महानिर्वाण-तन्त्रम्
mahānirvāṇa-tantram
-
chapter-12
भूयस्ते कथयाम्याद्ये व्यवहारान् सनातनान् ।
यान् रक्षन् प्रविदन्राजा स्वच्चन्दं पालयेत् प्रजाः ॥१॥
यान् रक्षन् प्रविदन्राजा स्वच्चन्दं पालयेत् प्रजाः ॥१॥
1. bhūyaste kathayāmyādye vyavahārān sanātanān ,
yān rakṣan pravidanrājā svaccandaṁ pālayet prajāḥ.
yān rakṣan pravidanrājā svaccandaṁ pālayet prajāḥ.
1.
bhūyas te kathayāmi ādye vyavahārān sanātanān yān
rakṣan pravidan rājā svacchandam pālayet prajāḥ
rakṣan pravidan rājā svacchandam pālayet prajāḥ
1.
ādye,
bhūyas te sanātanān vyavahārān kathayāmi,
yān rājā rakṣan pravidan svacchandam prajāḥ pālayet
bhūyas te sanātanān vyavahārān kathayāmi,
yān rājā rakṣan pravidan svacchandam prajāḥ pālayet
1. O primordial one, I will speak to you once again about the eternal rules of conduct. Protecting and understanding these, a king should rule his subjects according to his own free will (or according to proper self-governing discretion).
नियमेन विना राज्ञो मानवा धनलोलुपाः ।
मिथस्ते विवदिष्यन्ति गुरुस्वजनबन्धुभिः ॥२॥
मिथस्ते विवदिष्यन्ति गुरुस्वजनबन्धुभिः ॥२॥
2. niyamena vinā rājño mānavā dhanalolupāḥ ,
mithaste vivadiṣyanti gurusvajanabandhubhiḥ.
mithaste vivadiṣyanti gurusvajanabandhubhiḥ.
2.
niyamena vinā rājñaḥ mānavāḥ dhana-lolupāḥ
mithaḥ te vivadiṣyanti guru-svajana-bandhubhiḥ
mithaḥ te vivadiṣyanti guru-svajana-bandhubhiḥ
2.
rājñaḥ niyamena vinā dhana-lolupāḥ mānavāḥ te
mithaḥ guru-svajana-bandhubhiḥ vivadiṣyanti
mithaḥ guru-svajana-bandhubhiḥ vivadiṣyanti
2. O king, without proper rules and discipline, greedy men will engage in fierce disputes among themselves, as well as with their teachers, relatives, and kinsmen.
व्यतिघ्नन्ति तदा देवि स्वार्थिनो वित्तहेतवे ।
पापाश्रया भविष्यन्ति हिंसया च जिहीर्षया ॥३॥
पापाश्रया भविष्यन्ति हिंसया च जिहीर्षया ॥३॥
3. vyatighnanti tadā devi svārthino vittahetave ,
pāpāśrayā bhaviṣyanti hiṁsayā ca jihīrṣayā.
pāpāśrayā bhaviṣyanti hiṁsayā ca jihīrṣayā.
3.
vyati-ghnanti tadā devi sva-arthinaḥ vitta-hetave
pāpa-āśrayāḥ bhaviṣyanti hiṃsayā ca jihīrṣayā
pāpa-āśrayāḥ bhaviṣyanti hiṃsayā ca jihīrṣayā
3.
tadā devi sva-arthinaḥ vitta-hetave vyati-ghnanti,
hiṃsayā ca jihīrṣayā pāpa-āśrayāḥ bhaviṣyanti
hiṃsayā ca jihīrṣayā pāpa-āśrayāḥ bhaviṣyanti
3. O Devī, at that time those who are self-seeking will destroy one another for the sake of wealth, and driven by violence and the desire to plunder, they will become abodes of sin.
अतस्तेषां हितार्थाय नियमो धर्मसम्मतः ।
नियोज्यते यमाश्रित्य न भ्रश्येयुः शुभान्नराः ॥४॥
नियोज्यते यमाश्रित्य न भ्रश्येयुः शुभान्नराः ॥४॥
4. atasteṣāṁ hitārthāya niyamo dharmasammataḥ ,
niyojyate yamāśritya na bhraśyeyuḥ śubhānnarāḥ.
niyojyate yamāśritya na bhraśyeyuḥ śubhānnarāḥ.
4.
atas teṣāṃ hitārthāya niyamo dharmasammataḥ
niyojyate yam āśritya na bhraśyeyuḥ śubhān narāḥ
niyojyate yam āśritya na bhraśyeyuḥ śubhān narāḥ
4.
atas teṣāṃ hitārthāya dharmasammataḥ niyamaḥ
niyojyate yam āśritya narāḥ śubhāt na bhraśyeyuḥ
niyojyate yam āśritya narāḥ śubhāt na bhraśyeyuḥ
4. Therefore, for their well-being, a rule approved by dharma is established. Relying upon it, auspicious people do not stray from righteousness.
दण्डयेत् पापिनो राजा यथा पापापनुत्तये ।
तथैव विभजेद्दायान् नृणां सम्बन्धभेदतः ॥५॥
तथैव विभजेद्दायान् नृणां सम्बन्धभेदतः ॥५॥
5. daṇḍayet pāpino rājā yathā pāpāpanuttaye ,
tathaiva vibhajeddāyān nṛṇāṁ sambandhabhedataḥ.
tathaiva vibhajeddāyān nṛṇāṁ sambandhabhedataḥ.
5.
daṇḍayet pāpino rājā yathā pāpāpanuttaye
tathaiva vibhajed dāyān nṛṇāṃ sambandhabhedataḥ
tathaiva vibhajed dāyān nṛṇāṃ sambandhabhedataḥ
5.
rājā yathā pāpāpanuttaye pāpinaḥ daṇḍayet tathā
eva nṛṇāṃ sambandhabhedataḥ dāyān vibhajet
eva nṛṇāṃ sambandhabhedataḥ dāyān vibhajet
5. Just as a king should punish sinners so that sins are averted, similarly he should distribute inheritances among people according to the differences in their relationships.
सम्बन्धो द्विविधो ज्ञेयो विवाहाज्जन्मनस्तथा ।
तत्रौद्वाहिकसम्बन्धादपरो बलवत्तरः ॥६॥
तत्रौद्वाहिकसम्बन्धादपरो बलवत्तरः ॥६॥
6. sambandho dvividho jñeyo vivāhājjanmanastathā ,
tatraudvāhikasambandhādaparo balavattaraḥ.
tatraudvāhikasambandhādaparo balavattaraḥ.
6.
sambandhaḥ dvividhaḥ jñeyaḥ vivāhāt janmanaḥ tathā
tatra audvāhika sambandhāt aparaḥ balavattaraḥ
tatra audvāhika sambandhāt aparaḥ balavattaraḥ
6.
sambandhaḥ dvividhaḥ jñeyaḥ vivāhāt janmanaḥ tathā
tatra audvāhika-sambandhāt aparaḥ balavattaraḥ
tatra audvāhika-sambandhāt aparaḥ balavattaraḥ
6. Relationship is known to be twofold, arising from marriage and from birth. Among these, the relationship derived from marriage is stronger than the other.
दाये तूर्ध्वतनाज्ज्यायान् सम्बन्धोऽधस्तनः शिवे ।
अध ऊर्ध्वक्रमादत्र पुमान् मुख्यतरः स्मृतः ॥७॥
अध ऊर्ध्वक्रमादत्र पुमान् मुख्यतरः स्मृतः ॥७॥
7. dāye tūrdhvatanājjyāyān sambandho'dhastanaḥ śive ,
adha ūrdhvakramādatra pumān mukhyataraḥ smṛtaḥ.
adha ūrdhvakramādatra pumān mukhyataraḥ smṛtaḥ.
7.
dāye tu ūrdhvatanāt jyāyān sambandhaḥ adhastanaḥ śive
adhaḥ ūrdhva kramāt atra pumān mukhyataraḥ smṛtaḥ
adhaḥ ūrdhva kramāt atra pumān mukhyataraḥ smṛtaḥ
7.
śive,
dāye ūrdhvatanāt adhastanaḥ sambandhaḥ jyāyān (bhavati).
atra ūrdhva-kramāt pumān mukhyataraḥ smṛtaḥ
dāye ūrdhvatanāt adhastanaḥ sambandhaḥ jyāyān (bhavati).
atra ūrdhva-kramāt pumān mukhyataraḥ smṛtaḥ
7. O Śiva, regarding inheritance, the relationship descending downwards is greater than the one ascending upwards. Here, following the upward order, the male is traditionally declared to be the primary one.
तत्रापि सन्निकर्षेण सम्बन्धी दायमर्हति ।
अनेन विधिना धीरा विभजेयुः क्रमाद्धनम् ॥८॥
अनेन विधिना धीरा विभजेयुः क्रमाद्धनम् ॥८॥
8. tatrāpi sannikarṣeṇa sambandhī dāyamarhati ,
anena vidhinā dhīrā vibhajeyuḥ kramāddhanam.
anena vidhinā dhīrā vibhajeyuḥ kramāddhanam.
8.
tatra api sannikarṣeṇa sambandhī dāyam arhati
anena vidhinā dhīrā vibhajeyuḥ kramāt dhanam
anena vidhinā dhīrā vibhajeyuḥ kramāt dhanam
8.
tatra api sannikarṣeṇa sambandhī dāyam arhati,
anena vidhinā dhīrāḥ kramāt dhanam vibhajeyuḥ
anena vidhinā dhīrāḥ kramāt dhanam vibhajeyuḥ
8. Even there, the relative who is closer is entitled to the inheritance. According to this rule, wise people should divide wealth in proper order.
मृतस्य पुत्रे पौत्रे च कन्यासु पितरि स्थिते ।
भार्यायामपि दायार्हः पुत्र एव न चापरः ॥९॥
भार्यायामपि दायार्हः पुत्र एव न चापरः ॥९॥
9. mṛtasya putre pautre ca kanyāsu pitari sthite ,
bhāryāyāmapi dāyārhaḥ putra eva na cāparaḥ.
bhāryāyāmapi dāyārhaḥ putra eva na cāparaḥ.
9.
mṛtasya putre pautre ca kanyāsu pitari sthite
bhāryāyām api dāya-arhaḥ putraḥ eva na ca aparaḥ
bhāryāyām api dāya-arhaḥ putraḥ eva na ca aparaḥ
9.
mṛtasya putre,
pautre,
ca kanyāsu,
pitari sthite,
bhāryāyām api,
dāya-arhaḥ putraḥ eva na ca aparaḥ
pautre,
ca kanyāsu,
pitari sthite,
bhāryāyām api,
dāya-arhaḥ putraḥ eva na ca aparaḥ
9. When a man has died, while his son, grandson, daughters, father, and even wife are present, only the son is entitled to the inheritance, and no one else.
बहवस्तनया यत्र सर्वे तत्र समांशिनः ।
ज्येष्ठे राज्याधिकारित्वं तत्तु वंशानुसारतः ॥१०॥
ज्येष्ठे राज्याधिकारित्वं तत्तु वंशानुसारतः ॥१०॥
10. bahavastanayā yatra sarve tatra samāṁśinaḥ ,
jyeṣṭhe rājyādhikāritvaṁ tattu vaṁśānusārataḥ.
jyeṣṭhe rājyādhikāritvaṁ tattu vaṁśānusārataḥ.
10.
bahavaḥ tanayāḥ yatra sarve tatra sama-aṃśinaḥ
jyeṣṭhe rājya-adhikāritvam tat tu vaṃśa-anusārataḥ
jyeṣṭhe rājya-adhikāritvam tat tu vaṃśa-anusārataḥ
10.
yatra bahavaḥ tanayāḥ sarve tatra sama-aṃśinaḥ,
tu jyeṣṭhe rājya-adhikāritvam vaṃśa-anusārataḥ tat
tu jyeṣṭhe rājya-adhikāritvam vaṃśa-anusārataḥ tat
10. Where there are many sons, all of them take equal shares, but the right to the kingdom belongs to the eldest, according to the lineage.
ऋणं यत् पैतृकं तच्च शोधयेत् पैतृकैर्धनैः ।
तस्मिन् स्थिते विभागार्हं न भवेत् पैतृकं वसु ॥११॥
तस्मिन् स्थिते विभागार्हं न भवेत् पैतृकं वसु ॥११॥
11. ṛṇaṁ yat paitṛkaṁ tacca śodhayet paitṛkairdhanaiḥ ,
tasmin sthite vibhāgārhaṁ na bhavet paitṛkaṁ vasu.
tasmin sthite vibhāgārhaṁ na bhavet paitṛkaṁ vasu.
11.
ṛṇam yat paitṛkam tat ca śodhayet paitṛkaiḥ dhanaiḥ
tasmin sthite vibhāga-arham na bhavet paitṛkam vasu
tasmin sthite vibhāga-arham na bhavet paitṛkam vasu
11.
ca yat paitṛkam ṛṇam paitṛkaiḥ dhanaiḥ śodhayet,
tasmin sthite paitṛkam vasu vibhāga-arham na bhavet
tasmin sthite paitṛkam vasu vibhāga-arham na bhavet
11. And whatever paternal debt exists should be cleared off using paternal wealth. While that debt remains unsettled, paternal property is not eligible for division.
विभज्य यदि गृह्णीयुर्विभवं पैतृकं नराः ।
तेभ्यस्तद्धनमाहृत्य पित्éणं दापयेन्नृपः ॥१२॥
तेभ्यस्तद्धनमाहृत्य पित्éणं दापयेन्नृपः ॥१२॥
12. vibhajya yadi gṛhṇīyurvibhavaṁ paitṛkaṁ narāḥ ,
tebhyastaddhanamāhṛtya pitéṇaṁ dāpayennṛpaḥ.
tebhyastaddhanamāhṛtya pitéṇaṁ dāpayennṛpaḥ.
12.
vibhajya yadi gṛhṇīyuḥ vibhavam paitṛkam narāḥ
tebhyaḥ tat dhanam āhṛtya pitṝṇām dāpayet nṛpaḥ
tebhyaḥ tat dhanam āhṛtya pitṝṇām dāpayet nṛpaḥ
12.
narāḥ yadi paitṛkam vibhavam vibhajya gṛhṇīyuḥ
nṛpaḥ tebhyaḥ tat dhanam āhṛtya pitṝṇām dāpayet
nṛpaḥ tebhyaḥ tat dhanam āhṛtya pitṝṇām dāpayet
12. If men divide and take the paternal property without settling debts, the king should take that wealth from them and cause it to be given to the creditors.
यथा स्वकृतपापेन निरयं यान्ति मानवाः ।
ऋणेनापि तथा बद्धः स्वयमेव न चापरः ॥१३॥
ऋणेनापि तथा बद्धः स्वयमेव न चापरः ॥१३॥
13. yathā svakṛtapāpena nirayaṁ yānti mānavāḥ ,
ṛṇenāpi tathā baddhaḥ svayameva na cāparaḥ.
ṛṇenāpi tathā baddhaḥ svayameva na cāparaḥ.
13.
yathā sva-kṛta-pāpena nirayam yānti mānavāḥ
ṛṇena api tathā baddhaḥ svayam eva na ca aparaḥ
ṛṇena api tathā baddhaḥ svayam eva na ca aparaḥ
13.
yathā mānavāḥ sva-kṛta-pāpena nirayam yānti,
tathā ṛṇena baddhaḥ svayam eva (baddhaḥ bhavati),
na ca aparaḥ
tathā ṛṇena baddhaḥ svayam eva (baddhaḥ bhavati),
na ca aparaḥ
13. Just as human beings go to hell through the sins committed by themselves, similarly one is bound by debt oneself alone, and no one else.
साधारणं धनं यच्च स्थावरं स्थावरेतरम् ।
अंशिनः प्राप्तुमर्हन्ति स्वं स्वमंशं विभागतः ॥१४॥
अंशिनः प्राप्तुमर्हन्ति स्वं स्वमंशं विभागतः ॥१४॥
14. sādhāraṇaṁ dhanaṁ yacca sthāvaraṁ sthāvaretaram ,
aṁśinaḥ prāptumarhanti svaṁ svamaṁśaṁ vibhāgataḥ.
aṁśinaḥ prāptumarhanti svaṁ svamaṁśaṁ vibhāgataḥ.
14.
sādhāraṇaṃ dhanaṃ yat ca sthāvaraṃ sthāvaretaram
aṃśinaḥ prāptum arhanti svaṃ svam aṃśaṃ vibhāgataḥ
aṃśinaḥ prāptum arhanti svaṃ svam aṃśaṃ vibhāgataḥ
14.
sādhāraṇaṃ sthāvaraṃ sthāvaretaram ca dhanaṃ
aṃśinaḥ vibhāgataḥ svaṃ svaṃ aṃśaṃ prāptum arhanti
aṃśinaḥ vibhāgataḥ svaṃ svaṃ aṃśaṃ prāptum arhanti
14. Co-heirs are entitled to receive their respective shares, divided proportionally, of all common property, whether immovable or movable.
अंशिनां सम्मतावेव विभागः परिसिध्यति ।
तेषामसम्मतौ राजा समदृष्ट्यांशमाचरेत् ॥१५॥
तेषामसम्मतौ राजा समदृष्ट्यांशमाचरेत् ॥१५॥
15. aṁśināṁ sammatāveva vibhāgaḥ parisidhyati ,
teṣāmasammatau rājā samadṛṣṭyāṁśamācaret.
teṣāmasammatau rājā samadṛṣṭyāṁśamācaret.
15.
aṃśinām sammatā eva vibhāgaḥ parisidhyati
teṣām asammatau rājā samadṛṣṭyā aṃśam ācaret
teṣām asammatau rājā samadṛṣṭyā aṃśam ācaret
15.
aṃśinām sammatā eva vibhāgaḥ parisidhyati
teṣām asammatau rājā samadṛṣṭyā aṃśam ācaret
teṣām asammatau rājā samadṛṣṭyā aṃśam ācaret
15. A division is successfully accomplished only with the consent of the co-heirs. In the event of their disagreement, the king should determine the shares with an impartial eye.
स्थावरस्य चरस्यापि विभागानर्हवस्तुनः ।
मूल्यं वा तदुपस्वत्वमंशिनां विभजेन्नृपः ॥१६॥
मूल्यं वा तदुपस्वत्वमंशिनां विभजेन्नृपः ॥१६॥
16. sthāvarasya carasyāpi vibhāgānarhavastunaḥ ,
mūlyaṁ vā tadupasvatvamaṁśināṁ vibhajennṛpaḥ.
mūlyaṁ vā tadupasvatvamaṁśināṁ vibhajennṛpaḥ.
16.
sthāvarasya carasya api vibhāga-anarha-vastunaḥ
mūlyam vā tat upasvatvam aṃśinām vibhajet nṛpaḥ
mūlyam vā tat upasvatvam aṃśinām vibhajet nṛpaḥ
16.
nṛpaḥ sthāvarasya carasya api vibhāga-anarha-vastunaḥ
mūlyam vā tat upasvatvam aṃśinām vibhajet
mūlyam vā tat upasvatvam aṃśinām vibhajet
16. Regarding immovable or movable property that is unsuitable for division, the king should distribute its monetary value or its joint ownership proportionally among the co-heirs.
