Skip to content
אתר זה לא תומך בגרסאות ישנות של אינטרנט אקספלורר
מומלץ להשתמש בדפדפן גוגל כרום או פיירפוקס מוזילה
(או באינטרנט אקספלורר / edge עדכני)
Enjoy Learning Sanskrit tips, tools, resources and more...

कुलार्णव-तन्त्रम्       kulārṇava-tantram - chapter-17

Use the following checkboxes to set the display options for this chapter (You can also control the display of each verse separately):
what would you like to see in each verse:
which language(s) would you like to see in the translations:
कुलेश श्रोतुमिच्चामि गुरुनामादिवासनाम् ।
तत्त्वं कुलपदार्थानां वद मे परमेश्वर ॥१॥
1. kuleśa śrotumiccāmi gurunāmādivāsanām ,
tattvaṁ kulapadārthānāṁ vada me parameśvara.
1. kuleśa śrotum icchāmi guru-nāmādi-vāsanām
tattvaṃ kula-padārthānāṃ vada me parameśvara
1. kuleśa parameśvara guru-nāmādi-vāsanām kula-padārthānāṃ tattvaṃ ca śrotum icchāmi,
me vada
1. O supreme lord of the lineage, I wish to hear about the tradition beginning with the names of the gurus, and the true essence of the entities of the lineage - tell me, O supreme lord.
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्चसि ।
तस्य श्रवणमात्रेण कुलज्ञानं प्रकाशते ॥२॥
2. śṛṇu devi pravakṣyāmi yanmāṁ tvaṁ paripṛccasi ,
tasya śravaṇamātreṇa kulajñānaṁ prakāśate.
2. śṛṇu devi pravakṣyāmi yat mām tvaṃ paripṛcchasi
tasya śravaṇa-mātreṇa kula-jñānaṃ prakāśate
2. devi,
yat tvaṃ mām paripṛcchasi,
tat pravakṣyāmi; tasya śravaṇa-mātreṇa kula-jñānam prakāśate
2. Listen, O goddess, I will declare what you are asking me - merely by hearing it, the knowledge of the lineage shines forth.
नमस्ते नाथ भगवन् शिवाय गुरुरूपिणे ।
विद्यावतारसंसिद्ध्यै स्वीकृतानेकविग्रह ॥३॥
3. namaste nātha bhagavan śivāya gururūpiṇe ,
vidyāvatārasaṁsiddhyai svīkṛtānekavigraha.
3. namaste nātha bhagavan śivāya gururūpiṇe
vidyāvatārasaṃsiddhyai svīkṛtānekavigraha
3. nātha bhagavan śivāya gururūpiṇe
vidyāvatārasaṃsiddhyai svīkṛtānekavigrahaḥ namaste
3. O lord, O divine one, obeisance to you, who are Śiva in the form of the guru, and who have assumed various forms for the attainment and descent of knowledge.
नारायणस्वरूपाय परमात्मस्वरूपिणे ।
सर्वाज्ञानतमोभेदभानवे चैतन्याय च ॥४॥
4. nārāyaṇasvarūpāya paramātmasvarūpiṇe ,
sarvājñānatamobhedabhānave caitanyāya ca.
4. nārāyaṇasvarūpāya paramātmasvarūpiṇe
sarvājñānatamobhedabhānave caitanyāya ca
4. nārāyaṇasvarūpāya paramātmasvarūpiṇe
sarvājñānatamobhedabhānave caitanyāya ca
4. To the one whose form is Nārāyaṇa, to the one whose form is the supreme self (paramātman), to the sun that dispels the darkness of all ignorance, and to consciousness.
सर्वज्ञाय दयाक्लृप्तविग्रहाय शिवात्मने ।
परत्रेह च भक्तानां भव्यानां भावदायिने ॥५॥
5. sarvajñāya dayāklṛptavigrahāya śivātmane ,
paratreha ca bhaktānāṁ bhavyānāṁ bhāvadāyine.
