योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-7, chapter-116, verse-68
सरभससारसविदलत्पुष्करमकरन्दसुन्दरे सरसि ।
कथमिह विहरति काकः स्फुरदवकरनिकरधूसरस्कन्धः ॥ ६८ ॥
कथमिह विहरति काकः स्फुरदवकरनिकरधूसरस्कन्धः ॥ ६८ ॥
sarabhasasārasavidalatpuṣkaramakarandasundare sarasi ,
kathamiha viharati kākaḥ sphuradavakaranikaradhūsaraskandhaḥ 68
kathamiha viharati kākaḥ sphuradavakaranikaradhūsaraskandhaḥ 68
68.
sarabhasasārasavidalatpuṣkaramakarandasundare sarasi katham
iha viharati kākaḥ sphuradavakaranikaradhūsaraskandhaḥ
iha viharati kākaḥ sphuradavakaranikaradhūsaraskandhaḥ
68.
sarabhasasārasavidalatpuṣkaramakarandasundare sarasi
sphuradavakaranikaradhūsaraskandhaḥ kākaḥ iha katham viharati?
sphuradavakaranikaradhūsaraskandhaḥ kākaḥ iha katham viharati?
68.
How can a crow, whose shoulders are gray with a heap of gleaming rubbish, wander here in a lake made beautiful by eager cranes and the nectar of bursting lotuses?
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- सरभससारसविदलत्पुष्करमकरन्दसुन्दरे (sarabhasasārasavidalatpuṣkaramakarandasundare) - in the lake made beautiful by eager cranes and the nectar of bursting lotuses
- सरसि (sarasi) - in the lake, in the pond
- कथम् (katham) - how?
- इह (iha) - here, in this place
- विहरति (viharati) - wanders, roams, sports, enjoys
- काकः (kākaḥ) - crow
- स्फुरदवकरनिकरधूसरस्कन्धः (sphuradavakaranikaradhūsaraskandhaḥ) - one whose shoulders are gray with a heap of gleaming rubbish
Words meanings and morphology
सरभससारसविदलत्पुष्करमकरन्दसुन्दरे (sarabhasasārasavidalatpuṣkaramakarandasundare) - in the lake made beautiful by eager cranes and the nectar of bursting lotuses
(adjective)
Locative, neuter, singular of sarabhasasārasavidalatpuṣkaramakarandasundara
sarabhasasārasavidalatpuṣkaramakarandasundara - beautiful with excited cranes and the nectar of bursting lotuses
Compound type : bahuvrīhi (sarabhasa+sārasa+vidalat+puṣkara+makaranda+sundara)
- sarabhasa – eager, zealous, with speed or haste
adjective
Prefix: sa - sārasa – crane (bird)
noun (masculine) - vidalat – bursting forth, splitting open
adjective
Present Active Participle
Derived from root 'dal' with prefix 'vi'
Prefix: vi
Root: dal (class 1) - puṣkara – lotus, blue lotus, water, sky
noun (neuter) - makaranda – nectar, honey, floral sap
noun (masculine) - sundara – beautiful, handsome, lovely
adjective
Note: Qualifies 'sarasi'
सरसि (sarasi) - in the lake, in the pond
(noun)
Locative, neuter, singular of saras
saras - lake, pond, pool
कथम् (katham) - how?
(indeclinable)
इह (iha) - here, in this place
(indeclinable)
विहरति (viharati) - wanders, roams, sports, enjoys
(verb)
3rd person , singular, active, present indicative (laṭ) of vihṛ
Prefix: vi
Root: hṛ (class 1)
काकः (kākaḥ) - crow
(noun)
Nominative, masculine, singular of kāka
kāka - crow
स्फुरदवकरनिकरधूसरस्कन्धः (sphuradavakaranikaradhūsaraskandhaḥ) - one whose shoulders are gray with a heap of gleaming rubbish
(adjective)
Nominative, masculine, singular of sphuradavakaranikaradhūsaraskandha
sphuradavakaranikaradhūsaraskandha - one whose shoulders are gray with a heap of gleaming rubbish
Compound type : bahuvrīhi (sphurat+avakara+nikara+dhūsara+skandha)
- sphurat – gleaming, shining, trembling, throbbing
adjective
Present Active Participle
Derived from root 'sphur'
Root: sphur (class 6) - avakara – rubbish, sweepings, refuse, dirt
noun (masculine)
Prefix: ava
Root: kṛ (class 8) - nikara – heap, pile, multitude, collection
noun (masculine) - dhūsara – gray, dust-colored, ash-colored
adjective - skandha – shoulder, trunk of a tree, main stem
noun (masculine)
Note: Qualifies 'kākaḥ'