Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

कुलार्णव-तन्त्रम्       kulārṇava-tantram - chapter-6

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
कुलेश श्रोतुमिच्चामि पूजकस्य च लक्षणम् ।
कुलद्रव्यादिसंस्कारमर्चनं वद मे प्रभो ॥१॥
1. kuleśa śrotumiccāmi pūjakasya ca lakṣaṇam ,
kuladravyādisaṁskāramarcanaṁ vada me prabho.
1. kuleśi śrotum icchāmi pūjakasya ca lakṣaṇam
kula-dravyādi-saṃskāram arcanaṃ vada me prabho
1. prabho kuleśi pūjakasya ca lakṣaṇam
kula-dravyādi-saṃskāram arcanaṃ ca śrotum icchāmi me vada
1. O lord, mistress of the lineage, I wish to hear the characteristics of the pūjaka (practitioner), as well as the consecration of the Kaula substances and the mode of worship. Please tell me.
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्चसि ।
तस्य श्रवणमात्रेण स्तूयते देवदानवैः ॥२॥
2. śṛṇu devi pravakṣyāmi yanmāṁ tvaṁ paripṛccasi ,
tasya śravaṇamātreṇa stūyate devadānavaiḥ.
2. śṛṇu devi pravakṣyāmi yat māṃ tvaṃ paripracchasi
tasya śravaṇa-mātreṇa stūyate deva-dānavaiḥ
2. devi yat tvaṃ māṃ paripṛcchasi tat pravakṣyāmi
śṛṇu tasya śravaṇa-mātreṇa deva-dānavaiḥ stūyate
2. O goddess, listen. I will declare what you are asking me about. Merely by hearing it, one is praised by gods and demons.
निरस्तपातका यत्र मानवाः पुण्यकमीणः ।
कुलज्ञानसुसम्पन्ना भजन्ते ये दृढव्रताः ॥३॥
3. nirastapātakā yatra mānavāḥ puṇyakamīṇaḥ ,
kulajñānasusampannā bhajante ye dṛḍhavratāḥ.
3. nirastapātakā yatra mānavāḥ puṇyakarmāṇaḥ
kulajñānasampannāḥ bhajante ye dṛḍhavratāḥ
3. yatra ye mānavāḥ nirastapātakāḥ puṇyakarmāṇaḥ
kulajñānasampannāḥ dṛḍhavratāḥ bhajante
3. Where those human beings who are free from sin, performers of good deeds, endowed with the knowledge of the lineage, and firm in their vows engage in worship,
पूर्णाभिषेकसहितो वेदशास्त्रार्थतत्त्ववित्।
देवतागुरुभक्तस्तु नियतात्मार्चयेत् प्रिये ॥४॥
4. pūrṇābhiṣekasahito vedaśāstrārthatattvavit,
devatāgurubhaktastu niyatātmārcayet priye.
4. pūrṇābhiṣekasahito vedaśāstrārthatattvavit
devatāgurubhaktastu niyatātmā arcayet priye
4. pūrṇābhiṣekasahitaḥ vedaśāstrārthatattvavit
devatāgurubhaktaḥ ca niyatātmā priye arcayet
4. O beloved, he who has received the full consecration, who knows the true meaning of the Vedas and scriptures, who is devoted to the deities and the guru, and whose mind is controlled should perform worship.
कुलागमरहस्यज्ञो देवताराधनोत्सुकः ।
गुरूपदेशसंयुक्तः पूजयेत् कुलनायिके ॥५॥
5. kulāgamarahasyajño devatārādhanotsukaḥ ,
gurūpadeśasaṁyuktaḥ pūjayet kulanāyike.
5. kulāgamarahasyajñaḥ devatārādhanotsukaḥ
gurūpadeśasaṃyuktaḥ pūjayet kulanāyike
5. kulanāyike kulāgamarahasyajñaḥ
devatārādhanotsukaḥ gurūpadeśasaṃyuktaḥ pūjayet
5. O mistress of the lineage (kulanāyike), one who knows the secret of the Kaula scriptures, who is eager for the worship of deities, and who is endowed with the instructions of the guru should perform worship.
शुद्धात्मा चातिसंहृष्टः क्रोधलौल्यविवजीतः ।
पशुव्रतादिविमुखः सुमुखस्तु यजेत् प्रिये ॥६॥
6. śuddhātmā cātisaṁhṛṣṭaḥ krodhalaulyavivajītaḥ ,
paśuvratādivimukhaḥ sumukhastu yajet priye.
6. śuddhātmā ca atisaṃhṛṣṭaḥ krodhalaulyavivarjitaḥ
paśuvratādivimukhaḥ sumukhaḥ tu yajet priye
6. priye śuddhātmā ca atisaṃhṛṣṭaḥ krodhalaulyavivarjitaḥ
paśuvratādivimukhaḥ sumukhaḥ tu yajet
6. O beloved (priye), with a pure soul, greatly gladdened, free from anger and restlessness, averse to the observances of the uninitiated (paśu), and well-disposed, he should worship.
यदा पुंसः कृतार्थस्य कालेन बहुना प्रिये ।
मत्प्रसादेन भूयाच्च दृढभक्तिसमागमः ॥७॥
7. yadā puṁsaḥ kṛtārthasya kālena bahunā priye ,
matprasādena bhūyācca dṛḍhabhaktisamāgamaḥ.
7. yadā puṃsaḥ kṛtārthasya kālena bahunā priye
matprasādena bhūyāt ca dṛḍhabhaktisamāgamaḥ
7. priye yadā bahunā kālena kṛtārthasya puṃsaḥ
matprasādena dṛḍhabhakti-samāgamaḥ bhūyāt ca
7. O beloved, when through a long time and by my grace there arises in a fulfilled person a firm and devoted union of bhakti, -
तदर्थं तर्पणं कुर्याद् द्रव्यैः श्रीभैरवोदितेः ।
गुरूपदेशविधिना चान्यथा पतनं भवेत् ॥८॥
8. tadarthaṁ tarpaṇaṁ kuryād dravyaiḥ śrībhairavoditeḥ ,
gurūpadeśavidhinā cānyathā patanaṁ bhavet.
8. tadartham tarpaṇam kuryāt dravyaiḥ śrībhairavoditaiḥ
gurūpadeśavidhinā ca anyathā patanam bhavet
8. tadartham śrībhairavoditaiḥ dravyaiḥ gurūpadeśavidhinā ca tarpaṇam kuryāt,
anyathā patanam bhavet
8. he should perform tarpana (satisfying libation) for that purpose using the substances declared by Sri Bhairava and according to the rules taught by the guru, - otherwise there is a fall.
मन्त्रयोगेन देवेशि कुर्यात् श्रीचक्रपूजनम् ।
तदहन्तु त्वया सार्धं गृह्णामि स्वयमादरात् ॥९॥
9. mantrayogena deveśi kuryāt śrīcakrapūjanam ,
tadahantu tvayā sārdhaṁ gṛhṇāmi svayamādarāt.
9. mantrayogena deveśi kuryāt śrīcakrapūjanam tat
aham tu tvayā sārdham gṛhṇāmi svayam ādarāt
9. deveśi mantrayogena śrīcakrapūjanam kuryāt tat
aham tu tvayā sārdham svayam ādarāt gṛhṇāmi
9. O queen of the gods (deveśi), one should perform the worship of the śrīcakra through mantra-yoga, and I myself lovingly accept that together with you.
भैरवोऽहमिति ज्ञानात् सर्वज्ञादिगुणान्वितः ।
इति संचिन्त्य योगीन्द्रः कुलपूजारतो भवेत् ॥१०॥
10. bhairavo'hamiti jñānāt sarvajñādiguṇānvitaḥ ,
iti saṁcintya yogīndraḥ kulapūjārato bhavet.
10. bhairavaḥ aham iti jñānāt sarvajñādiguṇānvitaḥ
iti saṃcintya yogīndraḥ kulapūjārataḥ bhavet
10. sarvajñādiguṇānvitaḥ yogīndraḥ aham bhairavaḥ
iti jñānāt iti saṃcintya kulapūjārataḥ bhavet
10. Endowed with omniscience and other qualities through the realization that I am Bhairava, the foremost of yogis should reflect thus and remain devoted to the worship of the lineage (kula).
इत्यादिलक्षणोपेतः कौलिको नियतव्रतः ।
यस्त्वां समर्चयेद्देवि भुक्तिमुक्त्योः स भाजनम् ॥११॥
11. ityādilakṣaṇopetaḥ kauliko niyatavrataḥ ,
yastvāṁ samarcayeddevi bhuktimuktyoḥ sa bhājanam.
11. iti ādi lakṣaṇa upetaḥ kaulikaḥ niyata vrataḥ yaḥ
tvām samarcayet devi bhukti muktyoḥ saḥ bhājanam
11. yaḥ iti ādi lakṣaṇa upetaḥ niyata vrataḥ kaulikaḥ devi
tvām samarcayet saḥ bhukti muktyoḥ bhājanam bhavati
11. O goddess, endowed with such characteristics, self-controlled in his vows, and belonging to the Kaula tradition, whoever worships you becomes a vessel for both worldly enjoyment and liberation.
एकान्ते विजनेऽरण्ये देशे बाधाविवजीते ।
सुखासने समासीनः प्राङ्मुखो वाप्युदङ्मुखः ॥१२॥
12. ekānte vijane'raṇye deśe bādhāvivajīte ,
sukhāsane samāsīnaḥ prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ.
12. ekānte vijane araṇye deśe bādhā vivarjite sukha
āsane samāsīnaḥ prāṅmukhaḥ vā api udaṅmukhaḥ
12. ekānte vijane araṇye bādhā vivarjite deśe sukha
āsane samāsīnaḥ prāk mukhaḥ vā api udak mukhaḥ
12. Seated comfortably on a pleasant seat in a secluded, lonely forest region free from obstacles, facing either east or north, (he should worship),
अमृताब्धौ मणिद्वीपे कल्पवृक्षतरोस्तले ।
रत्नप्राकारसन्दीप्तं स्मरेन्माणिक्यमण्डपम् ॥१३॥
13. amṛtābdhau maṇidvīpe kalpavṛkṣatarostale ,
ratnaprākārasandīptaṁ smarenmāṇikyamaṇḍapam.
13. amṛtābdhau maṇīdvīpe kalpavṛkṣatarostale
ratnaprākārasandīptaṃ smarenmāṇikyamaṇḍapam
13. amṛtābdhau maṇīdvīpe kalpavṛkṣatarostale
ratnaprākārasandīptaṃ māṇikyamaṇḍapam smaret
13. (He should meditate upon) a ruby pavilion situated in the ocean of nectar, on the island of gems, beneath the wish-fulfilling tree, illuminated by walls of precious stones.
पुष्पमालावितानाढ्यं प्रच्चन्नपटसंवृतम् ।
कर्पूरदीपभास्वन्तं धूपामोदसुगन्धिकम् ॥१४॥
14. puṣpamālāvitānāḍhyaṁ praccannapaṭasaṁvṛtam ,
karpūradīpabhāsvantaṁ dhūpāmodasugandhikam.
14. puṣpamālāvitānāḍhyaṃ pracchannapaṭasaṃvṛtam
karpūradīpabhāsvantaṃ dhūpāmodasugandhikam
14. puṣpamālāvitānāḍhyaṃ pracchannapaṭasaṃvṛtaṃ karpūradīpabhāsvantaṃ
dhūpāmodasugandhikam (taṃ māṇikyamaṇḍapaṃ smaret)
14. (It is) adorned with canopies of flower garlands, draped with hidden cloths, resplendent with camphor lamps, and fragrant with the sweet scent of incense.
तन्मण्डपस्थमात्मानं ध्यात्वाऽनाकुलचेतसा ।
श्रीगुरोराज्ञया देवि कुलपूजां समाचरेत् ॥१५॥
15. tanmaṇḍapasthamātmānaṁ dhyātvā'nākulacetasā ,
śrīgurorājñayā devi kulapūjāṁ samācaret.
