महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-3, chapter-266, verse-5
गच्छ लक्ष्मण जानीहि किष्किन्धायां कपीश्वरम् ।
प्रमत्तं ग्राम्यधर्मेषु कृतघ्नं स्वार्थपण्डितम् ॥५॥
प्रमत्तं ग्राम्यधर्मेषु कृतघ्नं स्वार्थपण्डितम् ॥५॥
5. gaccha lakṣmaṇa jānīhi kiṣkindhāyāṁ kapīśvaram ,
pramattaṁ grāmyadharmeṣu kṛtaghnaṁ svārthapaṇḍitam.
pramattaṁ grāmyadharmeṣu kṛtaghnaṁ svārthapaṇḍitam.
5.
gaccha lakṣmaṇa jānīhi kiṣkindhāyām kapīśvaram
pramattam grāmya-dharmeṣu kṛtaghnam svārtha-paṇḍitam
pramattam grāmya-dharmeṣu kṛtaghnam svārtha-paṇḍitam
5. Go, Lakṣmaṇa! Find the king of monkeys in Kiṣkindhā, who is negligent in worldly affairs, ungrateful, and skilled only in serving his own interests.
5. לֵךְ, הו לַקְשְׁמַנַה, ובדוק מה שלום מלך הקופים בקִישְׁקִינְדְהָא, זה שהתרשל וטבע בהנאות החושים, כפוי הטובה שחכם רק כשמדובר בטובתו שלו.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- गच्छ (gaccha) - go, proceed
- लक्ष्मण (lakṣmaṇa) - Lakṣmaṇa
- जानीहि (jānīhi) - know, find out
- किष्किन्धायाम् (kiṣkindhāyām) - in Kiṣkindhā
- कपीश्वरम् (kapīśvaram) - Sugriva (the lord of monkeys)
- प्रमत्तम् (pramattam) - heedless, negligent, careless, intoxicated
- ग्राम्य-धर्मेषु (grāmya-dharmeṣu) - in worldly pleasures, in sensual pursuits
- कृतघ्नम् (kṛtaghnam) - ungrateful
- स्वार्थ-पण्डितम् (svārtha-paṇḍitam) - clever in self-interest, skilled in his own affairs
Words meanings and morphology
गच्छ (gaccha) - go, proceed
(verb)
2nd person , singular, active, imperative (loṭ) of √gam
imperative (loṭ), active voice, 2nd person singular
From root √gam
Root: gam (class 1)
लक्ष्मण (lakṣmaṇa) - Lakṣmaṇa
(proper noun)
Vocative, masculine, singular of lakṣmaṇa
lakṣmaṇa - Lakṣmaṇa (Rama's younger brother)
Note: Addressed by Rama.
जानीहि (jānīhi) - know, find out
(verb)
2nd person , singular, active, imperative (loṭ) of √jñā
imperative (loṭ), active voice, 2nd person singular
From root √jñā
Root: jñā (class 9)
किष्किन्धायाम् (kiṣkindhāyām) - in Kiṣkindhā
(proper noun)
Locative, feminine, singular of kiṣkindhā
kiṣkindhā - Kiṣkindhā (capital city of the Vānaras)
Note: Location for finding Sugriva.
कपीश्वरम् (kapīśvaram) - Sugriva (the lord of monkeys)
(noun)
Accusative, masculine, singular of kapīśvara
kapīśvara - lord of monkeys, king of monkeys
Tatpurusha compound (kapi + īśvara)
Compound type : tatpurusha (kapi+īśvara)
- kapi – monkey
noun (masculine) - īśvara – lord, master, ruler
noun (masculine)
Note: Object of 'jānīhi'. Refers to Sugriva.
प्रमत्तम् (pramattam) - heedless, negligent, careless, intoxicated
(adjective)
Accusative, masculine, singular of pramatta
pramatta - careless, inattentive, intoxicated, negligent
Past Passive Participle
From root √mad (to be drunk, rejoice) with upasarga pra, kta suffix
Prefix: pra
Root: mad (class 4)
Note: Adjective for 'kapīśvaram'.
ग्राम्य-धर्मेषु (grāmya-dharmeṣu) - in worldly pleasures, in sensual pursuits
(noun)
Locative, masculine, plural of grāmya-dharma
grāmya-dharma - worldly affairs, sensual pleasures, duties of a householder (in a negative sense here)
Tatpurusha compound
Compound type : tatpurusha (grāmya+dharma)
- grāmya – rustic, rural, worldly, vulgar
adjective (masculine)
Derived from grāma (village) + ya (suffix) - dharma – constitution, natural law, intrinsic nature, righteousness, duty (dharma)
noun (masculine)
Note: Refers to the sphere of Sugriva's negligence.
कृतघ्नम् (kṛtaghnam) - ungrateful
(adjective)
Accusative, masculine, singular of kṛtaghna
kṛtaghna - ungrateful, destroyer of good deeds
Compound of kṛta (done) and ghna (destroying), Bahuvrīhi
Compound type : bahuvrīhi (kṛta+ghna)
- kṛta – done, made, performed
adjective (neuter)
Past Passive Participle
From root √kṛ (to do, make) with kta suffix
Root: kṛ (class 8) - ghna – destroying, killing
adjective (masculine)
From root √han (to strike, kill) with suffix -a
Root: han (class 2)
Note: Adjective for 'kapīśvaram'.
स्वार्थ-पण्डितम् (svārtha-paṇḍitam) - clever in self-interest, skilled in his own affairs
(adjective)
Accusative, masculine, singular of svārtha-paṇḍita
svārtha-paṇḍita - expert in his own interest, selfishly clever
Tatpurusha compound (svārthe paṇḍitaḥ)
Compound type : tatpurusha (svārtha+paṇḍita)
- svārtha – self-interest, own purpose
noun (masculine) - paṇḍita – learned, wise, skilled, expert
adjective (masculine)
Note: Adjective for 'kapīśvaram'.