विभक्तेऽपि धने यस्तु स्वीयांशं प्रतिपादयेत् ।
पुनर्विभज्य तद्द्रव्यमप्राप्तांशाय दापयेत् ॥१७॥
पुनर्विभज्य तद्द्रव्यमप्राप्तांशाय दापयेत् ॥१७॥
17. vibhakte'pi dhane yastu svīyāṁśaṁ pratipādayet ,
punarvibhajya taddravyamaprāptāṁśāya dāpayet.
punarvibhajya taddravyamaprāptāṁśāya dāpayet.
17.
vibhakte api dhane yaḥ tu svīya-aṃśam pratipādayet
punar vibhajya tat dravyam aprāpta-aṃśāya dāpayet
punar vibhajya tat dravyam aprāpta-aṃśāya dāpayet
17.
yaḥ tu vibhakte api dhane svīya-aṃśam pratipādayet
tat dravyam punaḥ vibhajya aprāpta-aṃśāya dāpayet
tat dravyam punaḥ vibhajya aprāpta-aṃśāya dāpayet
17. If someone withholds his own share even after the property has been divided, that wealth should be divided again and caused to be given to the co-heir who did not receive his proper share.
कृते विभागे द्रव्याणामंशिनां सम्मतौ शिवे ।
पुनर्विवादयंस्तत्र शास्यो भवति भूभृतः ॥१८॥
पुनर्विवादयंस्तत्र शास्यो भवति भूभृतः ॥१८॥
18. kṛte vibhāge dravyāṇāmaṁśināṁ sammatau śive ,
punarvivādayaṁstatra śāsyo bhavati bhūbhṛtaḥ.
punarvivādayaṁstatra śāsyo bhavati bhūbhṛtaḥ.
18.
kṛte vibhāge dravyāṇām aṃśinām sammatau śive
punar vivādayan tatra śāsyo bhavati bhūbhṛtaḥ
punar vivādayan tatra śāsyo bhavati bhūbhṛtaḥ
18.
dravyāṇām vibhāge kṛte aṃśinām sammatau śive tatra
yaḥ punaḥ vivādayat saḥ bhūbhṛtaḥ śāsyaḥ bhavati
yaḥ punaḥ vivādayat saḥ bhūbhṛtaḥ śāsyaḥ bhavati
18. When the division of wealth has been made peacefully with the consent of the co-heirs, anyone who raises a dispute there should be punished by the king.
स्थिते प्रेतस्य पौत्रे च भार्यायाञ्च पितर्यपि ।
पौत्र एव धनार्हः स्यादधस्ताज्जन्मगौरवात् ॥१९॥
पौत्र एव धनार्हः स्यादधस्ताज्जन्मगौरवात् ॥१९॥
19. sthite pretasya pautre ca bhāryāyāñca pitaryapi ,
pautra eva dhanārhaḥ syādadhastājjanmagauravāt.
pautra eva dhanārhaḥ syādadhastājjanmagauravāt.
19.
sthite pretasya pautre ca bhāryāyām ca pitari api
pautra eva dhana-arhaḥ syāt adhastāt janma-gauravāt
pautra eva dhana-arhaḥ syāt adhastāt janma-gauravāt
19.
pretasya pautre ca bhāryāyām pitari api ca sthite
pautraḥ eva janma-gauravāt adhastāt dhana-arhaḥ syāt
pautraḥ eva janma-gauravāt adhastāt dhana-arhaḥ syāt
19. Even while the grandson, the wife, and the father of the deceased are present, the grandson alone is entitled to the wealth, by virtue of the superiority of his birth over those situated below him.
अपुत्रस्य स्थिते ताते सोदरे च पितामहे ।
जन्मतः सन्निकर्षेण पितैवाऽस्य धनं हरेत् ॥२०॥
जन्मतः सन्निकर्षेण पितैवाऽस्य धनं हरेत् ॥२०॥
20. aputrasya sthite tāte sodare ca pitāmahe ,
janmataḥ sannikarṣeṇa pitaivā'sya dhanaṁ haret.
janmataḥ sannikarṣeṇa pitaivā'sya dhanaṁ haret.
20.
aputrasస్య sthite tāte sodare ca pitāmahe
janmataḥ sannikarṣeṇa pitā eva asya dhanam haret
janmataḥ sannikarṣeṇa pitā eva asya dhanam haret
20.
taate aputrasya sodare pitāmahe ca sthite,
janmataḥ sannikarṣeṇa pitā eva asya dhanam haret
janmataḥ sannikarṣeṇa pitā eva asya dhanam haret
20. When a sonless man dies, and if his father and his paternal uncle are alive, the father alone should take his wealth by virtue of his closer proximity through birth.
विद्यमानासु कन्यासु सन्निकृष्टास्वपि प्रिये ।
मृतस्य पौत्रो धनभाक् यतो मुख्यतरः पुमान् ॥२१॥
मृतस्य पौत्रो धनभाक् यतो मुख्यतरः पुमान् ॥२१॥
21. vidyamānāsu kanyāsu sannikṛṣṭāsvapi priye ,
mṛtasya pautro dhanabhāk yato mukhyataraḥ pumān.
mṛtasya pautro dhanabhāk yato mukhyataraḥ pumān.
21.
vidyamānāsu kanyāsu sannikṛṣṭāsu api priye
mṛtasya pautraḥ dhanabhāk yataḥ mukhyataraḥ pumān
mṛtasya pautraḥ dhanabhāk yataḥ mukhyataraḥ pumān
21.
priye! vidyamānāsu sannikṛṣṭāsu kanyāsu api,
mṛtasya pautraḥ dhanabhāk,
yataḥ pumān mukhyataraḥ
mṛtasya pautraḥ dhanabhāk,
yataḥ pumān mukhyataraḥ
21. O dear one, even when daughters are present, close by though they may be, the grandson of the deceased person takes the wealth, because a male is more principal.
धनं मृतेन पुत्रेण पौत्रं याति पितामहात् ।
अतोऽत्र गीयते लोकैः पुत्ररूपः स्वयं पिता ॥२२॥
अतोऽत्र गीयते लोकैः पुत्ररूपः स्वयं पिता ॥२२॥
22. dhanaṁ mṛtena putreṇa pautraṁ yāti pitāmahāt ,
ato'tra gīyate lokaiḥ putrarūpaḥ svayaṁ pitā.
ato'tra gīyate lokaiḥ putrarūpaḥ svayaṁ pitā.
22.
dhanaṃ mṛtena putreṇa pautraṃ yāti pitāmahāt
ataḥ atra gīyate lokaiḥ putra-rūpaḥ svayam pitā
ataḥ atra gīyate lokaiḥ putra-rūpaḥ svayam pitā
22.
mṛtena putreṇa pautraṃ dhanaṃ pitāmahāt yāti
ataḥ atra lokaiḥ gīyate svayam pitā putra-rūpaḥ
ataḥ atra lokaiḥ gīyate svayam pitā putra-rūpaḥ
22. When a son has died, his wealth goes from the grandfather to the grandson. Therefore, people here sing that the father himself becomes the son.
औद्वाहिकेऽपि सम्बन्धे ब्राह्मी भार्या वरीयसी ।
अपुत्रस्य हरेद्रिक्थं पत्युर्देहार्धहारिणी ॥२३॥
अपुत्रस्य हरेद्रिक्थं पत्युर्देहार्धहारिणी ॥२३॥
23. audvāhike'pi sambandhe brāhmī bhāryā varīyasī ,
aputrasya haredrikthaṁ patyurdehārdhahāriṇī.
aputrasya haredrikthaṁ patyurdehārdhahāriṇī.
23.
audvāhike api sambandhe brāhmī bhāryā varīyasī
aputrasya haret riktham patyuḥ deha-ardha-hāriṇī
aputrasya haret riktham patyuḥ deha-ardha-hāriṇī
23.
audvāhike api sambandhe brāhmī bhāryā varīyasī
aputrasya riktham haret patyuḥ deha-ardha-hāriṇī
aputrasya riktham haret patyuḥ deha-ardha-hāriṇī
23. Even among marital connections, the wife married through the brāhmī rite is superior. She takes the wealth of a sonless husband, being the taker of half his body.
पतिपुत्रविहीना तु सम्प्राप्य स्वामिनो धनम् ।
नैव दातुं न विक्रेतुं समर्था स्वधनं विना ॥२४॥
नैव दातुं न विक्रेतुं समर्था स्वधनं विना ॥२४॥
24. patiputravihīnā tu samprāpya svāmino dhanam ,
naiva dātuṁ na vikretuṁ samarthā svadhanaṁ vinā.
naiva dātuṁ na vikretuṁ samarthā svadhanaṁ vinā.
24.
pati-putra-vihīnā tu samprāpya svāmino dhanam na
eva dātum na vikretum samarthā sva-dhanam vinā
eva dātum na vikretum samarthā sva-dhanam vinā
24.
tu pati-putra-vihīnā svāminaḥ dhanam samprāpya
sva-dhanam vinā dātum na vikretum na samarthā
sva-dhanam vinā dātum na vikretum na samarthā
24. However, a woman who is devoid of a husband and a son, having obtained the wealth of her master, is not capable of giving it away or selling it, except for her own separate property.
पितृभिः श्वशुरैर्वापि दत्तं यद्धर्मसम्मतम् ।
स्वकृत्योपार्जितं यच्च स्त्रीधनं तत् प्रकीर्तितम् ॥२५॥
स्वकृत्योपार्जितं यच्च स्त्रीधनं तत् प्रकीर्तितम् ॥२५॥
25. pitṛbhiḥ śvaśurairvāpi dattaṁ yaddharmasammatam ,
svakṛtyopārjitaṁ yacca strīdhanaṁ tat prakīrtitam.
svakṛtyopārjitaṁ yacca strīdhanaṁ tat prakīrtitam.
25.
pitṛbhiḥ śvaśuraiḥ vā api dattam yat dharma-sammatam
sva-kṛtya-upārjitam yat ca strī-dhanam tat prakīrtitam
sva-kṛtya-upārjitam yat ca strī-dhanam tat prakīrtitam
25.
pitṛbhiḥ śvaśuraiḥ vā api dattam yat dharma-sammatam
sva-kṛtya-upārjitam yat ca tat strī-dhanam prakīrtitam
sva-kṛtya-upārjitam yat ca tat strī-dhanam prakīrtitam
25. Whatever is given by parents or fathers-in-law, in accordance with dharma, and whatever is earned through one's own labor - that is declared to be a woman's separate property (strī-dhana).
तस्यां मृतायां रिक्थं तत् पुनः स्वामिपदं व्रजेत् ।
तदासन्नतरो रिक्थमध ऊर्ध्वक्रमाधरेत् ॥२६॥
तदासन्नतरो रिक्थमध ऊर्ध्वक्रमाधरेत् ॥२६॥
26. tasyāṁ mṛtāyāṁ rikthaṁ tat punaḥ svāmipadaṁ vrajet ,
tadāsannataro rikthamadha ūrdhvakramādharet.
tadāsannataro rikthamadha ūrdhvakramādharet.
26.
tasyām mṛtāyām riktham tat punaḥ svāmipadam vrajet
tadāsannatarāḥ riktham adhaḥ ūrdhvakramād haret
tadāsannatarāḥ riktham adhaḥ ūrdhvakramād haret
26.
tasyām mṛtāyām tat riktham punaḥ svāmipadam vrajet
āsannatarāḥ tu adhaḥ ūrdhvakramāt riktham haret
āsannatarāḥ tu adhaḥ ūrdhvakramāt riktham haret
26. When she has died, that wealth should return to the domain of her husband. Those who are closer should take the wealth in descending and ascending order.
मृते पत्यौ स्वधर्मेण पतिबन्धुवशे स्थिता ।
तदभावे पितृबन्धोस्तिष्ठन्ती दायमर्हति ॥२७॥
तदभावे पितृबन्धोस्तिष्ठन्ती दायमर्हति ॥२७॥
27. mṛte patyau svadharmeṇa patibandhuvaśe sthitā ,
tadabhāve pitṛbandhostiṣṭhantī dāyamarhati.
tadabhāve pitṛbandhostiṣṭhantī dāyamarhati.
27.
mṛte patyau svadharmeṇa patibandhuvaśe sthitā
tadabhāve pitṛbandhuḥ tiṣṭhantī dāyam arhati
tadabhāve pitṛbandhuḥ tiṣṭhantī dāyam arhati
27.
patyau mṛte svadharmeṇa patibandhuvaśe sthitā
tadabhāve tiṣṭhantī pitṛbandhuḥ dāyam arhati
tadabhāve tiṣṭhantī pitṛbandhuḥ dāyam arhati
27. When her husband has died, abiding by her proper duty and remaining under the control of her husband's relatives, in the absence of them, a female relative on the father's side who is present is entitled to the inheritance.
शङ्कितव्यभिचाराऽपि न पत्युर्दायभागिनी ।
लभते जीवनं मात्रं भर्तुर्विभवहारिणः ॥२८॥
लभते जीवनं मात्रं भर्तुर्विभवहारिणः ॥२८॥
28. śaṅkitavyabhicārā'pi na patyurdāyabhāginī ,
labhate jīvanaṁ mātraṁ bharturvibhavahāriṇaḥ.
labhate jīvanaṁ mātraṁ bharturvibhavahāriṇaḥ.
28.
śaṅkitavyabhicārā api na patyur dāyabhāginī
labhate jīvanaṃ mātraṃ bhartur vibhavahāriṇaḥ
labhate jīvanaṃ mātraṃ bhartur vibhavahāriṇaḥ
28.
śaṅkitavyabhicārā api patyuḥ dāyabhāginī na (bhavati),
vibhavahāriṇaḥ bhartuḥ jīvanaṃ mātraṃ labhate
vibhavahāriṇaḥ bhartuḥ jīvanaṃ mātraṃ labhate
28. Even a wife under suspicion of infidelity is not a sharer in the heritage of her husband, but she receives mere maintenance from the husband who takes away her wealth.
बह्व्यश्चेद्वनितास्तस्य स्वर्यातुर्धर्मतत्पराः ।
भजेरन् स्वामिनो वित्तं समांशेन शुचिस्मिते ॥२९॥
भजेरन् स्वामिनो वित्तं समांशेन शुचिस्मिते ॥२९॥
29. bahvyaścedvanitāstasya svaryāturdharmatatparāḥ ,
bhajeran svāmino vittaṁ samāṁśena śucismite.
bhajeran svāmino vittaṁ samāṁśena śucismite.
29.
bahvyaś ced vanitās tasya svaryātur dharmatatparāḥ
bhajeran svāmino vittaṃ samāṃśena śucismite
bhajeran svāmino vittaṃ samāṃśena śucismite
29.
śucismite,
ced tasya svaryātuḥ dharmatatparāḥ vanitāḥ bahvyaḥ syuḥ,
(tāḥ) samāṃśena svāminaḥ vittaṃ bhajeran
ced tasya svaryātuḥ dharmatatparāḥ vanitāḥ bahvyaḥ syuḥ,
(tāḥ) samāṃśena svāminaḥ vittaṃ bhajeran
29. O woman of fair smiles, if that husband who has departed to heaven has many wives devoted to righteousness, they should share the wealth of their master in equal portions.
पत्युर्धनहरायाश्च मृतौ भर्तृसुतास्थितौ ।
पुनः स्वामिपदं गत्वा धनं दुहितरं व्रजेत् ॥३०॥
पुनः स्वामिपदं गत्वा धनं दुहितरं व्रजेत् ॥३०॥
30. patyurdhanaharāyāśca mṛtau bhartṛsutāsthitau ,
punaḥ svāmipadaṁ gatvā dhanaṁ duhitaraṁ vrajet.
punaḥ svāmipadaṁ gatvā dhanaṁ duhitaraṁ vrajet.
30.
patyur dhana-harāyāś ca mṛtau bhartṛ-sutā sthitau
punaḥ svāmi-padam gatvā dhanam duhitaram vrajet
punaḥ svāmi-padam gatvā dhanam duhitaram vrajet
30.
dhana-harāyāḥ patyuḥ ca bhartṛ-sutā mṛtau sthitau
punaḥ svāmi-padam gatvā dhanam duhitaram vrajet
punaḥ svāmi-padam gatvā dhanam duhitaram vrajet
30. And when the husband of that wealth-taking woman and their son are both dead, the wealth returns to the master's place and goes to the daughter.
एवं स्थितायां कन्यायां रिक्थं पुत्रवधूगतम् ।
तन्मृतौ स्वामिनं प्राप्य श्वशुरात्तत्सुतामियात् ॥३१॥
तन्मृतौ स्वामिनं प्राप्य श्वशुरात्तत्सुतामियात् ॥३१॥
31. evaṁ sthitāyāṁ kanyāyāṁ rikthaṁ putravadhūgatam ,
tanmṛtau svāminaṁ prāpya śvaśurāttatsutāmiyāt.
tanmṛtau svāminaṁ prāpya śvaśurāttatsutāmiyāt.
31.
evam sthitāyām kanyāyām riktham putra-vadhū-gatam
tat-mṛtau svāminam prāpya śvaśurāt tat-sutām iyāt
tat-mṛtau svāminam prāpya śvaśurāt tat-sutām iyāt
31.
kanyāyām evam sthitāyām riktham putra-vadhū-gatam (sat),
tat-mṛtau svāminam prāpya śvaśurāt tat-sutām iyāt
tat-mṛtau svāminam prāpya śvaśurāt tat-sutām iyāt
31. When a maiden is situated thus, her heritage having gone to the daughter-in-law, upon the death of the latter, having reached the master, it should go from the father-in-law to his son's daughter.
तथा पितामहे सत्त्वे वित्तं मातृगतं शिवे ।
तस्यां मृतायां पुत्रेण भर्त्रा श्वशुरगम्भवेत् ॥३२॥
तस्यां मृतायां पुत्रेण भर्त्रा श्वशुरगम्भवेत् ॥३२॥
32. tathā pitāmahe sattve vittaṁ mātṛgataṁ śive ,
tasyāṁ mṛtāyāṁ putreṇa bhartrā śvaśuragambhavet.
tasyāṁ mṛtāyāṁ putreṇa bhartrā śvaśuragambhavet.
32.
tathā pitāmahe sattve vittaṃ mātṛgataṃ śive
tasyāṃ mṛtāyāṃ putreṇa bhartrā śvaśuragambhavet
tasyāṃ mṛtāyāṃ putreṇa bhartrā śvaśuragambhavet
32.
śive pitāmahe sattve tathā mātṛgataṃ vittaṃ
tasyāṃ mṛtāyāṃ putreṇa bhartrā śvaśuragambhavet
tasyāṃ mṛtāyāṃ putreṇa bhartrā śvaśuragambhavet
32. O auspicious one, when the paternal grandfather is living, the property belonging to the mother, upon her death, goes to the son, the husband, or the father-in-law.
