Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...
3,106

योगवासिष्ठः       yogavāsiṣṭhaḥ - book-3, chapter-106, verse-38

केवलं विगताशङ्कं खण्डभ्रमणचञ्चलम् ।
 चीचीकूचीतिवचना विहरन्ति विहङ्गमाः ॥ ३८ ॥
kevalaṃ vigatāśaṅkaṃ khaṇḍabhramaṇacañcalam ,
 cīcīkūcītivacanā viharanti vihaṅgamāḥ 38
38. kevalam vigata-āśaṅkam khaṇḍa-bhramaṇa-cañcalam
cīcīkūcī-iti-vacanāḥ viharanti vihaṅgamāḥ
38. kevalam vihaṅgamāḥ vigata-āśaṅkam
khaṇḍa-bhramaṇa-cañcalam cīcīkūcī-iti-vacanāḥ viharanti
38. Only birds were there, moving restlessly, darting about without fear, uttering their "cīcī kūcī" calls as they roamed (vihartum).

Words meanings summery:

(Scroll down for elaborated words morphology)

  • केवलम् (kevalam) - only, merely, exclusively, entirely
  • विगत-आशङ्कम् (vigata-āśaṅkam) - without fear, free from apprehension
  • खण्ड-भ्रमण-चञ्चलम् (khaṇḍa-bhramaṇa-cañcalam) - agile in partial wandering, darting about in short flights
  • चीचीकूची-इति-वचनाः (cīcīkūcī-iti-vacanāḥ) - having "cīcī kūcī" as their sounds, making chirping sounds
  • विहरन्ति (viharanti) - they roam, they wander, they play
  • विहङ्गमाः (vihaṅgamāḥ) - birds

Words meanings and morphology

केवलम् (kevalam) - only, merely, exclusively, entirely
(indeclinable)
Note: Adverbial accusative, or an indeclinable.
विगत-आशङ्कम् (vigata-āśaṅkam) - without fear, free from apprehension
(adjective)
Accusative, neuter, singular of vigatāśaṅka
vigatāśaṅka - free from fear/apprehension, fearless
Compound type : bahuvrihi (vigata+āśaṅkā)
  • vigata – gone away, departed, passed
    adjective (neuter)
    Past Passive Participle
    Derived from root gam (to go) with upasarga vi and suffix -kta
    Prefix: vi
    Root: gam (class 1)
  • āśaṅkā – fear, apprehension, doubt
    noun (feminine)
    Prefix: ā
Note: Adverbial accusative, describing the manner of action. Can also be a neuter adjective agreeing with an implied 'state'.
खण्ड-भ्रमण-चञ्चलम् (khaṇḍa-bhramaṇa-cañcalam) - agile in partial wandering, darting about in short flights
(adjective)
Accusative, neuter, singular of khaṇḍabhramaṇacañcala
khaṇḍabhramaṇacañcala - restless with partial wandering, agile in darting about
Compound type : tatpurusha (khaṇḍa+bhramaṇa+cañcala)
  • khaṇḍa – piece, part, fragment, broken
    noun (neuter)
  • bhramaṇa – wandering, roaming, revolving
    noun (neuter)
    nomen actionis
    Derived from root bhram (to wander) with suffix -ana
    Root: bhram (class 1)
  • cañcala – restless, agitated, swift, fickle, trembling
    adjective (neuter)
    Root: cal (class 1)
Note: Adverbial accusative, describing the manner of action, just like `vigatāśaṅkam`.
चीचीकूची-इति-वचनाः (cīcīkūcī-iti-vacanāḥ) - having "cīcī kūcī" as their sounds, making chirping sounds
(adjective)
Nominative, masculine, plural of cīcīkūcīitivacana
cīcīkūcīitivacana - having Cīcīkūcī as their sound/speech
Compound type : bahuvrihi (cīcīkūcī+iti+vacana)
  • cīcīkūcī – onomatopoeic sound for bird chirping
    indeclinable
  • iti – thus, so (marks direct speech or thought)
    indeclinable
  • vacana – speech, word, sound
    noun (neuter)
    nomen actionis
    Derived from root vac (to speak) with suffix -ana
    Root: vac (class 2)
Note: Agrees with `vihaṅgamāḥ`.
विहरन्ति (viharanti) - they roam, they wander, they play
(verb)
3rd person , plural, active, present (laṭ) of vihṛ
Present Active
Present tense, 3rd person, plural, active voice.
Prefix: vi
Root: hṛ (class 1)
Note: Main verb of the sentence.
विहङ्गमाः (vihaṅgamāḥ) - birds
(noun)
Nominative, masculine, plural of vihaṅgama
vihaṅgama - bird (literally: sky-goer)
From vihagas (sky) + gama (goer)
Compound type : tatpurusha (vihas+gama)
  • vihas – sky, air
    noun (masculine)
  • gama – goer, moving
    adjective (masculine)
    suffix -a from root gam
    Derived from root gam (to go)
    Root: gam (class 1)
Note: Subject of `viharanti`.