruit gained by action, nor is there any sin incurred by inaction, and there are no obstacles or ritual faults.
अस्मिन् धर्मे महेशि स्यात् सत्यवादी जितेन्द्रियः ।
परोपकारनिरतो निर्विकारः सदाशयः ॥९९॥
99. asmin dharme maheśi syāt satyavādī jitendriyaḥ ,
paropakāranirato nirvikāraḥ sadāśayaḥ.
99. asmin dharme maheśi syāt satyavādi jitendriyaḥ
paropakāranirato nirvīkāraḥ sadāśayaḥ
99. maheśi asmin dharme satyavādi jitendriyaḥ
paropakāranirataḥ nirvīkāraḥ sadāśayaḥ syāt
99. O Maheśī, in this path of dharma, one should be truthful, self-controlled, devoted to helping others, free from emotional disturbance, and noble-hearted.
मात्सर्यहीनोऽदम्भी च दयावान् शुद्धमानसः ।
मातापित्रोः प्रीतिकारी तयोः सेवनतत्परः ॥१००॥
100. mātsaryahīno'dambhī ca dayāvān śuddhamānasaḥ ,
mātāpitroḥ prītikārī tayoḥ sevanatatparaḥ.
100. mātsaryahīno adambhī ca dayāvān śuddhamānasaḥ
mātāpitroḥ prītikārī tayoḥ sevānatatparaḥ
100. mātsaryahīnaḥ adambhī ca dayāvān śuddhamānasaḥ
mātāpitroḥ prītikārī tayoḥ sevānatatparaḥ syāt
100. free from jealousy, unpretentious, compassionate, pure-minded, bringing joy to his mother and father, and devoted to serving them.
ब्रह्मश्रोता ब्रह्ममन्ता ब्रह्मान्वेषणमानसः ।
यतात्मा दृढबुद्धिः स्यात् साक्षाद्ब्रह्मेति भावयन् ॥१०१॥
101. brahmaśrotā brahmamantā brahmānveṣaṇamānasaḥ ,
yatātmā dṛḍhabuddhiḥ syāt sākṣādbrahmeti bhāvayan.
101. brahmaśrotrā brahmamantā brahmānvaiṣaṇamānasaḥ
yatātmā dṛḍhabuddhiḥ syāt sākṣād brahma iti bhāvayan
101. brahmaśrotā brahmamantā brahmānvaiṣaṇamānasaḥ
yatātmā dṛḍhabuddhiḥ iti sākṣāt brahma bhāvayan syāt
101. He should be a listener to brahman, a thinker on brahman, with his mind dedicated to the pursuit of brahman, self-controlled, and resolute in intellect, contemplating that he is directly the supreme reality (brahman).
न मिथ्याभाषणं कुर्यान्न परानिष्टचिन्तनम् ।
परस्त्रीगमनञ्चैव ब्रह्ममन्त्री विवर्जयेत् ॥१०२॥
102. na mithyābhāṣaṇaṁ kuryānna parāniṣṭacintanam ,
parastrīgamanañcaiva brahmamantrī vivarjayet.
102. na mithyābhāṣaṇaṃ kuryāt na parāniṣṭacintanam
parastrīgamanaṃ ca eva brahmamantrī vivarjayet
102. brahmamantrī mithyābhāṣaṇaṃ na kuryāt parāniṣṭacintanam
ca na parastrīgamanaṃ ca eva vivarjayet
102. The practitioner of the great mantra should never speak falsehood, nor contemplate harm to others, and he should completely avoid approaching another man's wife.
तत्सदिति वदेद्देवि प्रारम्भे सर्वकर्मणाम् ।
ब्रह्मार्पणमस्तु वाक्यं पानभोजनकर्मणोः ॥१०३॥
103. tatsaditi vadeddevi prārambhe sarvakarmaṇām ,
brahmārpaṇamastu vākyaṁ pānabhojanakarmaṇoḥ.
103. tat sat iti vadet devi prārambhe sarvakarmaṇām
brahmaarpaṇam astu vākyam pānabhojanakarmaṇaḥ
103. devi sarvakarmaṇām prārambhe tat sat iti vadet
pānabhojanakarmaṇaḥ vākyam brahmaarpaṇam astu
103. O goddess, at the beginning of all actions, one should say tat sat, and for drinking and eating, the declaration should be that this is offered to brahman.
येनोपायेन मर्त्यानां लोकयात्रा प्रसिद्ध्यति ।
तदेव कार्यं ब्रह्मज्ञैरिदं धर्मं सनातनम् ॥१०४॥
104. yenopāyena martyānāṁ lokayātrā prasiddhyati ,
tadeva kāryaṁ brahmajñairidaṁ dharmaṁ sanātanam.
104. ena upāyena martyānām lokayātrā prasidhyati tat
eva kāryam brahmajñaiḥ idam dharmam sanātanam
104. martyānām lokayātrā yena upāyena prasidhyati tat
eva brahmajñaiḥ kāryam idam sanātanam dharmam
104. Whatever method ensures the successful conduct of mortal life, that alone should be practiced by those who know brahman, for this is the eternal dharma.
अथ सन्ध्याविधिं वक्ष्ये ब्रह्ममन्त्रस्य शाम्भवि ।
यां कृत्वा ब्रह्मसम्पत्तिं लभन्ते भुवि मानवाः ॥१०५॥
105. atha sandhyāvidhiṁ vakṣye brahmamantrasya śāmbhavi ,
yāṁ kṛtvā brahmasampattiṁ labhante bhuvi mānavāḥ.
105. atha sandhyāvidhim vakṣye brahmamantrasya śāmbhavi
yām kṛtvā brahmasampattim labhante bhuvi mānavāḥ
105. śāmbhavi atha brahmamantrasya sandhyāvidhim vakṣye
yām kṛtvā mānavāḥ bhuvi brahmasampattim labhante
105. O Śāmbhavī, I will now describe the sandhyā procedure for the great mantra, by performing which human beings attain the realization of brahman on earth.