15. tat maṇḍapastham ātmānaṃ dhyātvā anākula-cetasā
śrī-guroḥ ājñayā devi kula-pūjām samācaret
15. devi,
śrī-guroḥ ājñayā,
tat maṇḍapastham ātmānam anākula-cetasā dhyātvā kula-pūjām samācaret
15. O goddess, by the command of the revered guru, one should meditate upon the self situated within that pavilion with an undisturbed mind, and perform the kula worship.
आत्मस्थानमनुद्रव्यदेवशुद्धिस्तु पञ्चमी ।
यावन्न कुरुते मन्त्री तावद्देवार्चनं कुतः ॥१६॥
16. ātmasthānamanudravyadevaśuddhistu pañcamī ,
yāvanna kurute mantrī tāvaddevārcanaṁ kutaḥ.
16. ātma-sthāna-anu-dravya-deva-śuddhiḥ tu pañcamī
yāvat na kurute mantrī tāvat deva-arcanam kutaḥ
16. mantrī yāvat ātma-sthāna-anu-dravya-deva-śuddhiḥ tu pañcamī na kurute,
tāvat deva-arcanam kutaḥ
16. As long as the practitioner does not accomplish the fivefold purification - consisting of the purification of the place of the self, subsequence, substances, and deities - how can there be the worship of the deities?
सुस्नानभूतसंशुद्धिप्राणायामादिभिः प्रिये ।
षडङ्गाद्यखिलन्यासेरात्मशुद्धिः समीरिता ॥१७॥
17. susnānabhūtasaṁśuddhiprāṇāyāmādibhiḥ priye ,
ṣaḍaṅgādyakhilanyāserātmaśuddhiḥ samīritā.
17. su-snāna-bhūta-saṃśuddhi-prāṇāyāmādibhiḥ priye
ṣaḍaṅgādy-akhila-nyāsair ātma-śuddhiḥ samīritā
17. priye su-snāna-bhūta-saṃśuddhi-prāṇāyāmādibhiḥ
ṣaḍaṅgādi-akhila-nyāsaiḥ ātma-śuddhiḥ samīritā
17. O beloved, purification of the self is declared to be achieved through a thorough bath, purification of the elements, prāṇāyāma, and the complete nyāsa beginning with the six limbs.
सम्मार्जनानुलेपाद्यैर्दर्पणोदरवत्कृतम् ।
वितानधूपदीपादिपुष्पमालोपशोभितम् ।
पञ्चवर्णरजश्चित्रं स्थानशुद्धिरितीरिता ॥१८॥
18. sammārjanānulepādyairdarpaṇodaravatkṛtam ,
vitānadhūpadīpādipuṣpamālopaśobhitam ,
pañcavarṇarajaścitraṁ sthānaśuddhiritīritā.
18. sammārjanānulepādyair darpaṇodaravat
kṛtam vitāna-dhūpa-dīpādi-puṣpa-māl-opa-śobhitam
pañca-varṇa-rajaś-citraṃ
sthāna-śuddhir itīritā
18. sammārjana-anulepa-ādyaiḥ darpaṇa-udara-vat
kṛtam vitāna-dhūpa-dīpa-ādi-puṣpa-mālā-upaśobhitam
pañca-varṇa-rajaḥ-citram
sthāna-śuddhiḥ iti īritā
18. Purification of the place is described as follows: it is made like the inside of a mirror through sweeping, smearing, and other such actions, and is adorned with canopies, incense, lamps, floral garlands, and multicolored powder designs.
ग्रथित्वा मातृकावर्णैर्मूलमन्त्राक्षराणि च ।
क्रमोत्क्रमाद् द्विरावृत्त्या मन्त्रशुद्धिरितीरिता ॥१९॥
19. grathitvā mātṛkāvarṇairmūlamantrākṣarāṇi ca ,
kramotkramād dvirāvṛttyā mantraśuddhiritīritā.
19. grathitvā mātṛkāvarṇair mūlamantrākṣarāṇi ca
kramotkramād dvirāvṛttyā mantraśuddhir itīritā
19. mātṛkāvarṇaiḥ mūlamantrākṣarāṇi ca kramotkramāt
dvirāvṛttyā grathitvā mantraśuddhiḥ iti īritā
19. O beloved, the purification of the mantra is declared to be achieved by weaving the syllables of the root mantra with the letters of the mātṛkā, through the forward and reverse order repeated twice.
पूजाद्रव्याणि संप्रोक्ष्य मूलास्त्राद्भिवीधानवित् ।
दर्शयेद्धेनुमुद्राञ्च द्रव्यशुद्धिरितारिता ॥२०॥
20. pūjādravyāṇi saṁprokṣya mūlāstrādbhivīdhānavit ,
darśayeddhenumudrāñca dravyaśuddhiritāritā.
20. pūjādravyāṇi saṃprokṣya mūlāstrādbhivīdānavit
darśayed dhenumudrāṃ ca dravyauśuddhir itāritā
20. vidānavit mūlāstrābhyām pūjādravyāṇi saṃprokṣya dhenumudrām ca darśayet,
iti dravyaśuddhiḥ īritā
20. Having thoroughly sprinkled the substances for worship with the root mantra and the astra mantra, the knower of ritual prescriptions should display the dhenu-mudrā, and this is declared to be the purification of substances.
पीठे देवं प्रतिष्ठाप्य सकलीकृत्य मन्त्रवित् ।
मूलमन्त्रेण दीप्तात्मा न्यासद्रव्योदकेन च ।
त्रिवारं प्रोक्षयेद्विद्वान् देवशुद्धिरितीरिता ॥२१॥
21. pīṭhe devaṁ pratiṣṭhāpya sakalīkṛtya mantravit ,
mūlamantreṇa dīptātmā nyāsadravyodakena ca ,
trivāraṁ prokṣayedvidvān devaśuddhiritīritā.
21. pīṭhe devam pratiṣṭhāpya sakalīkṛtya
mantravit mūlamantreṇa dīptātmā
nyāsadravyodakena ca trivāram
prokṣayedvidvān devaśuddhiritīritā
21. mantravit dīptātmā pīṭhe devam
pratiṣṭhāpya sakalīkṛtya mūlamantreṇa
nyāsadravyodakena ca trivāram vidvān
prokṣayet iti devaśuddhiḥ īritā
21. Having placed the deity upon the seat and performed the sakalīkaraṇa, the wise practitioner whose soul is illumined should sprinkle (the deity) three times with the root mantra and the water of the nyasa substances, and this is declared to be the purification of the deity.
पञ्चशुद्धिं विधायेत्थं पश्चाद् यजनमाचरेत् ।
सा पूजा सफला प्रोक्ता चान्यथा निष्फला भवेत् ॥२२॥
22. pañcaśuddhiṁ vidhāyetthaṁ paścād yajanamācaret ,
sā pūjā saphalā proktā cānyathā niṣphalā bhavet.
22. pañcaśuddhim vidhāyetthaṃ paścād yajanam ācaret
sā pūjā saphalā proktā cānyathā niṣphalā bhavet
22. itthaṃ pañcaśuddhim vidhāya paścāt yajanam ācaret sā pūjā saphalā proktā,
anyathā ca niṣphalā bhavet
22. Having thus performed the fivefold purification, one should thereafter conduct the worship. That worship is declared to be fruitful, whereas otherwise it becomes fruitless.
मण्डलेन विना पूजा निष्फला कथिता प्रिये ।
तस्मान्मण्डलमालिख्य विधिवत्तत्र पूजयेत् ॥२३॥
23. maṇḍalena vinā pūjā niṣphalā kathitā priye ,
tasmānmaṇḍalamālikhya vidhivattatra pūjayet.
23. maṇḍalena vinā pūjā niṣphalā kathitā priye
tasmāt maṇḍalam ālikhya vidhi-vat tatra pūjayet
23. priye vinā maṇḍalena pūjā niṣphalā kathitā
tasmāt maṇḍalam ālikhya vidhi-vat tatra pūjayet
23. O beloved, worship performed without a maṇḍala is declared to be fruitless, and therefore one should draw a maṇḍala according to the rules and worship there.
अखण्डमण्डलाकारं विश्वं व्याप्य व्यवस्थितम् ।
त्रैलोक्यं मण्डितं येन मण्डलं तत् सदा शिवम् ॥२४॥
24. akhaṇḍamaṇḍalākāraṁ viśvaṁ vyāpya vyavasthitam ,
trailokyaṁ maṇḍitaṁ yena maṇḍalaṁ tat sadā śivam.
24. akhaṇḍa-maṇḍala-ākāram viśvam vyāpya vyavasthitam
trai-lokyam maṇḍitam yena maṇḍalam tat sadā śivam
24. yena trailokyam akhaṇḍa-maṇḍala-ākāram viśvam vyāpya
vyavasthitam maṇḍitam tat maṇḍalam sadā śivam
24. That which pervades the entire universe in the form of an unbroken circle and by which the three worlds are adorned - that maṇḍala is ever auspicious (śiva).
उड्डीयानां चतुरस्रं कामरूपञ्च वर्त्तुलम् ।
जालन्धरञ्च चन्द्रार्धं त्र्यस्रः पूर्णगिरिर्भवेत् ॥२५॥
25. uḍḍīyānāṁ caturasraṁ kāmarūpañca varttulam ,
jālandharañca candrārdhaṁ tryasraḥ pūrṇagirirbhavet.
25. uḍḍīyānāṃ caturasram kāmarūpam ca vartulam
jālandharam ca candrārdham tryasraḥ pūrṇagirir bhavet
25. uḍḍīyānāṃ caturasram,
kāmarūpam ca vartulam,
jālandharam ca candrārdham,
tryasraḥ pūrṇagiriḥ bhavet
25. The maṇḍala of Uḍḍīyāna should be square, that of Kāmarūpa should be circular, Jālandhara should be shaped like a half-moon, and Pūrṇagiri should be triangular.
अभ्यर्च्य मण्डलं पश्चादाधारान् स्थापयेत् क्रमात् ।
समान्यश्रीगुरुभोगबलिपात्राणि पञ्चधा ॥२६॥
26. abhyarcya maṇḍalaṁ paścādādhārān sthāpayet kramāt ,
samānyaśrīgurubhogabalipātrāṇi pañcadhā.
26. abhyarcya maṇḍalam paścād ādhārān sthāpayet
kramāt samānyaśrīgurobhogabalipātrāṇi pañcadhā
26. paścāt maṇḍalam abhyarcya kramāt
samānyaśrīgurobhogabalipātrāṇi pañcadhā ādhārān sthāpayet
26. Having thereafter worshipped the maṇḍala, one should properly place the fivefold supports in sequential order - namely the vessels for sāmānya water, the revered guru, offerings, enjoyment, and bali.
द्विपात्रं वा त्रिपात्रं वा एकपात्रं न कारयेत् ।
स्वदक्षिणादिवामान्तं स्थाप्याभ्यर्च्यासवेन तु ॥२७॥
27. dvipātraṁ vā tripātraṁ vā ekapātraṁ na kārayet ,
svadakṣiṇādivāmāntaṁ sthāpyābhyarcyāsavena tu.
27. dvipātram vā tripātram vā ekapātram na kārayet
sva-dakṣiṇādi-vāmāntam sthāpya abhyarcya āsavena tu
27. dvipātram vā tripātram vā ekapātram na kārayet
sva-dakṣiṇādi-vāmāntam sthāpya abhyarcya āsavena tu
27. One should use two vessels or three vessels, but never a single vessel. Having placed them starting from one is own right side up to the left, one should properly worship them with āsava.
संपूर्य मूलमन्त्रेण कुलेश्वरि विनिधानवित् ।
तत्र माषप्रमाणन्तु मत्स्यं मांसं विनिक्षेपेत् ॥२८॥
28. saṁpūrya mūlamantreṇa kuleśvari vinidhānavit ,
tatra māṣapramāṇantu matsyaṁ māṁsaṁ vinikṣepet.
