महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-13, chapter-116, verse-52
य इच्छेत्पुरुषोऽत्यन्तमात्मानं निरुपद्रवम् ।
स वर्जयेत मांसानि प्राणिनामिह सर्वशः ॥५२॥
स वर्जयेत मांसानि प्राणिनामिह सर्वशः ॥५२॥
52. ya icchetpuruṣo'tyantamātmānaṁ nirupadravam ,
sa varjayeta māṁsāni prāṇināmiha sarvaśaḥ.
sa varjayeta māṁsāni prāṇināmiha sarvaśaḥ.
52.
yaḥ icchet puruṣaḥ atyantam ātmānam nirupadravam
saḥ varjayeta māṃsāni prāṇinām iha sarvaśaḥ
saḥ varjayeta māṃsāni prāṇinām iha sarvaśaḥ
52.
yaḥ puruṣaḥ ātmānam atyantam nirupadravam icchet
saḥ iha sarvaśaḥ prāṇinām māṃsāni varjayeta
saḥ iha sarvaśaḥ prāṇinām māṃsāni varjayeta
52.
A person (puruṣa) who desires his true self (ātman) to be completely free from trouble should entirely avoid the flesh of living beings in this world.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- यः (yaḥ) - whoever, which
- इच्छेत् (icchet) - should wish, desires
- पुरुषः (puruṣaḥ) - a person, man, spiritual being (puruṣa)
- अत्यन्तम् (atyantam) - extremely, completely, entirely
- आत्मानम् (ātmānam) - oneself, the self, the soul (ātman)
- निरुपद्रवम् (nirupadravam) - free from trouble, unharmed, safe
- सः (saḥ) - refers back to 'yaḥ puruṣaḥ' (that, he)
- वर्जयेत (varjayeta) - should avoid, renounce
- मांसानि (māṁsāni) - meats, flesh
- प्राणिनाम् (prāṇinām) - of living beings, of animals
- इह (iha) - here, in this world
- सर्वशः (sarvaśaḥ) - completely, entirely, by all means
Words meanings and morphology
यः (yaḥ) - whoever, which
(pronoun)
Nominative, masculine, singular of yad
yad - who, which, what
इच्छेत् (icchet) - should wish, desires
(verb)
3rd person , singular, active, optative (liṅ) of iṣ
Optative 3rd singular
Root: iṣ (class 6)
पुरुषः (puruṣaḥ) - a person, man, spiritual being (puruṣa)
(noun)
Nominative, masculine, singular of puruṣa
puruṣa - man, person, human being, spiritual being (puruṣa)
अत्यन्तम् (atyantam) - extremely, completely, entirely
(indeclinable)
Accusative singular neuter of 'atyanta' used adverbially.
Note: Adverbial usage.
आत्मानम् (ātmānam) - oneself, the self, the soul (ātman)
(noun)
Accusative, masculine, singular of ātman
ātman - self, soul, spirit, essence (ātman)
निरुपद्रवम् (nirupadravam) - free from trouble, unharmed, safe
(adjective)
Accusative, masculine, singular of nirupadrava
nirupadrava - free from trouble, harmless, safe, undisturbed
From 'nir-' (without) + 'upadrava' (calamity, trouble)
Note: Qualifies 'ātmānam'.
सः (saḥ) - refers back to 'yaḥ puruṣaḥ' (that, he)
(pronoun)
Nominative, masculine, singular of tad
tad - that, he, she, it
वर्जयेत (varjayeta) - should avoid, renounce
(verb)
3rd person , singular, active, optative (liṅ) of vṛj
Optative 3rd singular
Root: vṛj (class 1)
मांसानि (māṁsāni) - meats, flesh
(noun)
Accusative, neuter, plural of māṃsa
māṁsa - meat, flesh
प्राणिनाम् (prāṇinām) - of living beings, of animals
(noun)
Genitive, masculine, plural of prāṇin
prāṇin - living being, animate creature, animal
From 'prāṇa' (life-breath) + '-in' (having)
इह (iha) - here, in this world
(indeclinable)
सर्वशः (sarvaśaḥ) - completely, entirely, by all means
(indeclinable)
From 'sarva' (all) + suffix '-śaḥ'