Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

महानिर्वाण-तन्त्रम्       mahānirvāṇa-tantram - chapter-4

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
श्रुत्वा सम्यक् परब्रह्मोपासनं परमेश्वरी ।
परमानन्दसम्पन्ना शङ्करं परिपृच्चति ॥१॥
1. śrutvā samyak parabrahmopāsanaṁ parameśvarī ,
paramānandasampannā śaṅkaraṁ paripṛccati.
Go to verse view
कथितं यत्त्वया नाथ ब्रह्मोपासनमुत्तमम् ।
सर्वलोकप्रियकरं साक्षाद्ब्रह्मपदप्रदम् ॥२॥
2. kathitaṁ yattvayā nātha brahmopāsanamuttamam ,
sarvalokapriyakaraṁ sākṣādbrahmapadapradam.
Go to verse view
तेजोबुद्धिवलैश्वर्यदायकं सुखसाधनम् ।
तृप्ताऽस्मि जगदीशान तव वाक्यामृतप्लुता ॥३॥
3. tejobuddhivalaiśvaryadāyakaṁ sukhasādhanam ,
tṛptā'smi jagadīśāna tava vākyāmṛtaplutā.
Go to verse view
यदुक्तं करुणासिन्धो यथा ब्रह्मनिषेवणात् ।
गच्चन्ति ब्रह्मसायुज्यं तथैव मम साधनात् ॥४॥
4. yaduktaṁ karuṇāsindho yathā brahmaniṣevaṇāt ,
gaccanti brahmasāyujyaṁ tathaiva mama sādhanāt.
Go to verse view
एतद्वेदितुमिच्चामि मदीयसाधनं परम् ।
ब्रह्मसायुज्यजननं यत्त्वया कथितं प्रभो ॥५॥
5. etadveditumiccāmi madīyasādhanaṁ param ,
brahmasāyujyajananaṁ yattvayā kathitaṁ prabho.
Go to verse view
विधानं कीदृशं तस्य साधनं केन वर्त्मना ।
मन्त्रः को वाऽत्र विहितो ध्यानपूजादिकञ्च किम् ॥६॥
6. vidhānaṁ kīdṛśaṁ tasya sādhanaṁ kena vartmanā ,
mantraḥ ko vā'tra vihito dhyānapūjādikañca kim.
Go to verse view
सविशेषं सावशेषमामूलाद्वक्तुमर्हसि ।
मम प्रीतिकरं देव लोकानां हितकारकम् ।
को ह्यन्यस्त्वामृते शम्भो भवव्याधिभिषग्गुरुः ॥७॥
7. saviśeṣaṁ sāvaśeṣamāmūlādvaktumarhasi ,
mama prītikaraṁ deva lokānāṁ hitakārakam ,
ko hyanyastvāmṛte śambho bhavavyādhibhiṣagguruḥ.
Go to verse view
इति देव्या वचः श्रुत्वा देवदेवो महेश्वरः ।
उवाच परया प्रीत्या पार्वतीं पार्वतीपतिः ॥८॥
8. iti devyā vacaḥ śrutvā devadevo maheśvaraḥ ,
uvāca parayā prītyā pārvatīṁ pārvatīpatiḥ.
Go to verse view
शृणु देवि महाभागे तवाराधनकारणम् ।
तव साधनतो येन ब्रह्मसायुज्यमश्नुते ॥९॥
9. śṛṇu devi mahābhāge tavārādhanakāraṇam ,
tava sādhanato yena brahmasāyujyamaśnute.
Go to verse view
त्वं परा प्रकृतिः साक्षाद् ब्रह्मणः परमात्मनः ।
त्वत्तो जातं जगत् सर्वं त्वं जगज्जननी शिवे ॥१०॥
10. tvaṁ parā prakṛtiḥ sākṣād brahmaṇaḥ paramātmanaḥ ,
tvatto jātaṁ jagat sarvaṁ tvaṁ jagajjananī śive.
Go to verse view
महदाद्यणुपर्यन्तं यदेतत् सचराचरम् ।
त्वयैवोत्पादितं भद्रे त्वदधीनमिदं जगत् ॥११॥
11. mahadādyaṇuparyantaṁ yadetat sacarācaram ,
tvayaivotpāditaṁ bhadre tvadadhīnamidaṁ jagat.
Go to verse view
त्वमाद्या सर्वविद्यानामस्माकमपि जन्मभूः ।
त्वं जानासि जगत् सर्वं न त्वां जानाति कश्चन ॥१२॥
12. tvamādyā sarvavidyānāmasmākamapi janmabhūḥ ,
tvaṁ jānāsi jagat sarvaṁ na tvāṁ jānāti kaścana.
Go to verse view
त्वं काली तारिणी दुर्गा षोडशी भुवनेश्वरी ।
धूमावती त्वं बगला भैरवी चिन्नमस्तका ॥१३॥
13. tvaṁ kālī tāriṇī durgā ṣoḍaśī bhuvaneśvarī ,
dhūmāvatī tvaṁ bagalā bhairavī cinnamastakā.