प्रातर्मध्याह्नसायाह्ने यथादेशे यथाऽसने ।
पूर्ववत् परमब्रह्म ध्यात्वा साधकसत्तमः ॥१०६॥
106. prātarmadhyāhnasāyāhne yathādeśe yathā'sane ,
pūrvavat paramabrahma dhyātvā sādhakasattamaḥ.
106. prātarmadhyāhnasāyāhne yathādeśe yathāasane
pūrvavat paramabrahma dhyātvā sādhakasattamaḥ
106. sādhakasattamaḥ prātaḥ madhyāhne sāyāhne
yathādeśe yathāasane pūrvavat paramabrahma dhyātvā
106. In the morning, at midday, and in the evening, according to the place and the seat, the best of practitioners should meditate on the supreme brahman just as before.
अष्टोत्तरशतं देवि गायत्रीजपमाचरेत् ।
जपं समर्प्य विधिवत् पूर्ववत् प्रणमेत् सुधीः ॥१०७॥
107. aṣṭottaraśataṁ devi gāyatrījapamācaret ,
japaṁ samarpya vidhivat pūrvavat praṇamet sudhīḥ.
107. aṣṭottaraśatam devi gāyatrījapam ācaret japaṃ
samarpya vidhi-vat pūrvavat praṇamet sudhīḥ
107. devi sudhīḥ aṣṭottaraśatam gāyatrījapam ācaret
japaṃ samarpya vidhivat pūrvavat praṇamet
107. O goddess, the wise practitioner should perform the recitation of the Gāyatrī mantra one hundred and eight times. Having dedicated the japa according to the rules, he should bow down just as before.
एषा सन्ध्या मया प्रोक्ता सर्वथा ब्रह्मसाधने ।
यदनुष्ठानतो मन्त्री शुद्धान्तःकरणो भवेत् ॥१०८॥
108. eṣā sandhyā mayā proktā sarvathā brahmasādhane ,
yadanuṣṭhānato mantrī śuddhāntaḥkaraṇo bhavet.
108. eṣā sandhyā mayā proktā sarvathā brahma-sādhane
yat-anuṣṭhānataḥ mantrī śuddha-antaḥkaraṇaḥ bhavet
108. mayā eṣā sandhyā sarvathā brahma-sādhane proktā,
yat-anuṣṭhānataḥ mantrī śuddha-antaḥkaraṇaḥ bhavet
108. This sandhyā has been fully declared by me for the realization of brahman, by the practice of which the mantrī (practitioner of mantras) becomes pure in heart and mind.
गायत्रीं शृणु चार्वङ्गि सर्वपापप्रणाशिनीम् ।
परमेश्वरं ङेऽन्तमुक्त्वा विद्महे तदनन्तरम् ॥१०९॥
109. gāyatrīṁ śṛṇu cārvaṅgi sarvapāpapraṇāśinīm ,
parameśvaraṁ ṅe'ntamuktvā vidmahe tadanantaram.
109. gāyatrīm śṛṇu cārvaṅgi sarvapāpapraṇāśinīm
parameśvaram ṅe-antam uktvā vidmahe tad-anantaram
109. cārvaṅgi sarvapāpapraṇāśinīm gāyatrīm śṛṇu
parameśvaram ṅe-antam uktvā tad-anantaram vidmahe
109. O beautiful-eyed one, listen to the Gāyatrī, which destroys all sins. (First) pronouncing the supreme lord (Parameśvara) with the ending ṅe, and thereafter (saying) vidmahe,
तदनन्तरमीशानि तन्नो ब्रह्म प्रचोदयात् ।
इयं श्रीब्रह्मगायत्री चतुर्वर्गप्रदायिनी ॥११०॥
110. tadanantaramīśāni tanno brahma pracodayāt ,
iyaṁ śrībrahmagāyatrī caturvargapradāyinī.
110. tat anantaram īśāni tat naḥ brahma pracodayāt
iyam śrī-brahma-gāyatrī caturvarga-pradāyinī
110. īśāni tat-anantaram tat naḥ brahma pracodayāt
iyam śrī-brahma-gāyatrī caturvarga-pradāyinī
110. (thereafter), O goddess, may that Brahman inspire us. This is the auspicious Brahma-gāyatrī, which grants the four goals of human life.
पूजनं यजनञ्चैव स्नानं पानञ्च भोजनम् ।
यद्यत्कर्म प्रकुर्वीत ब्रह्ममन्त्रेण साधयेत् ॥१११॥
111. pūjanaṁ yajanañcaiva snānaṁ pānañca bhojanam ,
yadyatkarma prakurvīta brahmamantreṇa sādhayet.
111. pūjanaṃ yajanaṃ ca eva snānaṃ pānaṃ ca bhojanam
yat yat karma prakurvīta brahmamantreṇa sādhayet
111. pūjanaṃ yajanaṃ ca eva snānaṃ pānaṃ ca bhojanam
yat yat karma prakurvīta brahmamantreṇa sādhayet
111. Worship, yagya, bathing, drinking, and eating - whatever action one performs, one should accomplish it with the Brahma-mantra.
ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय प्रणम्य ब्रह्मदं गुरुम् ।
ध्यात्वा च परमं ब्रह्म यथाशक्ति मनुं स्मरेत् ।
पूर्ववत् प्रणमेद् ब्रह्म प्रातःकृत्यमिदं स्मृतम् ॥११२॥
112. brāhme muhūrte cotthāya praṇamya brahmadaṁ gurum ,
dhyātvā ca paramaṁ brahma yathāśakti manuṁ smaret ,
pūrvavat praṇamed brahma prātaḥkṛtyamidaṁ smṛtam.
112. brāhme muhūrte ca utthāya praṇamya
brahmadaṃ gurum dhyātvā ca paramaṃ brahma
yathāśakti manuṃ smaret pūrvavat
praṇamet brahma prātaḥkṛtyam idam smṛtam
112. brāhme muhūrte ca utthāya brahmadaṃ
gurum praṇamya paramaṃ brahma dhyātvā
ca yathāśakti manuṃ smaret pūrvavat
brahma praṇamet idaṃ prātaḥkṛtyam smṛtam
112. Rising during the brahma-muhūrta, bowing to the guru who bestows brahman, meditating on the supreme brahman, and reciting the mantra according to one's capacity, one should bow to brahman as before - this is remembered as the morning practice.