मृतस्योर्ध्वगतं वित्तं यथा प्राप्नोति तत्पिता ।
जनन्यपि तथाऽप्नोति पतिहीना भवेद्यदि ॥३३॥
जनन्यपि तथाऽप्नोति पतिहीना भवेद्यदि ॥३३॥
33. mṛtasyordhvagataṁ vittaṁ yathā prāpnoti tatpitā ,
jananyapi tathā'pnoti patihīnā bhavedyadi.
jananyapi tathā'pnoti patihīnā bhavedyadi.
33.
mṛtasyordhvagataṃ vittaṃ yathā prāpnoti tatpitā
jananyapi tathā-āpnoti patihīnā bhavedyadi
jananyapi tathā-āpnoti patihīnā bhavedyadi
33.
yathā tatpitā mṛtasya ūrdhvagataṃ vittaṃ prāpnoti,
tathā jananyapi āpnoti yadi patihīnā bhavet
tathā jananyapi āpnoti yadi patihīnā bhavet
33. Just as the father obtains the property of a deceased person that goes upwards, so too the mother obtains it if she is devoid of a husband.
अतः सत्यां जनन्यां तु विमाता न धनं हरेत् ।
मृतौ जनन्यास्तं प्राप्य पित्रा गच्चेद्विमातरम् ॥३४॥
मृतौ जनन्यास्तं प्राप्य पित्रा गच्चेद्विमातरम् ॥३४॥
34. ataḥ satyāṁ jananyāṁ tu vimātā na dhanaṁ haret ,
mṛtau jananyāstaṁ prāpya pitrā gaccedvimātaram.
mṛtau jananyāstaṁ prāpya pitrā gaccedvimātaram.
34.
ataḥ satyām jananyām tu vimātā na dhanam haret
mṛtau jananyāḥ tam prāpya pitrā gaccet vimātaram
mṛtau jananyāḥ tam prāpya pitrā gaccet vimātaram
34.
tu satyām jananyām ataḥ vimātā dhanam na haret
mṛtau jananyāḥ tam pitrā prāpya vimātaram gaccet
mṛtau jananyāḥ tam pitrā prāpya vimātaram gaccet
34. Therefore, while the natural mother is living, a stepmother should not take the wealth. Upon the death of the mother, having reached the father, that wealth should go to the stepmother.
अधस्तनानां विरहाद्यथा रिक्थं न यात्यधः ।
येनैवाऽधस्तनं प्राप्तं तेनैवोर्ध्वं तदा व्रजेत् ॥३५॥
येनैवाऽधस्तनं प्राप्तं तेनैवोर्ध्वं तदा व्रजेत् ॥३५॥
35. adhastanānāṁ virahādyathā rikthaṁ na yātyadhaḥ ,
yenaivā'dhastanaṁ prāptaṁ tenaivordhvaṁ tadā vrajet.
yenaivā'dhastanaṁ prāptaṁ tenaivordhvaṁ tadā vrajet.
35.
adhastanānām virahāt yathā riktham na yāti adhas yena
eva adhastanam prāptam tena eva ūrdhvam tadā vrajet
eva adhastanam prāptam tena eva ūrdhvam tadā vrajet
35.
yathā adhastanānām virahāt riktham adhas na yāti
tena eva yena adhastanam prāptam tadā ūrdhvam vrajet
tena eva yena adhastanam prāptam tadā ūrdhvam vrajet
35. Just as the heritage does not go downwards due to the absence of those who are below, so too, by the very means through which the lower level was reached, it should then proceed upwards.
अतः स्थितौ पितृव्यस्य धनं स्वसृगतञ्च सत् ।
पत्यौ स्थितेऽनपत्याया मृतौ पितृव्यमाश्रयेत् ॥३६॥
पत्यौ स्थितेऽनपत्याया मृतौ पितृव्यमाश्रयेत् ॥३६॥
36. ataḥ sthitau pitṛvyasya dhanaṁ svasṛgatañca sat ,
patyau sthite'napatyāyā mṛtau pitṛvyamāśrayet.
patyau sthite'napatyāyā mṛtau pitṛvyamāśrayet.
36.
ataḥ sthitau pitṛvyasya dhanaṃ svasṛgatam ca sat
patyau sthite anapatyāyāḥ mṛtau pitṛvyam āśrayet
patyau sthite anapatyāyāḥ mṛtau pitṛvyam āśrayet
36.
patyau anapatyāyāḥ mṛtau sthite ataḥ svasṛgatam
ca sat pitṛvyasya dhanaṃ pitṛvyam āśrayet
ca sat pitṛvyasya dhanaṃ pitṛvyam āśrayet
36. When a childless woman's husband has passed away, the property that would have gone to his sister should therefore go to the paternal uncle.
ऊर्ध्वाद्वित्तमधः प्राप्य पुमांसमवलम्बते ।
अतः सत्यां सोदरायां वैमात्रेयो धनं हरेत् ॥३७॥
अतः सत्यां सोदरायां वैमात्रेयो धनं हरेत् ॥३७॥
37. ūrdhvādvittamadhaḥ prāpya pumāṁsamavalambate ,
ataḥ satyāṁ sodarāyāṁ vaimātreyo dhanaṁ haret.
ataḥ satyāṁ sodarāyāṁ vaimātreyo dhanaṁ haret.
37.
ūrdhva adhaḥ vittam prāpya pumāṃsam avalambate
ataḥ satyām sodarāyām vai mātreyaḥ dhanam haret
ataḥ satyām sodarāyām vai mātreyaḥ dhanam haret
37.
ūrdhvaḥ adhaḥ vittam prāpya pumāṃsam avalambate
ataḥ sodarāyām satyām vai mātreyaḥ dhanam haret
ataḥ sodarāyām satyām vai mātreyaḥ dhanam haret
37. Obtaining wealth from both above and below, one relies upon a male heir; therefore, if a full sister exists, a half-brother by a different mother takes the wealth.
स्थितायां सोदरायाञ्च विमातुः पुत्रसन्ततौ ।
वैमात्रेयगतं वित्तं वैमात्रेयान्वयो भजेत् ॥३८॥
वैमात्रेयगतं वित्तं वैमात्रेयान्वयो भजेत् ॥३८॥
38. sthitāyāṁ sodarāyāñca vimātuḥ putrasantatau ,
vaimātreyagataṁ vittaṁ vaimātreyānvayo bhajet.
vaimātreyagataṁ vittaṁ vaimātreyānvayo bhajet.
38.
sthitāyām sodarāyām ca vimātuḥ putrasantatau
vaimātreyagataṃ vittaṃ vaimātreyānvayo bhajet
vaimātreyagataṃ vittaṃ vaimātreyānvayo bhajet
38.
sthitāyām sodarāyām ca vimātuḥ putra-santatau
vaimātreyagataṃ vittaṃ vaimātreyānvayo bhajet
vaimātreyagataṃ vittaṃ vaimātreyānvayo bhajet
38. When a full sister exists alongside the offspring of a stepmother, the lineage of the stepmother's son should inherit the wealth belonging to the half-brother.
मृतस्य सोदरो भ्राता वैमात्रेयस्तथा शिवे ।
धनं पितृगतत्वेन विभजेतां समांशिनौ ॥३९॥
धनं पितृगतत्वेन विभजेतां समांशिनौ ॥३९॥
39. mṛtasya sodaro bhrātā vaimātreyastathā śive ,
dhanaṁ pitṛgatatvena vibhajetāṁ samāṁśinau.
dhanaṁ pitṛgatatvena vibhajetāṁ samāṁśinau.
39.
mṛtasya sodaro bhrātā vaimāreyas tathā śive
dhanaṃ pitṛgatatvena vibhajetāṃ samāṃśinau
dhanaṃ pitṛgatatvena vibhajetāṃ samāṃśinau
39.
śive mṛtasya sodaraḥ bhrātā tathā vaimātreyaḥ
samāṃśinau pitṛ-gatatvena dhanaṃ vibhajetām
samāṃśinau pitṛ-gatatvena dhanaṃ vibhajetām
39. O Śiva, the full brother of the deceased and the half-brother, being equal sharers, should divide the wealth on the basis of its relation to the father.
कन्यायां जीवितायाञ्च तदपत्यं न दायभाक् ।
यत्र यद्बाधितं वित्तं तन्मृतावपरं व्रजेत् ॥४०॥
यत्र यद्बाधितं वित्तं तन्मृतावपरं व्रजेत् ॥४०॥
40. kanyāyāṁ jīvitāyāñca tadapatyaṁ na dāyabhāk ,
yatra yadbādhitaṁ vittaṁ tanmṛtāvaparaṁ vrajet.
yatra yadbādhitaṁ vittaṁ tanmṛtāvaparaṁ vrajet.
40.
kanyāyām jīvitāyām ca tat-apatyam na dāya-bhāk
yatra yat-bādhitam vittam tat-mṛtāya aparam vrajet
yatra yat-bādhitam vittam tat-mṛtāya aparam vrajet
40.
kanyāyām jīvitāyām ca tat apatyam na dāya-bhāk,
yatra yat bādhitam vittam tat mṛtāya aparam vrajet
yatra yat bādhitam vittam tat mṛtāya aparam vrajet
40. When the daughter is alive, her offspring does not take the inheritance. Where wealth is impeded, that wealth should go to another deceased person's relative.
विभजेयुर्दुहितरः पुत्राभावे पितुर्वसु ।
उद्वाहयन्त्योऽनूढां तु पितुः साधारणैर्धनैः ॥४१॥
उद्वाहयन्त्योऽनूढां तु पितुः साधारणैर्धनैः ॥४१॥
41. vibhajeyurduhitaraḥ putrābhāve piturvasu ,
udvāhayantyo'nūḍhāṁ tu pituḥ sādhāraṇairdhanaiḥ.
udvāhayantyo'nūḍhāṁ tu pituḥ sādhāraṇairdhanaiḥ.
41.
vibhajeyuḥ duhitaraḥ putra-abhāve pituḥ vasu
udvāhayantyaḥ anūḍhām tu pituḥ sādhāranaiḥ dhanaiḥ
udvāhayantyaḥ anūḍhām tu pituḥ sādhāranaiḥ dhanaiḥ
41.
putra-abhāve duhitaraḥ pituḥ vasu vibhajeyuḥ,
tu udvāhayantyaḥ anūḍhām pituḥ sādhāraṇaiḥ dhanaiḥ
tu udvāhayantyaḥ anūḍhām pituḥ sādhāraṇaiḥ dhanaiḥ
41. In the absence of sons, daughters should divide the father's wealth, and those who are married should provide for the unmarried sister using the father's common wealth.
असन्तत्या मृतायाश्च स्त्रीधनं स्वामिनं भजेत् ।
अन्यत्तु द्रविणं यस्मादाप्तं तत्पदमाश्रयेत् ॥४२॥
अन्यत्तु द्रविणं यस्मादाप्तं तत्पदमाश्रयेत् ॥४२॥
42. asantatyā mṛtāyāśca strīdhanaṁ svāminaṁ bhajet ,
anyattu draviṇaṁ yasmādāptaṁ tatpadamāśrayet.
anyattu draviṇaṁ yasmādāptaṁ tatpadamāśrayet.
42.
asantatyā mṛtāyāḥ ca strīdhanam svāminam bhajet
anyat tu dravִיṇam yasmāt āptam tat padam āśrayet
anyat tu dravִיṇam yasmāt āptam tat padam āśrayet
42.
asantatyā mṛtāyāḥ ca strīdhanam svāminam bhajet
anyat tu yasmāt āptam dravīṇam tat padam āśrayet
anyat tu yasmāt āptam dravīṇam tat padam āśrayet
42. When a woman dies without descendants, her husband should receive her strīdhana, and any other wealth should go to that relative from whom it was originally obtained.
प्रेतलब्धधनैर्नारी विदध्यादात्मपोषणम् ।
पुण्यन्तु तदुपस्वत्वैर्न शक्ता दानविक्रये ॥४३॥
पुण्यन्तु तदुपस्वत्वैर्न शक्ता दानविक्रये ॥४३॥
43. pretalabdhadhanairnārī vidadhyādātmapoṣaṇam ,
puṇyantu tadupasvatvairna śaktā dānavikraye.
puṇyantu tadupasvatvairna śaktā dānavikraye.
43.
preta labdha dhanaiḥ nārī vidadhyāt ātma poṣaṇam
puṇyam tu tat upasvatvaiḥ na śaktā dāna vikraye
puṇyam tu tat upasvatvaiḥ na śaktā dāna vikraye
43.
nārī preta-labdha-dhanaiḥ ātma-poṣaṇam vidadhyāt
tu puṇyat upasvatvaiḥ dāna-vikraye na śaktā
tu puṇyat upasvatvaiḥ dāna-vikraye na śaktā
43. A woman should provide for her own maintenance using wealth acquired from the deceased, but by reason of her spiritual merit and limited ownership rights, she has no power to give it away or sell it.
पितामहस्नुषायाञ्च सत्यां तातविमातरि ।
पितामहगतं रिक्थं तत्पुत्रेण स्नुषां व्रजेत् ॥४४॥
पितामहगतं रिक्थं तत्पुत्रेण स्नुषां व्रजेत् ॥४४॥
44. pitāmahasnuṣāyāñca satyāṁ tātavimātari ,
pitāmahagataṁ rikthaṁ tatputreṇa snuṣāṁ vrajet.
pitāmahagataṁ rikthaṁ tatputreṇa snuṣāṁ vrajet.
44.
pitāmahasnuṣāyām ca satyām tātavimātari |
pitāmahagatam riktham tatputreṇa snuṣām vrajet
pitāmahagatam riktham tatputreṇa snuṣām vrajet
44.
satyām pitāmahasnuṣāyām tātavimātari ca
pitāmahagatam riktham tatputreṇa snuṣām vrajet
pitāmahagatam riktham tatputreṇa snuṣām vrajet
44. When the paternal grandmother or the stepmother of the father is present, the wealth belonging to the grandfather should go to the daughter-in-law through his son.
पितामहे पितृव्ये च तथा भ्रातरि जीवति ।
अधोभवानां मुख्यत्वात् भ्रातैव धनभाग् भवेत् ॥४५॥
अधोभवानां मुख्यत्वात् भ्रातैव धनभाग् भवेत् ॥४५॥
45. pitāmahe pitṛvye ca tathā bhrātari jīvati ,
adhobhavānāṁ mukhyatvāt bhrātaiva dhanabhāg bhavet.
adhobhavānāṁ mukhyatvāt bhrātaiva dhanabhāg bhavet.
45.
pitāmahe pitṛvye ca tathā bhrātari jīvati |
adhobhavānām mukhyatvāt bhrātaiva dhanabhāk bhavet
adhobhavānām mukhyatvāt bhrātaiva dhanabhāk bhavet
45.
pitāmahe pitṛvye ca tathā bhrātari jīvati
adhobhavānām mukhyatvāt bhrātā eva dhanabhāk bhavet
adhobhavānām mukhyatvāt bhrātā eva dhanabhāk bhavet
45. When the paternal grandfather, the paternal uncle, and also the brother are alive, the brother alone should receive the wealth because of the primary status of those born below.
पितृव्यात् सन्निकर्षेऽत्र तुल्यौ भ्रातृपितामहौ ।
धनं पितृपदं गत्वा प्रयातुर्भ्रातरं भजेत् ॥४६॥
धनं पितृपदं गत्वा प्रयातुर्भ्रातरं भजेत् ॥४६॥
46. pitṛvyāt sannikarṣe'tra tulyau bhrātṛpitāmahau ,
dhanaṁ pitṛpadaṁ gatvā prayāturbhrātaraṁ bhajet.
dhanaṁ pitṛpadaṁ gatvā prayāturbhrātaraṁ bhajet.
46.
pitṛvyāt sannikarṣe atra tulyau bhrātṛpitāmahau
dhanaṃ pitṛpadaṃ gatvā prayātuḥ bhrātaram bhajet
dhanaṃ pitṛpadaṃ gatvā prayātuḥ bhrātaram bhajet
46.
atra pitṛvyāt sannikarṣe tulyau bhrātṛ-pitāmahau
dhanaṃ pitṛ-padaṃ gatvā prayātuḥ bhrātaram bhajet
dhanaṃ pitṛ-padaṃ gatvā prayātuḥ bhrātaram bhajet
46. Here, in terms of closeness compared to the paternal uncle, the brother and the paternal grandfather are equal, so the wealth, having reached the father's position, should go to the brother of the deceased.
स्थितेऽप्यपत्ये दुहितुः प्रेतस्य पितरि स्थिते ।
दुहित्रपत्यं धनभाग् धनं यस्मादधोमुखम् ॥४७॥
दुहित्रपत्यं धनभाग् धनं यस्मादधोमुखम् ॥४७॥
47. sthite'pyapatye duhituḥ pretasya pitari sthite ,
duhitrapatyaṁ dhanabhāg dhanaṁ yasmādadhomukham.
duhitrapatyaṁ dhanabhāg dhanaṁ yasmādadhomukham.
47.
sthite api apatye duhituḥ pretasya pitari sthite
duhritrapatyaṃ dhanabhāk dhanaṃ yasmāt adhomukham
duhritrapatyaṃ dhanabhāk dhanaṃ yasmāt adhomukham
47.
pretasya pitari sthite api duhituḥ apatye sthite duhitr-apatyaṃ dhanabhāk,
yasmāt dhanaṃ adhomukham
yasmāt dhanaṃ adhomukham
47. Even when the offspring of a daughter exists, if the father of the deceased is present, the daughter's offspring does not receive the wealth, because the wealth is directed downwards.
स्वःप्रयातुः स्थिते ताते तथा मातरि कालिके ।
पुंसो मुख्यतरत्वेन धनहारी भवेत् पिता ॥४८॥
पुंसो मुख्यतरत्वेन धनहारी भवेत् पिता ॥४८॥
48. svaḥprayātuḥ sthite tāte tathā mātari kālike ,
puṁso mukhyataratvena dhanahārī bhavet pitā.
puṁso mukhyataratvena dhanahārī bhavet pitā.
48.
svaḥprayātuḥ sthite tāte tathā mātari kālike
puṃsaḥ mukhyataratvena dhanahārī bhavet pitā
puṃsaḥ mukhyataratvena dhanahārī bhavet pitā
48.
svaḥprayātuḥ tāte tathā kālike mātari ca sthite
puṃsaḥ mukhyataratvena pitā dhanahārī bhavet
puṃsaḥ mukhyataratvena pitā dhanahārī bhavet
48. When the father of the deceased and also the mother, being of the same family, are present, the father should take the wealth because of the primary status of the male line.
स्थितः स्वपितृसापिण्डो वर्तमानेऽपि मातुले ।
प्रेतस्य धनहारी स्यात् पितुः सम्बन्धगौरवात् ॥४९॥
प्रेतस्य धनहारी स्यात् पितुः सम्बन्धगौरवात् ॥४९॥
49. sthitaḥ svapitṛsāpiṇḍo vartamāne'pi mātule ,
pretasya dhanahārī syāt pituḥ sambandhagauravāt.
pretasya dhanahārī syāt pituḥ sambandhagauravāt.