5. sarvajñāya dayākḷptavigrahāya śivātmane
paratra iha ca bhaktānāṃ bhavyānāṃ bhāvadāyine
5. sarvajñāya dayākḷptavigrahāya śivātmane
paratra iha ca bhaktānāṃ bhavyānāṃ bhāvadāyine
5. To the omniscient one, to the one whose form is shaped by compassion, to the one whose nature is Śiva, in the other world and here as well, and to the bestower of the ultimate state upon devoted and auspicious beings,
पुरस्तात् पार्श्वयोः पृष्ठे नमः कुर्यामुपर्यधः ।
सदा सच्चित्तरूपेण विधेहि तव दासताम् ॥६॥
6. purastāt pārśvayoḥ pṛṣṭhe namaḥ kuryāmuparyadhaḥ ,
sadā saccittarūpeṇa vidhehi tava dāsatām.
6. purastāt pārśvayoḥ pṛṣṭhe namaḥ kuryām upari
adhaḥ sadā saccittarūpeṇa videhi tava dāsatām
6. purastāt pārśvayoḥ pṛṣṭhe upari adhaḥ ca namaḥ kuryām,
sadā saccittarūpeṇa tava dāsatām videhi
6. I offer salutations in front, on the sides, at the back, above, and below. Always establish my servitude to you in the form of pure consciousness.
गुशब्दस्त्वन्धकारः स्यात् रुशब्दस्तन्निरोधकः ।
अन्धकारनिरोधत्वात् गुरुरित्यभिधीयते ॥७॥
7. guśabdastvandhakāraḥ syāt ruśabdastannirodhakaḥ ,
andhakāranirodhatvāt gururityabhidhīyate.
7. guśabdaḥ tu andhakāraḥ syāt ruśabdaḥ tatnirodhakaḥ
andhakāranirodhatvāt guruḥ iti abhidhīyate
7. guśabdaḥ tu andhakāraḥ syāt ruśabdaḥ tatnirodhakaḥ
andhakāranirodhatvāt guruḥ iti abhidhīyate
7. The syllable gu is darkness, and the syllable ru is its remover. Because of the removal of darkness, the guru is so named.
गकारः सिद्धदः प्रोक्तो रेफः पापस्य दाहकः ।
उकारो विष्णुरित्युक्तस्त्रितयात्मा गुरुः परः ॥८॥
8. gakāraḥ siddhadaḥ prokto rephaḥ pāpasya dāhakaḥ ,
ukāro viṣṇurityuktastritayātmā guruḥ paraḥ.
8. gakāraḥ siddhadaḥ proktaḥ rephaḥ pāpasya dāhakaḥ
ukāraḥ viṣṇuḥ iti uktaḥ tritayātmā guruḥ paraḥ
8. gakāraḥ siddhadaḥ proktaḥ rephaḥ pāpasya dāhakaḥ
ukāraḥ viṣṇuḥ iti uktaḥ tritayātmā guruḥ paraḥ
8. The letter ga is declared to be the bestower of spiritual attainments (siddhi), the letter ra is the burner of sin, and the letter u is said to be Viṣṇu - thus the supreme guru embodies this threefold nature.
गकारो ज्ञानसम्पत्ती रेफस्तत्र प्रकाशकः ।
उकारः शिवतादात्म्यं गुरुरित्यभिधीयते ॥९॥
9. gakāro jñānasampattī rephastatra prakāśakaḥ ,
ukāraḥ śivatādātmyaṁ gururityabhidhīyate.
9. gakāraḥ jñānasampattiḥ rephaḥ tatra prakāśakaḥ
ukāraḥ śivatādātmyam guruḥ iti abhidhīyate
9. gakāraḥ jñānasampattiḥ rephaḥ tatra prakāśakaḥ
ukāraḥ śivatādātmyam iti guruḥ abhidhīyate
9. The letter ga is knowledge and wealth, the letter ra there is the illuminator, and the letter u is identity with Śiva - thus the guru is designated.