Go to verse view
त्वमन्नपूर्णा वाग्देवी त्वं देवी कमलालया ।
सर्वशक्तिस्वरूपा त्वं सर्वदेवमयी तनुः ॥१४॥
14. tvamannapūrṇā vāgdevī tvaṁ devī kamalālayā ,
sarvaśaktisvarūpā tvaṁ sarvadevamayī tanuḥ.
Go to verse view
त्वमेव सूक्ष्मा स्थूला त्वं व्यक्ताव्यक्तस्वरूपिणी ।
निराकाराऽपि साकारा कस्त्वां वेदितुमर्हति ॥१५॥
15. tvameva sūkṣmā sthūlā tvaṁ vyaktāvyaktasvarūpiṇī ,
nirākārā'pi sākārā kastvāṁ veditumarhati.
Go to verse view
उपासकानां कार्यार्थं श्रेयसे जगतामपि ।
दानवानां विनाशाय धत्से नानाविधास्तनूः ॥१६॥
16. upāsakānāṁ kāryārthaṁ śreyase jagatāmapi ,
dānavānāṁ vināśāya dhatse nānāvidhāstanūḥ.
Go to verse view
चतुर्भुजा त्वं द्विभुजा षड्भुजाऽष्टभुजा तथा ।
त्वमेव विश्वरक्षार्थं नानाशस्त्रास्त्रधारिणी ॥१७॥
17. caturbhujā tvaṁ dvibhujā ṣaḍbhujā'ṣṭabhujā tathā ,
tvameva viśvarakṣārthaṁ nānāśastrāstradhāriṇī.
Go to verse view
तत्तद्रूपविभेदेन मन्त्रयन्त्रादिसाधनम् ।
कथितं सर्वतन्त्रेषु भावाश्च कथितास्त्रयः ॥१८॥
18. tattadrūpavibhedena mantrayantrādisādhanam ,
kathitaṁ sarvatantreṣu bhāvāśca kathitāstrayaḥ.
Go to verse view
पशुभावः कलौ नास्ति दिव्यभावोऽपि दुर्लभः ।
वीरसाधनकर्माणि प्रत्यक्षाणि कलौ युगे ॥१९॥
19. paśubhāvaḥ kalau nāsti divyabhāvo'pi durlabhaḥ ,
vīrasādhanakarmāṇi pratyakṣāṇi kalau yuge.
Go to verse view
कुलाचारं विना देवि कलौ सिद्धिर्न जायते ।
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन साधयेत् कुलसाधनम् ॥२०॥
20. kulācāraṁ vinā devi kalau siddhirna jāyate ,
tasmāt sarvaprayatnena sādhayet kulasādhanam.
Go to verse view
कुलाचारेण देवेशि ब्रह्मज्ञानं प्रजायते ।
ब्रह्मज्ञानयुतो मर्त्यो जीवन्मुक्तो न संशयः ॥२१॥
21. kulācāreṇa deveśi brahmajñānaṁ prajāyate ,
brahmajñānayuto martyo jīvanmukto na saṁśayaḥ.
Go to verse view
ज्ञानेन मेध्यमखिलममेध्यं ज्ञानतो भवेत् ।
ब्रह्मज्ञाने समुत्पन्ने मेध्यामेध्यं न विद्यते ॥२२॥
22. jñānena medhyamakhilamamedhyaṁ jñānato bhavet ,
brahmajñāne samutpanne medhyāmedhyaṁ na vidyate.
Go to verse view
यो जानाति परं ब्रह्म सर्वव्यापि सनातनम् ।
किमस्त्यमेध्यं तस्याग्रे सर्वं ब्रह्मेति जानतः ॥२३॥
23. yo jānāti paraṁ brahma sarvavyāpi sanātanam ,
kimastyamedhyaṁ tasyāgre sarvaṁ brahmeti jānataḥ.
Go to verse view
त्वं सर्वरूपिणी देवी सर्वेषां जननी परा ।
तुष्टायां त्वयि देवेशि सर्वेषां तोषणं भवेत् ॥२४॥
24. tvaṁ sarvarūpiṇī devī sarveṣāṁ jananī parā ,
tuṣṭāyāṁ tvayi deveśi sarveṣāṁ toṣaṇaṁ bhavet.
Go to verse view
सृष्टेरादौ त्वमेकाऽसीत् तमोरूपमगोचरम् ।
त्वत्तो जातं जगत् सर्वं परब्रह्मसिसृक्षया ॥२५॥
25. sṛṣṭerādau tvamekā'sīt tamorūpamagocaram ,
tvatto jātaṁ jagat sarvaṁ parabrahmasisṛkṣayā.
Go to verse view
महत्तत्त्वादिभूतान्तं त्वया सृष्टमिदं जगत् ।
निमित्तमात्रं तद्ब्रह्म सर्वकारणकारणम् ॥२६॥
26. mahattattvādibhūtāntaṁ tvayā sṛṣṭamidaṁ jagat ,
nimittamātraṁ tadbrahma sarvakāraṇakāraṇam.
Go to verse view
सद्रूपं सर्वतोव्यापि सर्वमावृत्य तिष्ठति ।
सदैकरूपं चिन्मात्रं निर्लिप्तं सर्ववस्तुषु ॥२७॥
27. sadrūpaṁ sarvatovyāpi sarvamāvṛtya tiṣṭhati ,
sadaikarūpaṁ cinmātraṁ nirliptaṁ sarvavastuṣu.