49.
sthitaḥ svapitṛsāpiṇḍaḥ vartamānaḥ api mātule
pretasya dhanahārī syāt pituḥ sambandhagauravāt
pretasya dhanahārī syāt pituḥ sambandhagauravāt
49.
mātule api vartamāne svapitṛsāpiṇḍaḥ sthitaḥ
pituḥ sambandhagauravāt pretasya dhanahārī syāt
pituḥ sambandhagauravāt pretasya dhanahārī syāt
49. Even when the maternal uncle is present, a person who shares the same sapinda relation through his own father should receive the wealth of the deceased because of the superior weight of the paternal connection.
अधस्ताद्गमनाभावे धनमूर्ध्वभवं गतम् ।
तत्रापि पुंसां मुख्यत्वादितं पितृकुलं शिवे ।
अतोऽत्र सन्निकृष्टोऽपि मातुलो नाप्नुयाद्धनम् ॥५०॥
तत्रापि पुंसां मुख्यत्वादितं पितृकुलं शिवे ।
अतोऽत्र सन्निकृष्टोऽपि मातुलो नाप्नुयाद्धनम् ॥५०॥
50. adhastādgamanābhāve dhanamūrdhvabhavaṁ gatam ,
tatrāpi puṁsāṁ mukhyatvāditaṁ pitṛkulaṁ śive ,
ato'tra sannikṛṣṭo'pi mātulo nāpnuyāddhanam.
tatrāpi puṁsāṁ mukhyatvāditaṁ pitṛkulaṁ śive ,
ato'tra sannikṛṣṭo'pi mātulo nāpnuyāddhanam.
50.
adhastādgamanābhāve dhanamūrdhvabhavaṃ
gatam tatra api puṃsām mukhyatvāt
itam pitṛkulaṃ śive ataḥ atra
sannikṛṣṭaḥ api mātulaḥ na āpnuyāt dhanam
gatam tatra api puṃsām mukhyatvāt
itam pitṛkulaṃ śive ataḥ atra
sannikṛṣṭaḥ api mātulaḥ na āpnuyāt dhanam
50.
śive adhastād gamanābhāve dhanam
ūrdhvabhavaṃ gatam tatra api puṃsām
mukhyatvāt pitṛkulam itam ataḥ atra
sannikṛṣṭaḥ api mātulaḥ dhanam na āpnuyāt
ūrdhvabhavaṃ gatam tatra api puṃsām
mukhyatvāt pitṛkulam itam ataḥ atra
sannikṛṣṭaḥ api mātulaḥ dhanam na āpnuyāt
50. O Śivā, in the absence of downward descent, wealth goes to the higher relatives. Because males have primary status there, the wealth goes to the father's family. Therefore, even though the maternal uncle is close by, he does not obtain the wealth.
अजीवत्पितृकः पौत्रः पितृव्यैः सह पार्वति ।
पितामहस्य द्रविणात् स्वपितुर्दायमर्हति ॥५१॥
पितामहस्य द्रविणात् स्वपितुर्दायमर्हति ॥५१॥
51. ajīvatpitṛkaḥ pautraḥ pitṛvyaiḥ saha pārvati ,
pitāmahasya draviṇāt svapiturdāyamarhati.
pitāmahasya draviṇāt svapiturdāyamarhati.
51.
ajīvatpitṛkaḥ pautraḥ pitṛvyaiḥ saha pārvati
pitāmahasya dravināt svapitur dāyam arhati
pitāmahasya dravināt svapitur dāyam arhati
51.
pārvati ajīvatpitṛkaḥ pautraḥ pitṛvyaiḥ saha
pitāmahasya dravināt svapituḥ dāyam arhati
pitāmahasya dravināt svapituḥ dāyam arhati
51. O Pārvatī, a grandson whose father is deceased is entitled to the share of his own father from the grandfather's wealth, along with the paternal uncles.
भ्रातृहीना तथा पौत्री पितृव्यैः समभागिनी ।
पितामहधनं स्ॐया हरेच्चेन्मृतमातृका ॥५२॥
पितामहधनं स्ॐया हरेच्चेन्मृतमातृका ॥५२॥
52. bhrātṛhīnā tathā pautrī pitṛvyaiḥ samabhāginī ,
pitāmahadhanaṁ soṁyā hareccenmṛtamātṛkā.
pitāmahadhanaṁ soṁyā hareccenmṛtamātṛkā.
52.
bhrātṛhīnā tathā pautrī pitṛvyaiḥ samabhāginī
pitāmahadhanaṃ saumyā haret cet mṛtamātṛkā
pitāmahadhanaṃ saumyā haret cet mṛtamātṛkā
52.
bhrātṛhīnā tathā mṛtamātṛkā pautrī pitṛvyaiḥ
samabhāginī saumyā pitāmahadhanaṃ cet haret
samabhāginī saumyā pitāmahadhanaṃ cet haret
52. O gentle one (saumyā), a granddaughter (pautrī) who is devoid of a brother and whose mother is deceased, shares an equal portion of the grandfather's wealth along with the paternal uncles.
सत्यां पौत्र्याः पितामह्यां पौत्र्याः पितृष्वसर्यपि ।
वित्ते पितृगते देवि पौत्री तत्राऽधिकारिणी ॥५३॥
वित्ते पितृगते देवि पौत्री तत्राऽधिकारिणी ॥५३॥
53. satyāṁ pautryāḥ pitāmahyāṁ pautryāḥ pitṛṣvasaryapi ,
vitte pitṛgate devi pautrī tatrā'dhikāriṇī.
vitte pitṛgate devi pautrī tatrā'dhikāriṇī.
53.
satyāṃ pautryāḥ pitāmahyāṃ pautryāḥ pitṛṣvasari
api vitte pitṛgate devi pautrī tatra adhikāriṇī
api vitte pitṛgate devi pautrī tatra adhikāriṇī
53.
devi satyāṃ pitāmahyāṃ pautryāḥ pitṛṣvasari
api pitṛgate vitte pautrī tatra adhikāriṇī
api pitṛgate vitte pautrī tatra adhikāriṇī
53. O goddess (devi), when the paternal grandmother or even the granddaughter's paternal aunt is present, the granddaughter is entitled to that wealth once it has reached the father's position.
अधोगामिषु वित्तेषु पुमान् ज्यायानधस्तनः ।
ऊर्ध्वगामिधने श्रेष्ठः पुमानूर्ध्वोद्भवो भवेत् ॥५४॥
ऊर्ध्वगामिधने श्रेष्ठः पुमानूर्ध्वोद्भवो भवेत् ॥५४॥
54. adhogāmiṣu vitteṣu pumān jyāyānadhastanaḥ ,
ūrdhvagāmidhane śreṣṭhaḥ pumānūrdhvodbhavo bhavet.
ūrdhvagāmidhane śreṣṭhaḥ pumānūrdhvodbhavo bhavet.
54.
adhogāmiṣu vitteṣu pumān jyāyān adhastanaḥ
ūrdhvagāmidhane śreṣṭhaḥ pumān ūrdhvodbhavaḥ bhavet
ūrdhvagāmidhane śreṣṭhaḥ pumān ūrdhvodbhavaḥ bhavet
54.
adhogāmiṣu vitteṣu adhastanaḥ pumān jyāyān (bhavet),
ūrdhvagāmidhane śreṣṭhaḥ ūrdhvodbhavaḥ pumān bhavet
ūrdhvagāmidhane śreṣṭhaḥ ūrdhvodbhavaḥ pumān bhavet
54. When wealth flows downward, the lower-positioned male is superior, whereas when wealth flows upward, the higher-born male is the best.
अतः स्नुषायां पौत्र्याञ्च सत्यां दुहितरि प्रिये ।
प्रेतस्य विभवं हर्तुं नैव शक्नोति तत्पिता ॥५५॥
प्रेतस्य विभवं हर्तुं नैव शक्नोति तत्पिता ॥५५॥
55. ataḥ snuṣāyāṁ pautryāñca satyāṁ duhitari priye ,
pretasya vibhavaṁ hartuṁ naiva śaknoti tatpitā.
pretasya vibhavaṁ hartuṁ naiva śaknoti tatpitā.
55.
ataḥ snuṣāyām pauvryāñ ca satyāṃ duhitari priye
pretasya vibhavam hartum naiva śaknoti tatpitā
pretasya vibhavam hartum naiva śaknoti tatpitā
55.
priye,
ataḥ snuṣāyām pauvryām ca satyām duhitari (satyām api),
tatpitā pretasya vibhavam hartum naiva śaknoti
ataḥ snuṣāyām pauvryām ca satyām duhitari (satyām api),
tatpitā pretasya vibhavam hartum naiva śaknoti
55. O dear one, when a daughter-in-law, a granddaughter, or a daughter exists, her father is certainly not able to take away the wealth of the deceased person.
यदा पितृकुले न स्यान्मृतस्य धनभाजनम् ।
पूर्वोक्तविधिना रिक्थं मातामहकुलं भजेत् ॥५६॥
पूर्वोक्तविधिना रिक्थं मातामहकुलं भजेत् ॥५६॥
56. yadā pitṛkule na syānmṛtasya dhanabhājanam ,
pūrvoktavidhinā rikthaṁ mātāmahakulaṁ bhajet.
pūrvoktavidhinā rikthaṁ mātāmahakulaṁ bhajet.
56.
yadā pitṛkule na syāt mṛtasya dhanabhājanam
pūrvoktavidhinā riktham mātāmahakulam bhajet
pūrvoktavidhinā riktham mātāmahakulam bhajet
56.
yadā pitṛkule mṛtasya dhanabhājanam na syāt
pūrvoktavidhinā riktham mātāmahakulam bhajet
pūrvoktavidhinā riktham mātāmahakulam bhajet
56. When there is no recipient of the wealth of a deceased person in his own father's family, then according to the previously stated rule, the maternal grandfather's family should receive the inheritance.
मातामहगतं वित्तं मातुलैस्तत्सुतादिभिः ।
अध ऊर्ध्वक्रमेणैवं पुमांसं स्त्रियमाश्रयेत् ॥५७॥
अध ऊर्ध्वक्रमेणैवं पुमांसं स्त्रियमाश्रयेत् ॥५७॥
57. mātāmahagataṁ vittaṁ mātulaistatsutādibhiḥ ,
adha ūrdhvakrameṇaivaṁ pumāṁsaṁ striyamāśrayet.
adha ūrdhvakrameṇaivaṁ pumāṁsaṁ striyamāśrayet.
57.
mātāmahagatam vittam mātulais tatsutādibhiḥ
adhas ūrdhvakrameṇa evam pumāṁsam striyam āśrayet
adhas ūrdhvakrameṇa evam pumāṁsam striyam āśrayet
57.
mātāmahagatam vittam mātulais tatsutādibhiḥ
adhas ūrdhvakrameṇa evam pumāṁsam striyam āśrayet
adhas ūrdhvakrameṇa evam pumāṁsam striyam āśrayet
57. As for the wealth belonging to the maternal grandfather's estate, one should distribute it through maternal uncles and their sons and descendants, following the downward and upward order with regard to males and females.
ब्राह्म्यन्वये विद्यमाने पित्रोः सापिण्डने स्थिते ।
मृतस्य शैवीतनयो न पितुर्दायभाग् भवेत् ॥५८॥
मृतस्य शैवीतनयो न पितुर्दायभाग् भवेत् ॥५८॥
58. brāhmyanvaye vidyamāne pitroḥ sāpiṇḍane sthite ,
mṛtasya śaivītanayo na piturdāyabhāg bhavet.
mṛtasya śaivītanayo na piturdāyabhāg bhavet.
58.
brāhmyanvaye vidyamāne pitroḥ sāpiṇḍane sthite
mṛtasya śaivītanayo na piturdāyabhāg bhavet
mṛtasya śaivītanayo na piturdāyabhāg bhavet
58.
brāhmy anvaye pitroḥ sāpiṇḍane sthite vidyamāne
mṛtasya śaivītanayaḥ pitur dāyabhāg na bhavet
mṛtasya śaivītanayaḥ pitur dāyabhāg na bhavet
58. When the brahmin lineage or the sapinda relationship of the parents exists, the son of a śaivī wife of a deceased person should not be a sharer in his father's heritage.
शैवी पत्नी च तत्पुत्रा लभेरन् धनभागिनः ।
ग्रासमाच्चादनं भद्रे स्वःप्रयातुर्यथा धनम् ॥५९॥
ग्रासमाच्चादनं भद्रे स्वःप्रयातुर्यथा धनम् ॥५९॥
59. śaivī patnī ca tatputrā labheran dhanabhāginaḥ ,
grāsamāccādanaṁ bhadre svaḥprayāturyathā dhanam.
grāsamāccādanaṁ bhadre svaḥprayāturyathā dhanam.
59.
śaivī patnī ca tatputrā labheran dhanabhāginaḥ
grāsamāccādanaṃ bhadre svaḥprayāturyathā dhanam
grāsamāccādanaṃ bhadre svaḥprayāturyathā dhanam
59.
bhadre śaivī patnī ca tat-putrāḥ dhanabhāginaḥ labheran,
yathā svaḥ-prayātuḥ dhanam grāsam ācchādanaṃ (ca)
yathā svaḥ-prayātuḥ dhanam grāsam ācchādanaṃ (ca)
59. O auspicious one, the śaivī wife and her sons should receive shares of the wealth, just like the maintenance and clothing from the wealth of one who has departed to heaven.
शैवोद्वाहं प्रकुर्वन्तीं शैवभर्तैव पालयेत् ।
स्ॐयाञ्चेन्नाधिकारोऽस्याः पित्रादीनां धने प्रिये ॥६०॥
स्ॐयाञ्चेन्नाधिकारोऽस्याः पित्रादीनां धने प्रिये ॥६०॥
60. śaivodvāhaṁ prakurvantīṁ śaivabhartaiva pālayet ,
soṁyāñcennādhikāro'syāḥ pitrādīnāṁ dhane priye.
soṁyāñcennādhikāro'syāḥ pitrādīnāṁ dhane priye.
60.
śaivodvāhaṃ prakurvantīṃ śaivabhartaiva pālayet
saumyā cet na adhikāraḥ asyāḥ pitrādīnāṃ dhane priye
saumyā cet na adhikāraḥ asyāḥ pitrādīnāṃ dhane priye
60.
priye śaivabhartā eva śaivodvāhaṃ prakurvantīṃ
pālayet saumyā cet asyāḥ pitrādīnāṃ dhane adhikāraḥ na
pālayet saumyā cet asyāḥ pitrādīnāṃ dhane adhikāraḥ na
60. O dear one, a śaiva husband alone should maintain a woman who performs a śaiva marriage, provided she is gentle, for she has no right to the wealth of her father and other relatives.
अतः सत्कुलजां कन्यां शैवैरुद्वाहयन् पिता ।
क्रोधाद्वा लोभतो वापि स भवेल्लोकगर्हितः ॥६१॥
क्रोधाद्वा लोभतो वापि स भवेल्लोकगर्हितः ॥६१॥
61. ataḥ satkulajāṁ kanyāṁ śaivairudvāhayan pitā ,
krodhādvā lobhato vāpi sa bhavellokagarhitaḥ.
krodhādvā lobhato vāpi sa bhavellokagarhitaḥ.
61.
ataḥ satkulajāṃ kanyāṃ śaivair udvāhayan pitā
krodhāt vā lobhato vā api saḥ bhavet lokagarhitaḥ
krodhāt vā lobhato vā api saḥ bhavet lokagarhitaḥ
61.
ataḥ pitā satkulajāṃ kanyāṃ krodhāt vā lobhāt vā
api śaivaiḥ udvāhayan saḥ lokagarhitaḥ bhavet
api śaivaiḥ udvāhayan saḥ lokagarhitaḥ bhavet
61. Therefore, a father who gives a maiden born of a noble family in marriage to śaivas out of anger or greed becomes condemned by the world.
शैवीतदन्वयाभावे सोदको ब्रह्मदो नृपः ।
हरेयुः क्रमतो वित्तं मृतस्य शिवशासनात् ॥६२॥
हरेयुः क्रमतो वित्तं मृतस्य शिवशासनात् ॥६२॥
62. śaivītadanvayābhāve sodako brahmado nṛpaḥ ,
hareyuḥ kramato vittaṁ mṛtasya śivaśāsanāt.
hareyuḥ kramato vittaṁ mṛtasya śivaśāsanāt.
62.
śaivī-tad-anvaya-abhāve sodakaḥ brahma-daḥ nṛpaḥ
hareyuḥ kramataḥ vittam mṛtasya śiva-śāsanāt
hareyuḥ kramataḥ vittam mṛtasya śiva-śāsanāt
62.
śaivī-tad-anvaya-abhāve mṛtasya vittam sodakaḥ
brahma-daḥ nṛpaḥ ca kramataḥ hareyuḥ śiva-śāsanāt
brahma-daḥ nṛpaḥ ca kramataḥ hareyuḥ śiva-śāsanāt
62. In the absence of a śaivī wife and her descendants, the sodaka relatives, the brahmins who receive the gift, or the king should respectively take the wealth of the deceased, according to the ordinance of Śiva.
पिण्डदात् सप्तपुरुषाः सपिण्डाः कथिताः प्रिये ।
सोदका दशमान्ताः स्युस्ततः केवलगोत्रजाः ॥६३॥
सोदका दशमान्ताः स्युस्ततः केवलगोत्रजाः ॥६३॥
63. piṇḍadāt saptapuruṣāḥ sapiṇḍāḥ kathitāḥ priye ,
sodakā daśamāntāḥ syustataḥ kevalagotrajāḥ.
sodakā daśamāntāḥ syustataḥ kevalagotrajāḥ.
63.
piṇḍa-dāt sapta-puruṣāḥ sapiṇḍāḥ kathitāḥ priye
sodakāḥ daśa-antāḥ syuḥ tataḥ kevala-gotrajāḥ
sodakāḥ daśa-antāḥ syuḥ tataḥ kevala-gotrajāḥ
63.
priye piṇḍa-dāt sapta-puruṣāḥ sapiṇḍāḥ kathitāḥ,
sodakāḥ daśa-antāḥ syuḥ,
tataḥ kevala-gotrajāḥ (santi)
sodakāḥ daśa-antāḥ syuḥ,
tataḥ kevala-gotrajāḥ (santi)
63. O dear one, sapinda relatives are declared to extend for seven generations from the giver of the funeral cake, while sodaka relatives extend up to the tenth generation, and after them are the remote relatives connected only by lineage.
विभक्तं द्रविणं यच्च संसृष्टं स्वेच्चया तु चेत् ।
अविभक्तविधानेन भजेरंस्तद्धनं पुनः ॥६४॥
अविभक्तविधानेन भजेरंस्तद्धनं पुनः ॥६४॥
64. vibhaktaṁ draviṇaṁ yacca saṁsṛṣṭaṁ sveccayā tu cet ,
avibhaktavidhānena bhajeraṁstaddhanaṁ punaḥ.
avibhaktavidhānena bhajeraṁstaddhanaṁ punaḥ.