द्वात्रिंशता सहस्रेण जपेनास्य पुरस्क्रिया ।
तद्दशांशेन हवनं तर्पणं तद्दशांशतः ॥११३॥
113. dvātriṁśatā sahasreṇa japenāsya puraskriyā ,
taddaśāṁśena havanaṁ tarpaṇaṁ taddaśāṁśataḥ.
113. dvātriṃśatā sahasreṇa japena asya puraskriyā
tat-daśāṃśena havananam tarpaṇam tat-daśāṃśataḥ
113. asya puraskriyā dvātriṃśatā sahasreṇa japena,
tat-daśāṃśena havanam,
tat-daśāṃśataḥ tarpaṇam
113. The completion of this mantra practice requires thirty-two thousand japa repetitions, a fire ritual (homa) using a tenth of that amount, and water libations (tarpaṇa) using a tenth of the fire ritual amount,
सेचनं तद्दशांशेन तद्दशांशेन सुन्दरि ।
ब्राह्मणान् भोजयेन्मन्त्री पुरश्चरणकर्मणि ॥११४॥
114. secanaṁ taddaśāṁśena taddaśāṁśena sundari ,
brāhmaṇān bhojayenmantrī puraścaraṇakarmaṇi.
114. secanam tat-daśāṃśena tat-daśāṃśena sundari
brāhmaṇān bhojayet mantrī puraścaraṇa-karmaṇi
114. sundari,
mantrī secanam tat-daśāṃśena,
tat-daśāṃśena brāhmaṇān bhojayet puraścaraṇa-karmaṇi
114. O beautiful-eyed one, sprinkling with water should be done using a tenth of that amount, and with a tenth of that, the practitioner should feed brahmins as part of the purashcharana observance.
भक्ष्याभक्ष्यविचारोऽत्र त्याज्यं ग्राह्यं न विद्यते ।
न कालशुद्धिनियमो न वा स्थाननिरूपणम् ॥११५॥
115. bhakṣyābhakṣyavicāro'tra tyājyaṁ grāhyaṁ na vidyate ,
na kālaśuddhiniyamo na vā sthānanirūpaṇam.
115. bhakṣyābhakṣyavicāraḥ atra tyājyaṃ grāhyaṃ na
vidyate na kālaśuddhiyaniyamaḥ na vā sthānanirūpaṇam
115. atra bhakṣyābhakṣyavicāraḥ tyājyaṃ grāhyaṃ na vidyate,
na kālaśuddhiyaniyamaḥ,
na vā sthānanirūpaṇam
115. Here, there is no consideration of what may or may not be eaten, nor is there anything to be rejected or accepted. There are no rules concerning the purity of time, nor any determination of place.
अभुक्तो वाऽपि भुक्तो वा स्नातो वाऽस्नात एव वा ।
साधयेत् परमं मन्त्रं स्वेच्चाचारेण साधकः ॥११६॥
116. abhukto vā'pi bhukto vā snāto vā'snāta eva vā ,
sādhayet paramaṁ mantraṁ sveccācāreṇa sādhakaḥ.
116. abhuktaḥ vā api bhuktaḥ vā snātaḥ vā asnātaḥ eva
vā sādhayet paramaṃ mantram svecchācāreṇa sādhakaḥ
116. sādhakaḥ abhuktaḥ vā api bhuktaḥ vā,
snātaḥ vā asnātaḥ eva vā paramaṃ mantram sādhayet svecchācāreṇa
116. Whether fasting or having eaten, whether bathed or unbathed, the practitioner should accomplish the supreme mantra according to his own free will and conduct.
विनाऽयासं विना क्लेशं स्तोत्रञ्च कवचं विना ।
विना न्यासं विना मुद्रां विना सेतुं वरानने ॥११७॥
117. vinā'yāsaṁ vinā kleśaṁ stotrañca kavacaṁ vinā ,
vinā nyāsaṁ vinā mudrāṁ vinā setuṁ varānane.
117. vinā ayāsam vinā kleśam stotram ca kavacam vinā
vinā nyāsam vinā mudrām vinā setum varānane
117. varānane vinā ayāsam vinā kleśam stotram ca
kavacam vinā nyāsam vinā mudrām vinā setum vinā
117. O beautiful-eyed one, without exertion, without distress, without stotra and kavaca, without nyāsa, without mudrā, and without setu,
विना चौरगणेशादिजपञ्च कुल्लुकां विना ।
अकस्मात् परमब्रह्मसाक्षात्कारो भवेद् ध्रुवम् ॥११८॥
118. vinā cauragaṇeśādijapañca kullukāṁ vinā ,
akasmāt paramabrahmasākṣātkāro bhaved dhruvam.
118. vinā caura-gaṇeśa-ādi-japam ca kullukām vinā
akasmāt parama-brahma-sākṣātkāraḥ bhavet dhruvam
118. cauragaṇeśādijapam ca kullukām vinā akasmāt
parama-brahma-sākṣātkāraḥ dhruvam bhavet
118. (and) without the japa of caura, gaṇeśa, and others, as well as without the kullukā, direct realization of the supreme brahman unfailingly takes place quite suddenly.
संकल्पोऽस्मिन् महाहन्त्रे मानसः परिकीर्तितः ।
साधने ब्रह्ममन्त्रस्य भावशुद्धिर्विधीयते ॥११९॥
119. saṁkalpo'smin mahāhantre mānasaḥ parikīrtitaḥ ,
sādhane brahmamantrasya bhāvaśuddhirvidhīyate.
119. saṅkalpo asmin mahāhantre mānasaḥ parikīrtitāḥ
sādhane brahmamantrasya bhāvaśuddhir vidhīyate
119. asmin mahāhantre sādhane mānasaḥ saṅkalpaḥ parikīrtitaḥ,
brahmamantrasya bhāvaśuddhiḥ vidhīyate
119. In this great practice, mental resolve is declared to be paramount, and purity of intent is prescribed for the accomplishment of the Brahma-mantra.
