बृहत्-पाराशर-होरा-शास्त्रम्
bṛhat-pārāśara-horā-śāstram
-
chapter-3, verse-29
कृश्दीर्घतनुः शौरिः पिङ्गदृष्ट्यनिलात्मकः ।
स्थूलदन्तोऽलसः पंगुः खररोमकचो द्विज ॥२९॥
स्थूलदन्तोऽलसः पंगुः खररोमकचो द्विज ॥२९॥
29. kṛśdīrghatanuḥ śauriḥ piṅgadṛṣṭyanilātmakaḥ .
sthūladanto'lasaḥ paṃguḥ khararomakaco dvija.
sthūladanto'lasaḥ paṃguḥ khararomakaco dvija.
29.
kṛśa-dīrgha-tanuḥ śauriḥ piṅga-dṛṣṭi-anila-ātmakaḥ
sthūla-dantaḥ alasaḥ paṅguḥ khara-roman-kacaḥ dvija
sthūla-dantaḥ alasaḥ paṅguḥ khara-roman-kacaḥ dvija
29.
O brahmin (dvija), Saturn (śauriḥ) has a lean and tall body, tawny eyes, and a vāta (anila) constitution (ātman). He has large teeth, is lazy, lame, and has rough body and head hair.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- कृश-दीर्घ-तनुः (kṛśa-dīrgha-tanuḥ) - having a lean and tall body
- शौरिः (śauriḥ) - Saturn (planet), son of Sūrya/Shūra
- पिङ्ग-दृष्टि-अनिल-आत्मकः (piṅga-dṛṣṭi-anila-ātmakaḥ) - having tawny eyes and a vāta/wind nature (ātman)
- स्थूल-दन्तः (sthūla-dantaḥ) - having thick/large teeth
- अलसः (alasaḥ) - lazy, inactive
- पङ्गुः (paṅguḥ) - lame, crippled
- खर-रोमन्-कचः (khara-roman-kacaḥ) - having rough body hair and head hair
- द्विज (dvija) - O brahmin, O twice-born
Words meanings and morphology
कृश-दीर्घ-तनुः (kṛśa-dīrgha-tanuḥ) - having a lean and tall body
(adjective)
Nominative, masculine, singular of kṛśadīrghatanu
kṛśadīrghatanu - having a lean and tall body
Compound type : bahuvrīhi (kṛśa+dīrgha+tanu)
- kṛśa – thin, lean, slender, weak
adjective (masculine) - dīrgha – long, tall, extensive
adjective (masculine) - tanu – body, form, person, slender
noun (feminine)
शौरिः (śauriḥ) - Saturn (planet), son of Sūrya/Shūra
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of śauri
śauri - son of Śūra (Krishna) or Sūrya (Sun), the planet Saturn
पिङ्ग-दृष्टि-अनिल-आत्मकः (piṅga-dṛṣṭi-anila-ātmakaḥ) - having tawny eyes and a vāta/wind nature (ātman)
(adjective)
Nominative, masculine, singular of piṅgadṛṣṭyanilātmaka
piṅgadṛṣṭyanilātmaka - having tawny eyes and a vāta/wind nature [ātman]
Compound type : bahuvrīhi (piṅga+dṛṣṭi+anila+ātmaka)
- piṅga – tawny, reddish-brown, yellowish-brown
adjective (masculine) - dṛṣṭi – sight, eye, vision
noun (feminine) - anila – wind, air, vāta (as a humor)
noun (masculine) - ātmaka – having the nature of, consisting of, pertaining to (ātman)
adjective (masculine)
स्थूल-दन्तः (sthūla-dantaḥ) - having thick/large teeth
(adjective)
Nominative, masculine, singular of sthūladanta
sthūladanta - having thick/large teeth
Compound type : bahuvrīhi (sthūla+danta)
- sthūla – thick, large, gross, bulky
adjective (masculine) - danta – tooth, tusk
noun (masculine)
अलसः (alasaḥ) - lazy, inactive
(adjective)
Nominative, masculine, singular of alasa
alasa - lazy, indolent, inactive, sluggish
पङ्गुः (paṅguḥ) - lame, crippled
(adjective)
Nominative, masculine, singular of paṅgu
paṅgu - lame, crippled, slow, paralytic
खर-रोमन्-कचः (khara-roman-kacaḥ) - having rough body hair and head hair
(adjective)
Nominative, masculine, singular of khararoman-kaca
khararoman-kaca - having rough body hair and head hair
Compound type : bahuvrīhi (khara+roman+kaca)
- khara – rough, sharp, harsh, hard
adjective (masculine) - roman – hair of the body, down
noun (neuter) - kaca – hair of the head, lock of hair
noun (masculine)
द्विज (dvija) - O brahmin, O twice-born
(noun)
Vocative, masculine, singular of dvija
dvija - twice-born (referring to Brahmins, Kshatriyas, Vaishyas, or specifically Brahmins; also bird, tooth)