गुह्यागमात्मतत्त्वान्धनद्धानां बोधनादपि ।
रुद्रादिदेवरूपत्वाद् गुरुरित्यभिधीयते ॥१०॥
10. guhyāgamātmatattvāndhanaddhānāṁ bodhanādapi ,
rudrādidevarūpatvād gururityabhidhīyate.
10. guhyāgamātmatattvānandadhānām bodhanāt api
rudrādidevarūpatvāt guruḥ iti abhidhīyate
10. guhyāgamātmatattvānandadhānām bodhanāt api
rudrādidevarūpatvāt iti guruḥ abhidhīyate
10. Because of imparting the knowledge of the secret, of the tradition, of the self, of reality, and of bliss, and because of having the form of Rudra and other deities, the guru is so designated.
स्वयमाचरते शिष्यानाचारे स्थापयत्यपि ।
आचिनोतीह शास्त्रार्थानाचार्यस्तेन कथ्यते ॥११॥
11. svayamācarate śiṣyānācāre sthāpayatyapi ,
ācinotīha śāstrārthānācāryastena kathyate.
11. svayam ācarate śiṣyān ācāre sthāpayaty api
ācinoti iha śāstrārthān ācāryaḥ tena kathyate
11. svayam ācarate śiṣyān ācāre sthāpayati api iha
ācinoti śāstra-arthān tena ācāryaḥ kathyate
11. He himself practices, establishes disciples in conduct, and here gathers the meanings of the scriptures - therefore he is called ācārya (teacher).
चराचरसमासन्नमध्यापयति यः स्वयम् ।
यमादियोगसिद्धत्वादाचार्य इति कथ्यते ॥१२॥
12. carācarasamāsannamadhyāpayati yaḥ svayam ,
yamādiyogasiddhatvādācārya iti kathyate.
12. carācarasamāsannam adhyāpayati yaḥ svayam
yamādiyogasiddhātvād ācārya iti kathyate
12. yaḥ carācarasamāsannam svayam adhyāpayati
yamādiyogasiddhātvāt iti ācāryaḥ kathyate
12. He who personally teaches the totality of moving and unmoving beings, and because of being established in yama and other yoga practices, is called ācārya.
आत्मभावप्रदानात्तु रागद्वेषादिवर्ज्जनात् ।
ध्यानैकनिष्ठाचित्तत्वादाराध्य इति कथ्यते ॥१३॥
13. ātmabhāvapradānāttu rāgadveṣādivarjjanāt ,
dhyānaikaniṣṭhācittatvādārādhya iti kathyate.
13. ātmabhāvapradānāt tu rāgadveṣādivarjanāt
dhyānaikaniṣṭhācittatvāt ārādhyaḥ iti kathyate
13. tu ātmabhāvapradānāt rāgadveṣādivarjanāt
dhyānaikaniṣṭhācittatvāt iti ārādhyaḥ kathyate
13. Because he bestows the realization of the self, because he is free from attachment and aversion, and because his mind is exclusively established in meditation, he is called ārādhya (the one worthy of worship).
देवतारूपधारित्वाच्चिष्यानुग्रहकारणात् ।
करुणामयमूत्तीत्वाद्देशिकः कथितः प्रिये ॥१४॥
14. devatārūpadhāritvācciṣyānugrahakāraṇāt ,
karuṇāmayamūttītvāddeśikaḥ kathitaḥ priye.
14. devatārūpadhāritvāt śiṣyānugrahakāraṇāt
karuṇāmayamūrtitvāt deśikaḥ kathitaḥ priye
14. priye devatārūpadhāritvāt śiṣyānugrahakāraṇāt
karuṇāmayamūrtitvāt deśikaḥ kathitaḥ
14. O dear one, because he assumes the form of deities, because he is the cause of bestowing grace upon disciples, and because he is an embodiment of compassion, he is called deśika (teacher/preceptor).