सर्वं ब्रह्ममयं देवि भावयेत् ब्रह्मसाधकः ।
न चाऽस्य प्रत्यवायोऽस्ति नाङ्गवैगुण्यमेव च ।
महामनोः साधने तु व्यङ्गं साङ्गायते ध्रुवम् ॥१२०॥
120. sarvaṁ brahmamayaṁ devi bhāvayet brahmasādhakaḥ ,
na cā'sya pratyavāyo'sti nāṅgavaiguṇyameva ca ,
mahāmanoḥ sādhane tu vyaṅgaṁ sāṅgāyate dhruvam.
120. sarvaṃ brahmamayaṃ devi bhāvayet
brahmasādhakaḥ na ca asya pratyavāyo asti
na aṅgavaiguṇyam eva ca mahāmanoḥ
sādhane tu vyaṅgaṃ sāṅgāyate dhruvam
120. devi,
brahmasādhakaḥ sarvaṃ brahmamayaṃ bhāvayet.
asya pratyavāyaḥ na asti,
aṅgavaiguṇyam eva ca na asti.
tu mahāmanoḥ sādhane vyaṅgaṃ dhruvam sāṅgāyate
120. O goddess, a practitioner of brahman should contemplate everything as pervaded by brahman. There is no adverse consequence for him, nor any flaw in the limbs of practice. Indeed, in the practice of the great mantra, a deficient rite assuredly becomes complete with all its limbs.
कलौ पापयुगे घोरे तपोहीनेऽतिदुस्तरे ।
निस्तारबीजमेतावत् ब्रह्ममन्त्रस्य साधनम् ॥१२१॥
121. kalau pāpayuge ghore tapohīne'tidustare ,
nistārabījametāvat brahmamantrasya sādhanam.
121. kalau pāpayuge ghore tapohīne atidustare
nistārabījam etāvat brahmamantrasya sādhanam
121. kalau ghore pāpayuge tapohīne atidustare
brahmamantrasya sādhanam etāvat nistārabījam
121. In the horrific and extremely difficult age of Kali, which is tainted by evil and devoid of spiritual practices, this very practice of the Brahma-mantra is the seed of liberation.
साधनानि बहूक्तानि नानातन्त्रागमादिषु ।
कलौ दुर्बलजीवानामसाध्यानि महेश्वरि ॥१२२॥
122. sādhanāni bahūktāni nānātantrāgamādiṣu ,
kalau durbalajīvānāmasādhyāni maheśvari.
122. sādhanāni bahūktāni nānātantrāgamādiṣu
kalau durbalajīvānām asādhyāni maheśvari
122. maheśvari nānātantrāgamādiṣu bahūktāni
sādhanāni kalau durbalajīvānām asādhyāni
122. O Maheshvari, the many practices described in various Tantras, Agamas, and other scriptures are impossible for the weak souls to accomplish in the age of Kali.
अल्पायुषः स्वल्पवृत्ता अन्नाधीनासवः प्रिये ।
लुब्धा धनार्जने व्यग्राः सदा चञ्चलमानसाः ॥१२३॥
123. alpāyuṣaḥ svalpavṛttā annādhīnāsavaḥ priye ,
lubdhā dhanārjane vyagrāḥ sadā cañcalamānasāḥ.
123. alpāyuṣaḥ svalpavṛttā annādhīnāsavaḥ priye
lubdhā dhanārjane vyagrāḥ sadā cañcalamānasāḥ
123. priye,
alpāyuṣaḥ svalpavṛttāḥ annādhīnāsavaḥ lubdhāḥ dhanārjane vyagrāḥ sadā cañcalamānasāḥ.
123. O beloved, they have short lifespans, small conduct, and lives dependent on food; they are greedy, engrossed in earning wealth, and always have restless minds.
समाधावस्थिरधियो योगक्लेशासहिष्णवः ।
तेषां हिताय मोक्षाय ब्रह्ममार्गोऽयमीरितः ॥१२४॥
124. samādhāvasthiradhiyo yogakleśāsahiṣṇavaḥ ,
teṣāṁ hitāya mokṣāya brahmamārgo'yamīritaḥ.
124. samādhāvasthiradhiyo yogakleśāsahiṣṇavaḥ
teṣāṃ hitāya mokṣāya brahmamārgo ayam īritaḥ
124. samādhau asthiradhiyaḥ yogakleśāsahiṣṇavaḥ teṣāṃ hitāya mokṣāya ayam brahmamārgaḥ īritaḥ.
124. Unsteady in meditation and unable to endure the hardships of yoga, for their welfare and liberation this path of brahman has been declared.
कलौ नास्त्येव नास्त्येव सत्यं सत्यं मयोच्यते ।
ब्रह्मदीक्षां विना देवि कैवल्याय सुखाय च ॥१२५॥
125. kalau nāstyeva nāstyeva satyaṁ satyaṁ mayocyate ,
brahmadīkṣāṁ vinā devi kaivalyāya sukhāya ca.
125. kalau na asti eva na asti eva satyam satyam mayā
ucyate brahmadīkṣām vinā devi kaivalyāya sukhāya ca
125. devi kalau brahmadīkṣām vinā kaivalyāya sukhāya ca na asti eva na asti eva,
satyam satyam mayā ucyate
125. O goddess, in the age of Kali, without brahmadīkṣā (initiation into brahman), there is truly no liberation and no happiness whatsoever. This is the absolute truth spoken by me.
प्रातःकृत्यं प्रातरेव सन्ध्यां कुर्यात् त्रिकालतः ।
मध्याह्ने पूजनं कुर्यात् सर्वतन्त्रेष्वयं विधिः ।
परब्रह्मोपासने तु साधकेच्चाविधिः शिवे ॥१२६॥
126. prātaḥkṛtyaṁ prātareva sandhyāṁ kuryāt trikālataḥ ,
madhyāhne pūjanaṁ kuryāt sarvatantreṣvayaṁ vidhiḥ ,
parabrahmopāsane tu sādhakeccāvidhiḥ śive.
