महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-1, chapter-114, verse-62
तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च गरुडश्चासितध्वजः ।
अरुणश्चारुणिश्चैव वैनतेया व्यवस्थिताः ॥६२॥
अरुणश्चारुणिश्चैव वैनतेया व्यवस्थिताः ॥६२॥
62. tārkṣyaścāriṣṭanemiśca garuḍaścāsitadhvajaḥ ,
aruṇaścāruṇiścaiva vainateyā vyavasthitāḥ.
aruṇaścāruṇiścaiva vainateyā vyavasthitāḥ.
62.
tārkṣyaḥ ca ariṣṭanemiḥ ca garuḍaḥ ca asitadhvajaḥ
aruṇaḥ ca aruṇiḥ ca eva vainateyāḥ vyavasthitāḥ
aruṇaḥ ca aruṇiḥ ca eva vainateyāḥ vyavasthitāḥ
62.
Tārkṣya, Ariṣṭanemi, Garuḍa, and Asitadhvaja, along with Aruṇa and Aruṇi – all Vainateyas (sons of Vinatā) – were present.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- तार्क्ष्यः (tārkṣyaḥ) - Tārkṣya (a divine bird, a name for Garuḍa)
- च (ca) - and
- अरिष्टनेमिः (ariṣṭanemiḥ) - Ariṣṭanemi (a divine being)
- च (ca) - and
- गरुडः (garuḍaḥ) - Garuḍa (king of birds)
- च (ca) - and
- असितध्वजः (asitadhvajaḥ) - Asitadhvaja (a divine bird)
- अरुणः (aruṇaḥ) - Aruṇa (charioteer of Sūrya)
- च (ca) - and
- अरुणिः (aruṇiḥ) - Aruṇi (a son of Aruṇa)
- च (ca) - and
- एव (eva) - indeed, as well
- वैनतेयाः (vainateyāḥ) - the sons of Vinatā
- व्यवस्थिताः (vyavasthitāḥ) - were present, stationed
Words meanings and morphology
तार्क्ष्यः (tārkṣyaḥ) - Tārkṣya (a divine bird, a name for Garuḍa)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of tārkṣya
tārkṣya - a mythical being (part horse, part bird), a name of Garuḍa
च (ca) - and
(indeclinable)
अरिष्टनेमिः (ariṣṭanemiḥ) - Ariṣṭanemi (a divine being)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of ariṣṭanemi
ariṣṭanemi - name of a sage, a divine being, an epithet of Garuḍa
च (ca) - and
(indeclinable)
गरुडः (garuḍaḥ) - Garuḍa (king of birds)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of garuḍa
garuḍa - a mythical bird, king of birds, vehicle of Viṣṇu
च (ca) - and
(indeclinable)
असितध्वजः (asitadhvajaḥ) - Asitadhvaja (a divine bird)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of asitadhvaja
asitadhvaja - having a black banner; name of a divine bird
Compound type : bahuvrihi (asita+dhvaja)
- asita – not white, black, dark
adjective - dhvaja – banner, flag, standard
noun (masculine)
अरुणः (aruṇaḥ) - Aruṇa (charioteer of Sūrya)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of aruṇa
aruṇa - red, reddish, dawn, charioteer of Sūrya, elder brother of Garuḍa
च (ca) - and
(indeclinable)
अरुणिः (aruṇiḥ) - Aruṇi (a son of Aruṇa)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of aruṇi
aruṇi - name of a son of Aruṇa, or a sage
च (ca) - and
(indeclinable)
एव (eva) - indeed, as well
(indeclinable)
वैनतेयाः (vainateyāḥ) - the sons of Vinatā
(noun)
Nominative, masculine, plural of vainateya
vainateya - son of Vinatā (e.g., Garuḍa, Aruṇa)
patronymic from Vinatā
व्यवस्थिताः (vyavasthitāḥ) - were present, stationed
(adjective)
Nominative, masculine, plural of vyavasthita
vyavasthita - arranged, placed, situated, fixed, determined, present
Past Passive Participle
from root sthā with prefixes vi and ava
Prefixes: vi+ava
Root: sthā (class 1)
Note: Modifies 'Vainateyas'.