Go to verse view
न करोति न चाऽश्नाति न गच्चति न तिष्ठति ।
सत्यं ज्ञानमनाद्यन्तमवाङ्मनसगोचरम् ॥२८॥
28. na karoti na cā'śnāti na gaccati na tiṣṭhati ,
satyaṁ jñānamanādyantamavāṅmanasagocaram.
Go to verse view
तदिच्चामात्रमालम्ब्य त्वं महायोगिनी परा ।
करोषि पासि हंस्यन्ते जगदेतच्चराचरम् ॥२९॥
29. tadiccāmātramālambya tvaṁ mahāyoginī parā ,
karoṣi pāsi haṁsyante jagadetaccarācaram.
Go to verse view
तव रूपं महाकालो जगत्संहारकारकः ।
महासंहारसमये कालः सर्वं ग्रसिष्यति ॥३०॥
30. tava rūpaṁ mahākālo jagatsaṁhārakārakaḥ ,
mahāsaṁhārasamaye kālaḥ sarvaṁ grasiṣyati.
Go to verse view
कलनात् सर्वभूतानां महाकालः प्रकीर्तितः ।
महाकालस्य कलनात् त्वमाद्या कालिका परा ॥३१॥
31. kalanāt sarvabhūtānāṁ mahākālaḥ prakīrtitaḥ ,
mahākālasya kalanāt tvamādyā kālikā parā.
Go to verse view
कालसंग्रसनात् काली सर्वेषामादिरूपिणी ।
कालत्वादादिभूतत्वादाद्या कालीति गीयते ॥३२॥
32. kālasaṁgrasanāt kālī sarveṣāmādirūpiṇī ,
kālatvādādibhūtatvādādyā kālīti gīyate.
Go to verse view
पुनः स्वरूपमासाद्य तमोरूपं निराकृतिः ।
वाचातीतं मनोगम्यं त्वमेकैवाऽवशिष्यसे ॥३३॥
33. punaḥ svarūpamāsādya tamorūpaṁ nirākṛtiḥ ,
vācātītaṁ manogamyaṁ tvamekaivā'vaśiṣyase.
Go to verse view
साकाराऽपि निराकारा मायया बहुरूपिणी ।
त्वं सर्वादिरनादिस्त्वं कर्त्री हर्त्री च पालिका ॥३४॥
34. sākārā'pi nirākārā māyayā bahurūpiṇī ,
tvaṁ sarvādiranādistvaṁ kartrī hartrī ca pālikā.
Go to verse view
अतस्ते कथितं भद्रे ब्रह्ममन्त्रेण दीक्षितः ।
यत्फलं समवाप्नोति तत्फलं तव साधनात् ॥३५॥
35. ataste kathitaṁ bhadre brahmamantreṇa dīkṣitaḥ ,
yatphalaṁ samavāpnoti tatphalaṁ tava sādhanāt.
Go to verse view
नानाऽचारेण भावेन देशकालाधिकारिणाम् ।
विभेदात् कथितं देवि कुत्रचिद्गुप्तसाधनम् ॥३६॥
36. nānā'cāreṇa bhāvena deśakālādhikāriṇām ,
vibhedāt kathitaṁ devi kutracidguptasādhanam.
Go to verse view
ये यत्राधिकृता मर्त्यास्ते तत्र फलभागिनः ।
भविष्यन्ति तरिष्यन्ति मानुषा गतकिल्विषाः ॥३७॥
37. ye yatrādhikṛtā martyāste tatra phalabhāginaḥ ,
bhaviṣyanti tariṣyanti mānuṣā gatakilviṣāḥ.
Go to verse view
बहुजन्मार्जितैः पुण्यैः कुलाचारे मतिर्लभेत् ।
कुलाचारेण पूतात्मा साक्षाच्चिवमयो भवेत् ॥३८॥
38. bahujanmārjitaiḥ puṇyaiḥ kulācāre matirlabhet ,
kulācāreṇa pūtātmā sākṣāccivamayo bhavet.
Go to verse view
यत्रास्ति भोगबाहुल्यं तत्र योगस्य का कथा ।
योगेऽपि भोगविरहः कौलस्तूभयमश्नुते ॥३९॥
39. yatrāsti bhogabāhulyaṁ tatra yogasya kā kathā ,
yoge'pi bhogavirahaḥ kaulastūbhayamaśnute.
Go to verse view
एकश्चेत् कुलतत्त्वज्ञः पूजितो येन सुव्रते ।
सर्वे देवाश्च देव्यश्च पूजिता नात्र संशयः ॥४०॥
40. ekaścet kulatattvajñaḥ pūjito yena suvrate ,
sarve devāśca devyaśca pūjitā nātra saṁśayaḥ.
Go to verse view
पृथिवीं हेमसम्पूर्णां दत्त्वा यत् फलमाप्नुयात् ।
तस्मात् कोटिगुणं पुण्यं लभते कौलिकार्चनात् ॥४१॥
41. pṛthivīṁ hemasampūrṇāṁ dattvā yat phalamāpnuyāt ,
tasmāt koṭiguṇaṁ puṇyaṁ labhate kaulikārcanāt.
