महानिर्वाण-तन्त्रम्
mahānirvāṇa-tantram
-
chapter-11, verse-103
स्वीकारोल्लङ्घनाच्चुध्येत् पक्षमेकमभोजनैः ।
भ्रमेणापि तमुल्लङ्घ्य द्वादशाहं कणाशनैः ॥१०३॥
भ्रमेणापि तमुल्लङ्घ्य द्वादशाहं कणाशनैः ॥१०३॥
103. svīkārollaṅghanāccudhyet pakṣamekamabhojanaiḥ ,
bhrameṇāpi tamullaṅghya dvādaśāhaṁ kaṇāśanaiḥ.
bhrameṇāpi tamullaṅghya dvādaśāhaṁ kaṇāśanaiḥ.
103.
svīkārollaṅghanāt śudhyet pakṣam ekam abhojanaiḥ
bhrameṇāpi tam ullaṅghya dvādaśāhaṃ kaṇāśanaiḥ
bhrameṇāpi tam ullaṅghya dvādaśāhaṃ kaṇāśanaiḥ
103.
svīkārollaṅghanāt pakṣam ekam abhojanaiḥ śudhyet,
bhrameṇāpi tam ullaṅghya dvādaśāhaṃ kaṇāśanaiḥ
bhrameṇāpi tam ullaṅghya dvādaśāhaṃ kaṇāśanaiḥ
103. By violating such an agreement, one becomes purified through fasting for a single fortnight, and if one violates it even out of delusion, (by subsisting) on grain-grains for twelve days.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- स्वीकारोल्लङ्घनात् (svīkārollaṅghanāt) - from the violation of an agreement, from breaking a commitment
- शुध्येत् (śudhyet) - one should become pure, one is purified
- पक्षम् (pakṣam) - for a fortnight, for a half-month
- एकम् (ekam) - one
- अभोजनैः (abhojanaiḥ) - by fastings, by abstaining from food
- भ्रमेण (bhrameṇa) - by delusion, by error, by mistake
- अपि (api) - even, also
- तम् (tam) - that
- उल्लङ्घ्य (ullaṅghya) - having transgressed, having violated
- द्वादशाहम् (dvādaśāham) - for twelve days
- कणाशनैः (kaṇāśanaiḥ) - by eating grain particles, by subsisting on broken grains
Words meanings and morphology
स्वीकारोल्लङ्घनात् (svīkārollaṅghanāt) - from the violation of an agreement, from breaking a commitment
(noun)
Ablative, neuter, singular of svīkārollaṅghana
svīkārollaṅghana - violation of an agreement or acceptance
a compound of svīkāra (acceptance) and ullaṅghana (transgression)
Compound type : tatpurusha (svīkāra+ullaṅghana)
- svīkāra – acceptance, agreement
noun (masculine)
sva + kara
Root: kṛ (class 8) - ullaṅghana – transgression, violation
noun (neuter)
ud + laṅgh
Prefix: ud
Root: laṅgh (class 10)
शुध्येत् (śudhyet) - one should become pure, one is purified
(verb)
3rd person , singular, active, potential (liṅ) of śudh
root śudh in potential mood
Root: śudh (class 4)
पक्षम् (pakṣam) - for a fortnight, for a half-month
(noun)
Accusative, masculine, singular of pakṣa
pakṣa - fortnight, half-month, side
एकम् (ekam) - one
(adjective)
Accusative, masculine, singular of eka
eka - one, single
अभोजनैः (abhojanaiḥ) - by fastings, by abstaining from food
(noun)
Instrumental, neuter, plural of abhojana
abhojana - fasting, abstaining from food
a + bhojana
Root: bhuj (class 7)
भ्रमेण (bhrameṇa) - by delusion, by error, by mistake
(noun)
Instrumental, masculine, singular of bhrama
bhrama - wandering, delusion, mistake
from root bhram
Root: bhram (class 1)
अपि (api) - even, also
(indeclinable)
तम् (tam) - that
(pronoun)
Accusative, masculine, singular of tad
tad - that, he
उल्लङ्घ्य (ullaṅghya) - having transgressed, having violated
(indeclinable)
absolutive
ud + laṅgh + ya
Prefix: ud
Root: laṅgh (class 10)
द्वादशाहम् (dvādaśāham) - for twelve days
(noun)
Accusative, masculine, singular of dvādaśāha
dvādaśāha - period of twelve days
dvādaśan + aha
Compound type : tatpurusha (dvādaśan+aha)
- dvādaśan – twelve
adjective - aha – day
noun (masculine)
कणाशनैः (kaṇāśanaiḥ) - by eating grain particles, by subsisting on broken grains
(noun)
Instrumental, neuter, plural of kaṇāśana
kaṇāśana - eating grain particles or broken rice
kaṇa + aśana
Compound type : tatpurusha (kaṇa+aśana)
- kaṇa – particle of grain, broken grain
noun (masculine) - aśana – eating, food
noun (neuter)
from root aś
Root: aś (class 9)