64.
vibhaktaṃ draviṇaṃ yat ca saṃsṛṣṭaṃ svecchayā tu
cet avibhaktabidhānena bhajeran tat dhanam punaḥ
cet avibhaktabidhānena bhajeran tat dhanam punaḥ
64.
yat ca vibhaktaṃ draviaṃ saṃsṛṣṭaṃ tu svayā icchayā
ced avibhakta-vidhānena punar bhajeran tat dhanam
ced avibhakta-vidhānena punar bhajeran tat dhanam
64. And if property that has been divided is reunited by choice, they should divide that wealth again according to the rule for undivided property.
अविभक्ते विभक्ते वा यस्य यादृग्विभागिता ।
मृतेऽपि तस्य दायादास्तादृग्विभवभागिनः ॥६५॥
मृतेऽपि तस्य दायादास्तादृग्विभवभागिनः ॥६५॥
65. avibhakte vibhakte vā yasya yādṛgvibhāgitā ,
mṛte'pi tasya dāyādāstādṛgvibhavabhāginaḥ.
mṛte'pi tasya dāyādāstādṛgvibhavabhāginaḥ.
65.
avibhakte vibhakte vā yasya yādṛk vibhāgitā
mṛte api tasya dāyādāḥ tādṛk vibhavabhāginaḥ
mṛte api tasya dāyādāḥ tādṛk vibhavabhāginaḥ
65.
yasya mṛte api avibhakte vibhakte vā yādṛg
vibhāgitā tasya dāyādās tādṛg-vibhava-bhāginaḥ
vibhāgitā tasya dāyādās tādṛg-vibhava-bhāginaḥ
65. Whatever sort of division existed for someone, whether undivided or divided, even when he has died, his heirs are sharers in wealth of that very sort.
ये यस्य धनहर्तारो भवेयुर्जीवनावधि ।
दद्युः पिण्डं त एवाऽस्य शैवभार्यासुतं विना ॥६६॥
दद्युः पिण्डं त एवाऽस्य शैवभार्यासुतं विना ॥६६॥
66. ye yasya dhanahartāro bhaveyurjīvanāvadhi ,
dadyuḥ piṇḍaṁ ta evā'sya śaivabhāryāsutaṁ vinā.
dadyuḥ piṇḍaṁ ta evā'sya śaivabhāryāsutaṁ vinā.
66.
ye yasya dhana-hartāraḥ bhaveyuḥ jīvana-avadhi
dadyuḥ piṇḍaṃ te eva asya śaiva-bhāryā-sutam vinā
dadyuḥ piṇḍaṃ te eva asya śaiva-bhāryā-sutam vinā
66.
ye yasya dhana-hartāraḥ bhaveyuḥ jīvana-avadhi te
eva asya piṇḍam dadyuḥ śaiva-bhāryā-sutam vinā
eva asya piṇḍam dadyuḥ śaiva-bhāryā-sutam vinā
66. Those who are the takers of someone's wealth during the period of life - they alone should offer the funeral cake for him, except for the son of a śaivī wife.
लोकेऽस्मिन् जन्मसम्बन्धाद् यथाऽशौचं विधीयते ।
धनभागित्वसम्बन्धात् त्रिरात्रं विहितं तथा ॥६७॥
धनभागित्वसम्बन्धात् त्रिरात्रं विहितं तथा ॥६७॥
67. loke'smin janmasambandhād yathā'śaucaṁ vidhīyate ,
dhanabhāgitvasambandhāt trirātraṁ vihitaṁ tathā.
dhanabhāgitvasambandhāt trirātraṁ vihitaṁ tathā.
67.
loke asmin janma-sambandhāt yathā aśaucam vidhīyate
dhana-bhāgitva-sambandhāt tri-rātram vihitam tathā
dhana-bhāgitva-sambandhāt tri-rātram vihitam tathā
67.
asmin loke janma-sambandhāt yathā aśaucam vidhīyate
tathā dhana-bhāgitva-sambandhāt tri-rātram vihitam
tathā dhana-bhāgitva-sambandhāt tri-rātram vihitam
67. In this world, just as impurity is prescribed based on a connection of birth, similarly a three-night period of impurity is ordained based on a connection of sharing in wealth.
पूर्णेऽशौचेऽथवाऽपूर्णे तत्कालाभ्यन्तरे श्रुते ।
श्रवणाच्चेषदिवसैर्विशुद्ध्येयुर्द्विजादयः ॥६८॥
श्रवणाच्चेषदिवसैर्विशुद्ध्येयुर्द्विजादयः ॥६८॥
68. pūrṇe'śauce'thavā'pūrṇe tatkālābhyantare śrute ,
śravaṇācceṣadivasairviśuddhyeyurdvijādayaḥ.
śravaṇācceṣadivasairviśuddhyeyurdvijādayaḥ.
68.
pūrṇe aśauce athavā apūrṇe tatkālaabhyantare śrute
śravaṇāt ca iṣadivasaiḥ viśuddhyeyuḥ dvijā-ādayaḥ
śravaṇāt ca iṣadivasaiḥ viśuddhyeyuḥ dvijā-ādayaḥ
68.
dvijādayaḥ pūrṇe aśauce athavā apūrṇe tatkālaabhyantare
śrute śravaṇācca iṣadivasair viśuddhyeyuḥ
śrute śravaṇācca iṣadivasair viśuddhyeyuḥ
68. When the period of impurity is completed or incomplete, if (the death) is heard of within that very time, or within a few days after hearing of it, the twice-born and other classes become purified.
कालातीते तु विज्ञाते खण्डेऽशौचं न विद्यते ।
पूर्णे त्रिरात्रं विहितं न चेत् संवत्सरात् परम् ॥६९॥
पूर्णे त्रिरात्रं विहितं न चेत् संवत्सरात् परम् ॥६९॥
69. kālātīte tu vijñāte khaṇḍe'śaucaṁ na vidyate ,
pūrṇe trirātraṁ vihitaṁ na cet saṁvatsarāt param.
pūrṇe trirātraṁ vihitaṁ na cet saṁvatsarāt param.
69.
kālātīte tu vijñāte khaṇḍe aśaucam na vidyate
pūrṇe trirātram vihitam na cet saṃvatsarāt param
pūrṇe trirātram vihitam na cet saṃvatsarāt param
69.
tu kālātīte vijñāte khaṇḍe aśaucam na vidyate,
pūrṇe trirātram vihitam,
cet saṃvatsarāt param na (vidyate)
pūrṇe trirātram vihitam,
cet saṃvatsarāt param na (vidyate)
69. However, when the time has passed and the news is known fragmentarily, there is no impurity. When completed, a three-night period is prescribed, provided it is not beyond a year.
वर्षातीतेऽपि चेन्मातुः पितुर्वा मरणश्रुतौ ।
त्रिरात्रमशुचिः पुत्रस्तथा भर्तुः पतिव्रता ॥७०॥
त्रिरात्रमशुचिः पुत्रस्तथा भर्तुः पतिव्रता ॥७०॥
70. varṣātīte'pi cenmātuḥ piturvā maraṇaśrutau ,
trirātramaśuciḥ putrastathā bhartuḥ pativratā.
trirātramaśuciḥ putrastathā bhartuḥ pativratā.
70.
varṣa atīte api ca ced mātuḥ pitur vā maraṇa śrutau
tri rātram aśuciḥ putraḥ tathā bhartuḥ pativratā
tri rātram aśuciḥ putraḥ tathā bhartuḥ pativratā
70.
ca ced varṣa atīte api mātuḥ pituḥ vā maraṇa śrutau
putraḥ tri rātram aśuciḥ tathā bhartuḥ pativratā (aśuciḥ)
putraḥ tri rātram aśuciḥ tathā bhartuḥ pativratā (aśuciḥ)
70. And even after a year has passed, if the death of a mother or father is heard of, a son remains impure for three nights, and similarly a devoted wife upon hearing of the death of her husband.
अशौचाभ्यन्तरे यस्मिन्नशौचान्तरमापतेत् ।
गुर्वशौचेन मर्त्यानां शुद्धिस्तत्र विधीयते ॥७१॥
गुर्वशौचेन मर्त्यानां शुद्धिस्तत्र विधीयते ॥७१॥
71. aśaucābhyantare yasminnaśaucāntaramāpatet ,
gurvaśaucena martyānāṁ śuddhistatra vidhīyate.
gurvaśaucena martyānāṁ śuddhistatra vidhīyate.
71.
aśauca abhyantare yasmin aśauca antaram āpatet
guru aśaucena martyānām śuddhiḥ tatra vidhīyate
guru aśaucena martyānām śuddhiḥ tatra vidhīyate
71.
yasmin aśauca abhyantare aśauca antaram āpatet
tatra guru aśaucena martyānām śuddhiḥ vidhīyate
tatra guru aśaucena martyānām śuddhiḥ vidhīyate
71. When within the period of impurity another period of impurity befalls someone, purification for mortals is ordained through the impurity regarding the superior person.
अशौचानां गुरुत्वञ्च कालव्यापित्वगौरवात् ।
व्याप्यव्यापकयोर्मध्ये गरीयो व्यापकं स्मृतम् ॥७२॥
व्याप्यव्यापकयोर्मध्ये गरीयो व्यापकं स्मृतम् ॥७२॥
72. aśaucānāṁ gurutvañca kālavyāpitvagauravāt ,
vyāpyavyāpakayormadhye garīyo vyāpakaṁ smṛtam.
vyāpyavyāpakayormadhye garīyo vyāpakaṁ smṛtam.
72.
aśaucānāṃ gurutvañ ca kālavyāpitvake gauravāt
vyāpyavyāpakayor madhye garīyo vyāpakaṃ smṛtam
vyāpyavyāpakayor madhye garīyo vyāpakaṃ smṛtam
72.
ca gurutvam aśaucānām kālavyāpitvake gauravāt
madhye vyāpyavyāpakayoḥ vyāpakam garīyaḥ smṛtam
madhye vyāpyavyāpakayoḥ vyāpakam garīyaḥ smṛtam
72. And the gravity of periods of impurity depends on their extent in time, and between the encompassing period and the encompassed one, the encompassing period is declared to be the weightier.
यद्यशौचान्तदिवसे पतेदपरसूतकम् ।
पूर्वाशौचेन शुद्धिः स्यादघवृद्ध्या दिनद्वयम् ॥७३॥
पूर्वाशौचेन शुद्धिः स्यादघवृद्ध्या दिनद्वयम् ॥७३॥
73. yadyaśaucāntadivase patedaparasūtakam ,
pūrvāśaucena śuddhiḥ syādaghavṛddhyā dinadvayam.
pūrvāśaucena śuddhiḥ syādaghavṛddhyā dinadvayam.
73.
yadi aśaucānta-divase pated apara-sūtakam
pūrvāśaucena śuddhiḥ syād agha-vṛddhyā dina-dvayam
pūrvāśaucena śuddhiḥ syād agha-vṛddhyā dina-dvayam
73.
yadi aśaucānta-divase apara-sūtakam patet
pūrvāśaucena śuddhiḥ syāt agha-vṛddhyā dina-dvayam
pūrvāśaucena śuddhiḥ syāt agha-vṛddhyā dina-dvayam
73. If another period of impurity happens to fall on the concluding day of a previous impurity, purification takes place through the prior impurity itself, with an increase of two days of impurity.
तावत् पितृकुलाशौचंयावन्नोद्वहनं स्त्रियाः ।
जातेपरिणये पित्रोर्मृतौ त्र्यहमुदाहृतम् ॥७४॥
जातेपरिणये पित्रोर्मृतौ त्र्यहमुदाहृतम् ॥७४॥
74. tāvat pitṛkulāśaucaṁyāvannodvahanaṁ striyāḥ ,
jātepariṇaye pitrormṛtau tryahamudāhṛtam.
jātepariṇaye pitrormṛtau tryahamudāhṛtam.
74.
tāvat pitṛkulāśaucam yāvat na udvahanam striyāḥ
jāte pariṇaye pitroḥ mṛtau tryaham udāhṛtam
jāte pariṇaye pitroḥ mṛtau tryaham udāhṛtam
74.
striyāḥ udvahanam yāvat na,
tāvat pitṛkulāśaucam,
pariṇaye jāte,
pitroḥ mṛtau tryaham udāhṛtam
tāvat pitṛkulāśaucam,
pariṇaye jāte,
pitroḥ mṛtau tryaham udāhṛtam
74. Until a woman's marriage takes place, her impurity pertains to her father's family. Once marriage has taken place, if her parents die, a three-night period of impurity is declared.
विवाहानन्तरं नारी पतिगोत्रेण गोत्रिणी ।
तथा गृहीतृगोत्रेण दत्तपुत्रस्य गोत्रिता ॥७५॥
तथा गृहीतृगोत्रेण दत्तपुत्रस्य गोत्रिता ॥७५॥
75. vivāhānantaraṁ nārī patigotreṇa gotriṇī ,
tathā gṛhītṛgotreṇa dattaputrasya gotritā.
tathā gṛhītṛgotreṇa dattaputrasya gotritā.
75.
vivāhānantaram nārī patigotreṇa gotriṇī
tathā gṛhītṛgotreṇa dattaputrasya gotritā
tathā gṛhītṛgotreṇa dattaputrasya gotritā
75.
vivāhānantaram nārī patigotreṇa gotriṇī,
tathā gṛhītṛgotreṇa dattaputrasya gotritā (bhavati)
tathā gṛhītṛgotreṇa dattaputrasya gotritā (bhavati)
75. After marriage, a woman belongs to her husband's lineage and takes his gotra. Similarly, through the gotra of the one who adopts, there is the possession of gotra for an adopted son.
सुतमादाय सम्मत्या जनन्या जनकस्य च ।
स्वगोत्रनामान्युल्लिख्य संस्कुर्यात् स्वजनैः सह ॥७६॥
स्वगोत्रनामान्युल्लिख्य संस्कुर्यात् स्वजनैः सह ॥७६॥
76. sutamādāya sammatyā jananyā janakasya ca ,
svagotranāmānyullikhya saṁskuryāt svajanaiḥ saha.
svagotranāmānyullikhya saṁskuryāt svajanaiḥ saha.
76.
sutam ādāya sammatyā jananyā janakasya ca
sva-gotra-nāmāni ullikhya saṃskuryāt svajanaiḥ saha
sva-gotra-nāmāni ullikhya saṃskuryāt svajanaiḥ saha
76.
jananyā janakasya ca sammatyā sutam ādāya
sva-gotra-nāmāni ullikhya svajanaiḥ saha saṃskuryāt
sva-gotra-nāmāni ullikhya svajanaiḥ saha saṃskuryāt
76. With the consent of both the mother and the father, taking the adopted son, and mentioning his own gotra and names, he should perform the purificatory rites along with his kinsmen.
औरसेऽपि यथा पित्रोर्धने पिण्डेऽधिकारिता ।
आदात्रोर्दत्तके तद्वद्यतोऽस्य पितरौ हि तौ ॥७७॥
आदात्रोर्दत्तके तद्वद्यतोऽस्य पितरौ हि तौ ॥७७॥
77. aurase'pi yathā pitrordhane piṇḍe'dhikāritā ,
ādātrordattake tadvadyato'sya pitarau hi tau.
ādātrordattake tadvadyato'sya pitarau hi tau.
77.
aurase api yathā pitroḥ dhane piṇḍe adhikaritā
ādātroḥ dattake tadvat yataḥ asya pitarau hi tau
ādātroḥ dattake tadvat yataḥ asya pitarau hi tau
77.
yathā aurase api pitroḥ dhane piṇḍe ca adhikaritā,
tadvat ādātroḥ dattake,
yataḥ tau hi asya pitarau
tadvat ādātroḥ dattake,
yataḥ tau hi asya pitarau
77. Just as there is eligibility regarding the wealth and the funeral cake of parents in the case of a naturally born son, similarly it is the case with the adoptive parents regarding an adopted son, because they indeed are his parents.
आपञ्चाब्दं शिशुं गृह्णन् सवर्णात् परिपालयेत् ।
पञ्चवर्षाधिको बालो दत्तको न प्रशस्यते ॥७८॥
पञ्चवर्षाधिको बालो दत्तको न प्रशस्यते ॥७८॥
78. āpañcābdaṁ śiśuṁ gṛhṇan savarṇāt paripālayet ,
pañcavarṣādhiko bālo dattako na praśasyate.
pañcavarṣādhiko bālo dattako na praśasyate.
78.
ā pañcābdaṃ śiśuṃ gṛhṇan savarṇāt paripālayet
pañca-varṣādhiko bālo dattako na praśasyate
pañca-varṣādhiko bālo dattako na praśasyate
78.
savarṇāt ā pañcābdaṃ śiśuṃ gṛhṇan paripālayet
pañca-varṣādhikaḥ bālaḥ dattakaḥ na praśasyate
pañca-varṣādhikaḥ bālaḥ dattakaḥ na praśasyate
78. One should take and rear a child up to five years of age from within the same social class. An adopted child who is older than five years is not commended.
भ्रातृपुत्रोऽपि दत्तश्चेद्गृहीतैव भवेत् पिता ।
उत्पादकः पितृव्यः स्यात् सर्वकर्मसु कालिके ॥७९॥
उत्पादकः पितृव्यः स्यात् सर्वकर्मसु कालिके ॥७९॥
79. bhrātṛputro'pi dattaścedgṛhītaiva bhavet pitā ,
utpādakaḥ pitṛvyaḥ syāt sarvakarmasu kālike.
utpādakaḥ pitṛvyaḥ syāt sarvakarmasu kālike.
79.
bhrātṛ-putro api dattaś cet gṛhītā eva bhavet
pitā utpādakaḥ pitṛvyaḥ syāt sarva-karmasu kālike
pitā utpādakaḥ pitṛvyaḥ syāt sarva-karmasu kālike
79.
bhrātṛputraḥ api dattaḥ cet gṛhītā eva pitā bhavet
utpādakaḥ pitṛvyaḥ syāt sarvakarmasu kālike
utpādakaḥ pitṛvyaḥ syāt sarvakarmasu kālike
79. If even a brother's son is adopted, indeed the adoptive father alone becomes his father, while the biological father becomes his paternal uncle in all ritual acts, O Kālika.
यो यस्य धनहर्ता स्यात् स तद्धर्माणि पालयेत् ।
संरक्षेन्नियमांस्तस्य तद्बन्धून् परितोषयेत् ॥८०॥
संरक्षेन्नियमांस्तस्य तद्बन्धून् परितोषयेत् ॥८०॥
80. yo yasya dhanahartā syāt sa taddharmāṇi pālayet ,
saṁrakṣenniyamāṁstasya tadbandhūn paritoṣayet.
saṁrakṣenniyamāṁstasya tadbandhūn paritoṣayet.
80.
yaḥ yasya dhanahartā syāt sa tadharmāṇi pālayet
saṃrakṣet niyamān tasya tatbandhūn paritoṣayet
saṃrakṣet niyamān tasya tatbandhūn paritoṣayet
80.
yaḥ yasya dhanahartā syāt sa tatdharmāṇi pālayet
tasya niyamān saṃrakṣet tatbandhūn paritoṣayet
tasya niyamān saṃrakṣet tatbandhūn paritoṣayet
80. Whoever takes the wealth of a person should maintain his religious duties, protect his observances, and satisfy his kinsmen.
