महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-6, chapter-60, verse-11
एवमुक्त्वा ततः पार्थः पुत्रं दुर्योधनं तव ।
विव्याध दशभिस्तीक्ष्णैः शरैः कनकभूषणैः ।
नन्दकं च त्रिभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥११॥
विव्याध दशभिस्तीक्ष्णैः शरैः कनकभूषणैः ।
नन्दकं च त्रिभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥११॥
11. evamuktvā tataḥ pārthaḥ putraṁ duryodhanaṁ tava ,
vivyādha daśabhistīkṣṇaiḥ śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ ,
nandakaṁ ca tribhirbāṇaiḥ pratyavidhyatstanāntare.
vivyādha daśabhistīkṣṇaiḥ śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ ,
nandakaṁ ca tribhirbāṇaiḥ pratyavidhyatstanāntare.
11.
evam uktvā tataḥ pārthaḥ putram
duryodhanaṃ tava vivyādha daśabhiḥ tīkṣṇaiḥ
śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ nandakam ca
tribhiḥ bāṇaiḥ pratyavidhyat stanāntare
duryodhanaṃ tava vivyādha daśabhiḥ tīkṣṇaiḥ
śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ nandakam ca
tribhiḥ bāṇaiḥ pratyavidhyat stanāntare
11.
tataḥ pārthaḥ evam uktvā,
tava putram duryodhanaṃ kanakabhūṣaṇaiḥ tīkṣṇaiḥ daśabhiḥ śaraiḥ vivyādha.
ca tribhiḥ bāṇaiḥ nandakam stanāntare pratyavidhyat.
tava putram duryodhanaṃ kanakabhūṣaṇaiḥ tīkṣṇaiḥ daśabhiḥ śaraiḥ vivyādha.
ca tribhiḥ bāṇaiḥ nandakam stanāntare pratyavidhyat.
11.
Having thus spoken, Arjuna (Pārtha) then pierced your son Duryodhana with ten sharp, gold-adorned arrows. He also counter-pierced Nandaka in the middle of the chest with three arrows.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- एवम् (evam) - thus, in this manner
- उक्त्वा (uktvā) - having said, having spoken
- ततः (tataḥ) - then, thereafter, from there
- पार्थः (pārthaḥ) - Arjuna (Arjuna, son of Pṛthā/Kuntī)
- पुत्रम् (putram) - son
- दुर्योधनं (duryodhanaṁ) - Duryodhana
- तव (tava) - (addressed to Dhṛtarāṣṭra) (your)
- विव्याध (vivyādha) - pierced, struck
- दशभिः (daśabhiḥ) - with ten
- तीक्ष्णैः (tīkṣṇaiḥ) - sharp, keen
- शरैः (śaraiḥ) - with arrows
- कनकभूषणैः (kanakabhūṣaṇaiḥ) - adorned with gold, having golden ornaments
- नन्दकम् (nandakam) - Nandaka (likely a charioteer or warrior) (Nandaka (a proper name))
- च (ca) - and, also
- त्रिभिः (tribhiḥ) - with three
- बाणैः (bāṇaiḥ) - with arrows
- प्रत्यविध्यत् (pratyavidhyat) - pierced in return, counter-pierced
- स्तनान्तरे (stanāntare) - in the middle of the chest, between the breasts
Words meanings and morphology
एवम् (evam) - thus, in this manner
(indeclinable)
उक्त्वा (uktvā) - having said, having spoken
(indeclinable)
absolutive
formed from root vac (to speak) + -tvā suffix
Root: vac (class 2)
Note: absolutive participle
ततः (tataḥ) - then, thereafter, from there
(indeclinable)
पार्थः (pārthaḥ) - Arjuna (Arjuna, son of Pṛthā/Kuntī)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of pārtha
pārtha - son of Pṛthā/Kuntī (Arjuna)
derivative of Pṛthā
पुत्रम् (putram) - son
(noun)
Accusative, masculine, singular of putra
putra - son, child
दुर्योधनं (duryodhanaṁ) - Duryodhana
(proper noun)
Accusative, masculine, singular of duryodhana
duryodhana - Duryodhana (proper name)
तव (tava) - (addressed to Dhṛtarāṣṭra) (your)
(pronoun)
Genitive, singular of tvad
tvad - you (singular)
Note: possessive pronoun
विव्याध (vivyādha) - pierced, struck
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (liṭ) of vyadh
Root: vyadh (class 4)
दशभिः (daśabhiḥ) - with ten
(numeral)
तीक्ष्णैः (tīkṣṇaiḥ) - sharp, keen
(adjective)
Instrumental, masculine, plural of tīkṣṇa
tīkṣṇa - sharp, keen, strong
Note: agrees with śaraiḥ
शरैः (śaraiḥ) - with arrows
(noun)
Instrumental, masculine, plural of śara
śara - arrow
कनकभूषणैः (kanakabhūṣaṇaiḥ) - adorned with gold, having golden ornaments
(adjective)
Instrumental, masculine, plural of kanakabhūṣaṇa
kanakabhūṣaṇa - adorned with gold, golden-ornamented
Compound type : bahuvrihi (kanaka+bhūṣaṇa)
- kanaka – gold
noun (neuter) - bhūṣaṇa – ornament, adornment
noun (neuter)
Note: agrees with śaraiḥ
नन्दकम् (nandakam) - Nandaka (likely a charioteer or warrior) (Nandaka (a proper name))
(proper noun)
Accusative, masculine, singular of nandaka
nandaka - Nandaka (name of a person, or Kṛṣṇa's sword)
च (ca) - and, also
(indeclinable)
त्रिभिः (tribhiḥ) - with three
(numeral)
बाणैः (bāṇaiḥ) - with arrows
(noun)
Instrumental, masculine, plural of bāṇa
bāṇa - arrow
प्रत्यविध्यत् (pratyavidhyat) - pierced in return, counter-pierced
(verb)
3rd person , singular, active, imperfect (laṅ) of vyadh
Prefix: prati
Root: vyadh (class 4)
Note: Augment 'a' (prati + a + vyadh + at)
स्तनान्तरे (stanāntare) - in the middle of the chest, between the breasts
(noun)
Locative, neuter, singular of stanāntara
stanāntara - middle of the chest, space between the breasts
Compound type : tatpurusha (stana+antara)
- stana – breast, udder
noun (masculine) - antara – middle, interval, space
noun (neuter)