वाल्मीकि-रामायणम्
vālmīki-rāmāyaṇam
-
book-6, chapter-48, verse-47
वारणानां सहस्रं तु शरीरे ऽस्य प्रधावितम् ।
कुम्भकर्णस्ततो बुद्धः स्पर्शं परमबुध्यत ॥४७॥
कुम्भकर्णस्ततो बुद्धः स्पर्शं परमबुध्यत ॥४७॥
47. vāraṇānāṃ sahasraṃ tu śarīre'sya pradhāvitam ,
kumbhakarṇastato buddhaḥ sparśaṃ paramabudhyata.
kumbhakarṇastato buddhaḥ sparśaṃ paramabudhyata.
47.
vāraṇānām sahasram tu asya śarīre pradhāvitam
tataḥ kumbhakarṇaḥ buddhaḥ param sparśam abudhyata
tataḥ kumbhakarṇaḥ buddhaḥ param sparśam abudhyata
47.
Indeed, a thousand elephants rushed upon his body. Then, Kumbhakarna, awakened, perceived a powerful sensation.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- वारणानाम् (vāraṇānām) - of elephants
- सहस्रम् (sahasram) - a thousand
- तु (tu) - but, indeed
- अस्य (asya) - his
- शरीरे (śarīre) - in the body
- प्रधावितम् (pradhāvitam) - was rushed upon, ran
- ततः (tataḥ) - then, thereupon
- कुम्भकर्णः (kumbhakarṇaḥ) - Kumbhakarna
- बुद्धः (buddhaḥ) - awakened
- परम् (param) - great, supreme
- स्पर्शम् (sparśam) - touch, sensation
- अबुध्यत (abudhyata) - perceived, understood
Words meanings and morphology
वारणानाम् (vāraṇānām) - of elephants
(noun)
Genitive, masculine, plural of vāraṇa
vāraṇa - elephant
सहस्रम् (sahasram) - a thousand
(noun)
Nominative, neuter, singular of sahasra
sahasra - a thousand
तु (tu) - but, indeed
(indeclinable)
अस्य (asya) - his
(pronoun)
Genitive, masculine, singular of idam
idam - this, he/she/it
शरीरे (śarīre) - in the body
(noun)
Locative, neuter, singular of śarīra
śarīra - body
प्रधावितम् (pradhāvitam) - was rushed upon, ran
(verbal derivative)
ततः (tataḥ) - then, thereupon
(indeclinable)
कुम्भकर्णः (kumbhakarṇaḥ) - Kumbhakarna
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of kumbhakarṇa
kumbhakarṇa - Kumbhakarna (a giant in the Rāmāyaṇa)
बुद्धः (buddhaḥ) - awakened
(verbal derivative)
परम् (param) - great, supreme
(adjective)
Accusative, masculine, singular of para
para - supreme, excellent, highest, extreme
स्पर्शम् (sparśam) - touch, sensation
(noun)
Accusative, masculine, singular of sparśa
sparśa - touch, contact, sensation
अबुध्यत (abudhyata) - perceived, understood
(verb)
3rd person , singular, middle, past imperfect (laṅ) of budh
Root: budh (class 1)