कानीना गोलकाः कुण्डा अतिपातकिनश्च ये ।
नाऽशौचं मरणे तेषां नैव दायाधिकारिता ॥८१॥
नाऽशौचं मरणे तेषां नैव दायाधिकारिता ॥८१॥
81. kānīnā golakāḥ kuṇḍā atipātakinaśca ye ,
nā'śaucaṁ maraṇe teṣāṁ naiva dāyādhikāritā.
nā'śaucaṁ maraṇe teṣāṁ naiva dāyādhikāritā.
81.
kānīnāḥ golakāḥ kuṇḍāḥ atipātakinaḥ ca ye na
aśaucam maraṇe teṣām na eva dāyādhikāritā
aśaucam maraṇe teṣām na eva dāyādhikāritā
81.
kānīnāḥ golakāḥ kuṇḍāḥ atipātakinaḥ ca ye
teṣām maraṇe aśaucam na eva dāyādhikāritā ca na
teṣām maraṇe aśaucam na eva dāyādhikāritā ca na
81. Children born of an unmarried girl, sons born of a widow, sons born of an adulterous woman, and those who have committed supreme sins - upon their death there is no impurity and certainly no right to inheritance.
लिङ्गच्चेदो दमो येषां यासां नासानिकृन्तनम् ।
महापातकिनाञ्चापि मृतौ नाऽशौचमाचरेत् ॥८२॥
महापातकिनाञ्चापि मृतौ नाऽशौचमाचरेत् ॥८२॥
82. liṅgaccedo damo yeṣāṁ yāsāṁ nāsānikṛntanam ,
mahāpātakināñcāpi mṛtau nā'śaucamācaret.
mahāpātakināñcāpi mṛtau nā'śaucamācaret.
82.
liṅgaccedaḥ damaḥ yeṣām yāsām nāsānikṛntanam
mahāpātakīnām ca api mṛtau na aśaucam ācaret
mahāpātakīnām ca api mṛtau na aśaucam ācaret
82.
yeṣām liṅgaccedaḥ damaḥ yāsām ca nāsānikṛntanam
mahāpātakīnām ca api mṛtau aśaucam na ācaret
mahāpātakīnām ca api mṛtau aśaucam na ācaret
82. For those whose male organ has been cut off or who have been subjected to corporal punishment, and for women whose noses have been cut off, as well as for those who have committed supreme sins, upon their death one should not observe any period of impurity.
नृणामुद्देशहीनानां परिवारान् धनान्यपि ।
पालयेद्रक्षयेद्राजा यावद्द्वादशवत्सरम् ॥८३॥
पालयेद्रक्षयेद्राजा यावद्द्वादशवत्सरम् ॥८३॥
83. nṛṇāmuddeśahīnānāṁ parivārān dhanānyapi ,
pālayedrakṣayedrājā yāvaddvādaśavatsaram.
pālayedrakṣayedrājā yāvaddvādaśavatsaram.
83.
nṛṇām uddeśahīnānām parivārān dhanāni api
pālayet rakṣayet rājā yāvat dvādaśavatsaram
pālayet rakṣayet rājā yāvat dvādaśavatsaram
83.
rājā uddeśahīnānām nṛṇām parivārān dhanāni
api yāvat dvādaśavatsaram pālayet rakṣayet ca
api yāvat dvādaśavatsaram pālayet rakṣayet ca
83. A king should protect and maintain the dependents and wealth of people who lack a destination or identity for up to twelve years.
द्वादशाब्दे गते तेषां दर्भदेहान् विदाहयेत् ।
त्रिरात्रान्ते तत्सुताद्यैः प्रेतत्वं परिमोचयेत् ॥८४॥
त्रिरात्रान्ते तत्सुताद्यैः प्रेतत्वं परिमोचयेत् ॥८४॥
84. dvādaśābde gate teṣāṁ darbhadehān vidāhayet ,
trirātrānte tatsutādyaiḥ pretatvaṁ parimocayet.
trirātrānte tatsutādyaiḥ pretatvaṁ parimocayet.
84.
dvādaśābde gate teṣām darbha-dehān vidāhayet
tri-rātrānte tat-sutādyaiḥ pretatvam parimocayet
tri-rātrānte tat-sutādyaiḥ pretatvam parimocayet
84.
teṣām dvādaśābde gate darbha-dehān vidāhayet
tri-rātrānte tat-sutādyaiḥ pretatvam parimocayet
tri-rātrānte tat-sutādyaiḥ pretatvam parimocayet
84. When twelve years have passed, one should cause their bodies made of darbha grass to be burned. At the end of three nights, their sons and others should release them from the state of a ghost.
ततस्तत्परिवारेभ्यः पुत्रादिक्रमतो धनम् ।
विभज्य नृपतिर्दद्यादन्यथा पातकी भवेत् ॥८५॥
विभज्य नृपतिर्दद्यादन्यथा पातकी भवेत् ॥८५॥
85. tatastatparivārebhyaḥ putrādikramato dhanam ,
vibhajya nṛpatirdadyādanyathā pātakī bhavet.
vibhajya nṛpatirdadyādanyathā pātakī bhavet.
85.
tatas tat-parivārebhyaḥ putra-ādi-kramataḥ dhanam
vibhajya nṛpatiḥ dadyāt anyathā pātaki bhavet
vibhajya nṛpatiḥ dadyāt anyathā pātaki bhavet
85.
nṛpatiḥ tataḥ tat-parivārebhyaḥ putra-ādi-kramataḥ dhanam vibhajya dadyāt,
anyathā pātaki bhavet
anyathā pātaki bhavet
85. Then the king should divide and distribute the wealth to their family members in the order of sons and others. Otherwise, he would become a sinner.
न कोऽपि रक्षिता यस्य दीनस्याऽपद्गतस्य च ।
तस्यैव नृपतिः पाता यतो भूपः प्रजाप्रभुः ॥८६॥
तस्यैव नृपतिः पाता यतो भूपः प्रजाप्रभुः ॥८६॥
86. na ko'pi rakṣitā yasya dīnasyā'padgatasya ca ,
tasyaiva nṛpatiḥ pātā yato bhūpaḥ prajāprabhuḥ.
tasyaiva nṛpatiḥ pātā yato bhūpaḥ prajāprabhuḥ.
86.
na ko api rakṣitā yasya dīnasya āpadgatasya ca
tasya eva nṛpatiḥ pātā yataḥ bhūpaḥ prajāprabhuḥ
tasya eva nṛpatiḥ pātā yataḥ bhūpaḥ prajāprabhuḥ
86.
yasya dīnasya āpadgatasya ca na kaḥ api rakṣitā,
tasya eva nṛpatiḥ pātā,
yataḥ bhūpaḥ prajāprabhuḥ
tasya eva nṛpatiḥ pātā,
yataḥ bhūpaḥ prajāprabhuḥ
86. When a helpless and distressed person has no other protector, the king alone becomes his protector, because the ruler is the lord of the subjects.
यद्यागच्चेदनुद्दिष्टो विभागान्तेऽपि कालिके ।
तस्यैव दाराः पुत्राश्च धनं तस्यैव नान्यथा ॥८७॥
तस्यैव दाराः पुत्राश्च धनं तस्यैव नान्यथा ॥८७॥
87. yadyāgaccedanuddiṣṭo vibhāgānte'pi kālike ,
tasyaiva dārāḥ putrāśca dhanaṁ tasyaiva nānyathā.
tasyaiva dārāḥ putrāśca dhanaṁ tasyaiva nānyathā.
87.
yadi āgaccet anuddiṣṭaḥ vibhāgānte api kālike tasya
eva dārāḥ putrāḥ ca dhanam tasya eva na anyathā
eva dārāḥ putrāḥ ca dhanam tasya eva na anyathā
87.
kālike vibhāgānte api yadi anuddiṣṭaḥ āgaccet,
tasya eva dārāḥ putrāḥ ca dhanam tasya eva (bhavati),
na anyathā
tasya eva dārāḥ putrāḥ ca dhanam tasya eva (bhavati),
na anyathā
87. O Kālikā, even at the end of the partition, if an untraceable person returns, his wife, children, and wealth belong to him alone and not otherwise.
न समर्थः पुमान् दातुं पैतृकं स्थावरञ्च यत् ।
स्वजनायाऽथवाऽन्यस्मै दायादानुमतिं विना ॥८८॥
स्वजनायाऽथवाऽन्यस्मै दायादानुमतिं विना ॥८८॥
88. na samarthaḥ pumān dātuṁ paitṛkaṁ sthāvarañca yat ,
svajanāyā'thavā'nyasmai dāyādānumatiṁ vinā.
svajanāyā'thavā'nyasmai dāyādānumatiṁ vinā.
88.
na samarthaḥ pumān dātuṃ paitṛkaṃ sthāvaram ca
yat svajanāya athavā anyasmai dāyādānumatim vinā
yat svajanāya athavā anyasmai dāyādānumatim vinā
88.
pumān dāyādānumatim vinā paitṛkaṃ sthāvaraṃ ca
yat dātuṃ na samarthaḥ svajanāya athavā anyasmai
yat dātuṃ na samarthaḥ svajanāya athavā anyasmai
88. A man is not able to give away immovable ancestral property, whether to a relative or to anyone else, without the consent of the heirs.
यत्तु स्वोपार्जितं रिक्थं स्थावरं स्थावरेतरम् ।
अस्थावरं पैतृकं च स्वेच्चया दातुमर्हति ॥८९॥
अस्थावरं पैतृकं च स्वेच्चया दातुमर्हति ॥८९॥
89. yattu svopārjitaṁ rikthaṁ sthāvaraṁ sthāvaretaram ,
asthāvaraṁ paitṛkaṁ ca sveccayā dātumarhati.
asthāvaraṁ paitṛkaṁ ca sveccayā dātumarhati.
89.
yat tu svopārjitam rikthaṃ sthāvaram sthāvaretaram
asthāvaram paitṛkam ca sveccayā dātum arhati
asthāvaram paitṛkam ca sveccayā dātum arhati
89.
tu yat sva-upārjitaṃ sthāvaraṃ sthāvara-itaram rikthaṃ
ca asthāvaraṃ paitṛkaṃ ca sve-icchayā dātum arhati
ca asthāvaraṃ paitṛkaṃ ca sve-icchayā dātum arhati
89. However, whatever property he has acquired by his own effort, whether immovable or movable, as well as movable ancestral property, he is competent to give away at his own pleasure.
स्थिते पुत्रेऽथवा पत्न्यां कन्यायां तत्सुतेऽपि वा ।
जनके च जनन्यां वा भ्रातर्येवं स्वसर्यपि ॥९०॥
जनके च जनन्यां वा भ्रातर्येवं स्वसर्यपि ॥९०॥
90. sthite putre'thavā patnyāṁ kanyāyāṁ tatsute'pi vā ,
janake ca jananyāṁ vā bhrātaryevaṁ svasaryapi.
janake ca jananyāṁ vā bhrātaryevaṁ svasaryapi.
90.
sthite putre athavā patnyāṃ kanyāyām tatsute api
vā janake ca jananyāṃ vā bhrātari evam svasari api
vā janake ca jananyāṃ vā bhrātari evam svasari api
90.
putre athavā patnyāṃ kanyāyām tatsute api vā janake
ca jananyāṃ vā bhrātari evam svasari api sthite
ca jananyāṃ vā bhrātari evam svasari api sthite
90. When a son, wife, daughter, or her son, as well as a father or mother, or likewise a brother or a sister exists,
स्वार्जितं स्थावरधनमस्थावरधनञ्च यत् ।
अस्थावरं पैतृकञ्च दातुं सर्वं क्षमो भवेत् ॥९१॥
अस्थावरं पैतृकञ्च दातुं सर्वं क्षमो भवेत् ॥९१॥
91. svārjitaṁ sthāvaradhanamasthāvaradhanañca yat ,
asthāvaraṁ paitṛkañca dātuṁ sarvaṁ kṣamo bhavet.
asthāvaraṁ paitṛkañca dātuṁ sarvaṁ kṣamo bhavet.
91.
svārjitam sthāvaradhanam asthāvaradhanam ca yat
asthāvaram paitṛkam ca dātum sarvam kṣamaḥ bhavet
asthāvaram paitṛkam ca dātum sarvam kṣamaḥ bhavet
91.
yat svārjitam sthāvaradhanam asthāvaradhanam ca ca
asthāvaram paitṛkam ca sarvam dātum kṣamaḥ bhavet
asthāvaram paitṛkam ca sarvam dātum kṣamaḥ bhavet
91. (While those heirs exist,) a man is fully competent to give away whatever property he has acquired by his own effort, whether movable or immovable, as well as movable ancestral property.
धनमेवं विधानेन दत्तं वा धर्मसात्कृतम् ।
पुंसा तदन्यथा कर्तुं पुत्राद्यैर्नैव शक्यते ॥९२॥
पुंसा तदन्यथा कर्तुं पुत्राद्यैर्नैव शक्यते ॥९२॥
92. dhanamevaṁ vidhānena dattaṁ vā dharmasātkṛtam ,
puṁsā tadanyathā kartuṁ putrādyairnaiva śakyate.
puṁsā tadanyathā kartuṁ putrādyairnaiva śakyate.
92.
dhanam evam vidhānena dattam vā dharmasāt kṛtam
puṃsā tat anyathā kartum putrādaiḥ na eva śakyate
puṃsā tat anyathā kartum putrādaiḥ na eva śakyate
92.
puṃsā vidhānena dattam vā dharmasāt kṛtam dhanam
evam tat putrādaiḥ anyathā kartum na eva śakyate
evam tat putrādaiḥ anyathā kartum na eva śakyate
92. Wealth thus given in the proper manner or dedicated to dharma by a man cannot possibly be altered otherwise by sons or others.
धर्मार्थं स्थापितं रिक्थं दाता रक्षितुमर्हति ।
न प्रभुः पुनरादातुं धर्मो ह्यस्य यतः प्रभुः ॥९३॥
न प्रभुः पुनरादातुं धर्मो ह्यस्य यतः प्रभुः ॥९३॥
93. dharmārthaṁ sthāpitaṁ rikthaṁ dātā rakṣitumarhati ,
na prabhuḥ punarādātuṁ dharmo hyasya yataḥ prabhuḥ.
na prabhuḥ punarādātuṁ dharmo hyasya yataḥ prabhuḥ.
93.
dharmārtham sthāpitam riktham dātā rakṣitum arhati na
prabhuḥ punar ādātum dharmaḥ hi asya yataḥ prabhuḥ
prabhuḥ punar ādātum dharmaḥ hi asya yataḥ prabhuḥ
93.
dātā dharmārtham sthāpitam riktham rakṣitum arhati
punar ādātum na prabhuḥ hi yataḥ asya dharmaḥ prabhuḥ
punar ādātum na prabhuḥ hi yataḥ asya dharmaḥ prabhuḥ
93. The giver is worthy of protecting property set aside for the sake of dharma, but he is not empowered to take it back, because dharma itself is the lord over it.
मूलं वा तदुपस्वत्वं यथासङ्कल्पमम्बिके ।
स्वयं वा तत्प्रतिनिधिर्धर्मार्थं विनियोजयेत् ॥९४॥
स्वयं वा तत्प्रतिनिधिर्धर्मार्थं विनियोजयेत् ॥९४॥
94. mūlaṁ vā tadupasvatvaṁ yathāsaṅkalpamambike ,
svayaṁ vā tatpratinidhirdharmārthaṁ viniyojayet.
svayaṁ vā tatpratinidhirdharmārthaṁ viniyojayet.
94.
mūlam vā tad upasvatvam yathāsaṅkalpam ambike
svayam vā tat pratinidhiḥ dharmārtham viniyojayet
svayam vā tat pratinidhiḥ dharmārtham viniyojayet
94.
ambike mūlam vā tad upasvatvam yathāsaṅkalpam
svayam vā tat pratinidhiḥ dharmārtham viniyojayet
svayam vā tat pratinidhiḥ dharmārtham viniyojayet
94. O Ambikā, either the principal or that ownership according to the original intention, or a representative himself, should apply that wealth for the sake of dharma.
स्वोपार्जितधनस्यार्धं दायादायाऽपि चेत् धनी ।
दद्यात् स्नेहेन तच्चान्यो नान्यथा कर्तुमर्हति ॥९५॥
दद्यात् स्नेहेन तच्चान्यो नान्यथा कर्तुमर्हति ॥९५॥
95. svopārjitadhanasyārdhaṁ dāyādāyā'pi cet dhanī ,
dadyāt snehena taccānyo nānyathā kartumarhati.
dadyāt snehena taccānyo nānyathā kartumarhati.
95.
svopārjita-dhanasyārdham dāyādāya api cet dhani
dadyāt snehena tat ca anyaḥ na anyathā kartum arhati
dadyāt snehena tat ca anyaḥ na anyathā kartum arhati
95.
dhani svopārjita-dhanasya ardham dāyādāya api cet snehena dadyāt,
tat ca anyaḥ na anyathā kartum arhati
tat ca anyaḥ na anyathā kartum arhati
95. If a wealthy man out of affection gives away half of his self-earned property even to an heir, another person cannot alter that or do otherwise.
यदि स्वोपार्जितस्यार्धमेकस्मै धनहारिणाम् ।
ददात्यन्यैश्च दायादैः प्रतिरोद्धुं न शक्यते ॥९६॥
ददात्यन्यैश्च दायादैः प्रतिरोद्धुं न शक्यते ॥९६॥
96. yadi svopārjitasyārdhamekasmai dhanahāriṇām ,
dadātyanyaiśca dāyādaiḥ pratiroddhuṁ na śakyate.
dadātyanyaiśca dāyādaiḥ pratiroddhuṁ na śakyate.
96.
yadi svopārjitasya ardham ekasmai dhanahāriṇām
dadāti anyaiḥ ca dāyādaiḥ pratiroddhum na śakyate
dadāti anyaiḥ ca dāyādaiḥ pratiroddhum na śakyate
96.
yadi svopārjitasya ardham ekasmai dhanahāriṇām dadāti,
anyaiḥ ca dāyādaiḥ pratiroddhum na śakyate
anyaiḥ ca dāyādaiḥ pratiroddhum na śakyate
96. If a man gives half of his self-earned property to one among those who are entitled to wealth, it cannot be opposed by the other heirs.
एकेन पितृवित्तेन यत्र वित्तमुपार्जितम् ।
पित्र्ये समांशा दायादा न लाभार्हा विनाऽर्जकम् ॥९७॥
पित्र्ये समांशा दायादा न लाभार्हा विनाऽर्जकम् ॥९७॥
97. ekena pitṛvittena yatra vittamupārjitam ,
pitrye samāṁśā dāyādā na lābhārhā vinā'rjakam.
pitrye samāṁśā dāyādā na lābhārhā vinā'rjakam.
97.
ekena pitṛvittena yatra vittam upārjitam
pitrye samaṃśā dāyādā na lābhārhā vinā arjakam
pitrye samaṃśā dāyādā na lābhārhā vinā arjakam
97.
yatra ekena pitṛvittena vittam upārjitam,
pitrye dāyādāḥ samaṃśāḥ,
na lābhārhāḥ vinā arjakam
pitrye dāyādāḥ samaṃśāḥ,
na lābhārhāḥ vinā arjakam
97. Where wealth has been acquired by means of a single father's wealth, the heirs have equal shares in the patrimony, but they are not entitled to the profit without the earner.