स्वान्तःशान्तिसमुन्मीलत्परतत्त्वार्थचिन्तनात् ।
मिथ्याज्ञानविहीनत्वात् स्वामीति कथितः प्रिये ॥१५॥
15. svāntaḥśāntisamunmīlatparatattvārthacintanāt ,
mithyājñānavihīnatvāt svāmīti kathitaḥ priye.
15. svāntaḥśāntisamunmīlatparatattvārthacintanāt
mithyājñānavihīnatvāt svāmīti kathitaḥ priye
15. priye svāntaḥśāntisamunmīlatparatattvārthacintanāt
mithyājñānavihīnatvāt ca svāmī kathitaḥ
15. O dear one, because he contemplates the supreme reality and meaning that blossoms as inner peace, and because he is devoid of false knowledge, he is called svāmī (master).
मनोदोषादिदूरत्वाद्धेतुवादादिवर्ज्जनात् ।
श्वादिप्राणिषु सादृश्याद् रम्यत्वाच्च महेश्वरः ॥१६॥
16. manodoṣādidūratvāddhetuvādādivarjjanāt ,
śvādiprāṇiṣu sādṛśyād ramyatvācca maheśvaraḥ.
16. manodoṣādidūratvāt hetuvādādivarjjanāt
śvādiprāniṣu sādṛśyāt ramyatvāt ca maheśvaraḥ
16. manodoṣādidūratvāt hetuvādādivarjjanāt
śvādiprāniṣu sādṛśyāt ramyatvāt ca maheśvaraḥ
16. Because of being far removed from mental flaws and the like, because of abandoning logical disputations and the like, because of seeing himself equally in dogs and other creatures, and because of his pleasing nature, he is called maheśvara (the supreme lord).
श्रीमोक्षज्ञानदातृत्वान्नादब्रह्मात्मबोधनात् ।
स्थगिताज्ञानचिह्नत्वात् श्रीनाथः कथितः प्रिये ॥१७॥
17. śrīmokṣajñānadātṛtvānnādabrahmātmabodhanāt ,
sthagitājñānacihnatvāt śrīnāthaḥ kathitaḥ priye.
17. śrīmokṣajñānadātṛtvāt nādabrahmātmabodhanāt |
sthagitājñānacihnatvāt śrīnāthaḥ kathitaḥ priye
17. priye śrīmokṣajñānadātṛtvāt nādabrahmātmabodhanāt
sthagitājñānacihnatvāt śrīnāthaḥ kathitaḥ
17. O dear one, because of bestowing the knowledge of liberation and wealth, because of awakening to the inner self as the sound-absolute (nāda-brahman), and because of being marked by the suspension of ignorance, he is called śrīnātha (the lord of glory).
देशकालाविरोधेन वर्त्तमानात् कुलागमे ।
वशीकृतजगज्जीवाद्देव इत्यभिधीयते ॥१८॥
18. deśakālāvirodhena varttamānāt kulāgame ,
vaśīkṛtajagajjīvāddeva ityabhidhīyate.
18. deśakālāvirodhena vartamānāt kulāgame
vaśīkṛtajagajjīvāt deva ityabhidhīyate
18. deśakālāvirodhena kulāgame vartamānāt
vaśīkṛtajagajjīvāt deva iti abhidhīyate
18. Because he abides in the tradition of the lineage (kulāgama) without contradicting place and time, and because he has subdued the living beings of the world, he is called deva (divine being).
भवपाशप्रशमनात् टङ्कारेन्दुकशेखरात् ।
रक्षणात् कमनीयत्वात् भट्टारक इतीरितः ॥१९॥
19. bhavapāśapraśamanāt ṭaṅkārendukaśekharāt ,
rakṣaṇāt kamanīyatvāt bhaṭṭāraka itīritaḥ.