28. sampūrya mūlamantreṇa kuleśvari vinidhānavit
tatra māṣapramāṇam tu matsyam māṁsam vinikṣipet
28. kuleśvari vinidhānavit mūlamantreṇa sampūrya
tatra māṣapramāṇam tu matsyam māṁsam vinikṣipet
28. O mistress of the lineage (kuleśvari), having filled it completely with the root mantra, the knower of ritual placement should place therein fish and meat measuring the size of a black gram bean.
नष्टैः पर्युषितोच्चिष्टैर्दुर्गन्धैर्गन्धवजीतैः ।
हेतुभिः परपात्रस्थैस्तपीतं निष्फलं भवेत् ॥२९॥
29. naṣṭaiḥ paryuṣitocciṣṭairdurgandhairgandhavajītaiḥ ,
hetubhiḥ parapātrasthaistapītaṁ niṣphalaṁ bhavet.
29. naṣtaiḥ paryuṣitocchiṣṭair durgandhair gandhavajitaiḥ
hetubhiḥ para-pātra-sthais tapītaṃ niṣphalaṃ bhavet
29. naṣtaiḥ paryuṣitocchiṣṭaiḥ durgandhaiḥ gandhavajitaiḥ
para-pātra-sthaiḥ hetubhiḥ tapītaṃ niṣphalaṃ bhavet
29. O beloved, worship becomes fruitless when it is conducted with offerings that are spoiled, stale, leftover, foul-smelling, devoid of fragrance, or kept in vessels belonging to others.
न पूरयेत्तु पात्राणि अप्रियैस्तैः कुलेश्वरि ।
स्वादिष्ठैश्च मदिरौष्ठैश्च द्रव्यैरमृतसन्निभैः ।
मनोहरैर्महेशानि तर्पणं सफलं भवेत् ॥३०॥
30. na pūrayettu pātrāṇi apriyaistaiḥ kuleśvari ,
svādiṣṭhaiśca madirauṣṭhaiśca dravyairamṛtasannibhaiḥ ,
manoharairmaheśāni tarpaṇaṁ saphalaṁ bhavet.
30. na pūrayet tu pātrāṇi apriyais taiḥ
kuleśvari svādiśaiś ca madirauṣṭhaiś
ca dravyair amṛta-sannibhaiḥ manoharair
maheśāni tarpaṇaṃ saphalaṃ bhavet
30. kuleśvari maheśāni tu apriyaiḥ taiḥ
pātrāṇi na pūrayet svādiśaiḥ ca
madirauṣṭhaiḥ ca amṛta-sannibhaiḥ manoharaiḥ
dravyaiḥ tarpaṇaṃ saphalaṃ bhavet
30. O mistress of the lineage (kuleśvari), O great goddess (maheśāni), one should not fill the vessels with those things that are displeasing, but rather the offering becomes fruitful when it is made with delicious, wine-infused, nectar-like, and charming substances.
असंस्कृता सुरा पापकलहव्याधिदुःखदा ।
आयुःश्रीकीत्तीसौभाग्यधनधान्यविनाशिनी ॥३१॥
31. asaṁskṛtā surā pāpakalahavyādhiduḥkhadā ,
āyuḥśrīkīttīsaubhāgyadhanadhānyavināśinī.
31. asaṃskṛtā surā pāpakalahavyādhiduḥkhadā
āyuḥśrīkīrtisubhāgyadhanadhānyavināśinī
31. asaṃskṛtā surā pāpakalahavyādhiduḥkhadā
āyuḥśrīkīrtisubhāgyadhanadhānyavināśinī (bhavati)
31. Unconsecrated wine brings sin, quarrels, illness, and sorrow, and it destroys lifespan, prosperity, fame, good fortune, wealth, and grain.
तस्मात् संस्कृत्य विधिवत् कुलद्रव्यं ततोऽर्चयेत् ।
अन्यथा नरकं याति दाता भोक्ता न संशयः ॥३२॥
32. tasmāt saṁskṛtya vidhivat kuladravyaṁ tato'rcayet ,
anyathā narakaṁ yāti dātā bhoktā na saṁśayaḥ.
32. tasmāt saṃskṛtya vidhivat kuladravyaṃ tataḥ arcayet
anyathā narakaṃ yāti dātā bhoktā na saṃśayaḥ
32. tasmāt vidhivat saṃskṛtya kuladravyaṃ tataḥ arcayet,
anyathā dātā bhoktā ca narakaṃ yāti,
na saṃśayaḥ
32. Therefore, having properly consecrated the lineage substance, one should worship with it. Otherwise, both the giver and the consumer go to hell, without a doubt.
विना द्रव्यादिवासेन न जपेन्न स्मरेत् प्रिये ।
ये स्मरन्ति नरा मूढास्तेषां दुःखं पदे पदे ॥३३॥
33. vinā dravyādivāsena na japenna smaret priye ,
ye smaranti narā mūḍhāsteṣāṁ duḥkhaṁ pade pade.
33. vinā dravyādivāsena na japet na smaret priye ye
smaranti narā mūḍhāḥ teṣām duḥkham pade pade
33. priye vinā dravyādivāsena na japet na smaret ye
mūḍhāḥ narāḥ smaranti teṣām pade pade duḥkham
33. O beloved, one should neither recite mantras nor meditate without the consecration of substances, and those foolish men who remember them without it meet with sorrow at every step.
नासवेन विना मन्त्रो न मन्त्रेण विनासवः ।
परस्परविरोधित्वात् कथं पूजा विधीयते ॥३४॥
34. nāsavena vinā mantro na mantreṇa vināsavaḥ ,
parasparavirodhitvāt kathaṁ pūjā vidhīyate.
34. nāsavena vinā mantrah na mantreṇa vinā āsavah
parasparavirodhitvāt katham pūjā vidhīyate
34. vinā āsavena na mantrah na mantreṇa vinā āsavah
parasparavirodhitvāt katham pūjā vidhīyate
34. Without wine there is no mantra, and without mantra there is no wine - since they are mutually opposed, how can worship take place?
तत्संशयनिवृत्तिञ्च ज्ञात्वा गुरुमुखात् प्रिये ।
वीक्षणं प्रोक्षणं ध्यानं मन्त्रमुद्राविशोधनम् ।
द्रव्यं तर्पणयोग्यं स्याद्देवताप्रीतिकारकम् ॥३५॥
35. tatsaṁśayanivṛttiñca jñātvā gurumukhāt priye ,
vīkṣaṇaṁ prokṣaṇaṁ dhyānaṁ mantramudrāviśodhanam ,
dravyaṁ tarpaṇayogyaṁ syāddevatāprītikārakam.
35. tat-saṃśaya-nivṛttiṃ ca jñātvā
guru-mukhāt priye vīkṣṇaṃ prokṣaṇaṃ dhyānaṃ
mantra-mudrā-viśodhanam dravyaṃ
tarpṇa-yogyaṃ syāt devatā-prīti-kārakam
35. priye tat-saṃśaya-nivṛttiṃ ca guru-mukhāt
jñātvā vīkṣṇaṃ prokṣaṇaṃ dhyānaṃ
mantra-mudrā-viśodhanam tarpṇa-yogyaṃ
dravyaṃ syāt devatā-prīti-kārakam
35. O beloved, having cleared away that doubt by hearing it directly from the mouth of the guru, the substance becomes suitable for libation through observation, sprinkling, meditation, purification of mantras and mudrās, and the bringing of delight to the deities.
अग्निसूर्येन्दुब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्रसदाशिवैः ।
चतुवींशतिमन्त्रैः स्यान्मद्यञ्चैव परामृतम् ॥३६॥
36. agnisūryendubrahmendraviṣṇurudrasadāśivaiḥ ,
catuvīṁśatimantraiḥ syānmadyañcaiva parāmṛtam.
36. agni-sūrya-indu-brahma-indra-viṣṇu-rudra-sadāśivaiḥ
catuviṃśati-mantraiḥ syāt madyaṃ ca eva parāmṛtam
36. agni-sūrya-indu-brahma-indra-viṣṇu-rudra-sadāśivaiḥ
catuviṃśati-mantraiḥ madyaṃ ca eva parāmṛtam syāt
36. Through the twenty-four mantras associated with Agni, Sūrya, Indu, Brahmā, Indra, Viṣṇu, Rudra, and Sadāśiva, wine itself becomes the supreme nectar.
अमृता मानदा पूषा तुष्टिः पुष्टी रतिर्धृतिः ।
शशिनी चन्द्रिका कान्तिर्ज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिरङ्गदा ॥३७॥
37. amṛtā mānadā pūṣā tuṣṭiḥ puṣṭī ratirdhṛtiḥ ,
śaśinī candrikā kāntirjyotsnā śrīḥ prītiraṅgadā.
37. amṛtā mānadā pūṣā tuṣṭiḥ puṣṭiḥ ratiḥ dhṛtiḥ
śasinī candrikā kāntiḥ jyotsnī śrīḥ prītiḥ aṅgadā
37. amṛtā mānadā pūṣā tuṣṭiḥ puṣṭiḥ ratiḥ dhṛtiḥ
śasinī candrikā kāntiḥ jyotsnī śrīḥ prītiḥ aṅgadā
37. Amṛtā, Mānadā, Pūṣā, Tuṣṭi, Puṣṭi, Rati, Dhṛti, Śasinī, Candrikā, Kānti, Jyotsnī, Śrī, Prīti, and Aṅgadā,
पूर्णा पूर्णामृता चेति कथिताः कुलनायिके ।
स्ॐयाः कामप्रदायिन्यः षोडश स्वरजाः कलाः ॥३८॥
38. pūrṇā pūrṇāmṛtā ceti kathitāḥ kulanāyike ,
soṁyāḥ kāmapradāyinyaḥ ṣoḍaśa svarajāḥ kalāḥ.
38. pūrṇā pūrṇāmṛtā ca iti kathitāḥ kulanāyike
saumyāḥ kāmapradāinyaḥ ṣoḍaśa svarajāḥ kalāḥ
38. o kulanāyike,
pūrṇā pūrṇāmṛtā ca iti ṣoḍaśa saumyāḥ kāmapradāinyaḥ svarajāḥ kalāḥ kathitāḥ
38. O mistress of the lineage, Pūrṇā and Pūrṇāmṛtā, these are declared to be the sixteen gentle, desire-granting digits born from vowels.
तपनी तापिनी धूम्रा मरीचिर्ज्वालिनी रुचिः ।
सुषुम्ना भोगदा विश्वा रोधिनी धारिणी क्षमा ।
कभाद्या वसुदाः सौराष्ठडान्ता द्वादशेरिताः ॥३९॥
39. tapanī tāpinī dhūmrā marīcirjvālinī ruciḥ ,
suṣumnā bhogadā viśvā rodhinī dhāriṇī kṣamā ,
kabhādyā vasudāḥ saurāṣṭhaḍāntā dvādaśeritāḥ.
39. tapanī tāpinī dhūmrā marīcir
jvālinī ruciḥ suṣumnā bhogadā viśvā
rodhinī dhāriṇī kṣamā kabhādyā
vasudāḥ sauraṣṭrāntā dvādaśeritāḥ
39. tapanī tāpinī dhūmrā marīciḥ jvālinī
ruciḥ suṣumnā bhogadā viśvā
rodhinī dhāriṇī kṣamā kabhādyāḥ
vasudāḥ sauraṣṭrāntāḥ dvādaśa īritāḥ
39. Tapanī, Tāpinī, Dhūmrā, Marīci, Jvālinī, Ruci, Suṣumnā, Bhogadā, Viśvā, Rodhinī, Dhāriṇī, and Kṣamā, - these twelve wealth-granting digits, beginning with ka and bha and ending with sauraṣṭra, are declared.