Go to verse view
श्वपचोऽपि कुलज्ञानी ब्राह्मणादतिरिच्यते ।
कुलाचारविहीनस्तु ब्राह्मणः श्वपचाधमः ॥४२॥
42. śvapaco'pi kulajñānī brāhmaṇādatiricyate ,
kulācāravihīnastu brāhmaṇaḥ śvapacādhamaḥ.
Go to verse view
कौलधर्मात् परो धर्मो नास्ति ज्ञाने तु मामके ।
यस्यानुष्ठानमात्रेण ब्रह्मज्ञानी नरो भवेत् ॥४३॥
43. kauladharmāt paro dharmo nāsti jñāne tu māmake ,
yasyānuṣṭhānamātreṇa brahmajñānī naro bhavet.
Go to verse view
सत्यं व्रबीमि ते देवि हृदि कृत्वाऽवधारय ।
सर्वधर्मोत्तमात् कौलात् परो धर्मो न विद्यते ॥४४॥
44. satyaṁ vrabīmi te devi hṛdi kṛtvā'vadhāraya ,
sarvadharmottamāt kaulāt paro dharmo na vidyate.
Go to verse view
अयन्तु परमो मार्गो गुप्तोऽस्ति पशुसङ्कटे ।
व्यक्तीभविष्यत्यचिरात् संवृत्ते प्रबले कलौ ॥४५॥
45. ayantu paramo mārgo gupto'sti paśusaṅkaṭe ,
vyaktībhaviṣyatyacirāt saṁvṛtte prabale kalau.
Go to verse view
कलिकाले प्रबृद्धे तु सत्यं सत्यं मयोच्यते ।
न स्थास्यति विना कौलान् पशवो मानवा भुवि ॥४६॥
46. kalikāle prabṛddhe tu satyaṁ satyaṁ mayocyate ,
na sthāsyati vinā kaulān paśavo mānavā bhuvi.
Go to verse view
यदा तु वैदिकी दीक्षा दीक्षा पौराणिकी तथा ।
न स्थास्यति वरारोहे तदैव प्रवलः कलिः ॥४७॥
47. yadā tu vaidikī dīkṣā dīkṣā paurāṇikī tathā ,
na sthāsyati varārohe tadaiva pravalaḥ kaliḥ.
Go to verse view
यदा तु पुण्यपापानां परीक्षा वेदसम्भवा ।
न स्थास्यति शिवे शान्ते तदैव प्रवलः कलिः ॥४८॥
48. yadā tu puṇyapāpānāṁ parīkṣā vedasambhavā ,
na sthāsyati śive śānte tadaiva pravalaḥ kaliḥ.
Go to verse view
क्वचिच्चिन्ना क्वचिद्भिन्ना यदा सुरतरङ्गिणी ।
भविष्यति कुलेशानि तदैव प्रवलः कलिः ॥४९॥
49. kvaciccinnā kvacidbhinnā yadā surataraṅgiṇī ,
bhaviṣyati kuleśāni tadaiva pravalaḥ kaliḥ.
Go to verse view
यदा तु म्लेच्चजातीया राजानो धनलोलुपाः ।
भविष्यन्ति महाप्राज्ञे तदैव प्रवलः कलिः ॥५०॥
50. yadā tu mleccajātīyā rājāno dhanalolupāḥ ,
bhaviṣyanti mahāprājñe tadaiva pravalaḥ kaliḥ.
Go to verse view
यदा स्त्रियोऽतिदुर्दान्ताः कर्कशाः कलहे रताः ।
गर्हिष्यन्ति च भर्तारं तदैव प्रवलः कलिः ॥५१॥
51. yadā striyo'tidurdāntāḥ karkaśāḥ kalahe ratāḥ ,
garhiṣyanti ca bhartāraṁ tadaiva pravalaḥ kaliḥ.
Go to verse view
यदा तु मानवा भूमौ स्त्रीजिताः कामकिङ्कराः ।
द्रुह्यन्ति गुरुमित्रादीन् तदैव प्रवलः कलिः ॥५२॥
52. yadā tu mānavā bhūmau strījitāḥ kāmakiṅkarāḥ ,
druhyanti gurumitrādīn tadaiva pravalaḥ kaliḥ.
Go to verse view
यदा क्षौणी स्वल्पफला तोयदाः स्तोकवर्षिणः ।
असम्यक्फलिनो वृक्षास्तदैव प्रवलः कलिः ॥५३॥
53. yadā kṣauṇī svalpaphalā toyadāḥ stokavarṣiṇaḥ ,
asamyakphalino vṛkṣāstadaiva pravalaḥ kaliḥ.
Go to verse view
भ्रातरः स्वजनामात्या यदा धनकणेहया ।
मिथः सम्प्रहरिष्यन्ति तदैव प्रवलः कलिः ॥५४॥
54. bhrātaraḥ svajanāmātyā yadā dhanakaṇehayā ,
mithaḥ samprahariṣyanti tadaiva pravalaḥ kaliḥ.