19. bhavapāśapraśamanāt ṭaṅkārendukaśekharāt
rakṣaṇāt kamanīyatvāt bhaṭṭāraka iti īritaḥ
19. bhavapāśapraśamanāt ṭaṅkārendukaśekharāt
rakṣaṇāt kamanīyatvāt bhaṭṭāraka iti īritaḥ
19. O dear one, because of pacifying the bonds of worldly existence, because of bearing the crescent moon and the axtool (or because of the supreme radiance of consciousness), because of protecting, and because of desirability, he is called bhaṭṭāraka (lord).
प्रगुप्तागमवेदान्तरहस्यार्थविभावनात् ।
भुक्तिमुक्तिप्रदानाच्च प्रभुरित्यभिधीयते ॥२०॥
20. praguptāgamavedāntarahasyārthavibhāvanāt ,
bhuktimuktipradānācca prabhurityabhidhīyate.
20. praguptāgamavedāntarahasyārthavibhāvanāt
bhuktimuktipradānāt ca prabhuḥ iti abhidhīyate
20. praguptāgamavedāntarahasyārthavibhāvanāt
bhuktimuktipradānāt ca prabhuḥ iti abhidhīyate
20. Because of elucidating the secret meaning of well-hidden scriptures and Vedānta, and because of bestowing worldly enjoyment (bhukti) and liberation (mukti), he is called prabhu (master).
योनिमुद्रानुसन्धानात् प्रस्फुरन्मन्त्रवैभवात् ।
गीर्वाणगणपूज्यत्वाद् योगीति कथितः प्रिये ॥२१॥
21. yonimudrānusandhānāt prasphuranmantravaibhavāt ,
gīrvāṇagaṇapūjyatvād yogīti kathitaḥ priye.
21. yoni-mudrā-nusandhānāt prasphuran-mantra-vaibhavāt
gīrvāṇa-gaṇa-pūjyatvāt yogī iti kathitaḥ priye
21. priye yoni-mudrā-nusandhānāt prasphuran-mantra-vaibhavāt
gīrvāṇa-gaṇa-pūjyatvāt yogī kathitaḥ iti
21. O dear one, because of investigating and practicing the yoni-mudrā, because of the shining majesty of mantra, and because of being worshiped by the hosts of gods, he is called yogī (yogi).
सङ्गदुःखपरित्यागात् यत्र कुत्राश्रमाश्रयात् ।
मिथ आत्मनिबन्धत्वात् संयमीत्यभिधीयते ॥२२॥
22. saṅgaduḥkhaparityāgāt yatra kutrāśramāśrayāt ,
mitha ātmanibandhatvāt saṁyamītyabhidhīyate.
22. saṅga-duḥkha-parityāgāt yatra kutra-āśrama-āśrayāt
matha-ātma-nibandhatvāt saṃyamī abhidhīyate
22. saṅga-duḥkha-parityāgāt yatra kutra āśrama-āśrayāt
matha-ātma-nibandhatvāt saṃyamī abhidhīyate
22. Because of abandoning the sorrow of attachment, because of resorting to whatever hermitage or dwelling place, and because of being anchored in the supreme self, he is called saṃyamī (one who practices self-control).
तत्त्वस्वरूपमननात् परिवादादिवजीतात् ।
स्वीकारात् शुभकार्याणां तपस्वीत्यभिधीयते ॥२३॥
23. tattvasvarūpamananāt parivādādivajītāt ,
svīkārāt śubhakāryāṇāṁ tapasvītyabhidhīyate.
23. tattvasvarūpamananaāt parivādādivarjitāt
svīkārāt śubhakāryāṇāṃ tapasvī iti abhidhīyate
23. tattvasvarūpamananāt parivādādivarjitāt
śubhakāryāṇāṃ svīkārāt tapasvī iti abhidhīyate
23. Because of meditating upon the true nature of reality, because of being free from censure and the like, and because of accepting auspicious deeds, he is called tapasvin (luminary).