धूम्राचीरुष्मा ज्वलिनी ज्वालिनी विस्फुलिङ्गिनी ।
सुश्रीः सुरूपा कपिला हव्यकव्यवहे अपि ।
आग्नेया यादिवर्णाद्या दश धर्मप्रदाः कलाः ॥४०॥
40. dhūmrācīruṣmā jvalinī jvālinī visphuliṅginī ,
suśrīḥ surūpā kapilā havyakavyavahe api ,
āgneyā yādivarṇādyā daśa dharmapradāḥ kalāḥ.
40. dhūmrācīr uṣmā jvalinī jvālinī
visphuliṅginī suśrīḥ surūpā kapilā
havyakavyavahe api āgneyā
yādivarṇādyā daśa dharmapradāḥ kalāḥ
40. dhūmrācī uṣmā jvalinī jvālinī
visphuliṅginī suśrīḥ surūpā kapilā
havyakavyavahe api āgneyā
yādivarṇādyā daśa dharmapradāḥ kalāḥ
40. Dhūmrācī, Uṣmā, Jvalinī, Jvālinī, Visphuliṅginī, Suśrī, Surūpā, Kapilā, Havyakavyavahe (both Havyavāhī and Kavyavāhī), along with Āgneyā, - these ten righteousness-granting digits, beginning with the letters of ya, are declared.
सृष्टिर्मेधा स्मृतिरृद्धिः कान्तिर्लक्ष्मीर्द्युतिः स्थिरा ।
स्थितिः सिद्धिरिति प्रोक्ताः कचवर्गकला दश ।
अकारप्रभवा ब्रह्मजाताः स्युः सृष्टये कलाः ॥४१॥
41. sṛṣṭirmedhā smṛtirṛddhiḥ kāntirlakṣmīrdyutiḥ sthirā ,
sthitiḥ siddhiriti proktāḥ kacavargakalā daśa ,
akāraprabhavā brahmajātāḥ syuḥ sṛṣṭaye kalāḥ.
41. sṛṣṭiḥ medhā smṛtiḥ ṛddhiḥ kāntiḥ lakṣmīḥ
dyutiḥ sthirā sthitiḥ siddhiḥ iti
proktāḥ kaca-varga-kalāḥ daśa akāra-prabhavāḥ
brahma-jātāḥ syuḥ sṛṣṭaye kalāḥ
41. sṛṣṭiḥ medhā smṛtiḥ ṛddhiḥ kāntiḥ lakṣmīḥ
dyutiḥ sthirā sthitiḥ siddhiḥ iti
daśa kaca-varga-kalāḥ proktāḥ akāra-prabhavāḥ
brahma-jātāḥ sṛṣṭaye kalāḥ syuḥ
41. Sṛṣṭi, Medhā, Smṛti, Ṛddhi, Kānti, Lakṣmī, Dyuti, Sthirā, Sthiti, and Siddhi - these ten digits belonging to the group of consonants from ka to ca are declared. Born from the vowel a and originating from Brahmā, these digits exist for the purpose of creation.
जरा च पालिनी शान्तिरीश्वरी रतिकामिके ।
वरदाह्लादिनीप्रीतिदीर्घाः स्युष्टतवर्गजाः ।
उकारप्रभवा विष्णुजाताः स्युः स्थितये कलाः ॥४२॥
42. jarā ca pālinī śāntirīśvarī ratikāmike ,
varadāhlādinīprītidīrghāḥ syuṣṭatavargajāḥ ,
ukāraprabhavā viṣṇujātāḥ syuḥ sthitaye kalāḥ.
42. jarā ca pālinī śāntiḥ īśvarī
rati-kāmike varadā āhlādinī prīti dīrghāḥ
syuḥ tata-varga-jāḥ ukāra-prabhavāḥ
viṣṇu-jātāḥ syuḥ sthitaye kalāḥ
42. jarā ca pālinī śāntiḥ īśvarī
rati-kāmike varadā āhlādinī prīti dīrghāḥ
tata-varga-jāḥ syuḥ ukāra-prabhavāḥ
viṣṇu-jātāḥ kalāḥ sthitaye syuḥ
42. Jarā, Pālinī, Śānti, Īśvarī, Rati-Kāmikā, Varadā, Āhlādinī, Prīti, and Dīrghā - these are declared to be the digits born from the group of consonants starting with ta. Born from the vowel u and originating from Viṣṇu, these digits exist for the purpose of maintenance.
तीक्ष्ण रौद्री भया निद्रा तन्द्रा क्षुत् क्रोधिनी क्रिया ।
उत्कारी मृत्युरित्युक्ता पयवर्गकला दश ।
मकारप्रभवा रुद्रजाताः संहृतये कलाः ॥४३॥
43. tīkṣṇa raudrī bhayā nidrā tandrā kṣut krodhinī kriyā ,
utkārī mṛtyurityuktā payavargakalā daśa ,
makāraprabhavā rudrajātāḥ saṁhṛtaye kalāḥ.
43. tīkṣṇa raudrī bhayā nidrā tandrā
kṣut krohinī kriyā utkarī mṛtyur
iti uktā payavargakalā daśa
makāraprabhavā rudrajātāḥ saṃhṛtaye kalāḥ
43. tīkṣṇā raudrī bhayā nidrā tandrā
kṣut krohinī kriyā utkārī mṛtyur iti
uktā daśa payavarga-kalāḥ
makāraprabhavāḥ rudrajātāḥ saṃhṛtaye kalāḥ
43. Tīkṣṇā, Raudrī, Bhayā, Nidrā, Tandrā, Kṣut, Krohinī, Kriyā, Utkārī, and Mṛtyu - these ten digits belonging to the group of consonants from pa to ma are declared. Born from the letter ma and originating from Rudra, these digits exist for the purpose of dissolution.
षवर्गगाश्चतस्रः स्युः पीता श्वेतारुणासिताः ।
कलाश्चेश्वरसञ्जातास्तिरोधानाय बिन्दुजाः ॥४४॥
44. ṣavargagāścatasraḥ syuḥ pītā śvetāruṇāsitāḥ ,
kalāśceśvarasañjātāstirodhānāya bindujāḥ.
44. ṣavargagāḥ catasraḥ syuḥ pītā śvetāruṇāsitāḥ
kalāḥ ca īśvarasañjātāḥ tirodhānāya bindujāḥ
44. ṣavargagāḥ catasraḥ kalāḥ syuḥ pītā śvetāruṇāsitāḥ
ca īśvarasañjātāḥ bindujāḥ tirodhānāya
44. The four digits belonging to the ṣa-varga group are yellow, white, red, and black. Originating from Īśvara and born from bindu, these digits exist for the purpose of concealment.
निवृत्तिश्च प्रतिष्ठा च विद्या शान्तिस्तथैव च ।
इन्धिका दीपिका चापि रेचिका मोचिका परा ॥४५॥
45. nivṛttiśca pratiṣṭhā ca vidyā śāntistathaiva ca ,
indhikā dīpikā cāpi recikā mocikā parā.
45. nivṛttiḥ ca pratiṣṭhā ca vidyā śāntiḥ tathā
eva ca indhikā dīpikā ca api recikā mocikā parā
45. nivṛttiḥ ca pratiṣṭhā ca vidyā śāntiḥ tathā
eva ca indhikā dīpikā ca api recikā mocikā parā
45. Nivṛtti, Pratiṣṭhā, Vidyā, Śānti, as well as Indhikā, Dīpikā, Recikā, Mocikā, and Parā, - these are declared.
सूक्ष्मा सूक्ष्मामृता ज्ञानाऽमृता चाप्यायिनी तथा ।
व्यापिनी व्योमरूपा च षोडश स्वरजाः कलाः ।
सदाशिवभवा नादादनुग्रहकलाः क्रमात् ॥४६॥
46. sūkṣmā sūkṣmāmṛtā jñānā'mṛtā cāpyāyinī tathā ,
vyāpinī vyomarūpā ca ṣoḍaśa svarajāḥ kalāḥ ,
sadāśivabhavā nādādanugrahakalāḥ kramāt.
46. sūkṣmā sūkṣmāmṛtā jñānāmṛtā ca
āpyāyinī tathā vyāpinī vyomarūpā
ca ṣoḍaśa svarajāḥ kalāḥ sadāśivabhavā
nādāt anugrahakalāḥ kramāt
46. sūkṣmā sūkṣmāmṛtā jñānāmṛtā ca
āpyāyinī tathā vyāpinī vyomarūpā
ca ṣoḍaśa svarajāḥ kalāḥ sadāśivabhavā
nādāt anugraha-kalāḥ kramāt
46. Sūkṣmā, Sūkṣmāmṛtā, Jñānāmṛtā, Āpyāyinī, as well as Vyāpinī and Vyomarūpā - these sixteen digits born from vowels, originating from Sadāśiva, arising from nāda, are declared in order to be the grace-granting digits.
प्रथमं प्रकृतेर्हंसःप्रतद्विष्णुरनन्तरम् ।
त्र्यम्बकन्तु तृतीयं स्याच्चतुर्थस्तत्पदादिकः ॥४७॥
47. prathamaṁ prakṛterhaṁsaḥpratadviṣṇuranantaram ,
tryambakantu tṛtīyaṁ syāccaturthastatpadādikaḥ.
47. prathamaṃ prakṛteḥ haṃsaḥ pratadvidṣṇuḥ anantaram
tryambakam tu tṛtīyam syāt caturthaḥ tatpadādikaḥ
47. prathamaṃ prakṛteḥ haṃsaḥ,
anantaram pratadviṣṇuḥ,
tṛtīyam tu tryambakam syāt,
caturthaḥ tatpadādikaḥ
47. First is the haṃsa of prakṛti, immediately followed by the pratadviṣṇu, third is tryambaka, and the fourth is the one beginning with tatpada.
विष्णुर्योनिं कल्पयतु पञ्चमः कल्पनामनुः ।
चतुर्नवतिमन्त्रात्मदेवताभावसिद्धिदाः ॥४८॥
48. viṣṇuryoniṁ kalpayatu pañcamaḥ kalpanāmanuḥ ,
caturnavatimantrātmadevatābhāvasiddhidāḥ.
48. viṣṇuḥ yonim kalpayatu pañcamaḥ kalpanāmanuḥ
caturnavatimantrātmadevatābhāvasiddhidāḥ
48. pañcamaḥ viṣṇuḥ yonim kalpayatu,
kalpanāmanuḥ caturnavatimantrātmadevatābhāvasiddhidāḥ
48. May the fifth, Viṣṇu, fashion the source, and the kalpanā-mantra grants the realization of the nature of the ninety-four mantra-deities.
मन्त्रजापश्च संप्रोक्त आत्मस्तवश्च पञ्चभिः ।
अत्र ये (ते) पञ्च संप्रोक्ता मन्त्रास्ते कुलनायिके ॥४९॥
49. mantrajāpaśca saṁprokta ātmastavaśca pañcabhiḥ ,
atra ye (te) pañca saṁproktā mantrāste kulanāyike.
49. mantrajāpaśca saṃprokta ātmastavaśca pañcabhiḥ
atra ye pañca saṃproktā mantrāste kulanāyike
49. kulanāyike atra ye pañca mantrāḥ saṃproktāḥ
mantrajāpaḥ ca ātmastavaḥ ca pañcabhiḥ saṃproktaḥ
49. O mistress of the lineage (kulanāyike), the five mantras that are declared here, along with the recitation of the mantra (mantrajāpa) and the praise of the self (ātmastava), are declared through the fivefold means.
अखण्डैकरसानन्दाकरे परसुधात्मनि ।
स्वच्चन्दस्फुरणामत्र निधेह्यकुलरूपिणि ॥५०॥
50. akhaṇḍaikarasānandākare parasudhātmani ,
svaccandasphuraṇāmatra nidhehyakularūpiṇi.