126. prātaḥkṛtyam prātaḥ eva sandhyām kuryāt
trikālatas madhyāhne pūjanam kuryāt
sarvatantreṣu ayam vidhiḥ
parabrahmopāsane tu sādhaka-icchā-vidhiḥ śive
126. śive,
prātaḥkṛtyam prātaḥ eva kuryāt,
trikālatas sandhyām kuryāt,
madhyāhne pūjanam kuryāt,
ayam vidhiḥ sarvatantreṣu (asti); tu parabrahmopāsane sādhaka-icchā-vidhiḥ (asti)
126. O Shiva, one should perform morning duties early in the morning, perform the sandhyā worship at the three times of day, and perform worship at noon - this is the rule across all Tantras. However, in the worship of the supreme brahman, the rule is according to the practitioner's own will.
विधयः किङ्करा यत्र निषेधाः प्रभवोऽपि न ।
स्वेच्चाचारेणेष्टसिद्धिस्तद्विना कोऽन्यमाश्रयेत् ॥१२७॥
127. vidhayaḥ kiṅkarā yatra niṣedhāḥ prabhavo'pi na ,
sveccācāreṇeṣṭasiddhistadvinā ko'nyamāśrayet.
127. vidhayaḥ kiṅkarā yatra niṣedhāḥ prabhavaḥ api na
sveccācāreṇa iṣṭasiddhiḥ tat vinā kaḥ anyam āśrayet
127. yatra vidhayaḥ kiṅkarāḥ,
niṣedhāḥ api na prabhavaḥ,
sveccācāreṇa iṣṭasiddhiḥ,
tat vinā kaḥ anyam āśrayet
127. Where prescriptions serve as servants and prohibitions hold no sway, attainment of the desired goal happens through one's own free conduct - without that, whom else should one take refuge in?
ब्रह्मज्ञानिगुरुं प्राप्य शान्तं निश्चलमानसम् ।
धृत्वा तच्चरणाम्भोजं प्रार्थयेद् भक्तिभावतः ॥१२८॥
128. brahmajñāniguruṁ prāpya śāntaṁ niścalamānasam ,
dhṛtvā taccaraṇāmbhojaṁ prārthayed bhaktibhāvataḥ.
128. brahmajñānigurum prāpya śāntam niścalamānasam
dhṛtvā tatcaraṇāmbhojam prārthayet bhaktibhāvataḥ
128. brahmajñānigurum śāntam niścalamānasam prāpya,
tatcaraṇāmbhojam dhṛtvā,
bhaktibhāvataḥ prārthayet
128. Having found a teacher who knows brahman, who is peaceful and steady-minded, and having grasped his lotus-feet, one should pray with a devotional attitude.
करुणामय दीनेश तवाऽहं शरणागतः ।
त्वत्पदाम्भोरुहच्चायां देहि मूर्ध्नि यशोधन ॥१२९॥
129. karuṇāmaya dīneśa tavā'haṁ śaraṇāgataḥ ,
tvatpadāmbhoruhaccāyāṁ dehi mūrdhni yaśodhana.
129. karuṇāmaya dīneśa tava ahaṃ śaraṇāgataḥ tvat
padāmbhoruha-chāyāṃ dehi mūrdhni yaśodhana
129. karuṇāmaya dīneśa tava ahaṃ śaraṇāgataḥ
yaśodhana tvat-padāmbhoruha-chāyāṃ mūrdhni dehi
129. O compassionate lord of the helpless, I have taken refuge in you. O treasure of glory, place the shadow of your lotus-feet upon my head.
इति प्रार्थ्य गुरुं पश्चात् पूजयित्वा स्वशक्तितः ।
कृताञ्चलिपुटो भूत्वा तूष्णीं तिष्ठेत् गुरोः पुरः ॥१३०॥
130. iti prārthya guruṁ paścāt pūjayitvā svaśaktitaḥ ,
kṛtāñcalipuṭo bhūtvā tūṣṇīṁ tiṣṭhet guroḥ puraḥ.
130. iti prārthya guruṃ paścāt pūjayitvā sva-śaktitaḥ
kṛtāñjali-puṭo bhūtvā tūṣṇīṃ tiṣṭhet guroḥ puraḥ
130. iti gurum prārthya paścāt sva-śaktitaḥ pūjayitvā
kṛtāñjali-puṭaḥ bhūtvā tūṣṇīm guroḥ puraḥ tiṣṭhet
130. Having prayed to the guru in this manner, and having subsequently worshipped him according to one's ability, one should join the hands in a reverent gesture, become silent, and remain standing before the guru.
गुरुर्विचार्य विधिवत् यथोक्तं शिष्यलक्षणम् ।
आहूय कृपया दद्यात् सच्चिष्याय महामनुम् ॥१३१॥
131. gururvicārya vidhivat yathoktaṁ śiṣyalakṣaṇam ,
āhūya kṛpayā dadyāt sacciṣyāya mahāmanum.
131. guruḥ vicārya vidhi-vat yathā-uktam śiṣya-lakṣaṇam
āhūya kṛpayā dadyāt sat-śiṣyāya mahā-manum
131. guruḥ vicārya vidhi-vat yathā-uktam śiṣya-lakṣaṇam
kṛpayā āhūya sat-śiṣyāya mahā-manum dadyāt
131. Having carefully examined the characteristics of a student according to the prescribed rules, the guru should compassionately summon the worthy student and bestow the supreme mantra upon him.
उपविश्याऽसने ज्ञानी प्राङ्मुखो वाप्युदङ्मुखः ।
स्ववामे शिष्यमानीय कारुण्येनाऽवलोकयेत् ॥१३२॥
132. upaviśyā'sane jñānī prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ ,
svavāme śiṣyamānīya kāruṇyenā'valokayet.
132. upaviśya āsane jñānī prāk-mukhaḥ vā api udaṅ-mukhaḥ
sva-vāme śiṣyam ānīya kāruṇyena avalokayet
132. jñānī āsane upaviśya prāk-mukhaḥ vā api udaṅ-mukhaḥ
sva-vāme śiṣyam ānīya kāruṇyena avalokayet
132. The wise guru, seated on a seat facing either east or north, should bring the student to his left side and look upon him with compassion.
ततः शिष्यस्य शिरसि ऋषिन्यासपुरःसरम् ।
जपेदष्टशतं मन्त्रं साधकस्येष्टसिद्धये ॥१३३॥
133. tataḥ śiṣyasya śirasi ṛṣinyāsapuraḥsaram ,
japedaṣṭaśataṁ mantraṁ sādhakasyeṣṭasiddhaye.