Go to verse view
प्रकटे मद्यमांसादौ निन्दादण्डविवर्जिते ।
गूढपानं चरिष्यन्ति तदैव प्रवलः कलिः ॥५५॥
55. prakaṭe madyamāṁsādau nindādaṇḍavivarjite ,
gūḍhapānaṁ cariṣyanti tadaiva pravalaḥ kaliḥ.
Go to verse view
सत्यत्रेताद्वापरेषु यथा मद्यादिसेवनम् ।
कलावपि तथा कुर्यात् कुलवर्त्मानुसारतः ॥५६॥
56. satyatretādvāpareṣu yathā madyādisevanam ,
kalāvapi tathā kuryāt kulavartmānusārataḥ.
Go to verse view
ये कुर्वन्ति कुलाचारं सत्यपूता जितेन्द्रियाः ।
व्यक्ताचारा दयाशीला न हि तान् बाधते कलिः ॥५७॥
57. ye kurvanti kulācāraṁ satyapūtā jitendriyāḥ ,
vyaktācārā dayāśīlā na hi tān bādhate kaliḥ.
Go to verse view
गुरुशुश्रूषणे युक्ता भक्ता मातृपदाम्बुजे ।
अनुरक्ताः स्वदारेषु न हि तान् बाधते कलिः ॥५८॥
58. guruśuśrūṣaṇe yuktā bhaktā mātṛpadāmbuje ,
anuraktāḥ svadāreṣu na hi tān bādhate kaliḥ.
Go to verse view
सत्यव्रताः सत्यनिष्ठाः सत्यधर्मपरायणाः ।
कुलसाधनसत्या ये न हि तान् बाधते कलिः ॥५९॥
59. satyavratāḥ satyaniṣṭhāḥ satyadharmaparāyaṇāḥ ,
kulasādhanasatyā ye na hi tān bādhate kaliḥ.
Go to verse view
कुलमार्गेण तत्त्वानि शोधितानि च योगिने ।
ये दद्युः सत्यवचसे न हि तान् बाधते कलिः ॥६०॥
60. kulamārgeṇa tattvāni śodhitāni ca yogine ,
ye dadyuḥ satyavacase na hi tān bādhate kaliḥ.
Go to verse view
हिंसामात्सर्यरहिता दम्भद्वेषविवर्जिताः ।
कुलधर्मेषु निष्ठा ये न हि तान् बाधते कलिः ॥६१॥
61. hiṁsāmātsaryarahitā dambhadveṣavivarjitāḥ ,
kuladharmeṣu niṣṭhā ye na hi tān bādhate kaliḥ.
Go to verse view
कौलिकैः सह संसर्गं वसतिं कुलसाधुषु ।
कुर्वन्ति कौलसेवां ये न हि तान् वाधते कलिः ॥६२॥
62. kaulikaiḥ saha saṁsargaṁ vasatiṁ kulasādhuṣu ,
kurvanti kaulasevāṁ ye na hi tān vādhate kaliḥ.
Go to verse view
नानावेशधराः कौलाः कुलाचारेषु निश्चलाः ।
सेवन्ते त्वां कुलाचारैर्न हि तान् बाधते कलिः ॥६३॥
63. nānāveśadharāḥ kaulāḥ kulācāreṣu niścalāḥ ,
sevante tvāṁ kulācārairna hi tān bādhate kaliḥ.
Go to verse view
स्नानं दानं तपस्तीर्थं व्रतं तर्पणमेव च ।
ये कुर्वन्ति कुलाचारैर्न हि तान् बाधते कलिः ॥६४॥
64. snānaṁ dānaṁ tapastīrthaṁ vrataṁ tarpaṇameva ca ,
ye kurvanti kulācārairna hi tān bādhate kaliḥ.
Go to verse view
जीवसेकादिसंस्काराः पितृश्राद्धादिकाः क्रियाः ।
ये कुर्वन्ति कुलाचारैर्न हि तान् बाधते कलिः ॥६५॥
65. jīvasekādisaṁskārāḥ pitṛśrāddhādikāḥ kriyāḥ ,
ye kurvanti kulācārairna hi tān bādhate kaliḥ.
Go to verse view
कुलतत्त्वं कुलद्रव्यं कुलयोगिनमेव च ।
नमस्कुर्वन्ति ये भक्त्या न हि तान् बाधते कलिः ॥६६॥
66. kulatattvaṁ kuladravyaṁ kulayoginameva ca ,
namaskurvanti ye bhaktyā na hi tān bādhate kaliḥ.
Go to verse view
कौटिल्यानृतहीनानां स्वच्चानां कुलमार्गिणाम् ।
परोपकारव्रतिनां साधूनां किङ्करः कलिः ॥६७॥
67. kauṭilyānṛtahīnānāṁ svaccānāṁ kulamārgiṇām ,
paropakāravratināṁ sādhūnāṁ kiṅkaraḥ kaliḥ.
Go to verse view
कलेर्दोषसमूहस्य महानेको गुणः प्रिये ।
सत्यप्रतिज्ञकौलानां श्रेयः सङ्कल्पमात्रतः ॥६८॥
68. kalerdoṣasamūhasya mahāneko guṇaḥ priye ,
satyapratijñakaulānāṁ śreyaḥ saṅkalpamātrataḥ.