50. akhaṇḍaikarasānandākare parasudhātmani
svacchandasphuraṇāmatra nidhehyakularūpiṇi
50. akularūpiṇi akhaṇḍaikarasānandākare
parasudhātmani atra svacchandasphuraṇām nidhehi
50. O formless one (akularūpiṇi), place here the free pulsation (svacchandasphuraṇā) within the supreme nectar-self, which is the mine of unbroken, uniform bliss.
अकुलस्थामृताकारे सिद्धिज्ञानकरे परे ।
अमृतत्वं विधेह्यस्मिन् वस्तुनि क्लिन्नरूपिणि ॥५१॥
51. akulasthāmṛtākāre siddhijñānakare pare ,
amṛtatvaṁ vidhehyasmin vastuni klinnarūpiṇi.
51. akulasthāmṛtākāre siddhijñānakare pare
amṛtatvaṃ vidhehyasmin vastuni klinnarūpiṇi
51. pare akulasthāmṛtākāre siddhijñānakare
klinnarūpiṇi asmin vastuni amṛtatvaṃ vidhehi
51. O supreme one, whose form is the nectar residing in akula, bestower of spiritual attainment and knowledge, and whose nature is melting with compassion, grant immortality in this reality.
तद्रूपेणैकरस्यञ्च कृत्वार्घ्यं तत्स्वरूपिणि ।
भूत्वा परामृताकारं मयि चित्स्फुरणं कुरु ॥५२॥
52. tadrūpeṇaikarasyañca kṛtvārghyaṁ tatsvarūpiṇi ,
bhūtvā parāmṛtākāraṁ mayi citsphuraṇaṁ kuru.
52. tadrūpeṇaikarasyañca kṛtvārghyaṃ tatsvarūpiṇi
bhūtvā parāmṛtākāraṃ mayi citस्फurṇaṃ kuru
52. tatsvarūpiṇi tadrūpeṇa ekarasyaṃ ca kṛtvā arghyaṃ
parāmṛtākāraṃ bhūtvā mayi citsphurṇaṃ kuru
52. O you whose nature is that, having made oneness through that form and having become of the form of supreme nectar, cause the pulsation of consciousness to manifest in me as an offering.
वाग्भवं पार्श्वगं भूमिः पुष्टिरिन्दुसमन्विता ।
स्थितिश्च पावकानुग्रहार्थेन्दुसमलङ्कृता ॥५३॥
53. vāgbhavaṁ pārśvagaṁ bhūmiḥ puṣṭirindusamanvitā ,
sthitiśca pāvakānugrahārthendusamalaṅkṛtā.
53. vāgbhavaṃ pārśvagaṃ bhūmiḥ puṣṭir indu-samanvitā
sthitiś ca pāvakānugrahārthendu-samalaṅkṛtā
53. vāgbhavaṃ pārśvagaṃ bhūmiḥ puṣṭiḥ indu-samanvitā
ca sthitiḥ pāvaka-anugraha-artha-indu-samalaṅkṛtā
53. Vāgbhava, standing by the side, along with bhūmi, puṣṭi accompanied by the moon, sthiti, and adorned with fire, grace, meaning, and the moon -
स्थिरेन्धिकेन्दुसंयुक्ता श्वेता बिन्दुयुगान्विता ।
तथामृते पदं ब्रूयात्तत्पश्चादमृतोद्भवे ॥५४॥
54. sthirendhikendusaṁyuktā śvetā binduyugānvitā ,
tathāmṛte padaṁ brūyāttatpaścādamṛtodbhave.
54. sthirendikendu-saṃyuktā śvetā bindu-yugānvitā
tathāmṛte padaṃ brūyāt tat-paścād amṛtodhbave
54. sthirendikendu-saṃyuktā śvetā bindu-yugānvitā
tathā amṛtodhbave padaṃ brūyāt tat-paścāt
54. (united with sthirendikā and indu), white, endowed with a pair of bindus, and similarly in the nectar-born (amṛtodhbava), one should speak the word thereafter.
तथामृतेश्वरीत्युक्त्वा पश्चादमृतवषीणि ।
अमृतं स्रावयद् द्वन्द्वं द्विठान्तो द्रव्यशुद्धिकृत् ।
अमृतेशीमनुः प्रोक्तः पञ्चत्रिंशद्भिरक्षरैः ॥५५॥
55. tathāmṛteśvarītyuktvā paścādamṛtavaṣīṇi ,
amṛtaṁ srāvayad dvandvaṁ dviṭhānto dravyaśuddhikṛt ,
amṛteśīmanuḥ proktaḥ pañcatriṁśadbhirakṣaraiḥ.
55. tathā amṛteśvarī iti uktvā paścāt
amṛta-varṣīṇi amṛtam srāvayat dvandvam
dviṭ-antaḥ dravya-śuddhi-kṛt amṛteśī-manuḥ
proktaḥ pañca-triṃśatbhiḥ akṣaraiḥ
55. tathā amṛteśī-manuḥ amṛteśvarī iti
uktvā paścāt amṛta-varṣīṇi amṛtam srāvayat
dvandvam dviṭ-antaḥ dravya-śuddhi-kṛt
pañca-triṃśatbhiḥ akṣaraiḥ proktaḥ
55. Thus, uttering amṛteśvarī, followed by amṛtavarṣīṇi, then the pair that causes nectar to flow, ending with dviṭ and performing the purification of substances - this mantra of amṛteśī is declared to consist of thirty-five syllables.
वाग्भवं वदयुग्मञ्च वाग्वादिनीति वाग्भवम् ।
कामराजं ततः क्लिन्ने क्लेदिनि क्लेदयेति च ॥५६॥
56. vāgbhavaṁ vadayugmañca vāgvādinīti vāgbhavam ,
kāmarājaṁ tataḥ klinne kledini kledayeti ca.
56. vāgbhavam vada-yugmam ca vāgvādinī iti vāgbhavam
kāmarājam tataḥ klinne kledini kledaya iti ca
56. ca vāgbhavam vada-yugmam ca vāgvādinī iti vāgbhavam
tataḥ kāmarājam klinne kledini kledaya iti
56. And vāgbhava, along with the pair of words vada, and vāgvādinī as vāgbhava, then kāmarāja, and klinne, kledini, kledaya.
महामोक्षं कुरुयुग्मं कामराजमतः परम् ।
तार्त्तीयं मोक्षशब्दान्ते कुरुयुग्मं वदेत्ततः ॥५७॥
57. mahāmokṣaṁ kuruyugmaṁ kāmarājamataḥ param ,
tārttīyaṁ mokṣaśabdānte kuruyugmaṁ vadettataḥ.
57. mahāmokṣaṃ kuruyugmaṃ kāmarājamataḥ param
tārttīyaṃ mokṣaśabdānte kuruyugmaṃ vadettataḥ
57. mahāmokṣaṃ kuruyugmaṃ tataḥ param kāmarājam
tārttīyaṃ mokṣaśabdānte kuruyugmaṃ vadet
57. (One should utter) mahāmokṣa followed by a pair of kuru, then kāmarāja, and thereafter the third, ending with the word mokṣa, accompanied by another pair of kuru.
स्यात् प्रासादपरा चान्तेसप्तत्रिंशद्भिरक्षरैः ।
दीपनीमनुरित्युक्तः सर्वसिद्धिकरः प्रिये ॥५८॥
58. syāt prāsādaparā cāntesaptatriṁśadbhirakṣaraiḥ ,
dīpanīmanurityuktaḥ sarvasiddhikaraḥ priye.
58. syāt prāsādaparā ca ante saptratriṃśadbhir akṣaraiḥ
dīpanīmanur ityuktaḥ sarvasiddhikaraḥ priye
58. priye prāsādaparā ca saptratriṃśadbhiḥ akṣaraiḥ
ante syāt dīpanīmanuḥ iti uktaḥ sarvasiddhikaraḥ
58. O beloved (priye), there is then the prāsādaparā (mantra), consisting of thirty-seven syllables, which is declared to be the dīpanī-mantra, granting all spiritual attainments.
एताः कला मातृकाञ्चाप्यख(ण्डेन्द्वा)ण्डैकादिकान् मनून् ।
अमृतेशीं दीपनीञ्च मूलामन्त्रमपि क्रमात् ॥५९॥
59. etāḥ kalā mātṛkāñcāpyakha(ṇḍendvā)ṇḍaikādikān manūn ,
amṛteśīṁ dīpanīñca mūlāmantramapi kramāt.
59. etāḥ kalā mātṛkāḥ ca api akhaṇḍendvānḍaikādikān
manūn amṛteśīm dīpanīm ca mūlamantram api kramāt
59. etāḥ kalāḥ mātṛkāḥ ca api akhaṇḍendvānḍaikādikān
manūn amṛteśīm dīpanīm ca mūlamantram api kramāt
59. (One should know) in order these kalās, mātṛkās, mantras beginning with akhaṇḍendu and aṇḍa, along with amṛteśī, dīpanī, and the primary mantra.
एकद्वित्रिचतुःपञ्च द्विचतुर्वारमम्बिके ।
संस्मृत्याभ्यर्च्य पात्रन्तु पूजयेद्धेनुमुद्रया ॥६०॥
60. ekadvitricatuḥpañca dvicaturvāramambike ,
saṁsmṛtyābhyarcya pātrantu pūjayeddhenumudrayā.
60. eka-dvi-tri-catuḥ-pañca dvi-catur-vāram ambike
saṃsmṛti abhyarcya pātram tu pūjayet dhenu-mudrayā
60. ambike eka-dvi-tri-catuḥ-pañca dvi-catur-vāram
saṃsmṛtya pātram tu abhyarcya dhenu-mudrayā pūjayet
60. O mother (ambike), having remembered (them) one, two, three, four, or five times, and two or four times respectively, having worshipped the vessel, one should worship it with the dhenu-mudrā.
ब्रह्माण्डखण्डसम्भूतमशेषरससम्भृतम् ।
आपूरितं महापात्रं पीयूषरसमावह ॥६१॥
61. brahmāṇḍakhaṇḍasambhūtamaśeṣarasasambhṛtam ,
āpūritaṁ mahāpātraṁ pīyūṣarasamāvaha.
61. brahmāṇḍakhaṇḍasambhūtam aśeṣarasasambhṛtam
āpūritaṃ mahāpātraṃ pīyūṣarasamāvaha
61. brahmāṇḍakhaṇḍasambhūtam aśeṣarasasambhṛtam
āpūritaṃ mahāpātraṃ pīyūṣarasam āvaha
61. (O beloved), bring forth the great vessel born from the fragments of the cosmos, filled with all essences, brimming over, and containing the nectar of immortality.
शुद्धद्रव्येण तेनापि गन्धपुष्पाक्षतैरपि ।
न्यासोक्तसर्वमन्त्रैश्चाप्यात्मानं पूजयेत् प्रिये ॥६२॥
62. śuddhadravyeṇa tenāpi gandhapuṣpākṣatairapi ,
nyāsoktasarvamantraiścāpyātmānaṁ pūjayet priye.
62. śuddhadravyeṇa tena api gandhapuṣpākṣatair api
nyāsoktasarvamantraiś ca api ātmānaṃ pūjayet priye
62. priye tena śuddhadravyeṇa api gandhapuṣpākṣatair
api nyāsoktasarvamantraiś ca api ātmānaṃ pūjayet
62. O beloved (priye), with that pure substance, as well as with fragrance, flowers, and unbroken grains, and also with all the mantras declared for nyāsa, one should worship the self.
मूध्नी श्रीगुरुपङ्क्तीश्च मूलाधारे च पादुकाम् ।
दिव्यौघे चादिनाथश्च तच्चक्तिश्च सदाशिवः ॥६३॥
63. mūdhnī śrīgurupaṅktīśca mūlādhāre ca pādukām ,
divyaughe cādināthaśca taccaktiśca sadāśivaḥ.
