महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-8, chapter-45, verse-71
तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ क्षेमिणौ पुरुषर्षभ ।
मुदाभ्युपगतौ कृष्णावश्विनाविव वासवम् ॥७१॥
मुदाभ्युपगतौ कृष्णावश्विनाविव वासवम् ॥७१॥
71. tau dṛṣṭvā puruṣavyāghrau kṣemiṇau puruṣarṣabha ,
mudābhyupagatau kṛṣṇāvaśvināviva vāsavam.
mudābhyupagatau kṛṣṇāvaśvināviva vāsavam.
71.
tau dṛṣṭvā puruṣavyāghrau kṣemiṇau puruṣarṣabha
mudā abhyupagatau kṛṣṇau aśvinau iva vāsavam
mudā abhyupagatau kṛṣṇau aśvinau iva vāsavam
71.
puruṣarṣabha tau puruṣavyāghrau kṣemiṇau dṛṣṭvā
kṛṣṇau mudā abhyupagatau aśvinau iva vāsavam (yathā)
kṛṣṇau mudā abhyupagatau aśvinau iva vāsavam (yathā)
71.
O bull among men (puruṣarṣabha), seeing those two, Kṛṣṇa and Arjuna (the two Kṛṣṇas), who are like tigers among men (puruṣavyāghrau) and safe, they joyfully reunited, just as the Aśvin twins approached Indra (Vāsava).
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- तौ (tau) - those two (Kṛṣṇa and Arjuna) (those two)
- दृष्ट्वा (dṛṣṭvā) - having seen
- पुरुषव्याघ्रौ (puruṣavyāghrau) - tiger-like men (referring to Kṛṣṇa and Arjuna) (tiger among men, excellent man)
- क्षेमिणौ (kṣemiṇau) - safe and sound (safe, secure, prosperous)
- पुरुषर्षभ (puruṣarṣabha) - O foremost among men (puruṣa) (bull among men, foremost of men)
- मुदा (mudā) - joyfully (with joy, happily)
- अभ्युपगतौ (abhyupagatau) - approached, met, reunited
- कृष्णौ (kṛṣṇau) - Kṛṣṇa and Arjuna (the two Kṛṣṇas)
- अश्विनौ (aśvinau) - the two Aśvins
- इव (iva) - like, as, as if
- वासवम् (vāsavam) - to Vāsava, to Indra
Words meanings and morphology
तौ (tau) - those two (Kṛṣṇa and Arjuna) (those two)
(pronoun)
Accusative, masculine, dual of tad
tad - that, he, she, it
दृष्ट्वा (dṛṣṭvā) - having seen
(indeclinable)
absolutive
Derived from root dṛś with suffix -tvā
Root: dṛś (class 1)
पुरुषव्याघ्रौ (puruṣavyāghrau) - tiger-like men (referring to Kṛṣṇa and Arjuna) (tiger among men, excellent man)
(noun)
Accusative, masculine, dual of puruṣavyāghra
puruṣavyāghra - tiger among men, chief of men
Compound type : tatpuruṣa (puruṣa+vyāghra)
- puruṣa – man, male, human being, person
noun (masculine) - vyāghra – tiger
noun (masculine)
क्षेमिणौ (kṣemiṇau) - safe and sound (safe, secure, prosperous)
(adjective)
Accusative, masculine, dual of kṣemin
kṣemin - safe, secure, happy, prosperous
Derived from kṣema (safety, welfare)
पुरुषर्षभ (puruṣarṣabha) - O foremost among men (puruṣa) (bull among men, foremost of men)
(noun)
Vocative, masculine, singular of puruṣarṣabha
puruṣarṣabha - bull among men, chief of men, excellent man
Compound type : tatpuruṣa (puruṣa+ṛṣabha)
- puruṣa – man, male, human being, person
noun (masculine) - ṛṣabha – bull, chief, best
noun (masculine)
मुदा (mudā) - joyfully (with joy, happily)
(noun)
Instrumental, feminine, singular of mud
mud - joy, delight, happiness
अभ्युपगतौ (abhyupagatau) - approached, met, reunited
(adjective)
Nominative, masculine, dual of abhyupagata
abhyupagata - approached, reached, obtained, met
Past Passive Participle
Derived from root gam with upasargas abhi and upa
Prefixes: abhi+upa
Root: gam (class 1)
कृष्णौ (kṛṣṇau) - Kṛṣṇa and Arjuna (the two Kṛṣṇas)
(proper noun)
Nominative, masculine, dual of kṛṣṇa
kṛṣṇa - Kṛṣṇa (name of a deity/person), dark, black
अश्विनौ (aśvinau) - the two Aśvins
(proper noun)
Nominative, masculine, dual of aśvin
aśvin - the Aśvins (divine twin horsemen, celestial physicians)
इव (iva) - like, as, as if
(indeclinable)
वासवम् (vāsavam) - to Vāsava, to Indra
(proper noun)
Accusative, masculine, singular of vāsava
vāsava - Indra, a name of Indra