Go to verse view
अपरे तु युगे देवि पुण्यं पापञ्च मानसम् ।
नृणामासीत् कलौ पुण्यं केवलं न तु दुष्कृतम् ॥६९॥
69. apare tu yuge devi puṇyaṁ pāpañca mānasam ,
nṛṇāmāsīt kalau puṇyaṁ kevalaṁ na tu duṣkṛtam.
Go to verse view
कुलाचारविहीना ये सततासत्यभाषिणः ।
परद्रोहपरा ये च ते नराः कलिकिङ्कराः ॥७०॥
70. kulācāravihīnā ye satatāsatyabhāṣiṇaḥ ,
paradrohaparā ye ca te narāḥ kalikiṅkarāḥ.
Go to verse view
कुलवर्त्मस्वभक्ता ये परयोषित्सु कामुकाः ।
द्वेष्टारः कुलनिष्ठानां ते ज्ञेयाः कलिकिङ्कराः ॥७१॥
71. kulavartmasvabhaktā ye parayoṣitsu kāmukāḥ ,
dveṣṭāraḥ kulaniṣṭhānāṁ te jñeyāḥ kalikiṅkarāḥ.
Go to verse view
युगाचारप्रसङ्गेन कलेः प्रावल्यलक्षणम् ।
संक्षेपात् कथितं भद्रे प्रीतये तव पार्वति ॥७२॥
72. yugācāraprasaṅgena kaleḥ prāvalyalakṣaṇam ,
saṁkṣepāt kathitaṁ bhadre prītaye tava pārvati.
Go to verse view
प्रकटेऽत्र कलौ देवि सर्वे धर्माश्च दुर्बलाः ।
स्थास्यत्येकं सत्यमात्रं तस्मात् सत्यमयो भवेत् ॥७३॥
73. prakaṭe'tra kalau devi sarve dharmāśca durbalāḥ ,
sthāsyatyekaṁ satyamātraṁ tasmāt satyamayo bhavet.
Go to verse view
सत्यधर्मं समाश्रित्य यत् कर्म कुरुते नरः ।
तदेव सफलं कर्म सत्यं जानीहि सुव्रते ॥७४॥
74. satyadharmaṁ samāśritya yat karma kurute naraḥ ,
tadeva saphalaṁ karma satyaṁ jānīhi suvrate.
Go to verse view
न हि सत्यात् परो धर्मो न पापमनृतात् परम् ।
तस्मात् सर्वात्मना मर्त्यः सत्यमेकं समाश्रयेत् ॥७५॥
75. na hi satyāt paro dharmo na pāpamanṛtāt param ,
tasmāt sarvātmanā martyaḥ satyamekaṁ samāśrayet.
Go to verse view
सत्यहीना वृथा पूजा सत्यहीनो वृथा जपः ।
सयथीनं तपो व्यर्थमूषरे वपनं यथा ॥७६॥
76. satyahīnā vṛthā pūjā satyahīno vṛthā japaḥ ,
sayathīnaṁ tapo vyarthamūṣare vapanaṁ yathā.
Go to verse view
सत्यरूपं परं ब्रह्म सत्यं हि परमं तपः ।
सत्यमूलाः क्रियाः सर्वाः सत्यात् परतरो न हि ॥७७॥
77. satyarūpaṁ paraṁ brahma satyaṁ hi paramaṁ tapaḥ ,
satyamūlāḥ kriyāḥ sarvāḥ satyāt parataro na hi.
Go to verse view
अत एव मया प्रोक्तं दुष्कृते प्रवले कलौ ।
कुलाचारोऽपि सत्येन कर्तव्यो व्यक्तभावतः ॥७८॥
78. ata eva mayā proktaṁ duṣkṛte pravale kalau ,
kulācāro'pi satyena kartavyo vyaktabhāvataḥ.
Go to verse view
गोपनाद्धीयते सत्यं न गुप्तिरनृतं विना ।
तस्मात् प्रकाशतः कुर्यात् कौलिकः कुलसाधनम् ॥७९॥
79. gopanāddhīyate satyaṁ na guptiranṛtaṁ vinā ,
tasmāt prakāśataḥ kuryāt kaulikaḥ kulasādhanam.
Go to verse view
कुलधर्मस्य गुप्त्यर्थं नानृतं स्याज्जुगुप्सितम् ।
यदुक्तं कुलतन्त्रेषु न शस्तं प्रवले कलौ ॥८०॥
80. kuladharmasya guptyarthaṁ nānṛtaṁ syājjugupsitam ,
yaduktaṁ kulatantreṣu na śastaṁ pravale kalau.
Go to verse view
कृते धर्मश्चतुष्पादः त्रेतायां पादहीनकः ।
द्विपादो द्वापरे देवि पादमात्रं कलौ युगे ॥८१॥
81. kṛte dharmaścatuṣpādaḥ tretāyāṁ pādahīnakaḥ ,
dvipādo dvāpare devi pādamātraṁ kalau yuge.
