बृहत्-पाराशर-होरा-शास्त्रम्
bṛhat-pārāśara-horā-śāstram
-
chapter-3, verse-69
भौमांशो मृत्युरादिष्टो गुर्वंशो यमघण्ट्कः ।
सोम्यांशोऽर्धप्रहरकः स्वस्वदेशोद्भवः स्फुटः ॥६९॥
सोम्यांशोऽर्धप्रहरकः स्वस्वदेशोद्भवः स्फुटः ॥६९॥
69. bhaumāṃśo mṛtyurādiṣṭo gurvaṃśo yamaghaṇṭkaḥ .
somyāṃśo'rdhapraharakaḥ svasvadeśodbhavaḥ sphuṭaḥ.
somyāṃśo'rdhapraharakaḥ svasvadeśodbhavaḥ sphuṭaḥ.
69.
bhaumāṃśaḥ mṛtyuḥ ādiṣṭaḥ gurvaṃśaḥ yamaghaṇṭakaḥ
saumyāṃśaḥ ardhapraharakaḥ svasvadeśodbhavaḥ sphuṭaḥ
saumyāṃśaḥ ardhapraharakaḥ svasvadeśodbhavaḥ sphuṭaḥ
69.
The portion of Mars is declared to be Mṛtyu. The portion of Jupiter is Yamaghaṇṭaka. The portion of Mercury is Ardhapraharaka. These are clearly reckoned according to one's own country or region.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- भौमांशः (bhaumāṁśaḥ) - Mars' part, portion of Mars
- मृत्युः (mṛtyuḥ) - Mṛtyu (death-causing Upagraha), death
- आदिष्टः (ādiṣṭaḥ) - declared, instructed, ordained
- गुर्वंशः (gurvaṁśaḥ) - Jupiter's part, portion of Jupiter
- यमघण्टकः (yamaghaṇṭakaḥ) - Yamaghaṇṭaka (an Upagraha)
- सौम्यांशः (saumyāṁśaḥ) - Mercury's part, portion of Mercury
- अर्धप्रहरकः (ardhapraharakaḥ) - Ardhapraharaka (an Upagraha)
- स्वस्वदेशोद्भवः (svasvadeśodbhavaḥ) - arising in one's own country/region
- स्फुटः (sphuṭaḥ) - clear, manifest, exact
Words meanings and morphology
भौमांशः (bhaumāṁśaḥ) - Mars' part, portion of Mars
(noun)
Nominative, masculine, singular of bhaumāṃśa
bhaumāṁśa - portion related to Mars
Tatpurusha compound (bhaumasya aṃśaḥ)
Compound type : Tatpurusha (bhauma+aṃśa)
- bhauma – Mars (the planet)
proper noun (masculine) - aṃśa – part, portion
noun (masculine)
मृत्युः (mṛtyuḥ) - Mṛtyu (death-causing Upagraha), death
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of mṛtyu
mṛtyu - death; Mṛtyu (a specific Upagraha/malefic point in Vedic astrology)
आदिष्टः (ādiṣṭaḥ) - declared, instructed, ordained
(adjective)
Nominative, masculine, singular of ādiṣṭa
ādiṣṭa - declared, indicated, ordained, taught
Past Passive Participle
from root 'diś' (to point, show) with prefix 'ā'
Prefix: ā
Root: diś (class 6)
गुर्वंशः (gurvaṁśaḥ) - Jupiter's part, portion of Jupiter
(noun)
Nominative, masculine, singular of gurvaṃśa
gurvaṁśa - portion related to Jupiter
Tatpurusha compound (guroḥ aṃśaḥ)
Compound type : Tatpurusha (guru+aṃśa)
- guru – Jupiter (the planet)
proper noun (masculine) - aṃśa – part, portion
noun (masculine)
यमघण्टकः (yamaghaṇṭakaḥ) - Yamaghaṇṭaka (an Upagraha)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of yamaghaṇṭaka
yamaghaṇṭaka - Yamaghaṇṭaka (a specific malefic point or Upagraha in Vedic astrology)
सौम्यांशः (saumyāṁśaḥ) - Mercury's part, portion of Mercury
(noun)
Nominative, masculine, singular of saumyāṃśa
saumyāṁśa - portion related to Mercury
Tatpurusha compound (saumyasya aṃśaḥ)
Compound type : Tatpurusha (saumya+aṃśa)
- saumya – Mercury (the planet)
proper noun (masculine) - aṃśa – part, portion
noun (masculine)
अर्धप्रहरकः (ardhapraharakaḥ) - Ardhapraharaka (an Upagraha)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of ardhapraharaka
ardhapraharaka - Ardhapraharaka (a specific malefic point or Upagraha in Vedic astrology)
Compound type : Tatpurusha (ardha+praharaka)
- ardha – half
adjective (masculine) - praharaka – a segment of time (typically 3 hours), watchman
noun (masculine)
Prefix: pra
स्वस्वदेशोद्भवः (svasvadeśodbhavaḥ) - arising in one's own country/region
(adjective)
Nominative, masculine, singular of svasvadeśodbhava
svasvadeśodbhava - originating from one's own country or region
Compound of 'svasva' (one's own respective), 'deśa' (country), and 'udbhava' (arising, originating from)
Compound type : Tatpurusha (svasva+deśa+udbhava)
- svasva – one's own, respective, pertaining to each
adjective (masculine)
Repetitive compound for emphasis - deśa – country, region, place
noun (masculine) - udbhava – origin, birth, arising from
noun (masculine)
from root 'bhū' (to be, arise) with prefix 'ud'
Prefix: ud
Root: bhū (class 1)
Note: Refers to the calculation being dependent on local factors.
स्फुटः (sphuṭaḥ) - clear, manifest, exact
(adjective)
Nominative, masculine, singular of sphuṭa
sphuṭa - clear, manifest, exact, distinct, accurate
Past Passive Participle
from root 'sphuṭ' (to burst, open, be clear)
Root: sphuṭ (class 6)