पैतृकाणि च वित्तानि नष्टेऽप्युद्धारयेत्तु यः ।
दायादानां तद्धनेभ्य उद्धर्ता द्व्यंशमर्हति ॥९८॥
दायादानां तद्धनेभ्य उद्धर्ता द्व्यंशमर्हति ॥९८॥
98. paitṛkāṇi ca vittāni naṣṭe'pyuddhārayettu yaḥ ,
dāyādānāṁ taddhanebhya uddhartā dvyaṁśamarhati.
dāyādānāṁ taddhanebhya uddhartā dvyaṁśamarhati.
98.
paitṛkāṇi ca vittāni naṣṭe api uddhārayet tu yaḥ
dāyādānām tat dhanebhyaḥ uddhartā dvi-aṃśam arhati
dāyādānām tat dhanebhyaḥ uddhartā dvi-aṃśam arhati
98.
yaḥ tu naṣṭe api paitṛkāṇi ca vittāni uddhārayet,
dāyādānām tat dhanebhyaḥ uddhartā dvi-aṃśam arhati
dāyādānām tat dhanebhyaḥ uddhartā dvi-aṃśam arhati
98. He who recovers patrimonial wealth that has been lost receives a double share out of that property of the heirs.
पुण्यं वित्तं च विद्या च नाश्रयेदशरीरिणम् ।
शरीरन्तु पितुर्यस्मात् किन्न स्यात् पैतृकं वसु ॥९९॥
शरीरन्तु पितुर्यस्मात् किन्न स्यात् पैतृकं वसु ॥९९॥
99. puṇyaṁ vittaṁ ca vidyā ca nāśrayedaśarīriṇam ,
śarīrantu pituryasmāt kinna syāt paitṛkaṁ vasu.
śarīrantu pituryasmāt kinna syāt paitṛkaṁ vasu.
99.
puṇyam vittam ca vidyā ca na āśrayet aśarīriṇam
śarīram tu pituḥ yasmāt kim na syāt paitṛkam vasu
śarīram tu pituḥ yasmāt kim na syāt paitṛkam vasu
99.
puṇyam vittam ca vidyā ca aśarīriṇam na āśrayet,
yasmāt śarīram pituḥ tu,
kim paitṛkam vasu na syāt
yasmāt śarīram pituḥ tu,
kim paitṛkam vasu na syāt
99. Merit, wealth, and learning do not adhere to a disembodied entity, for since the physical body comes from the father, why should patrimonial wealth not be considered as such?
पृथगन्नैः पृथग्वित्तैर्मनुजैर्यदुपार्जितम् ।
सर्वं तत् पितृसंक्रान्तं तदा स्वोपार्जितं कुतः ॥१००॥
सर्वं तत् पितृसंक्रान्तं तदा स्वोपार्जितं कुतः ॥१००॥
100. pṛthagannaiḥ pṛthagvittairmanujairyadupārjitam ,
sarvaṁ tat pitṛsaṁkrāntaṁ tadā svopārjitaṁ kutaḥ.
sarvaṁ tat pitṛsaṁkrāntaṁ tadā svopārjitaṁ kutaḥ.
100.
pṛthak annaiḥ pṛthak vittaiḥ manujaiḥ yat upārjitam
sarvaṃ tat pitṛ-saṃkrāntam tadā sva-upārjitam kutaḥ
sarvaṃ tat pitṛ-saṃkrāntam tadā sva-upārjitam kutaḥ
100.
manujaiḥ pṛthak annaiḥ pṛthak vittaiḥ yat upārjitam
tat sarvaṃ pitṛ-saṃkrāntam tadā kutaḥ sva-upārjitam
tat sarvaṃ pitṛ-saṃkrāntam tadā kutaḥ sva-upārjitam
100. Whatever has been acquired by men using separate food and separate wealth, all of that has passed to the father, so how could it then be considered self-acquired?
अतो महेशि स्वायासैर्येन यद्धनमर्जितम् ।
स्वोपार्जितं तदेव स्यात् स तत्स्वामी न चापरः ॥१०१॥
स्वोपार्जितं तदेव स्यात् स तत्स्वामी न चापरः ॥१०१॥
101. ato maheśi svāyāsairyena yaddhanamarjitam ,
svopārjitaṁ tadeva syāt sa tatsvāmī na cāparaḥ.
svopārjitaṁ tadeva syāt sa tatsvāmī na cāparaḥ.
101.
ataḥ maheśi sva-āyāsaiḥ yena yat dhanam arjitam
sva-upārjitam tat eva syāt sa tat-svāmī na ca aparaḥ
sva-upārjitam tat eva syāt sa tat-svāmī na ca aparaḥ
101.
maheśi ataḥ yena dhanam sva-āyāsaiḥ arjitam tat
eva sva-upārjitam syāt saḥ tat-svāmī ca aparaḥ na
eva sva-upārjitam syāt saḥ tat-svāmī ca aparaḥ na
101. Therefore, O Maheshvari, whatever wealth has been earned by one through his own personal exertions, that alone is self-acquired; he is the master of it, and no one else.
मातरं पितरं देवि गुरुं चैव पितामहान् ।
मातामहान् करेणापि प्रहरन्नैव दायभाक् ॥१०२॥
मातामहान् करेणापि प्रहरन्नैव दायभाक् ॥१०२॥
102. mātaraṁ pitaraṁ devi guruṁ caiva pitāmahān ,
mātāmahān kareṇāpi praharannaiva dāyabhāk.
mātāmahān kareṇāpi praharannaiva dāyabhāk.
102.
mātaram pitaram devi gurum ca eva pitāmahān
mātāmahān kareṇa api praharan na eva dāyabhāk
mātāmahān kareṇa api praharan na eva dāyabhāk
102.
devi mātaram pitaram gurum ca eva pitāmahān
mātāmahān kareṇa api praharan na eva dāyabhāk
mātāmahān kareṇa api praharan na eva dāyabhāk
102. O Devi, striking one's mother, father, guru, grandparents, or maternal grandparents even with the hand, one certainly does not become a rightful heir.
निघ्नन्नन्यानपि प्राणैर्न तेषां धनमाप्नुयात् ।
हतानामन्यदायादा भवेयुर्धनभागिनः ॥१०३॥
हतानामन्यदायादा भवेयुर्धनभागिनः ॥१०३॥
103. nighnannanyānapi prāṇairna teṣāṁ dhanamāpnuyāt ,
hatānāmanyadāyādā bhaveyurdhanabhāginaḥ.
hatānāmanyadāyādā bhaveyurdhanabhāginaḥ.
103.
nighnan anyān api prāṇaiḥ na teṣām dhanam āpnuyāt
hatānām anya dāyādāḥ bhaveyuḥ dhana bhāginaḥ
hatānām anya dāyādāḥ bhaveyuḥ dhana bhāginaḥ
103.
anyān api prāṇaiḥ nighnan teṣām dhanam na āpnuyāt
hatānām anya dāyādāḥ dhana bhāginaḥ bhaveyuḥ
hatānām anya dāyādāḥ dhana bhāginaḥ bhaveyuḥ
103. Killing others even at the cost of their lives, one does not obtain their wealth; other legal heirs of the slain shall be the ones to share that wealth.
नपुंसकाः पङ्गवश्च ग्रासाच्चादनमम्बिके ।
यावज्जिवनमर्हन्ति न ते स्युर्दायभागिनः ॥१०४॥
यावज्जिवनमर्हन्ति न ते स्युर्दायभागिनः ॥१०४॥
104. napuṁsakāḥ paṅgavaśca grāsāccādanamambike ,
yāvajjivanamarhanti na te syurdāyabhāginaḥ.
yāvajjivanamarhanti na te syurdāyabhāginaḥ.
104.
napuṃsakāḥ paṅgavaḥ ca grāsāt cādanam ambike
yāvat jīvanam arhanti na te syuḥ dāyabhāginaḥ
yāvat jīvanam arhanti na te syuḥ dāyabhāginaḥ
104.
ambike,
napuṃsakāḥ paṅgavaḥ ca yāvaj jīvanam grāsāc cādanam arhanti,
te dāyabhāginaḥ na syuḥ
napuṃsakāḥ paṅgavaḥ ca yāvaj jīvanam grāsāc cādanam arhanti,
te dāyabhāginaḥ na syuḥ
104. O Ambikā, impotent persons and the lame deserve food and clothing for the remainder of their lives, but they are not entitled to a share of the inheritance.
सस्वामिकं प्राप्तधनं पथि वा यत्र कुत्रचित् ।
नृपस्तत्स्वामिने प्राप्त्रा दापयेत् सुविचारयन् ॥१०५॥
नृपस्तत्स्वामिने प्राप्त्रा दापयेत् सुविचारयन् ॥१०५॥
105. sasvāmikaṁ prāptadhanaṁ pathi vā yatra kutracit ,
nṛpastatsvāmine prāptrā dāpayet suvicārayan.
nṛpastatsvāmine prāptrā dāpayet suvicārayan.
105.
sastvāmikaṃ prāptadhanaṃ pathi vā yatra kutracit
nṛpaḥ tat svāmine prāptrā dāpayet suvicārayan
nṛpaḥ tat svāmine prāptrā dāpayet suvicārayan
105.
nṛpaḥ pathi vā yatra kutracit sastvāmikaṃ
prāptadhanaṃ suvicārayan prāptrā svāmine dāpayet tat
prāptadhanaṃ suvicārayan prāptrā svāmine dāpayet tat
105. The king, after careful consideration, should cause found property that has an owner, found anywhere on a road or elsewhere, to be given to its owner through the finder.
अस्वामिकानां जीवानामस्वामिकधनस्य च ।
प्राप्ता तत्र भवेत् स्वामी दशमांशं नृपेऽर्पयेत् ॥१०६॥
प्राप्ता तत्र भवेत् स्वामी दशमांशं नृपेऽर्पयेत् ॥१०६॥
106. asvāmikānāṁ jīvānāmasvāmikadhanasya ca ,
prāptā tatra bhavet svāmī daśamāṁśaṁ nṛpe'rpayet.
prāptā tatra bhavet svāmī daśamāṁśaṁ nṛpe'rpayet.
106.
asvāmikānām jīvānām asvāmika-dhanasya ca prāptā
tatra bhavet svāmī daśamāṃśam nṛpe arpayet
tatra bhavet svāmī daśamāṃśam nṛpe arpayet
106.
asvāmikānām jīvānām asvāmika-dhanasya ca prāptā
tatra svāmī bhavet nṛpe daśamāṃśam arpayet
tatra svāmī bhavet nṛpe daśamāṃśam arpayet
106. As for ownerless living beings and ownerless wealth, the finder becomes the master of it there, and he should give a tenth part to the king.
स्थावरं धनमन्यस्मै स्थिते सान्निध्यवर्तिनि ।
योग्ये क्रेतरि विक्रेतुं न शक्तः स्थावराधिपः ॥१०७॥
योग्ये क्रेतरि विक्रेतुं न शक्तः स्थावराधिपः ॥१०७॥
107. sthāvaraṁ dhanamanyasmai sthite sānnidhyavartini ,
yogye kretari vikretuṁ na śaktaḥ sthāvarādhipaḥ.
yogye kretari vikretuṁ na śaktaḥ sthāvarādhipaḥ.
107.
sthāvaram dhanam anyasmai sthite sānnikhya-vartini
yogye kretari vikretum na śaktaḥ sthāvarādhipaḥ
yogye kretari vikretum na śaktaḥ sthāvarādhipaḥ
107.
sthāvarādhipaḥ sānidhya-vartini yogye kretari
sthite anyasmai sthāvaram dhanam vikretum na śaktaḥ
sthite anyasmai sthāvaram dhanam vikretum na śaktaḥ
107. When a qualified purchaser who is present nearby is available, the owner of immovable property is not empowered to sell immovable wealth to another.
सान्निध्यवर्तिनां ज्ञातिः सवर्णो वा विशिष्यते ।
तयोरभावे सुहृदो विक्रेत्रिच्चा गरीयसी ॥१०८॥
तयोरभावे सुहृदो विक्रेत्रिच्चा गरीयसी ॥१०८॥
108. sānnidhyavartināṁ jñātiḥ savarṇo vā viśiṣyate ,
tayorabhāve suhṛdo vikretriccā garīyasī.
tayorabhāve suhṛdo vikretriccā garīyasī.
108.
sānnidhyavartinām jñātiḥ savarṇaḥ vā viśiṣyate
tayoḥ abhāve suhṛdaḥ vikretuḥ icchā garīyasī
tayoḥ abhāve suhṛdaḥ vikretuḥ icchā garīyasī
108.
sānnidhyavartinām jñātiḥ savarṇaḥ vā viśiṣyate
tayoḥ abhāve suhṛdaḥ vikretuḥ icchā garīyasī
tayoḥ abhāve suhṛdaḥ vikretuḥ icchā garīyasī
108. Among those residing nearby, a kinsman or a person of the same social class is preferred. In the absence of both of these, the wish of a friend of the seller holds greater weight.
निर्णीतमूल्येऽप्यन्येन स्थावरस्य क्रयोद्यमे ।
तन्मूल्यं चेत् समीपस्थो राति क्रेता न चापरः ॥१०९॥
तन्मूल्यं चेत् समीपस्थो राति क्रेता न चापरः ॥१०९॥
109. nirṇītamūlye'pyanyena sthāvarasya krayodyame ,
tanmūlyaṁ cet samīpastho rāti kretā na cāparaḥ.
tanmūlyaṁ cet samīpastho rāti kretā na cāparaḥ.
109.
nirṇītamūlye api anyena sthāvarasya krayodyame
tatmūlyam cet samīpasthaḥ rāti kretā na ca aparaḥ
tatmūlyam cet samīpasthaḥ rāti kretā na ca aparaḥ
109.
sthāvarasya krayodyame anyena nirṇītamūlye api cet samīpasthaḥ tat mūlyam rāti,
kretā ca na aparaḥ
kretā ca na aparaḥ
109. When an attempt is made to purchase immovable property at a price determined by another person, if a person who is nearby offers that exact price, he alone is the buyer and no one else.
मूल्यं दातुमशक्तश्चेत् सम्मतो विक्रयेऽपि वा ।
सन्निधिस्थस्तदाऽन्यस्मै गृही शक्तोऽतिविक्रये ॥११०॥
सन्निधिस्थस्तदाऽन्यस्मै गृही शक्तोऽतिविक्रये ॥११०॥
110. mūlyaṁ dātumaśaktaścet sammato vikraye'pi vā ,
sannidhisthastadā'nyasmai gṛhī śakto'tivikraye.
sannidhisthastadā'nyasmai gṛhī śakto'tivikraye.
110.
mūlyam dātum aśaktaḥ ca et sammataḥ vikraye api vā
sannidhisthaḥ tadā anyasmai gṛhī śaktaḥ ativikraye
sannidhisthaḥ tadā anyasmai gṛhī śaktaḥ ativikraye
110.
ca ced mūlyṃ dātum aśaktaḥ vikraye sammataḥ api vā
sannidhisthaḥ tadā anyasmai gṛhī ativikraye śaktaḥ
sannidhisthaḥ tadā anyasmai gṛhī ativikraye śaktaḥ
110. And if he is unable to pay the price, or if he has given consent to the sale, then the person residing nearby, having accepted it, is empowered to make a further sale to someone else.
क्रीतं चेत् स्थावरं देवि परोक्षे प्रतिवासिनः ।
श्रवणादेव तन्मूल्यं दत्त्वाऽसौ प्राप्तुमर्हति ॥१११॥
श्रवणादेव तन्मूल्यं दत्त्वाऽसौ प्राप्तुमर्हति ॥१११॥
111. krītaṁ cet sthāvaraṁ devi parokṣe prativāsinaḥ ,
śravaṇādeva tanmūlyaṁ dattvā'sau prāptumarhati.
śravaṇādeva tanmūlyaṁ dattvā'sau prāptumarhati.
111.
krītam cet sthāvaram devi parokṣe prativāsinaḥ
śravaṇāt eva tat mūlyam dattvā asu prāptum arhati
śravaṇāt eva tat mūlyam dattvā asu prāptum arhati
111.
devi,
sthāvaram cet parokṣe krītam,
prativāsī śravaṇāt eva tat mūlyam dattvā prāptum arhati
sthāvaram cet parokṣe krītam,
prativāsī śravaṇāt eva tat mūlyam dattvā prāptum arhati
111. O Devi, if immovable property has been purchased in the absence of the neighboring residents, upon merely hearing of it, he is entitled to acquire it by paying that very price.
क्रेता तत्र गृहारामान् विनिर्माति भनक्ति वा ।
मूल्यं दत्त्वापि नाप्नोति स्थावरं सन्निधिस्थितः ॥११२॥
मूल्यं दत्त्वापि नाप्नोति स्थावरं सन्निधिस्थितः ॥११२॥
112. kretā tatra gṛhārāmān vinirmāti bhanakti vā ,
mūlyaṁ dattvāpi nāpnoti sthāvaraṁ sannidhisthitaḥ.
mūlyaṁ dattvāpi nāpnoti sthāvaraṁ sannidhisthitaḥ.
112.
kretā tatra gṛhārāmān vinirmāti bhaṅakti vā mūlyam
dattvā api na āpnoti sthāvaram sannidhisthitaḥ
dattvā api na āpnoti sthāvaram sannidhisthitaḥ
112.
tatra sannidhisthitaḥ kretā mūlyam dattvā api
gṛhārāmān sthāvaram vinirmāti bhaṅakti vā na āpnoti
gṛhārāmān sthāvaram vinirmāti bhaṅakti vā na āpnoti
112. Even after paying the price, a buyer who is a neighboring resident does not acquire the immovable property, houses, or gardens, nor is he empowered to build upon them or destroy them.
करहीनाऽप्रतिहता वन्यारण्यातिदुर्गमा ।
अनादिष्टोऽपि तां भूमिं सम्पन्नां कर्तुमर्हति ॥११३॥
अनादिष्टोऽपि तां भूमिं सम्पन्नां कर्तुमर्हति ॥११३॥
113. karahīnā'pratihatā vanyāraṇyātidurgamā ,
anādiṣṭo'pi tāṁ bhūmiṁ sampannāṁ kartumarhati.
anādiṣṭo'pi tāṁ bhūmiṁ sampannāṁ kartumarhati.
113.
karahīnā apratihatā vanyāraṇyātidurgamā
anādiṣṭā api tām bhūmim sampannām kartum arhati
anādiṣṭā api tām bhūmim sampannām kartum arhati
113.
karahīnā apratihatā vanyāraṇyātidurgamā
anādiṣṭā api tām bhūmim sampannām kartum arhati
anādiṣṭā api tām bhūmim sampannām kartum arhati
113. Free from taxes, unobstructed, consisting of wild forests and difficult terrain, even without being commanded, one is empowered to render such land productive.
