Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...
9,30

महाभारतः       mahābhārataḥ - book-9, chapter-30, verse-9

क्रियाभ्युपायैः पूर्वं हि हिरण्याक्षो महासुरः ।
हिरण्यकशिपुश्चैव क्रिययैव निषूदितौ ।
वृत्रश्च निहतो राजन्क्रिययैव न संशयः ॥९॥
9. kriyābhyupāyaiḥ pūrvaṁ hi hiraṇyākṣo mahāsuraḥ ,
hiraṇyakaśipuścaiva kriyayaiva niṣūditau ,
vṛtraśca nihato rājankriyayaiva na saṁśayaḥ.
9. kriyābhyupāyaiḥ pūrvam hi hiraṇyākṣaḥ
mahāsuraḥ hiraṇyakaśipuḥ ca eva
kriyayā eva niṣūditau vṛtraḥ ca
nihataḥ rājan kriyayā eva na saṁśayaḥ
9. rājan,
pūrvam hi kriyābhyupāyaiḥ mahāsuraḥ hiraṇyākṣaḥ ca hiraṇyakaśipuḥ eva kriyayā eva niṣūditau.
ca vṛtraḥ kriyayā eva nihataḥ,
na saṁśayaḥ.
9. Indeed, formerly, by means of stratagems, the great asura Hiranyaksha and Hiranyakashipu were both slain by similar stratagems. And Vritra, O King, was also killed by stratagems; there is no doubt about it.

Words meanings summery:

(Scroll down for elaborated words morphology)

  • क्रियाभ्युपायैः (kriyābhyupāyaiḥ) - by means of stratagems (by means of actions, by stratagems)
  • पूर्वम् (pūrvam) - formerly (formerly, previously, before)
  • हि (hi) - indeed (indeed, certainly, because, for)
  • हिरण्याक्षः (hiraṇyākṣaḥ) - Hiranyaksha (Hiranyaksha (a demon's name))
  • महासुरः (mahāsuraḥ) - a great asura (great demon, great asura)
  • हिरण्यकशिपुः (hiraṇyakaśipuḥ) - Hiranyakashipu (Hiranyakashipu (a demon's name))
  • (ca) - and
  • एव (eva) - indeed, also (indeed, only, just)
  • क्रियया (kriyayā) - by stratagem (by means of action, by stratagem)
  • एव (eva) - indeed (indeed, only, just)
  • निषूदितौ (niṣūditau) - were slain (slain, killed)
  • वृत्रः (vṛtraḥ) - Vritra (Vritra (a name of an Asura))
  • (ca) - and
  • निहतः (nihataḥ) - was killed (killed, slain, destroyed)
  • राजन् (rājan) - O King (addressing Yudhiṣṭhira) (O king)
  • क्रियया (kriyayā) - by stratagem (by means of action, by stratagem)
  • एव (eva) - indeed (indeed, only, just)
  • (na) - not (not, no)
  • संशयः (saṁśayaḥ) - doubt (doubt, uncertainty)

