महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-8, chapter-66, verse-27
स चित्रवर्मेषुवरो विदार्य प्राणान्निरस्यन्निव साधु मुक्तः ।
कर्णस्य पीत्वा रुधिरं विवेश वसुंधरां शोणितवाजदिग्धः ॥२७॥
कर्णस्य पीत्वा रुधिरं विवेश वसुंधरां शोणितवाजदिग्धः ॥२७॥
27. sa citravarmeṣuvaro vidārya; prāṇānnirasyanniva sādhu muktaḥ ,
karṇasya pītvā rudhiraṁ viveśa; vasuṁdharāṁ śoṇitavājadigdhaḥ.
karṇasya pītvā rudhiraṁ viveśa; vasuṁdharāṁ śoṇitavājadigdhaḥ.
27.
saḥ citravarmeṣuvaraḥ vidārya
prāṇān nirasyan iva sādhu muktaḥ
karṇasya pītvā rudhiraṃ viveśa
vasuṃdharāṃ śoṇitavājadigdhaḥ
prāṇān nirasyan iva sādhu muktaḥ
karṇasya pītvā rudhiraṃ viveśa
vasuṃdharāṃ śoṇitavājadigdhaḥ
27.
saḥ sādhu muktaḥ citravarmeṣuvaraḥ
prāṇān vidārya nirasyan iva
karṇasya rudhiraṃ pītvā
śoṇitavājadigdhaḥ vasuṃdharāṃ viveśa
prāṇān vidārya nirasyan iva
karṇasya rudhiraṃ pītvā
śoṇitavājadigdhaḥ vasuṃdharāṃ viveśa
27.
That excellent arrow, well-discharged, tore apart Karna's armor, as if extracting his vital breaths (prāṇa). Having drunk Karna's blood, it then penetrated the earth (vasuṃdharā), smeared with blood and marrow.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- सः (saḥ) - that (arrow)
- चित्रवर्मेस्̣उवरः (citravarmeṣuvaraḥ) - excellent arrow for piercing varied armor (or belonging to Chitravarmā)
- विदार्य (vidārya) - having torn apart, having split
- प्राणान् (prāṇān) - life-breaths, vital airs, lives
- निरस्यन् (nirasyan) - throwing out, extracting, removing
- इव (iva) - as if, like
- साधु (sādhu) - well, properly, effectively
- मुक्तः (muktaḥ) - released, discharged
- कर्णस्य (karṇasya) - Karna's, of Karna
- पीत्वा (pītvā) - having drunk
- रुधिरम् (rudhiram) - blood
- विवेश (viveśa) - entered
- वसुंधराम् (vasuṁdharām) - the earth
- शोणितवाजदिग्धः (śoṇitavājadigdhaḥ) - smeared with blood and fat/marrow
Words meanings and morphology
सः (saḥ) - that (arrow)
(pronoun)
Nominative, masculine, singular of tad
tad - that, this
Note: Refers to the arrow (nārāca)
चित्रवर्मेस्̣उवरः (citravarmeṣuvaraḥ) - excellent arrow for piercing varied armor (or belonging to Chitravarmā)
(noun)
Nominative, masculine, singular of citravarmeṣuvara
citravarmeṣuvara - excellent arrow, arrow for penetrating colorful armor
Compound type : tatpuruṣa (citravarmā+iṣuvara)
- citravarmā – having variegated armor (adjective), proper name Chitravarmā
noun/adjective (masculine) - iṣuvara – excellent arrow
noun (masculine)
Note: Adjective for the arrow
विदार्य (vidārya) - having torn apart, having split
(indeclinable)
Absolutive
from root dṛ (class 6) with upasarga vi
Prefix: vi
Root: dṛ (class 6)
Note: Governs prāṇān
प्राणान् (prāṇān) - life-breaths, vital airs, lives
(noun)
Accusative, masculine, plural of prāṇa
prāṇa - breath, life-breath, vital air, life (prāṇa)
Note: Object of vidārya / nirasyan
निरस्यन् (nirasyan) - throwing out, extracting, removing
(participle)
Nominative, masculine, singular of nirasya
nirasya - throwing out, extracting
Present Active Participle
from root as (class 4) with upasarga nir
Prefix: nir
Root: as (class 4)
Note: Modifies the implicit subject (arrow)
इव (iva) - as if, like
(indeclinable)
Note: Particle of comparison
साधु (sādhu) - well, properly, effectively
(indeclinable)
Root: sādh (class 5)
Note: Modifies muktaḥ
मुक्तः (muktaḥ) - released, discharged
(participle)
Nominative, masculine, singular of mukta
mukta - released, discharged, freed
Past Passive Participle
from root muc (class 6)
Root: muc (class 6)
Note: Modifies the implicit subject (arrow)
कर्णस्य (karṇasya) - Karna's, of Karna
(proper noun)
Genitive, masculine, singular of karṇa
karṇa - Karna (proper name), ear
Note: Possessive case for rudhiram
पीत्वा (pītvā) - having drunk
(indeclinable)
Absolutive
from root pā (class 1)
Root: pā (class 1)
Note: Precedes the main verb viveśa
रुधिरम् (rudhiram) - blood
(noun)
Accusative, neuter, singular of rudhira
rudhira - blood
Note: Object of pītvā
विवेश (viveśa) - entered
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (liṭ) of viś
from root viś (class 6)
Root: viś (class 6)
Note: Main verb, subject arrow
वसुंधराम् (vasuṁdharām) - the earth
(noun)
Accusative, feminine, singular of vasuṃdharā
vasuṁdharā - the earth, land
Compound type : upapada (vasu+dhara)
- vasu – wealth, riches, jewel
noun (neuter) - dharā – bearer, supporter, earth
noun (feminine)
from root dhṛ 'to hold'
Root: dhṛ (class 1)
Note: Object of viveśa
शोणितवाजदिग्धः (śoṇitavājadigdhaḥ) - smeared with blood and fat/marrow
(adjective)
Nominative, masculine, singular of śoṇitavājadigdha
śoṇitavājadigdha - smeared with blood and fat/marrow
Compound type : tatpuruṣa (śoṇita+vāja+digdha)
- śoṇita – blood, red
noun (neuter)
Root: śoṇ - vāja – fat, marrow, strength, speed
noun (masculine)
Root: vāj - digdha – smeared, anointed
adjective
Past Passive Participle
from root dih (class 2) with prefix a-
Root: dih (class 2)
Note: Modifies the implicit subject (arrow)