63. mūrdhni śrīgurupaṅktīḥ ca mūlādhāre ca pādukām
divyaughe ca ādināthaḥ ca tat-śaktiḥ ca sadāśivaḥ
63. śrīgurupaṅktīḥ ca mūrdhni,
pādukām ca mūlādhāre,
divyaughe ca ādināthaḥ,
tat-śaktiḥ ca,
sadāśivaḥ (ca)
63. And the lineage of gurus (śrīgurupaṅkti) is on the crown of the head, the sandals (pādukā) at the mūlādhāra, and in the divine stream (divyaugha) are Ādinātha, his power (śakti), and Sadāśiva.
तत्पत्नी चेश्वरस्तस्य भार्या रुद्रश्च तद्वधूः ।
विष्णुश्च तत्प्रिया ब्रह्मा तत्कान्ता द्वादशेरिताः ॥६४॥
64. tatpatnī ceśvarastasya bhāryā rudraśca tadvadhūḥ ,
viṣṇuśca tatpriyā brahmā tatkāntā dvādaśeritāḥ.
64. tat-patnī ca īśvaraḥ tasya bhāryā rudraḥ ca tat-vadhūḥ
viṣṇuḥ ca tat-priyā brahmā tat-kāntā dvādaśa īritāḥ
64. tat-patnī,
īśvaraḥ ca,
tasya bhāryā,
rudraḥ ca,
tat-vadhūḥ,
viṣṇuḥ ca,
tat-priyā,
brahmā,
tat-kāntā (ca) dvādaśa īritāḥ
64. His consort, along with Īśvara, his wife, Rudra along with his bride, Viṣṇu along with his beloved, and Brahmā along with his consort - these twelve are declared.
सिद्धौघे सनकश्चैव सनन्दश्च सनातनः ।
सनत्कुमारश्च सनत्सुजातश्च ऋभुक्षजः ॥६५॥
65. siddhaughe sanakaścaiva sanandaśca sanātanaḥ ,
sanatkumāraśca sanatsujātaśca ṛbhukṣajaḥ.
65. siddhaughe sanakaś ca eva sanandaś ca sanātanaḥ
sanatkumāraḥ ca sanatsujātaḥ ca ṛbhukṣajaḥ
65. siddhaughe sanakaḥ ca eva sanandaḥ ca sanātanaḥ
sanatkumāraḥ ca sanatsujātaḥ ca ṛbhukṣajaḥ
65. Among the assembly of siddhas, Sanaka, Sananda, Sanātana, Sanatkumāra, Sanatsujāta, and Ṛbhukṣaja are mentioned.
दत्तात्रेयो रैवतको वामदेवस्ततः परम् ।
ततो व्यासः शुकश्चैव एकादश समीरिताः ॥६६॥
66. dattātreyo raivatako vāmadevastataḥ param ,
tato vyāsaḥ śukaścaiva ekādaśa samīritāḥ.
66. dattātreyaḥ raivatakaḥ vāmadevaḥ tataḥ param
tataḥ vyāsaḥ śukaḥ ca eva ekādaśa samīritāḥ
66. dattātreyaḥ raivatakaḥ vāmadevaḥ tataḥ param
tataḥ vyāsaḥ śukaḥ ca eva ekādaśa samīritāḥ
66. Dattātreya, Raivataka, Vāmadeva, after them Vyāsa, and indeed Śuka - these eleven are declared.
मानवौघे नृसिंहश्च महेशो भास्करस्तथा ।
महेन्द्रो माधवो विष्णुः षडेते च प्रकीत्तीताः ॥६७॥
67. mānavaughe nṛsiṁhaśca maheśo bhāskarastathā ,
mahendro mādhavo viṣṇuḥ ṣaḍete ca prakīttītāḥ.
67. mānavaughe nṛsiṃhaḥ ca maheśaḥ bhāskaraḥ tathā
mahendraḥ mādhavaḥ viṣṇuḥ ṣaṭ ete ca prakīrtitāḥ
67. mānavaughe nṛsiṃhaḥ ca maheśaḥ bhāskaraḥ tathā
mahendraḥ mādhavaḥ viṣṇuḥ ete ṣaṭ ca prakīrtitāḥ
67. Among the assembly of humans, Nṛsiṃha, Maheśa, Bhāskara, Mahendra, Mādhava, and Viṣṇu - these six are declared.
नमोऽन्ते योजयेद्देवि दिव्यौघे परमं शिवम् ।
महाशिवञ्च सिद्धौघे मानवौघे सदाशिवम् ॥६८॥
68. namo'nte yojayeddevi divyaughe paramaṁ śivam ,
mahāśivañca siddhaughe mānavaughe sadāśivam.
68. namaḥ ante yojayet devi divyaughe paramaṃ śivam
mahāśivam ca siddhaughe mānavaughe sadāśivam
68. devi,
divyaughe paramaṃ śivam,
siddhaughe mahāśivam ca,
mānavaughe sadāśivam ante namaḥ yojayet
68. O goddess, one should apply the word namaḥ at the end for the supreme Śiva in the divine assembly, for Mahāśiva in the assembly of siddhas, and for Sadāśiva in the assembly of humans.
ततः पीठं समभ्यर्च्य देवीमावाहयेत् प्रिये ।
महापद्मवनान्तःस्थे कारणानन्दविग्रहे ।
सर्वभूतहिते मातरेह्येहि परमेश्वरि ॥६९॥
69. tataḥ pīṭhaṁ samabhyarcya devīmāvāhayet priye ,
mahāpadmavanāntaḥsthe kāraṇānandavigrahe ,
sarvabhūtahite mātarehyehi parameśvari.
69. tataḥ pīṭhaṃ samabhyarcya devīm
āvāhayet priye mahāpadmavanāntaḥsthe
kāraṇānandavigrahe sarvabhūtahite
mātaraḥ ehi ehi parameśvari
69. tataḥ pīṭhaṃ samabhyarcya priye mahāpadmavanāntaḥsthe kāraṇānandavigrahe sarvabhūtahite mātari parameśvari devīm āvāhayet,
ehi ehi
69. Then, having worshipped the seat, O beloved, one should invoke the goddess, (saying): O supreme mistress, mother who resides within the forest of great lotuses, whose form is the bliss of ultimate cause, and who is benevolent to all beings, come, come.
देवेशि भक्तिसुलभे सर्वावरणसंयुते ।
यावत्त्वां पूजयामीह तावत्त्वं सुस्थिरा भव ॥७०॥
70. deveśi bhaktisulabhe sarvāvaraṇasaṁyute ,
yāvattvāṁ pūjayāmīha tāvattvaṁ susthirā bhava.
70. deveśi bhaktisulabe sarvāvaraṇa-saṃyute yāvat
tvāṃ pūjayāmi iha tāvat tvaṃ susthirā bhava
70. deveśi bhaktisulabe sarvāvaraṇasaṃyute yāvat tvāṃ iha pūjayāmi,
tāvat tvaṃ susthirā bhava
70. O goddess, easy to be won by devotion, endowed with all protective coverings (āvaraṇa), as long as I worship you here, for so long remain firmly steady.
मन्त्रेणानेन चावाह्य यजेद्देवीमनन्यधीः ।
ध्यात्वा मुद्रां प्रदर्श्यार्चेत् गन्धपुष्पाक्षतादिभिः ॥७१॥
71. mantreṇānena cāvāhya yajeddevīmananyadhīḥ ,
dhyātvā mudrāṁ pradarśyārcet gandhapuṣpākṣatādibhiḥ.
71. mantreṇa anena ca āvāhya yajet devīm ananyadhīḥ dhyātvā
mudrām pradarśya arcet gandha-puṣpa-akṣata-ādibhiḥ
71. ananyadhīḥ anena mantreṇa ca āvāhya dhyātvā mudrām
pradarśya gandha-puṣpa-akṣata-ādibhiḥ devīm yajet arcet ca
71. With an undivided mind, invoking the goddess with this mantra, meditating upon her, and displaying the mudrā, one should worship and honor her with substances such as sandalwood paste, flowers, and unbroken rice grains.
चिन्मयस्याप्रमेयस्य निर्गुणस्याशरीरिणः ।
साधकानां हितार्थाय ब्रह्मणो रूपकल्पना ॥७२॥
72. cinmayasyāprameyasya nirguṇasyāśarīriṇaḥ ,
sādhakānāṁ hitārthāya brahmaṇo rūpakalpanā.
72. cinmayasya aprameyasya nirguṇasya aśarīriṇaḥ
sādhakānām hitārthāya brahmaṇaḥ rūpa-kalpanā
72. cinmayasya aprameyasya nirguṇasya aśarīriṇaḥ brahmaṇaḥ
rūpa-kalpanā sādhakānām hita-arthāya (bhavati)
72. The conceptualization of a form for brahman, who is made of pure consciousness, immeasurable, without guṇas, and formless, is for the benefit of practitioners.
लिङ्गस्थण्डिलवह्न्यम्बुसूपकुड्यपटेषु च ।
मण्डले फलके मूध्नी हृदि वा दश कीत्तीताः ॥७३॥
73. liṅgasthaṇḍilavahnyambusūpakuḍyapaṭeṣu ca ,
maṇḍale phalake mūdhnī hṛdi vā daśa kīttītāḥ.
73. liṅgasthaṇḍilavahnyambusūpakuḍyapaṭeṣu ca
maṇḍale phalake mūdhni hṛdi vā daśa kiṛtitāḥ
73. ca daśa liṅgasthaṇḍilavahnyambusūpakuḍyapaṭeṣu
maṇḍale phalake mūdhni hṛdi vā kiṛtitāḥ
73. And ten (places) are declared, namely on a phallus, an altar, fire, water, a wall, a plaster surface, a cloth, a mandala, a wooden board, or upon the head or in the heart.
एषु स्थानेषु देवेशि यजन्ति परमां शिवाम् ।
अरूपां रूपिणीं कृत्वा कर्मकाण्डरता नराः ॥७४॥
74. eṣu sthāneṣu deveśi yajanti paramāṁ śivām ,
arūpāṁ rūpiṇīṁ kṛtvā karmakāṇḍaratā narāḥ.
74. eṣu sthāneṣu deveśi yajanti paramāṃ śivām
arūpāṃ rūpiṇīṃ kṛtvā karmakāṇḍaratā narāḥ
74. deveśi karmakāṇḍaratā narāḥ eṣu sthāneṣu
arūpāṃ paramāṃ śivām rūpiṇīṃ kṛtvā yajanti
74. O goddess, practitioners engaged in ritual actions worship the supreme Shiva in these places, having made her who is formless into one who has a form.
गवां सर्वाङ्गजं क्षीरं स्रवेत् स्तनमुखाद् यथा ।
तथा सर्वगतो देवः प्रतिमादिषु राजते ॥७५॥
75. gavāṁ sarvāṅgajaṁ kṣīraṁ sravet stanamukhād yathā ,
tathā sarvagato devaḥ pratimādiṣu rājate.
75. gavām sarvāṅgajam kṣīram sravet stanamukhād
yathā tathā sarvagato devaḥ pratimādiṣu rājate
75. yathā sarvāṅgajam kṣīram gavām stanamukhāt
sravet tathā sarvagataḥ devaḥ pratimādiṣu rājate
75. Just as milk, originating from all parts of the body of cows, flows from their udders, similarly the all-pervading god shines within images and other forms.
आभिरूप्याच्च बिम्बस्य पूजायाश्च विशेषतः ।
साधकस्य च विश्वासात् सन्निधौ देवता भवेत् ॥७६॥
76. ābhirūpyācca bimbasya pūjāyāśca viśeṣataḥ ,
sādhakasya ca viśvāsāt sannidhau devatā bhavet.