Words meanings and morphology

क्रियाभ्युपायैः (kriyābhyupāyaiḥ) - by means of stratagems (by means of actions, by stratagems)
(noun)
Instrumental, masculine, plural of kriyābhyupāya
kriyābhyupāya - means of action, stratagem, contrivance
Compound type : tatpurusha (kriyā+abhyupāya)
  • kriyā – action, deed, rite, stratagem
    noun (feminine)
    Root: kṛ (class 8)
  • abhyupāya – approach, means, expedient, stratagem
    noun (masculine)
    Prefixes: abhi+upa
    Root: i (class 2)
पूर्वम् (pūrvam) - formerly (formerly, previously, before)
(indeclinable)
Adverbial accusative of pūrva.
Note: Functions as an adverb of time.
हि (hi) - indeed (indeed, certainly, because, for)
(indeclinable)
हिरण्याक्षः (hiraṇyākṣaḥ) - Hiranyaksha (Hiranyaksha (a demon's name))
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of hiraṇyākṣa
hiraṇyākṣa - "golden-eyed," name of a powerful asura, brother of Hiranyakashipu, slain by Viṣṇu in his Varaha avatar
Compound type : bahuvrihi (hiraṇya+akṣa)
  • hiraṇya – gold, golden
    noun (neuter)
  • akṣa – eye
    noun (masculine)
Note: Part of the dual subject for niṣūditau.
महासुरः (mahāsuraḥ) - a great asura (great demon, great asura)
(noun)
Nominative, masculine, singular of mahāsura
mahāsura - great demon, powerful asura
Compound type : karmadharaya (mahat+asura)
  • mahat – great, large
    adjective (neuter)
  • asura – demon, titan, powerful being
    noun (masculine)
Note: Appositive to hiraṇyākṣaḥ.
हिरण्यकशिपुः (hiraṇyakaśipuḥ) - Hiranyakashipu (Hiranyakashipu (a demon's name))
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of hiraṇyakaśipu
hiraṇyakaśipu - "golden-cushion," name of a powerful asura, brother of Hiranyaksha, slain by Viṣṇu in his Narasimha avatar
Compound type : bahuvrihi (hiraṇya+kaśipu)
  • hiraṇya – gold, golden
    noun (neuter)
  • kaśipu – cushion, mat
    noun (masculine)
Note: Part of the dual subject for niṣūditau.
(ca) - and
(indeclinable)
एव (eva) - indeed, also (indeed, only, just)
(indeclinable)
क्रियया (kriyayā) - by stratagem (by means of action, by stratagem)
(noun)
Instrumental, feminine, singular of kriyā
kriyā - action, deed, performance, stratagem
Root: kṛ (class 8)
एव (eva) - indeed (indeed, only, just)
(indeclinable)
Note: Emphasizes kriyayā.
निषूदितौ (niṣūditau) - were slain (slain, killed)
(adjective)
Nominative, masculine, dual of niṣūdita
niṣūdita - killed, destroyed, annihilated, slain
Past Passive Participle
From root sūd with upasarga ni.
Prefix: ni
Root: sūd (class 10)
Note: Agrees with hiraṇyākṣaḥ and hiraṇyakaśipuḥ.
वृत्रः (vṛtraḥ) - Vritra (Vritra (a name of an Asura))
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of vṛtra
vṛtra - a proper name, the name of a powerful Asura, a Vedic dragon or serpent, antagonist of Indra
Note: Subject of the passive verb nihataḥ.
(ca) - and
(indeclinable)
निहतः (nihataḥ) - was killed (killed, slain, destroyed)
(adjective)
Nominative, masculine, singular of nihata
nihata - killed, struck down, slain, destroyed
Past Passive Participle
From root han with upasarga ni.
Prefix: ni
Root: han (class 2)
Note: Agrees with vṛtraḥ.
राजन् (rājan) - O King (addressing Yudhiṣṭhira) (O king)
(noun)
Vocative, masculine, singular of rājan
rājan - king, ruler, sovereign
Root: rāj (class 1)
क्रियया (kriyayā) - by stratagem (by means of action, by stratagem)
(noun)
Instrumental, feminine, singular of kriyā
kriyā - action, deed, performance, stratagem
Root: kṛ (class 8)
एव (eva) - indeed (indeed, only, just)
(indeclinable)
Note: Emphasizes kriyayā.
(na) - not (not, no)
(indeclinable)
Negation particle.
संशयः (saṁśayaḥ) - doubt (doubt, uncertainty)
(noun)
Nominative, masculine, singular of saṁśaya
saṁśaya - doubt, uncertainty, hesitation, suspicion
From root śi (to sharpen) with prefix sam, or root śaṅk (to doubt).
Prefix: sam
Root: śi (class 5)
Note: Predicate nominative for an implied "is".