133. tataḥ śiṣyasya śirasi ṛṣinyāsapuraḥsaram japet
aṣṭaśatam mantram sādhakasya iṣṭasiddhaye
133. tataḥ śiṣyasya śirasi ṛṣinyāsapuraḥsaram
sādhakasya iṣṭasiddhaye aṣṭaśatam mantram japet
133. Then, accompanied by the ṛṣinyāsa (ritual placement of the seers) upon the head of the student, the guru should recite the mantra one hundred and eight times for the attainment of the practitioner's desired spiritual attainment.
दक्षकर्णे ब्राह्मणानामितरेषाञ्च वामतः ।
सप्तधा श्रावयेत् मन्त्रं सद्गुरुः करुणानिधिः ॥१३४॥
134. dakṣakarṇe brāhmaṇānāmitareṣāñca vāmataḥ ,
saptadhā śrāvayet mantraṁ sadguruḥ karuṇānidhiḥ.
134. dakṣakarṇe brāhmaṇānām itareṣām ca vāmataḥ
saptadhā śrāvayet mantram sadguruḥ karuṇānidhiḥ
134. karuṇānidhiḥ sadguruḥ brāhmaṇānām dakṣakarṇe
itareṣām ca vāmataḥ saptadhā mantram śrāvayet
134. The compassionate guru should make them hear the mantra seven times into the right ear for brahmins, and into the left ear for others.
उपदेशविधिः प्रोक्तो ब्रह्ममन्त्रस्य कालिके ।
नात्र पूजाद्यपेक्षाऽस्ति संकल्पं मानसञ्चरेत् ॥१३५॥
135. upadeśavidhiḥ prokto brahmamantrasya kālike ,
nātra pūjādyapekṣā'sti saṁkalpaṁ mānasañcaret.
135. upadeśavidhiḥ proktaḥ brahmamantrasya kālike na
atra pūjādyapekṣā asti saṅkalpam mānasañcaret
135. kālike brahmamantrasya upadeśavidhiḥ proktaḥ
atra pūjādyapekṣā na asti saṅkalpam mānasañcaret
135. O Kālikā, the method of imparting the supreme mantra has thus been declared. Here, there is no expectation of rituals such as pūjā, and one should perform mental saṅkalpa.
ततः श्रीगुरुपादाब्जे दण्डवत् पतितं शिशुम् ।
उत्थापयेद् गुरुः स्नेहादिमं मन्त्रमुदीरयन् ॥१३६॥
136. tataḥ śrīgurupādābje daṇḍavat patitaṁ śiśum ,
utthāpayed guruḥ snehādimaṁ mantramudīrayan.
136. tataḥ śrīgurupādābje daṇḍavat patitam śiśum
utthāpayet guruḥ snehāt imaṃ mantram udīrayan
136. tataḥ guruḥ snehāt śrīgurupādābje daṇḍavat
patitam śiśum imam mantram udīrayan utthāpayet
136. Then, out of affection, the guru should raise up the child who has fallen like a staff at the lotus-feet of the sacred guru, while reciting this mantra.
उत्तिष्ठ वत्स मुक्तोऽसि ब्रह्मज्ञानपरो भव ।
जितेन्द्रियः सत्यवादी वलारोग्यं सदाऽस्तु ते ॥१३७॥
137. uttiṣṭha vatsa mukto'si brahmajñānaparo bhava ,
jitendriyaḥ satyavādī valārogyaṁ sadā'stu te.
137. uttiṣṭha vatsa muktaḥ asi brahmajñānaparaḥ bhava
jitendriyaḥ satyavādi balārogyam sadā astu te
137. vatsa uttiṣṭha muktaḥ asi brahmajñānaparaḥ bhava
jitendriyaḥ satyavādī te sadā balārogyam astu
137. Arise, child, you are liberated. Be devoted to the knowledge of brahman. May you conquer your senses, speak the truth, and always possess strength and health.
तत उत्थाय गुरवे यथाशक्त्यनुसारतः ।
दक्षिणां स्वं फलं वाऽपि दद्यात् साधकसत्तमः ।
गुरोराज्ञावशीभूत्वा विहरेद्देववद् भुवि ॥१३८॥
138. tata utthāya gurave yathāśaktyanusārataḥ ,
dakṣiṇāṁ svaṁ phalaṁ vā'pi dadyāt sādhakasattamaḥ ,
gurorājñāvaśībhūtvā vihareddevavad bhuvi.
138. tataḥ utthāya gurave yathāśaktyānusārataḥ
dakṣiṇām svam phalam vā api
daddhāt sādhakasattamaḥ guroḥ
ājñāvaśībhūtvā viharet devavat bhuvi
138. tataḥ utthāya sādhakasattamaḥ
yathāśaktyānusārataḥ gurave dakṣiṇām
svam phalam vā api dadyāt guroḥ
ājñāvaśībhūtvā bhuvi devavat viharet
138. Then, having stood up, that best of practitioners should give a fee, fruit, or whatever he is able, to the guru. Having become obedient to the commands of the guru, he should wander upon the earth like a divine being.
मन्त्रग्रहणमात्रेण तदात्मा तन्मयो भवेत् ।
ब्रह्मभूतस्य देवेशि किमन्यैर्बहुसाधनैः ॥१३९॥
139. mantragrahaṇamātreṇa tadātmā tanmayo bhavet ,
brahmabhūtasya deveśi kimanyairbahusādhanaiḥ.
139. mantra-grahaṇa-mātreṇa tat-ātmā tat-mayaḥ bhavet
brahma-bhūtasya deva-iśi kim anyaiḥ bahu-sādhanaiḥ
139. deva-iśi,
mantra-grahaṇa-mātreṇa tat-ātmā tat-mayaḥ bhavet; brahma-bhūtasya anyaiḥ bahu-sādhanaiḥ kim?
139. O goddess (deveśi), merely by taking the mantra, his self becomes identified with that absolute and filled with it. For one who is established in brahman, what need is there of many other practices?