Go to verse view
तत्रापि सत्यं वलवत् तपः खञ्जं दयाऽपि च ।
सत्यपादे कृते लोपे धर्मलोपः प्रजायते ।
तस्मात् सत्यं समाश्रित्य सर्वकर्माणि साधयेत् ॥८२॥
82. tatrāpi satyaṁ valavat tapaḥ khañjaṁ dayā'pi ca ,
satyapāde kṛte lope dharmalopaḥ prajāyate ,
tasmāt satyaṁ samāśritya sarvakarmāṇi sādhayet.
Go to verse view
कुलाचारं विना यत्र नास्त्युपायः कुलेश्वरि ।
तत्रानृतप्रवेशश्चेत् कुतो निःश्रेयसं भवेत् ॥८३॥
83. kulācāraṁ vinā yatra nāstyupāyaḥ kuleśvari ,
tatrānṛtapraveśaścet kuto niḥśreyasaṁ bhavet.
Go to verse view
सर्वथा सत्यपूतात्मा मन्मुखेरितवर्त्मना ।
सर्वं कर्म नरः कुर्यात् स्वस्ववर्णाश्रमोदितम् ॥८४॥
84. sarvathā satyapūtātmā manmukheritavartmanā ,
sarvaṁ karma naraḥ kuryāt svasvavarṇāśramoditam.
Go to verse view
दीक्षां पूजां जपं होमं पुरश्चरणतर्पणम् ।
व्रतोद्बाहौ पुंसवनं सीमन्तोन्नयनन्तथा ॥८५॥
85. dīkṣāṁ pūjāṁ japaṁ homaṁ puraścaraṇatarpaṇam ,
vratodbāhau puṁsavanaṁ sīmantonnayanantathā.
Go to verse view
जातकर्म तथा नामचूडाकरणमेव च ।
मृतक्रियां पितृश्राद्धं कुर्यादागमसम्मतम् ॥८६॥
86. jātakarma tathā nāmacūḍākaraṇameva ca ,
mṛtakriyāṁ pitṛśrāddhaṁ kuryādāgamasammatam.
Go to verse view
तीर्थश्राद्धं वृषोत्सर्गं शारदोत्सवमेव च ।
यात्रां गृहप्रवेशञ्च नववस्त्रादिधारणम् ॥८७॥
87. tīrthaśrāddhaṁ vṛṣotsargaṁ śāradotsavameva ca ,
yātrāṁ gṛhapraveśañca navavastrādidhāraṇam.
Go to verse view
वापीकूपतटागानां संस्कारं तिथिकर्म च ।
गृहारम्भप्रतिष्ठाञ्च देवानां स्थापनन्तथा ॥८८॥
88. vāpīkūpataṭāgānāṁ saṁskāraṁ tithikarma ca ,
gṛhārambhapratiṣṭhāñca devānāṁ sthāpanantathā.
Go to verse view
दिवाकृत्यं निशाकृत्यं पर्वकृत्यं तथैव च ।
ऋतुमासवर्षकृत्यं नित्यं नैमित्तिकञ्च यत् ॥८९॥
89. divākṛtyaṁ niśākṛtyaṁ parvakṛtyaṁ tathaiva ca ,
ṛtumāsavarṣakṛtyaṁ nityaṁ naimittikañca yat.
Go to verse view
कर्तव्यं यदकर्तव्यं त्याज्यं ग्राह्यञ्च यद्भवेत् ।
मयोक्तेन विधानेन तत् सर्वं साधयेन्नरः ॥९०॥
90. kartavyaṁ yadakartavyaṁ tyājyaṁ grāhyañca yadbhavet ,
mayoktena vidhānena tat sarvaṁ sādhayennaraḥ.
Go to verse view
न कुर्याद् यदि मोहेन दुर्मत्याऽश्रद्धयाऽपि वा ।
विनष्टः सर्वकर्मभ्यो विष्ठायां स भवेत् कृमिः ॥९१॥
91. na kuryād yadi mohena durmatyā'śraddhayā'pi vā ,
vinaṣṭaḥ sarvakarmabhyo viṣṭhāyāṁ sa bhavet kṛmiḥ.
Go to verse view
यदि मन्मतमुत्सृज्य महेशि प्रबले कलौ ।
यदा यत् क्रियते कर्म विपरीताय तद्भवेत् ॥९२॥
92. yadi manmatamutsṛjya maheśi prabale kalau ,
yadā yat kriyate karma viparītāya tadbhavet.
Go to verse view
मन्मतासम्मता दीक्षा साधकप्राणघातिनी ।
पूजाऽपि विफला देवि हुतं भस्मार्पणं यथा ।
देवता कुपिता तस्य विघ्नस्तस्य पदे पदे ॥९३॥
93. manmatāsammatā dīkṣā sādhakaprāṇaghātinī ,
pūjā'pi viphalā devi hutaṁ bhasmārpaṇaṁ yathā ,
devatā kupitā tasya vighnastasya pade pade.
Go to verse view
कलिकाले प्रवृद्धे तु ज्ञात्वा मच्चास्त्रमम्बिके ।
योऽन्यमार्गैः क्रियां कुर्यात् स महापातकी भवेत् ॥९४॥
94. kalikāle pravṛddhe tu jñātvā maccāstramambike ,
yo'nyamārgaiḥ kriyāṁ kuryāt sa mahāpātakī bhavet.