बहुप्रयाससाध्यायास्तस्या भूमिर्महीभृते ।
दत्त्वा दशांशं भुञ्जीयात् भूमिस्वामी यतो नृपः ॥११४॥
दत्त्वा दशांशं भुञ्जीयात् भूमिस्वामी यतो नृपः ॥११४॥
114. bahuprayāsasādhyāyāstasyā bhūmirmahībhṛte ,
dattvā daśāṁśaṁ bhuñjīyāt bhūmisvāmī yato nṛpaḥ.
dattvā daśāṁśaṁ bhuñjīyāt bhūmisvāmī yato nṛpaḥ.
114.
bahuprayāsasādhyāyās tasyā bhūmir mahībhṛte
dattvā daśāṃśaṃ bhuñjīyāt bhūmischāmī yato nṛpaḥ
dattvā daśāṃśaṃ bhuñjīyāt bhūmischāmī yato nṛpaḥ
114.
bahuprayāsasādhyāyāḥ tasyāḥ bhūmiḥ mahībhṛte
daśāṃśaṃ dattvā bhūmischāmī bhuñjīyāt yataḥ nṛpaḥ
daśāṃśaṃ dattvā bhūmischāmī bhuñjīyāt yataḥ nṛpaḥ
114. Having given a tenth part of that land, which requires great effort to bring under cultivation, to the king, the owner of the land should enjoy the rest, since the king is the lord of the earth.
वापीकूपतडागानां खननं वृक्षरोपणम् ।
परानिष्टकरे देशे न गृहं कर्तुमर्हति ॥११५॥
परानिष्टकरे देशे न गृहं कर्तुमर्हति ॥११५॥
115. vāpīkūpataḍāgānāṁ khananaṁ vṛkṣaropaṇam ,
parāniṣṭakare deśe na gṛhaṁ kartumarhati.
parāniṣṭakare deśe na gṛhaṁ kartumarhati.
115.
vāpīkūpataḍāgānāṃ khanaṃ vṛkṣaropaṇam
parāniṣṭakare deśe na gṛhaṃ kartumarhati
parāniṣṭakare deśe na gṛhaṃ kartumarhati
115.
parāniṣṭakare deśe vāpīkūpataḍāgānāṃ khanaṃ
vṛkṣaropaṇam gṛhaṃ ca na kartum arhati
vṛkṣaropaṇam gṛhaṃ ca na kartum arhati
115. In a place that causes injury to others, one is not permitted to dig reservoirs, wells, or ponds, plant trees, or build a house.
देवार्थं दत्तकूपादौ तथा स्रोतस्वतीजले ।
पानाधिकारिणः सर्वे सेचनेऽन्तिकवासिनः ॥११६॥
पानाधिकारिणः सर्वे सेचनेऽन्तिकवासिनः ॥११६॥
116. devārthaṁ dattakūpādau tathā srotasvatījale ,
pānādhikāriṇaḥ sarve secane'ntikavāsinaḥ.
pānādhikāriṇaḥ sarve secane'ntikavāsinaḥ.
116.
devārtham datta-kūpa-ādau tathā srotasvatī-jale
pāna-adhikāriṇaḥ sarve secane antika-vāsinaḥ
pāna-adhikāriṇaḥ sarve secane antika-vāsinaḥ
116.
devārtham datta-kūpādau tathā srotasvatī-jale sarve pānādhikāriṇaḥ,
secane antikavāsinaḥ (adhikāriṇaḥ)
secane antikavāsinaḥ (adhikāriṇaḥ)
116. Regarding wells and other water sources dedicated to the gods, as well as flowing river waters, everyone has the right to drink, but only the neighboring residents have the right to use them for irrigation.
यत्तोयसेचनाल्लोका भवेयुर्जलकातराः ।
न सिञ्चेयुर्जलं तस्मादपि सन्निधिवर्तिनः ॥११७॥
न सिञ्चेयुर्जलं तस्मादपि सन्निधिवर्तिनः ॥११७॥
117. yattoyasecanāllokā bhaveyurjalakātarāḥ ,
na siñceyurjalaṁ tasmādapi sannidhivartinaḥ.
na siñceyurjalaṁ tasmādapi sannidhivartinaḥ.
117.
yat toya-secanāt lokāḥ bhaveyuḥ jala-kātarāḥ
na siñceyur jalam tasmāt api sannidhi-vartinaḥ
na siñceyur jalam tasmāt api sannidhi-vartinaḥ
117.
yat toya-secanāt lokāḥ jala-kātarāḥ bhaveyuḥ,
tasmāt api sannidhi-vartinaḥ jalam na siñceyuḥ
tasmāt api sannidhi-vartinaḥ jalam na siñceyuḥ
117. If people would be distressed for water due to the drawing of water for irrigation, then even the neighboring residents should not draw water from there for that purpose.
धनानामविभक्तनामंशिनां सम्मतिं विना ।
तथाऽनिर्णीतवित्तानामसिद्धौ न्यासविक्रयौ ॥११८॥
तथाऽनिर्णीतवित्तानामसिद्धौ न्यासविक्रयौ ॥११८॥
118. dhanānāmavibhaktanāmaṁśināṁ sammatiṁ vinā ,
tathā'nirṇītavittānāmasiddhau nyāsavikrayau.
tathā'nirṇītavittānāmasiddhau nyāsavikrayau.
118.
dhanānām avibhaktānām aṃśināṃ sammatiṃ vinā
tathā anirṇīta-vittānām asiddhau nyāsa-vikrayau
tathā anirṇīta-vittānām asiddhau nyāsa-vikrayau
118.
avibhaktānām aṃśināṃ dhanānām sammatiṃ vinā
tathā anirṇīta-vittānām nyāsa-vikrayau asiddhau
tathā anirṇīta-vittānām nyāsa-vikrayau asiddhau
118. Without the consent of the co-owners of undivided wealth, as well as in the case of property whose worth has not been determined, deposits and sales are invalid.
स्थाप्यानां बद्धवित्तानां ज्ञानान्नष्टेऽप्ययत्नतः ।
तन्मूल्यं दापयेत्तेन स्वामिने सर्वर्था नृपः ॥११९॥
तन्मूल्यं दापयेत्तेन स्वामिने सर्वर्था नृपः ॥११९॥
119. sthāpyānāṁ baddhavittānāṁ jñānānnaṣṭe'pyayatnataḥ ,
tanmūlyaṁ dāpayettena svāmine sarvarthā nṛpaḥ.
tanmūlyaṁ dāpayettena svāmine sarvarthā nṛpaḥ.
119.
sthāpyānām baddha-vittānām jñānāt naṣṭe api ayatnataḥ
tat-mūlyam dāpayet tena svāmine sarvathā nṛpaḥ
tat-mūlyam dāpayet tena svāmine sarvathā nṛpaḥ
119.
jñānāt baddha-vittānām sthāpyānām ayatnataḥ naṣṭe api,
nṛpaḥ tena svāmine tat-mūlyam sarvathā dāpayet
nṛpaḥ tena svāmine tat-mūlyam sarvathā dāpayet
119. If entrusted deposits or sealed valuables are lost without negligence and with the knowledge (of the parties), the king should in every case compel him to pay their value to the owner.
अभिमत्या स्थापकस्य पश्वादिन्यस्तवस्तुनाम् ।
व्यवहारे कृते तत्र धार्ता सम्पोषयेत् पशून् ॥१२०॥
व्यवहारे कृते तत्र धार्ता सम्पोषयेत् पशून् ॥१२०॥
120. abhimatyā sthāpakasya paśvādinyastavastunām ,
vyavahāre kṛte tatra dhārtā sampoṣayet paśūn.
vyavahāre kṛte tatra dhārtā sampoṣayet paśūn.
120.
abhimatyā sthāpakasya paśvādinyastavastūnām
vyavahāre kṛte tatra dhārtā sampoṣayet paśūn
vyavahāre kṛte tatra dhārtā sampoṣayet paśūn
120.
sthāpakasya abhimatyā paśvādinyastavastūnām
vyavahāre kṛte tatra dhārtā paśūn sampoṣayet
vyavahāre kṛte tatra dhārtā paśūn sampoṣayet
120. With the consent of the depositor, when a transaction involving cattle and other deposited items has been made, the wrongdoer should properly maintain the cattle there.
लाभे नियोजयेद्द्यत्र स्थावरादीनि मानवः ।
नियमेन विना काललाभयोरन्यथा भवेत् ॥१२१॥
नियमेन विना काललाभयोरन्यथा भवेत् ॥१२१॥
121. lābhe niyojayeddyatra sthāvarādīni mānavaḥ ,
niyamena vinā kālalābhayoranyathā bhavet.
niyamena vinā kālalābhayoranyathā bhavet.
121.
lābhe niyojayed yatra sthāvarādīni mānavaḥ
niyamena vinā kālālābhayor anyathā bhavet
niyamena vinā kālālābhayor anyathā bhavet
121.
yatra mānavaḥ lābhe sthāvarādīni niyojayet
niyamena vinā kālālābhayor anyathā bhavet
niyamena vinā kālālābhayor anyathā bhavet
121. Where a person invests immovable property and other assets for profit without a fixed rule regarding time and profit, the outcome will be different.
साधारणानि वस्तूनि लाभार्थं नैव योजयेत् ।
मृते पितरि सर्वेषामंशिनां सम्मतिं विना ॥१२२॥
मृते पितरि सर्वेषामंशिनां सम्मतिं विना ॥१२२॥
122. sādhāraṇāni vastūni lābhārthaṁ naiva yojayet ,
mṛte pitari sarveṣāmaṁśināṁ sammatiṁ vinā.
mṛte pitari sarveṣāmaṁśināṁ sammatiṁ vinā.
122.
sādhāraṇāni vastūni lābhārthaṃ na eva yojayet
mṛte pitari sarveṣām aṃśināṃ sammatiṃ vinā
mṛte pitari sarveṣām aṃśināṃ sammatiṃ vinā
122.
mṛte pitari sarveṣām aṃśināṃ sammatiṃ vinā
sādhāraṇāni vastūni lābhārthaṃ na eva yojayet
sādhāraṇāni vastūni lābhārthaṃ na eva yojayet
122. Without the consent of all the co-heirs after the father has died, one should never employ shared assets for the sake of profit.
क्रमव्यत्ययमूल्येन द्रव्याणां विक्रये सति ।
नृपस्तदन्यथा कर्तुं क्षमो भवति पार्वति ॥१२३॥
नृपस्तदन्यथा कर्तुं क्षमो भवति पार्वति ॥१२३॥
123. kramavyatyayamūlyena dravyāṇāṁ vikraye sati ,
nṛpastadanyathā kartuṁ kṣamo bhavati pārvati.
nṛpastadanyathā kartuṁ kṣamo bhavati pārvati.
123.
kramavyatyayamūlyena dravyāṇāṃ vikraye sati
nṛpas tat anyathā kartuṃ kṣamaḥ bhavati pārvati
nṛpas tat anyathā kartuṃ kṣamaḥ bhavati pārvati
123.
pārvati,
kramavyatyayamūlyena dravyāṇāṃ vikraye sati,
nṛpaḥ tat anyathā kartuṃ kṣamaḥ bhavati
kramavyatyayamūlyena dravyāṇāṃ vikraye sati,
nṛpaḥ tat anyathā kartuṃ kṣamaḥ bhavati
123. O Pārvati, when a sale of goods takes place with a reversal of order or incorrect pricing, the king is empowered to undo it.
जननञ्चापि मरणं शरीराणां यथा सकृत् ।
दानं तथैव कन्याया ब्राह्मोह्वाहः सकृत् सकृत् ॥१२४॥
दानं तथैव कन्याया ब्राह्मोह्वाहः सकृत् सकृत् ॥१२४॥
124. jananañcāpi maraṇaṁ śarīrāṇāṁ yathā sakṛt ,
dānaṁ tathaiva kanyāyā brāhmohvāhaḥ sakṛt sakṛt.
dānaṁ tathaiva kanyāyā brāhmohvāhaḥ sakṛt sakṛt.
124.
jananam ca api maraṇaṃ śarīrāṇām yathā sakṛt dānaṃ
tathā eva kanyāyāḥ brāhma-udvahaḥ sakṛt sakṛt
tathā eva kanyāyāḥ brāhma-udvahaḥ sakṛt sakṛt
124.
yathā śarīrāṇām jananam ca api maraṇam sakṛt
tathā eva kanyāyā dānam brāhma-udvāhaḥ sakṛt sakṛt
tathā eva kanyāyā dānam brāhma-udvāhaḥ sakṛt sakṛt
124. Just as the birth and the death of bodies happen only once, so too the giving of a girl in marriage according to the brāhma rite takes place only once.
नैकपुत्रः सुतं दद्यान्नैकस्त्रीकस्तथा स्त्रियम् ।
नैककन्यः सुतां शैवोद्वाहे पितृहितः पुमान् ॥१२५॥
नैककन्यः सुतां शैवोद्वाहे पितृहितः पुमान् ॥१२५॥
125. naikaputraḥ sutaṁ dadyānnaikastrīkastathā striyam ,
naikakanyaḥ sutāṁ śaivodvāhe pitṛhitaḥ pumān.
naikakanyaḥ sutāṁ śaivodvāhe pitṛhitaḥ pumān.
125.
na eka-putraḥ sutam dadyāt na eka-strīkaḥ tathā striyam
na eka-kanyaḥ sutām śiva-udvāhe pitṛ-hitaḥ pumān
na eka-kanyaḥ sutām śiva-udvāhe pitṛ-hitaḥ pumān
125.
na eka-putraḥ sutam dadyāt tathā na eka-strīkaḥ striyam dadyāt
pitṛ-hitaḥ pumān śiva-udvāhe na eka-kanyaḥ sutām dadyāt
pitṛ-hitaḥ pumān śiva-udvāhe na eka-kanyaḥ sutām dadyāt
125. O Pārvati, a man who has only one son should not give him away in adoption, nor should a man who has only one wife give her away, nor should a man who has only one daughter give her away in a marriage dedicated to Shiva, when it is for the welfare of the ancestors.
दैवे पित्र्ये च वाणिज्ये राजद्वारे विशेषतः ।
यद्विदध्यात् प्रतिनिधिस्तन्नियन्तुः कृतिर्भवेत् ॥१२६॥
यद्विदध्यात् प्रतिनिधिस्तन्नियन्तुः कृतिर्भवेत् ॥१२६॥
126. daive pitrye ca vāṇijye rājadvāre viśeṣataḥ ,
yadvidadhyāt pratinidhistanniyantuḥ kṛtirbhavet.
yadvidadhyāt pratinidhistanniyantuḥ kṛtirbhavet.
126.
daive pitrye ca vāṇijye rājadvāre viśeṣataḥ yat
vidadhyāt pratinidhiḥ tat niyantuḥ kṛtiḥ bhavet
vidadhyāt pratinidhiḥ tat niyantuḥ kṛtiḥ bhavet
126.
daive pitrye ca vāṇijye rājadvāre viśeṣataḥ yat
pratinidhiḥ vidadhyāt tat niyantuḥ kṛtiḥ bhavet
pratinidhiḥ vidadhyāt tat niyantuḥ kṛtiḥ bhavet
126. O beautiful-eyed one, whatever a representative carries out in matters concerning the gods, ancestors, commerce, and especially at the royal court, that action is considered the act of the one who appointed him.
न दण्डार्हः प्रतिनिधिस्तथा दूतोऽपि सुव्रते ।
नियोक्तृकृतदोषेण विधिरेष सनातनः ॥१२७॥
नियोक्तृकृतदोषेण विधिरेष सनातनः ॥१२७॥
127. na daṇḍārhaḥ pratinidhistathā dūto'pi suvrate ,
niyoktṛkṛtadoṣeṇa vidhireṣa sanātanaḥ.
niyoktṛkṛtadoṣeṇa vidhireṣa sanātanaḥ.
127.
na daṇḍārhaḥ pratinidhiḥ tathā dūtaḥ api
suvrate niyokṛkṛtadoṣeṇa vidhiḥ eṣa sanātanaḥ
suvrate niyokṛkṛtadoṣeṇa vidhiḥ eṣa sanātanaḥ
127.
suvrate pratinidhiḥ tathā dūtaḥ api
niyokṛkṛtadoṣeṇa na daṇḍārhaḥ eṣa sanātanaḥ vidhiḥ
niyokṛkṛtadoṣeṇa na daṇḍārhaḥ eṣa sanātanaḥ vidhiḥ
127. O virtuous one, neither a representative nor a messenger is subject to punishment for a fault committed by the person who appointed them - this is the eternal rule.
ऋणे कृषौ च वाणिज्ये तथा सर्वेषु कर्मसु ।
यद्यदङ्गीकृतं लोकैस्तत्कार्यं धर्मसम्मतम् ॥१२८॥
यद्यदङ्गीकृतं लोकैस्तत्कार्यं धर्मसम्मतम् ॥१२८॥
128. ṛṇe kṛṣau ca vāṇijye tathā sarveṣu karmasu ,
yadyadaṅgīkṛtaṁ lokaistatkāryaṁ dharmasammatam.
yadyadaṅgīkṛtaṁ lokaistatkāryaṁ dharmasammatam.
128.
ṛṇe kṛṣau ca vāṇijye tathā sarveṣu karmasu yadyat
aṅgīkṛtaṃ lokaiḥ tat kāryaṃ dharmasammatam
aṅgīkṛtaṃ lokaiḥ tat kāryaṃ dharmasammatam
128.
ṛṇe kṛṣau ca vāṇijye tathā sarveṣu karmasu lokaiḥ
yat yat aṅgīkṛtaṃ tat kāryaṃ dharmasammatam
yat yat aṅgīkṛtaṃ tat kāryaṃ dharmasammatam
128. In matters of debt, agriculture, commerce, and all other undertakings, whatever people have agreed upon must be done in accordance with dharma.
अधीशेनावितं विश्वं नाशं यान्ति निनंक्षवः ।
तत्पात्éन् पाति विश्वेशस्तस्माल्लोकहितो भवेत् ॥१२९॥
तत्पात्éन् पाति विश्वेशस्तस्माल्लोकहितो भवेत् ॥१२९॥
129. adhīśenāvitaṁ viśvaṁ nāśaṁ yānti ninaṁkṣavaḥ ,
tatpātén pāti viśveśastasmāllokahito bhavet.
tatpātén pāti viśveśastasmāllokahito bhavet.
129.
adhīśena āvitaṃ viśvaṃ nāśaṃ yānti ninaṅkṣavaḥ
tatpātreṇa pāti viśveśaḥ tasmāt lokahito bhavet
tatpātreṇa pāti viśveśaḥ tasmāt lokahito bhavet
129.
adhīśena āvitaṃ viśvaṃ ninaṅkṣavaḥ nāśaṃ na yānti,
viśveśaḥ tatpātreṇa pāti,
tasmāt lokahitaḥ bhavet
viśveśaḥ tatpātreṇa pāti,
tasmāt lokahitaḥ bhavet
129. The universe, protected by the supreme lord, does not perish even when those who seek to destroy it arise, for the lord of the universe protects it through a fit vessel - therefore one should act for the welfare of the world.
Links to all chapters:
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9
Chapter 10
Chapter 11
Chapter 12 (current chapter)
Chapter 13
Chapter 14