इति संक्षेपतो ब्रह्मदीक्षा ते कथिता प्रिये ।
गुरुकारुण्यमात्रेण ब्रह्मदीक्षां समाश्रयेत् ॥१४०॥
140. iti saṁkṣepato brahmadīkṣā te kathitā priye ,
gurukāruṇyamātreṇa brahmadīkṣāṁ samāśrayet.
140. iti saṅkṣepataḥ brahmadīkṣā te kathitā priye
guru-kāruṇya-mātreṇa brahmadīkṣām samāśrayet
140. priye iti saṅkṣepataḥ te brahmadīkṣā kathitā
guru-kāruṇya-mātreṇa brahmadīkṣām samāśrayet
140. O dear one, thus in brief has brahmadīkṣā been described to you. One should resort to brahmadīkṣā solely through the grace of the guru.
शाक्ताः शैवा वैष्णवाश्च सौरा गाणपतास्तथा ।
विप्रा विप्रेतराश्चैव सर्वेऽप्यत्राधिकारिणः ॥१४१॥
141. śāktāḥ śaivā vaiṣṇavāśca saurā gāṇapatāstathā ,
viprā vipretarāścaiva sarve'pyatrādhikāriṇaḥ.
141. śāktāḥ śaivāḥ vaiṣṇavāḥ ca saurāḥ gāṇapatāḥ tathā
viprāḥ vipretarāḥ ca eva sarve api atra adhikāriṇaḥ
141. śāktāḥ śaivāḥ vaiṣṇavāḥ ca saurāḥ gāṇapatāḥ tathā
viprāḥ vipretarāḥ ca eva sarve api atra adhikāriṇaḥ
141. O goddess, worshippers of Śakti, Śiva, Viṣṇu, Surya, and Ganesha, as well as brahmins and non-brahmins alike, are all eligible here.
अहं मृत्युञ्जयो देवि देवदेवो जगद्गुरुः ।
स्वेच्चाचारी निर्विकल्पो मन्त्रस्याऽस्य प्रसादतः ॥१४२॥
142. ahaṁ mṛtyuñjayo devi devadevo jagadguruḥ ,
sveccācārī nirvikalpo mantrasyā'sya prasādataḥ.
142. aham mṛtyuñjayaḥ devi devadevaḥ jagadguruḥ
svecchācārī nirvikalpaḥ mantrasya asya prasādataḥ
142. devi,
asya mantrasya prasādataḥ aham mṛtyuñjayaḥ devadevaḥ jagadguruḥ svecchācārī nirvikalpaḥ (bhavāmi)
142. O goddess, by the grace of this mantra, I am conqueror of death, god of gods, preceptor of the universe, acting according to my own will, and free from all conceptual constructs.
अमुमेव ब्रह्ममन्त्रं मत्तः पूर्वमुपासिताः ।
ब्रह्मा ब्रह्मर्षयश्चापि देवा देवर्षयस्तथा ॥१४३॥
143. amumeva brahmamantraṁ mattaḥ pūrvamupāsitāḥ ,
brahmā brahmarṣayaścāpi devā devarṣayastathā.
143. amum eva brahmamantram mattaḥ pūrvam upāsitāḥ
brahmā brahmarṣayaḥ ca api devā devarṣayaḥ tathā
143. brahmā brahmarṣayaḥ ca api devā devarṣayaḥ tathā
pūrvam mattaḥ amum eva brahmamantram upāsitāḥ
143. Before me, Brahma, the brah-rishis, the gods, and the deva-rishis as well, have worshipped this very brahma-mantra.
देवर्षिवक्त्रान्मुनयस्तेभ्यो राजर्षयः प्रिये ।
उपासिता ब्रह्मभूताः परमात्मप्रसादतः ॥१४४॥
144. devarṣivaktrānmunayastebhyo rājarṣayaḥ priye ,
upāsitā brahmabhūtāḥ paramātmaprasādataḥ.
144. devarṣivaktrāt munayaḥ tebhyaḥ rājarṣayaḥ
priye upāsitāḥ brahmabhūtāḥ paramātmaprasādataḥ
144. priye munayaḥ devarṣivaktrāt tebhyaḥ rājarṣayaḥ
ca upāsitāḥ brahmabhūtāḥ paramātmaprasādataḥ
144. O dear one, from the mouths of the deva-rishis, the sages and from them the royal sages worshipped it, and through the grace of the Supreme Self, they became absorbed in Brahman.
ब्राह्मे मनौ महेशानि विचारो नास्ति कुत्रचित् ।
स्वीयमन्त्रं गुरुर्दद्यात् शिष्येभ्यो ह्यविचारयन् ॥१४५॥
145. brāhme manau maheśāni vicāro nāsti kutracit ,
svīyamantraṁ gururdadyāt śiṣyebhyo hyavicārayan.
145. brāhme manau maheśāni vicāraḥ na asti kutracit
svīyamantram guruḥ dadyāt śiṣyebhyaḥ hi avicārayan
145. maheśāni brāhme manau kutracit vicāraḥ na asti
guruḥ hi avicārayan svīyamantram śiṣyebhyaḥ dadyāt
145. O Maheśānī, regarding this brahma-mantra, there is no deliberation anywhere. A guru should indeed impart his own mantra to disciples without hesitation.
पिताऽपि दीक्षयेत् पुत्रान् भ्राता भ्रात्éन् पतिः स्त्रियम् ।
मातुलो भागिनेयांश्च नप्त्éन् मातामहोऽपि च ॥१४६॥
146. pitā'pi dīkṣayet putrān bhrātā bhrātén patiḥ striyam ,
mātulo bhāgineyāṁśca naptén mātāmaho'pi ca.
146. pitā api dīkṣayet putrān bhrātā bhrātṝn patiḥ
striyam mātulaḥ bhāgineyān ca naptṝn mātāmahaḥ api ca
146. pitā api putrān dīkṣayet,
bhrātā bhrātṝn,
patiḥ striyam,
mātulaḥ bhāgineyān ca,
mātāmahaḥ api ca naptṝn
146. Even a father may initiate his sons, a brother his brothers, a husband his wife, a maternal uncle his nephews, and likewise a maternal grandfather his grandsons.