Go to verse view
व्रतोद्वाहौ प्रकुर्वाणो योऽन्यमार्गेण मानवः ।
स याति नरकं घोरं यावच्चन्द्रदिवाकरौ ॥९५॥
95. vratodvāhau prakurvāṇo yo'nyamārgeṇa mānavaḥ ,
sa yāti narakaṁ ghoraṁ yāvaccandradivākarau.
Go to verse view
व्रते ब्रह्मवधः प्रोक्तः व्रात्यो मानवको भवेत् ।
केवलं सूत्रवाहोऽसौ चण्डालादधमोऽपि सः ॥९६॥
96. vrate brahmavadhaḥ proktaḥ vrātyo mānavako bhavet ,
kevalaṁ sūtravāho'sau caṇḍālādadhamo'pi saḥ.
Go to verse view
उद्वाहिताऽपि या नारी जानीयात् सा तु गर्हिता ।
उद्वोढाऽपि भवेत् पापी संसर्गात् कुलनायिके ।
वेश्यागमनजं पापं तस्य पुंसो दिने दिने ॥९७॥
97. udvāhitā'pi yā nārī jānīyāt sā tu garhitā ,
udvoḍhā'pi bhavet pāpī saṁsargāt kulanāyike ,
veśyāgamanajaṁ pāpaṁ tasya puṁso dine dine.
Go to verse view
तद्धस्तादत्रतोयादि नैव गृह्णन्ति देवताः ।
पितरोऽपि न चाश्नन्ति यतस्तन्मलपूयवत् ॥९८॥
98. taddhastādatratoyādi naiva gṛhṇanti devatāḥ ,
pitaro'pi na cāśnanti yatastanmalapūyavat.
Go to verse view
तयोरपत्यं कानीनः सर्वधर्मवहिष्कृतः ।
दैवे पैत्रे कुलाचारे नाधिकारोऽस्य जायते ॥९९॥
99. tayorapatyaṁ kānīnaḥ sarvadharmavahiṣkṛtaḥ ,
daive paitre kulācāre nādhikāro'sya jāyate.
Go to verse view
अशाम्भवेन मार्गेण देवतास्थापनञ्चरेत् ।
न सान्निध्यं भवेत्तत्र देवतायाः कथञ्चन ।
इहामुत्र फलं नास्ति कायक्लेशो धनक्षयः ॥१००॥
100. aśāmbhavena mārgeṇa devatāsthāpanañcaret ,
na sānnidhyaṁ bhavettatra devatāyāḥ kathañcana ,
ihāmutra phalaṁ nāsti kāyakleśo dhanakṣayaḥ.
Go to verse view
आगमोक्तविधि हित्वा यः श्राद्धं कुरुते नरः ।
श्राद्धं तद्विफलं सोऽपि पितृभिर्नरकं व्रजेत् ॥१०१॥
101. āgamoktavidhi hitvā yaḥ śrāddhaṁ kurute naraḥ ,
śrāddhaṁ tadviphalaṁ so'pi pitṛbhirnarakaṁ vrajet.
Go to verse view
तत्तोयं शोणितसमं पिण्डो मलमयो भवेत् ।
तस्मान्मर्त्यः प्रयत्नेन शाङ्करं मतमाश्रयेत् ॥१०२॥
102. tattoyaṁ śoṇitasamaṁ piṇḍo malamayo bhavet ,
tasmānmartyaḥ prayatnena śāṅkaraṁ matamāśrayet.
Go to verse view
बहुनाऽत्र किमुक्तेन सत्यं सत्यं मयोच्यते ।
अशाम्भवं कृतं कर्म सर्वं देवि निरर्थकम् ॥१०३॥
103. bahunā'tra kimuktena satyaṁ satyaṁ mayocyate ,
aśāmbhavaṁ kṛtaṁ karma sarvaṁ devi nirarthakam.
Go to verse view
अस्तु तावत् परो धर्मः पूर्वधर्मोऽपि नश्यति ।
शाम्भवाचारहीनस्य नरकान्नैव निष्कृतिः ॥१०४॥
104. astu tāvat paro dharmaḥ pūrvadharmo'pi naśyati ,
śāmbhavācārahīnasya narakānnaiva niṣkṛtiḥ.
Go to verse view
मदुदीरितमार्गेण नित्यनैमित्तकर्मणाम् ।
साधनं यन्महेशानि तदेव तव साधनम् ॥१०५॥
105. madudīritamārgeṇa nityanaimittakarmaṇām ,
sādhanaṁ yanmaheśāni tadeva tava sādhanam.
Go to verse view
विशेषाराधनं तत्र मन्त्रयन्त्रादिसंयुतम् ।
भेषजं कलिरोगाणां श्रूयताङ्गदतो मम ॥१०६॥
106. viśeṣārādhanaṁ tatra mantrayantrādisaṁyutam ,
bheṣajaṁ kalirogāṇāṁ śrūyatāṅgadato mama.
Go to verse view
Previous Chapter Next Chapter

Links to all chapters:

Chapter 1 Chapter 2 Chapter 3 Chapter 4 (current chapter) Chapter 5 Chapter 6 Chapter 7 Chapter 8 Chapter 9 Chapter 10 Chapter 11 Chapter 12 Chapter 13 Chapter 14