76. ābhīrūpyācca bimbasya pūjāyāśca viśeṣataḥ
sādhakasya ca viśvāsāt sannidhau devatā bhavet
76. ābhīrūpyāt bimbasya pūjāyāḥ ca viśeṣataḥ ca
sādhakasya viśvāsāt devatā sannidhau bhavet
76. Through the likeness of the image, the special character of the worship, and the faith of the practitioner, the deity becomes present.
गवां सपीः शरीरस्थं न करोत्यङ्गपोषणम् ।
स्वकर्मरचितं दत्तं पुनस्तामेव पोषयेत् ॥७७॥
77. gavāṁ sapīḥ śarīrasthaṁ na karotyaṅgapoṣaṇam ,
svakarmaracitaṁ dattaṁ punastāmeva poṣayet.
77. gavām sapīḥ śarīrastham na karoti aṅgapoṣaṇam
| svakarmaracitam dattam punar tām eva poṣayet
77. gavām śarīrastham sapīḥ aṅgapoṣaṇam na karoti,
svakarmaracitam dattaṃ punar tām eva poṣayet
77. The milk residing within the body of cows does not nourish their limbs, but given as an offering created through one's own action, it nourishes them right back.
एवं सर्वशरीरस्था सपीर्वत् परमेश्वरी ।
विना चोपासनां देवि न ददाति फलं नृणाम् ॥७८॥
78. evaṁ sarvaśarīrasthā sapīrvat parameśvarī ,
vinā copāsanāṁ devi na dadāti phalaṁ nṛṇām.
78. evam sarvaśarīrasthā sapīrvat parameśvarī |
vinā ca upāsanām devi na dadāti phalam nṛṇām
78. sarvaśarīrasthā parameśvarī sapīrvat,
devi,
upāsanām vinā nṛṇām phalam na dadāti
78. O goddess, just like milk residing in all bodies, the supreme goddess, without worship, does not bestow the fruit upon mortals.
सकलीकृत्य तत्प्राणान् समुद्दीप्येन्द्रियाणि च ।
प्रतिष्ठाप्यार्चयेद्देवि चान्यथा निष्फलं भवेत् ॥७९॥
79. sakalīkṛtya tatprāṇān samuddīpyendriyāṇi ca ,
pratiṣṭhāpyārcayeddevi cānyathā niṣphalaṁ bhavet.
79. sakalīkṛtya tat prāṇān samuddīpyendriyāṇi ca
pratiṣṭhāpyārcayed devi cānyathā niṣphalaṃ bhavet
79. devi sakalīkṛtya tat prāṇān indriyāṇi ca samuddīpya
pratiṣṭhāpya arcayet ca anyathā niṣphalaṃ bhavet
79. O goddess, having made the image fully alive, having enlivened its life forces and senses, and having established it, one should worship it, - otherwise (the worship) becomes fruitless.
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं विधिहीनञ्च यद् भवेत् ।
क्षमया साधयेत् सर्वं हीनमङ्गं पदं तथा ॥८०॥
80. mantrahīnaṁ kriyāhīnaṁ vidhihīnañca yad bhavet ,
kṣamayā sādhayet sarvaṁ hīnamaṅgaṁ padaṁ tathā.
80. mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ vidhihīnaṃ ca yat bhavet
kṣamayā sādhayet sarvaṃ hīnamaṅgaṃ padaṃ tathā
80. yat mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ vidhihīnaṃ ca bhavet,
tathā hīnam aṅgaṃ padaṃ ca,
sarvaṃ kṣamayā sādhayet
80. Whatever is lacking in mantra, ritual action, or procedure, as well as any deficient limb or word, one should make complete through forbearance.
नियमादतिरेकेण यद् यत् कर्म करोति यः ।
न किञ्चिदप्यस्य फलं सिध्यति क्रमदोषतः ॥८१॥
81. niyamādatirekeṇa yad yat karma karoti yaḥ ,
na kiñcidapyasya phalaṁ sidhyati kramadoṣataḥ.
81. niyamāt atirekeṇa yat yat karma karoti yaḥ na
kiñcit api asya phalaṃ sidhyati krama-doṣataḥ
81. yaḥ niyamāt atirekeṇa yat yat karma karoti,
krama-doṣataḥ asya kiñcit api phalaṃ na sidhyati
81. Whosoever performs any action exceeding the proper rules, for him, due to a flaw in the procedure, not even the slightest fruit is accomplished.
न्यूनातिरिक्तकर्माणि न फलन्ति कदाचन ।
यथाविधि कृतानीह सत्कर्माणि फलन्ति हि ॥८२॥
82. nyūnātiriktakarmāṇi na phalanti kadācana ,
yathāvidhi kṛtānīha satkarmāṇi phalanti hi.
82. nyūna-atirikta-karmāṇi na phalanti kadācana
yathāvidhi kṛtāni iha sat-karmāṇi phalanti hi
82. nyūna-atirikta-karmāṇi kadācana na phalanti,
iha yathāvidhi kṛtāni sat-karmāṇi hi phalanti
82. Actions that are deficient or excessive never bear fruit, whereas good actions performed here according to the proper rules indeed bear fruit.
तद्विधानकृतं कर्म जपहोमार्चनादिषु ।
देवताप्रीतिदं भूयाद् भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् ॥८३॥
83. tadvidhānakṛtaṁ karma japahomārcanādiṣu ,
devatāprītidaṁ bhūyād bhuktimuktiphalapradam.
83. tat-vidhāna-kṛtam karma japa-homa-arcanā-ādiṣu
devatā-prītidam bhūyāt bhukti-mukti-phala-pradam
83. tat-vidhāna-kṛtam karma japa-homa-arcanā-ādiṣu
devatā-prītidam bhūyāt bhukti-mukti-phala-pradam
83. Action performed according to those proper rules in mantra recitation, fire rituals, worship, and other practices brings delight to the deity and grants the fruits of both worldly enjoyment and liberation.
देवस्य मन्त्ररूपस्य मन्त्रव्याप्तिमजानताम् ।
कृतार्चनादिकां सर्वं व्यर्थं भवति शाम्भवि ॥८४॥
84. devasya mantrarūpasya mantravyāptimajānatām ,
kṛtārcanādikāṁ sarvaṁ vyarthaṁ bhavati śāmbhavi.
84. devasya mantra-rūpasya mantra-vyāptim ajānatām
kṛta-arcanā-dikām sarvam vyartham bhavati śāmbhavi
84. śāmbhavi ajānatām devasya mantra-rūpasya mantra-vyāptim
kṛta-arcanā-dikām sarvam vyartham bhavati
84. O Śāmbhavī, for those who do not understand the mantra-pervasion of the god who has the form of a mantra, all their performed worship and other rites become entirely fruitless.
यन्त्रं मन्त्रमयं प्रोक्तं देवता मन्त्ररूपिणी ।
यन्त्रे सा पूजिता देवि सहसैव प्रसीदति ॥८५॥
85. yantraṁ mantramayaṁ proktaṁ devatā mantrarūpiṇī ,
yantre sā pūjitā devi sahasaiva prasīdati.
85. yantram mantramayam proktam devatā mantrarūpiṇī
yantre sā pūjitā devi sahasaiva prasīdati
85. devī mantramayaṃ proktaṃ yantraṃ mantrarūpiṇī
devatā yantre sā pūjitā sahasā eva prasīdati
85. O goddess, yantra is declared to be made of mantra, and the deity has the form of a mantra. When worshipped within the yantra, she immediately becomes pleased.
कामक्रोधादिदोषोत्थसर्वदुःखनियन्त्रणात् ।
यन्त्रमित्याहुरेतस्मिन् देवः प्रीणाति पूजितः ॥८६॥
86. kāmakrodhādidoṣotthasarvaduḥkhaniyantraṇāt ,
yantramityāhuretasmin devaḥ prīṇāti pūjitaḥ.
86. kāmakrodhādidoṣotthasarvaduḥkhaniyantraṇāt
yantramityāhuretasmin devaḥ prīṇāti pūjitaḥ
86. kāmakrodhādi-doṣa-uttha-sarva-duḥkha-niyantraṇāt yantram iti āhuḥ,
etasmin pūjitaḥ devaḥ prīṇāti
86. Because it restrains all suffering arising from defects such as desire and anger, they call it yantra. When worshipped in this, the deity is pleased.
शरीरमिव जीवस्य दीपस्य स्नेहवत् प्रिये ।
सर्वेषामपि देवानां तथा यन्त्रं प्रतिष्ठितम् ॥८७॥
87. śarīramiva jīvasya dīpasya snehavat priye ,
sarveṣāmapi devānāṁ tathā yantraṁ pratiṣṭhitam.
87. śarīram iva jīvasya dīpasya snehavat priye
sarveṣām api devānām tathā yantraṃ pratiṣṭhitam
87. priye,
jīvasya śarīram iva dīpasya snehavat,
tathā sarveṣām api devānām yantraṃ pratiṣṭhitam
87. O beloved, just as the physical body belongs to the living soul and oil belongs to the lamp, so too the yantra of all the gods is established.
तस्माद् यन्त्रं लिखित्वा वा ध्यात्वा सावृतिकं शिवम् ।
ज्ञात्वा गुरुमुखात् सर्वं पूजयेद्विधिना प्रिये ॥८८॥
88. tasmād yantraṁ likhitvā vā dhyātvā sāvṛtikaṁ śivam ,
jñātvā gurumukhāt sarvaṁ pūjayedvidhinā priye.
88. tasmāt yantram likhitvā vā dhyātvā sāvṛtikaṃ śivam
jñātvā gurumukhāt sarvam pūjayet vidhinā priye
88. priye,
tasmāt yantraṃ likhitvā vā dhyātvā sāvṛtikaṃ śivam,
gurumukhāt sarvaṃ jñātvā vidhinā pūjayet
88. Therefore, O beloved, after writing or meditating upon Śiva along with his coverings, and having learned everything directly from the mouth of the guru, one should worship according to the proper rules.
एकपीठे पृथक्पूजां विना यन्त्रं करोति यः ।
अङ्गाङ्गित्वं परित्यज्य देवताशापमाप्नुयात् ॥८९॥
89. ekapīṭhe pṛthakpūjāṁ vinā yantraṁ karoti yaḥ ,
aṅgāṅgitvaṁ parityajya devatāśāpamāpnuyāt.
89. eka-pīṭhe pṛthak-pūjām vinā yantram karoti yaḥ
aṅgāṅgitvam parityajya devatā-śāpam āpnuyāt
89. yaḥ eka-pīṭhe yantram vinā pṛthak-pūjām karoti
aṅgāṅgitvam parityajya devatā-śāpam āpnuyāt
89. Whoever performs separate worship on a single pedestal without a yantra, abandoning the proper relation of principal and subsidiary parts, incurs the curse of the deities.
एकपीठे कुलेशानि स्वे स्वे यन्त्रे पृथक्पृथक् ।
यजेदावरणोपेता देवतास्तद्विधानतः ॥९०॥
90. ekapīṭhe kuleśāni sve sve yantre pṛthakpṛthak ,
yajedāvaraṇopetā devatāstadvidhānataḥ.
90. eka-pīṭhe kuleśāni sve sve yantre pṛthak-pṛthak
yajed āvaraṇopetā devatās tad-vidhānataḥ
90. kuleśāni eka-pīṭhe sve sve yantre pṛthak pṛthak
āvaraṇopetāḥ devatāḥ tat-vidhānataḥ yajet
90. O mistress of the kula, one should worship the deities separately on their respective yantras upon a single pedestal, accompanied by their entourage, according to the prescribed rule.
आवाह्य देवतामेकां पूजयेदन्यदेवताम् ।
उभाभ्यां लभते पापं मन्त्री चञ्चलमानसः ॥९१॥
91. āvāhya devatāmekāṁ pūjayedanyadevatām ,
ubhābhyāṁ labhate pāpaṁ mantrī cañcalamānasaḥ.