स्वमन्त्रदाने यो दोषस्तथा पित्रादिदीक्षया ।
सिद्धे ब्रह्ममहामन्त्रे तद्दोषो नैव विद्यते ॥१४७॥
147. svamantradāne yo doṣastathā pitrādidīkṣayā ,
siddhe brahmamahāmantre taddoṣo naiva vidyate.
147. sva-mantra-dāne yaḥ doṣaḥ tathā pitṛ-ādi-dīkṣayā
siddhe brahma-mahā-mantre tat-doṣaḥ na eva vidyate
147. siddhe brahma-mahā-mantre sva-mantra-dāne tathā pitṛ-ādi-dīkṣayā yaḥ doṣaḥ,
tat-doṣaḥ na eva vidyate
147. When the great brahma-mantra has attained perfection, whatever flaw might exist in giving one's own mantra or in initiation by fathers and others - that flaw does not exist at all.
ब्रह्मज्ञानिमुखात् श्रुत्वा येन केन विधानतः ।
ब्रह्मभूतो नरः पूतः पुण्यपापैर्न लिप्यते ॥१४८॥
148. brahmajñānimukhāt śrutvā yena kena vidhānataḥ ,
brahmabhūto naraḥ pūtaḥ puṇyapāpairna lipyate.
148. brahma-jñāni-mukhāt śrutvā yena kena vidhānataḥ
brahma-bhūtaḥ naraḥ pūtaḥ puṇya-pāpaiḥ na lipyate
148. brahma-jñāni-mukhāt śrutvā yena kena vidhānataḥ
pūtaḥ brahma-bhūtaḥ naraḥ puṇya-pāpaiḥ na lipyate
148. Having heard it from the mouth of a knower of Brahman by any procedure whatsoever, a purified person who has become Brahman is not tainted by merit or sin.
ब्रह्ममन्त्रोपासिता ये गृहस्था ब्राह्मणादयः ।
स्वस्ववर्णोत्तमारते तु पूज्या मान्या विशेषतः ॥१४९॥
149. brahmamantropāsitā ye gṛhasthā brāhmaṇādayaḥ ,
svasvavarṇottamārate tu pūjyā mānyā viśeṣataḥ.
149. brahmamantropāsitā ye gṛhasthā brāhmaṇādayaḥ
svasvavarṇottamārataḥ tu pūjyā mānyā viśeṣataḥ
149. ye gṛhasthāḥ brāhmaṇādayaḥ brahmamantropāsitāḥ
svasvavarṇottamāratāḥ tu pūjyāḥ mānyāḥ viśeṣataḥ
149. Householders and others, including brahmins, who are worshippers of the brahma-mantra and devoted to the highest conduct of their respective social classes, are especially worthy of worship and honor.
ब्राह्मणा यतयः साक्षादितरे ब्राह्मणैः समाः ।
तस्मात् सर्वे पूजयेयुर्ब्रह्मज्ञान् ब्रह्मदीक्षितान् ॥१५०॥
150. brāhmaṇā yatayaḥ sākṣāditare brāhmaṇaiḥ samāḥ ,
tasmāt sarve pūjayeyurbrahmajñān brahmadīkṣitān.
150. brāhmaṇā yatayaḥ sākṣāt itare brāhmaṇaiḥ samāḥ
tasmāt sarve pūjayeyuḥ brahmajñān brahmadīkṣitān
150. brāhmaṇāḥ yatayaḥ sākṣāt itare brāhmaṇaiḥ samāḥ
tasmāt sarve brahmajñān brahmadīkṣitān pūjayeyuḥ
150. Brahmins and ascetics are directly equivalent to brahmins, and others are equal to them. Therefore, all people should worship those who know Brahman and have received initiation into Brahman.
ये च तानवमन्यन्ते ते नरा ब्रह्मघातिनः ।
पतन्ति घोरनरके यावद्भास्करतारकम् ॥१५१॥
151. ye ca tānavamanyante te narā brahmaghātinaḥ ,
patanti ghoranarake yāvadbhāskaratārakam.
151. ye ca ta-anavamante te narā brahma-ghātinaḥ
patanti ghora-narake yāvat-bhāskara-tārakam
151. ye ca tān avamanyante te narāḥ brahma-ghātinaḥ
yāvat bhāskara-tārakam ghora-narake patanti
151. Those people who disrespect them are killers of Brahman and fall into a dreadful hell for as long as the sun and the stars endure.
यत् पापं स्त्रीवधे प्रोक्तं यत्पापं भ्रूणघातने ।
तस्मात् कोटिगुणं पापं ब्रह्मोपासकनिन्दनात् ॥१५२॥
152. yat pāpaṁ strīvadhe proktaṁ yatpāpaṁ bhrūṇaghātane ,
tasmāt koṭiguṇaṁ pāpaṁ brahmopāsakanindanāt.
152. yat pāpam strī-vadhe proktam yat pāpam bhrūṇa-ghātane
tasmāt koṭi-guṇam pāpam brahma-upāsaka-nindanāt
152. yat pāpam strī-vadhe proktam yat pāpam bhrūṇa-ghātane
tasmāt koṭi-guṇam pāpam brahma-upāsaka-nindanāt
152. Whatever sin is declared in the killing of a woman or in the slaying of an embryo, a million times greater than that is the sin of revoking or deriding a worshipper of Brahman.
यथा ब्रह्मोपदेशेन विमुक्तः सर्वपातकैः ।
गच्चन्ति ब्रह्मसायुज्यं तथैव तव साधनात् ॥१५३॥
153. yathā brahmopadeśena vimuktaḥ sarvapātakaiḥ ,
gaccanti brahmasāyujyaṁ tathaiva tava sādhanāt.
153. yathā brahmopadeśena vimuktaḥ sarvapātakaiḥ
gacchanti brahmasāyujyaṃ tathaiva tava sādhanāt
153. yathā brahmopadeśena sarvapātakaiḥ vimuktaḥ
brahmasāyujyaṃ gacchanti tathā eva tava sādhanāt
153. Just as one is liberated from all sins through instruction in Brahman and attains union with Brahman, so too is it achieved through your spiritual practice.