कुलार्णव-तन्त्रम्
kulārṇava-tantram
-
chapter-6, verse-30
न पूरयेत्तु पात्राणि अप्रियैस्तैः कुलेश्वरि ।
स्वादिष्ठैश्च मदिरौष्ठैश्च द्रव्यैरमृतसन्निभैः ।
मनोहरैर्महेशानि तर्पणं सफलं भवेत् ॥३०॥
स्वादिष्ठैश्च मदिरौष्ठैश्च द्रव्यैरमृतसन्निभैः ।
मनोहरैर्महेशानि तर्पणं सफलं भवेत् ॥३०॥
30. na pūrayettu pātrāṇi apriyaistaiḥ kuleśvari ,
svādiṣṭhaiśca madirauṣṭhaiśca dravyairamṛtasannibhaiḥ ,
manoharairmaheśāni tarpaṇaṁ saphalaṁ bhavet.
svādiṣṭhaiśca madirauṣṭhaiśca dravyairamṛtasannibhaiḥ ,
manoharairmaheśāni tarpaṇaṁ saphalaṁ bhavet.
30.
na pūrayet tu pātrāṇi apriyais taiḥ
kuleśvari svādiśaiś ca madirauṣṭhaiś
ca dravyair amṛta-sannibhaiḥ manoharair
maheśāni tarpaṇaṃ saphalaṃ bhavet
kuleśvari svādiśaiś ca madirauṣṭhaiś
ca dravyair amṛta-sannibhaiḥ manoharair
maheśāni tarpaṇaṃ saphalaṃ bhavet
30.
kuleśvari maheśāni tu apriyaiḥ taiḥ
pātrāṇi na pūrayet svādiśaiḥ ca
madirauṣṭhaiḥ ca amṛta-sannibhaiḥ manoharaiḥ
dravyaiḥ tarpaṇaṃ saphalaṃ bhavet
pātrāṇi na pūrayet svādiśaiḥ ca
madirauṣṭhaiḥ ca amṛta-sannibhaiḥ manoharaiḥ
dravyaiḥ tarpaṇaṃ saphalaṃ bhavet
30. O mistress of the lineage (kuleśvari), O great goddess (maheśāni), one should not fill the vessels with those things that are displeasing, but rather the offering becomes fruitful when it is made with delicious, wine-infused, nectar-like, and charming substances.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- न (na) - not
- पूरयेत् (pūrayet) - should fill
- तु (tu) - but, indeed, however
- पात्राणि (pātrāṇi) - vessels, containers
- अप्रियैः (apriyaiḥ) - by displeasing or unlikable things
- तैः (taiḥ) - by those
- कुलेश्वरि (kuleśvari) - O mistress of the lineage
- स्वादिशैः (svādiśaiḥ) - very delicious, tasty
- च (ca) - and
- मदिरौष्ठैः (madirauṣṭhaiḥ) - mixed with wine, containing wine
- च (ca) - and
- द्रव्यैः (dravyaiḥ) - by substances, by items
- अमृत-सन्निभैः (amṛta-sannibhaiḥ) - resembling nectar
- मनोहरैः (manoharaiḥ) - charming, captivating, beautiful
- महेशानि (maheśāni) - O great goddess
- तर्पणम् (tarpaṇam) - offering (pleasing, satisfying offering, libation)
- सफलम् (saphalam) - fruitful, yielding results
- भवेत् (bhavet) - may be, should be, becomes
Words meanings and morphology
न (na) - not
(indeclinable)
पूरयेत् (pūrayet) - should fill
(verb)
3rd person , singular, active, optative (vidhi-liṅ) of pūr
causative stem pūraya
Root: pṛ (class 9)
तु (tu) - but, indeed, however
(indeclinable)
पात्राणि (pātrāṇi) - vessels, containers
(noun)
Accusative, neuter, plural of pātra
pātra - vessel, dish, recipient
अप्रियैः (apriyaiḥ) - by displeasing or unlikable things
(adjective)
Instrumental, neuter, plural of apriya
apriya - displeasing, unpleasant, dear-less
nañ-tatpurusha from a + priya
तैः (taiḥ) - by those
(pronoun)
Instrumental, neuter, plural of tad
tad - that, this
कुलेश्वरि (kuleśvari) - O mistress of the lineage
(proper noun)
Vocative, feminine, singular of kuleśvarī
kuleśvarī - mistress of the lineage
tatpurusha compound of kula + īśvarī
Compound type : tatpurusha (kula+īśvarī)
- kula – family, lineage, group
noun (neuter) - īśvarī – goddess, mistress
noun (feminine)
स्वादिशैः (svādiśaiḥ) - very delicious, tasty
(adjective)
Instrumental, masculine, plural of svādiśa
svādiśa - very sweet, delicious
superlative or derivative from svādu
च (ca) - and
(indeclinable)
मदिरौष्ठैः (madirauṣṭhaiḥ) - mixed with wine, containing wine
(adjective)
Instrumental, masculine, plural of madirauṣṭha
madirauṣṭha - infused or associated with wine
compound of madirā and auṣṭha or similar element
Compound type : tatpurusha (madirā+uṣṭha)
- madirā – wine, liquor
noun (feminine) - uṣṭha – lip, brim
noun (masculine)
च (ca) - and
(indeclinable)
द्रव्यैः (dravyaiḥ) - by substances, by items
(noun)
Instrumental, neuter, plural of dravya
dravya - substance, material, thing
अमृत-सन्निभैः (amṛta-sannibhaiḥ) - resembling nectar
(adjective)
Instrumental, masculine, plural of amṛta-sannibha
amṛta-sannibha - like nectar, resembling ambrosia
bahuvrihi or tatpurusha compound
Compound type : tatpurusha (amṛta+sannibha)
- amṛta – nectar, ambrosia
noun (neuter) - sannibha – resembling, like
adjective (masculine)
मनोहरैः (manoharaiḥ) - charming, captivating, beautiful
(adjective)
Instrumental, masculine, plural of manohara
manohara - captivating the mind, charming
compound of manas + hara
Root: hṛ (class 1)
महेशानि (maheśāni) - O great goddess
(proper noun)
Vocative, feminine, singular of maheśānī
maheśānī - great goddess, queen of the supreme lord
tatpurusha compound of mahā + īśānī
Compound type : tatpurusha (mahā+īśānī)
- mahā – great
adjective - īśānī – goddess, ruler
noun (feminine)
तर्पणम् (tarpaṇam) - offering (pleasing, satisfying offering, libation)
(noun)
Nominative, neuter, singular of tarpaṇa
tarpaṇa - satisfying, refreshing, libation
from root tṛp
Root: tṛp (class 4)
सफलम् (saphalam) - fruitful, yielding results
(adjective)
Nominative, neuter, singular of saphala
saphala - fruitful, successful
bahuvrihi compound with sa + phala
भवेत् (bhavet) - may be, should be, becomes
(verb)
3rd person , singular, active, optative (vidhi-liṅ) of bhū
Root: bhū (class 1)