Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...
5,74

योगवासिष्ठः       yogavāsiṣṭhaḥ - book-5, chapter-74, verse-78

शुद्धाम्भसि यथा क्षीरधीर्विचारान्निवर्तते ।
संसारवासना तद्वद्धीविचारान्निवर्तते ॥ ७८ ॥
śuddhāmbhasi yathā kṣīradhīrvicārānnivartate ,
saṃsāravāsanā tadvaddhīvicārānnivartate 78
78. śuddhāmbhasi yathā kṣīradhīḥ vicārāt nivartate
saṃsāravāsanā tadvat dhīvicārāt nivartate
78. yathā śuddhāmbhasi kṣīradhīḥ vicārāt nivartate
tadvat saṃsāravāsanā dhīvicārāt nivartate
78. Just as the perception of milk in pure water ceases through careful deliberation, similarly, the latent impression (vāsanā) of cyclic existence (saṃsāra) vanishes through intellectual discrimination.

Words meanings summery:

(Scroll down for elaborated words morphology)

  • शुद्धाम्भसि (śuddhāmbhasi) - in pure water
  • यथा (yathā) - just as, as, like
  • क्षीरधीः (kṣīradhīḥ) - perception of milk, idea of milk
  • विचारात् (vicārāt) - from discrimination, through deliberation
  • निवर्तते (nivartate) - ceases, vanishes, returns, turns back
  • संसारवासना (saṁsāravāsanā) - latent impression of cyclic existence (saṃsāra)
  • तद्वत् (tadvat) - similarly, in that manner
  • धीविचारात् (dhīvicārāt) - from intellectual discrimination, through intellectual deliberation
  • निवर्तते (nivartate) - ceases, vanishes, returns, turns back

Words meanings and morphology

शुद्धाम्भसि (śuddhāmbhasi) - in pure water
(noun)
Locative, neuter, singular of śuddhāmbhas
śuddhāmbhas - pure water
Compound type : karmadhāraya (śuddha+ambhas)
  • śuddha – pure, clean
    adjective
  • ambhas – water
    noun (neuter)
यथा (yathā) - just as, as, like
(indeclinable)
क्षीरधीः (kṣīradhīḥ) - perception of milk, idea of milk
(noun)
Nominative, feminine, singular of kṣīradhī
kṣīradhī - perception of milk, idea of milk
Compound type : ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (kṣīra+dhī)
  • kṣīra – milk
    noun (neuter)
  • dhī – understanding, intellect, perception
    noun (feminine)
विचारात् (vicārāt) - from discrimination, through deliberation
(noun)
Ablative, masculine, singular of vicāra
vicāra - deliberation, discrimination, reflection, inquiry
From vi- √car 'to move about'.
Prefix: vi
Root: car (class 1)
निवर्तते (nivartate) - ceases, vanishes, returns, turns back
(verb)
3rd person , singular, middle, present indicative (laṭ) of nivartate
From ni- √vṛt 'to turn'.
Prefix: ni
Root: vṛt (class 1)
संसारवासना (saṁsāravāsanā) - latent impression of cyclic existence (saṃsāra)
(noun)
Nominative, feminine, singular of saṃsāravāsanā
saṁsāravāsanā - latent impression of transmigration/cyclic existence
Compound type : ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (saṃsāra+vāsanā)
  • saṃsāra – cyclic existence, transmigration
    noun (masculine)
  • vāsanā – latent impression, mental trace
    noun (feminine)
तद्वत् (tadvat) - similarly, in that manner
(indeclinable)
धीविचारात् (dhīvicārāt) - from intellectual discrimination, through intellectual deliberation
(noun)
Ablative, masculine, singular of dhīvicāra
dhīvicāra - intellectual discrimination, mental deliberation
Compound type : ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (dhī+vicāra)
  • dhī – intellect, understanding
    noun (feminine)
  • vicāra – deliberation, discrimination
    noun (masculine)
    From vi- √car 'to move about'.
    Prefix: vi
    Root: car (class 1)
निवर्तते (nivartate) - ceases, vanishes, returns, turns back
(verb)
3rd person , singular, middle, present indicative (laṭ) of nivartate
From ni- √vṛt 'to turn'.
Prefix: ni
Root: vṛt (class 1)