91. āvāhya devatām ekām pūjayed anyadevatām
ubhābhyāṃ labhate pāpaṃ mantrī cañcalamānasaḥ
91. cañcalamānasaḥ mantrī ekām devatām āvāhya
anyadevatām pūjayan ubhābhyāṃ pāpaṃ labhate
91. O mistress of the kula, a practitioner whose mind is restless, who invokes one deity and worships another, incurs sin from both.
इत्यादिलक्षणं ज्ञात्वा गुरुतः शास्त्रतः प्रिये ।
विधिनाभ्यर्चयेत् सम्यग्देवता सुप्रसीदति ॥९२॥
92. ityādilakṣaṇaṁ jñātvā gurutaḥ śāstrataḥ priye ,
vidhinābhyarcayet samyagdevatā suprasīdati.
92. iti ādi lakṣaṇaṃ jñātvā gurutaḥ śāstrataḥ priye
vidhinā abhyarcayet samyak devatā suprasīdati
92. priye,
iti ādilakṣaṇaṃ gurutaḥ śāstrataḥ ca jñātvā,
yaḥ vidhinā samyak abhyarcayet,
(tasya) devatā suprasīdati
92. O mistress of the kula, knowing such characteristics from the guru and from scripture, if one worships properly according to the prescribed rule, the deity becomes thoroughly pleased.
षोडशैरुपचारैस्तु साङ्गं सावरणं शिवम् ।
पूजयेन्मूलमन्त्रेण गन्धपुष्पाक्षतादिभिः ॥९३॥
93. ṣoḍaśairupacāraistu sāṅgaṁ sāvaraṇaṁ śivam ,
pūjayenmūlamantreṇa gandhapuṣpākṣatādibhiḥ.
93. ṣoḍaśaiḥ upacārair tu sāṅgam sāvaraṇam śivam
pūjayet mūlamantreṇa gandhapuṣpākṣatādibhiḥ
93. tu śivam sāṅgam sāvaraṇam ṣoḍaśaiḥ upacāraiḥ
mūlamantreṇa gandhapuṣpākṣatādibhiḥ pūjayet
93. One should worship Shiva - along with his limbs and his entourage - with the sixteen offerings, using the root mantra, accompanied by fragrant substances, flowers, unbroken grains, and other items.
महाषोढोदिताशेषपरिवारांश्च शाम्भवि ।
प्रणवादिनमोऽन्तेन तत्तन्नाम्ना समर्चयेत् ॥९४॥
94. mahāṣoḍhoditāśeṣaparivārāṁśca śāmbhavi ,
praṇavādinamo'ntena tattannāmnā samarcayet.
94. mahāṣoḍhoditāśeṣaparivārān ca śāmbhavi
praṇavādinamo'ntena tattannāmna samarcayet
94. śāmbhavi mahā-ṣoḍha-udita-aśeṣa-parivārān ca
praṇava-ādi-namaḥ-antena tat-tat-nāmnā samarcayet
94. O Shambhavi (mistress of the kula), one should thoroughly worship all the accompanying deities described in the great shoḍha (procedure), using their respective names preceded by oṃ and followed by namaḥ.
आगमोक्तेन मार्गेण तर्पयेदलिबिन्दुभिः ।
अङ्गुष्ठानामिकाभ्याञ्च नखे निःसृतमूर्ध्वतः ।
स्वपात्रस्पन्दनिस्यन्दं विधिवत् कुलनायिके ॥९५॥
95. āgamoktena mārgeṇa tarpayedalibindubhiḥ ,
aṅguṣṭhānāmikābhyāñca nakhe niḥsṛtamūrdhvataḥ ,
svapātraspandanisyandaṁ vidhivat kulanāyike.
95. āgamoktena mārgeṇa tarpayed alibindubhiḥ
aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ ca nakhe
niḥsṛtam ūrdhvataḥ sva-pātra-spanda-nisyandaṃ
vidhivat kula-nāyike
95. kula-nāyike āgamoktena mārgeṇa
alibindubhiḥ aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ ca
nakhe ūrdhvataḥ niḥsṛtam
sva-pātra-spanda-nisyandaṃ vidhivat tarpayet
95. O mistress of the kula, according to the path declared in the scriptures, one should perform tarpana with bindus and alis, [offering] methodically that which flows upward from the nail using the thumb and the ring finger, which is the pulsing and flowing of one's own vessel.
सकृत्तर्पणमुत्सृज्य जप्त्वा मूलञ्च पादुकाम् ।
अन्तःशक्तिं समुत्थाप्य तर्पयेद्देहदेवताः ॥९६॥
96. sakṛttarpaṇamutsṛjya japtvā mūlañca pādukām ,
antaḥśaktiṁ samutthāpya tarpayeddehadevatāḥ.
96. sakṛt-tarpaṇam utsṛjya japtvā mūlam ca pādukām
antaḥ-śaktiṃ samutthāpya tarpayed deha-devatāḥ
96. sakṛt-tarpaṇam utsṛjya mūlam pādukām ca japtvā
antaḥ-śaktiṃ samutthāpya deha-devatāḥ tarpayet
96. Leaving aside the single tarpana, having recited the root mantra and the pādukā, and having awakened the inner energy, one should perform tarpana to the deities residing in the body.
अङ्गुष्ठो भैरवो देवो अनामा चण्डिका प्रिये ।
अनामाङ्गुष्ठयोगेन तर्पयेत् कुलसन्ततिम् ॥९७॥
97. aṅguṣṭho bhairavo devo anāmā caṇḍikā priye ,
anāmāṅguṣṭhayogena tarpayet kulasantatim.
97. aṅguṣṭho bhairavo devo anāmā caṇḍikā priye
anāmāṅguṣṭhayogena tarpayet kulasantatim
97. priye aṅguṣṭhaḥ bhairavaḥ devaḥ anāmā caṇḍikā
anāmāṅguṣṭhayogena kula-santatim tarpayet
97. O beloved, the thumb is Bhairava, the deity, and the ring finger is Caṇḍikā. One should perform tarpana to the lineage of the kula using the combination of the ring finger and the thumb.
अङ्गुष्ठानामिकाभ्याञ्च वश्यकर्मणि तर्पयेत् ।
तर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन तर्पयेदभिचारके ।
कनिष्ठाङ्गुष्ठयोगेन स्तम्भने तर्पयेत् प्रिये ॥९८॥
98. aṅguṣṭhānāmikābhyāñca vaśyakarmaṇi tarpayet ,
tarjanyaṅguṣṭhayogena tarpayedabhicārake ,
kaniṣṭhāṅguṣṭhayogena stambhane tarpayet priye.
98. aṅguṣṭhānāmikābhyāñca vaśakarmaṇi
tarpayet tarjanyaṅguṣṭhayogena
tarpayedabhicārake kaniṣṭhāṅguṣṭhayogena
stambhane tarpayet priye
98. priye aṅguṣṭhānāmikābhyām ca vaśa-karmaṇi tarpayet,
tarjany-aṅguṣṭhayogena abhicārake tarpayet,
kaniṣṭhāṅguṣṭhayogena stambhane tarpayet
98. O beloved, one should perform tarpana using both the thumb and the ring finger for subjugation rituals (vaśīkaraṇa), using the forefinger and the thumb for malefic rites (abhicāra), and using the little finger and the thumb for paralyzing rites (stambhana).
एवं सन्तर्प्य देवेशि कुलद्रव्यैर्यथाविधि ।
देवतापुरतो देवि गुरुपङ्क्तीश्च पूजयेत् ।
पङ्क्तित्रयक्रमेणाथ ज्ञात्वा सम्यगनन्यधीः ॥९९॥
99. evaṁ santarpya deveśi kuladravyairyathāvidhi ,
devatāpurato devi gurupaṅktīśca pūjayet ,
paṅktitrayakrameṇātha jñātvā samyagananyadhīḥ.
99. evaṃ santarpya deveśi kuladravyair
yathāvidhi devatāpurato devi
gurupaṅktīś ca pūjayet paṅktitrayakrameṇātha
jñātvā samyak ananyadhīḥ
99. deveśi devi ananyadhīḥ evaṃ yathāvidhi
kuladravyaiḥ santarpya atha
paṅktitrayakrameṇa gurupaṅktīḥ ca
devatāpurataḥ samyak jñātvā pūjayet
99. O goddess, mistress of the kula, with undistracted mind, having thus performed tarpana properly with the substances of the kula, one should then worship the lineages of the gurus along with the deities in accordance with the three rows, having fully understood the procedure.
कराभ्यां चिन्मुद्रां समधुनृकपालञ्च दधतीं द्रुतस्वर्णप्रख्यामरुणकुसुमालेपवसनाम् ।
कृपापूर्णापाङ्गीमरुणनयनामम्बरजटामुपेतां सिद्धौघैर्यजतु गुरुपंक्तिं क्रमगतिम् ॥१००॥
100. karābhyāṁ cinmudrāṁ samadhunṛkapālañca dadhatīṁ drutasvarṇaprakhyāmaruṇakusumālepavasanām ,
kṛpāpūrṇāpāṅgīmaruṇanayanāmambarajaṭāmupetāṁ siddhaughairyajatu gurupaṁktiṁ kramagatim.
100. karābhyāṃ cinmudrāṃ samadhunṛkapālaṃ ca dadhatīṃ
drutasvarṇaprakhyām aruṇakusumālepavasanām
kṛpāpūrṇāpāṅgīm aruṇanayanām ambarajaṭām
upetāṃ siddhaughair yajatu gurupaṅktiṃ kramagatim
100. karābhyāṃ cinmudrāṃ samadhunṛkapālaṃ ca dadhatīṃ
drutasvarṇaprakhyām aruṇakusumālepavasanām
kṛpāpūrṇāpāṅgīm aruṇanayanām ambarajaṭām
siddhaughaiḥ upetāṃ kramagatim gurupaṅktiṃ yajatu
100. May one worship the lineage of gurus - who proceed in sequential order, accompanied by hosts of perfected beings, holding in their hands the cinmudrā and a skull cup filled with honey, resembling molten gold, wearing red flower garlands and garments, having compassionate glances, red eyes, and matted hair adorned with the sky [or ether].
एवं संपूज्य धूपञ्च दीपं नैवेद्यमेव च ।
आसवं पिशितोपेतं भक्ष्याणि विविधानि च ।
कदल्यादिफलान्येव ताम्बूलञ्च समर्पयेत् ॥१०१॥
101. evaṁ saṁpūjya dhūpañca dīpaṁ naivedyameva ca ,
āsavaṁ piśitopetaṁ bhakṣyāṇi vividhāni ca ,
kadalyādiphalānyeva tāmbūlañca samarpayet.
101. evam saṃpūjya dhūpam ca dīpam
naivedyam eva ca āsavam piśitopetam
bhakṣyāṇi vividhāni ca kadalyādiphalāni
eva tāmbūlam ca samarpayet
101. evam saṃpūjya dhūpam ca dīpam
naivedyam eva ca āsavam piśitopetam
bhakṣyāṇi vividhāni ca kadalyādiphalāni
eva tāmbūlam ca samarpayet
101. Having thus worshipped, one should offer incense, lamp, naivedya, asava containing meat, various kinds of foods, banana and other fruits, as well as tambula.
इति ते कथितं देवि कुलाचारस्य लक्षणम् ।
द्गव्यसंस्कारशुद्ध्यादि किमन्यत् श्रोतुमिच्चसि ॥१०२॥
102. iti te kathitaṁ devi kulācārasya lakṣaṇam ,
dgavyasaṁskāraśuddhyādi kimanyat śrotumiccasi.
102. iti te kathitam devi kulācārasya lakṣaṇam
dravyaṃsaskāraśuddhyādi kim anyat śrotum icchasi
102. iti te kathitam devi kulācārasya lakṣaṇam
dravya-saṃskāra-śuddhyādi kim anyat śrotum icchasi
102. O goddess, thus has the characteristic of the kula practice been told to you - starting with the purification through substances and rites. What else do you wish to hear?