अक्षरत्वाद्वरेण्यत्वाद्धूतसंसारबन्धनात् ।
तत्त्वमस्यर्थसिद्धत्वात् अवधूतोऽभिधीयते ॥२४॥
24. akṣaratvādvareṇyatvāddhūtasaṁsārabandhanāt ,
tattvamasyarthasiddhatvāt avadhūto'bhidhīyate.
24. akṣaratvāt vareṇyatvāt dhūtasaṃsārabandhanāt
tattvamasyarthasiddhatvāt avadhūtaḥ abhidhīyate
24. akṣaratvāt vareṇyatvāt dhūtasaṃsārabandhanāt
tattvamasyarthasiddhatvāt avadhūtaḥ abhidhīyate
24. Because of being imperishable, because of being preeminent, because of shaking off the bonds of worldly existence, and because of the established meaning of the great statement (tattvamasi), he is called avadhūta.
वीतरागमदक्लेशकोपमात्सर्यमोहतः ।
रजस्तमोविदूरत्वाद्वीर इत्यभिधीयते ॥२५॥
25. vītarāgamadakleśakopamātsaryamohataḥ ,
rajastamovidūratvādvīra ityabhidhīyate.
25. vītarāgamadakleśakopamātsaryamohataḥ
rajastamovidūratvāt vīraḥ iti abhidhīyate
25. vītarāgamadakleśakopamātsaryamohataḥ
rajastamovidūratvāt vīraḥ iti abhidhīyate
25. Because he is free from passion, arrogance, affliction, anger, envy, and delusion, and because he is far removed from the qualities of rajas and tamas, he is called vīra (hero).
कुलं गोत्रं समाख्यातं तच्च शक्तिशिवोद्भवम् ।
येन मोक्ष इति ज्ञानं कौलिकः सोऽभिधीयते ॥२६॥
26. kulaṁ gotraṁ samākhyātaṁ tacca śaktiśivodbhavam ,
yena mokṣa iti jñānaṁ kaulikaḥ so'bhidhīyate.
26. kulam gotram samākhyātam tat ca śaktisivodbhavam
yena mokṣaḥ iti jñānam kaulikaḥ saḥ abhidhīyate
26. kulam gotram ca samākhyātam śaktisivodbhavam tat,
yena jñānam mokṣaḥ iti,
saḥ kaulikaḥ abhidhīyate
26. Lineage and family tradition are declared to originate from śakti and śiva, and the knowledge through which there is liberation - he who knows this is called kaulika (follower of the kula path).
अकुलं शिव इत्युक्तं कुलं शक्तिः प्रकीत्तीता ।
कुलाकुलानुसन्धानान्निपुणाः कौलिकाः प्रिये ॥२७॥
27. akulaṁ śiva ityuktaṁ kulaṁ śaktiḥ prakīttītā ,
kulākulānusandhānānnipuṇāḥ kaulikāḥ priye.
27. akulam śivaḥ iti uktam kulam śaktiḥ prakīrtitā
kulākulānusandhānāt nipuṇāḥ kaulikāḥ priye
27. priye,
akulam śivaḥ iti uktam,
kulam śaktiḥ prakīrtitā,
kulākulānusandhānāt nipuṇāḥ kaulikāḥ.
27. O dear one, akula is said to be śiva, and kula is declared to be śakti, and because of investigating both kula and akula, they are called skilful kaulika followers.
सारसंग्रहणाच्चैव धर्ममार्गप्रवर्त्तनात् ।
करणग्रामनियमात् साधकः सोऽभिधीयते ॥२८॥
28. sārasaṁgrahaṇāccaiva dharmamārgapravarttanāt ,
karaṇagrāmaniyamāt sādhakaḥ so'bhidhīyate.
28. sārasaṅgrahaṇāt ca eva dharma-mārga-pravartanāt
karaṇa-grāma-niyamāt sādhakaḥ saḥ abhidhīyate
28. sārasaṅgrahaṇāt ca eva,
dharma-mārga-pravartanāt,
karaṇa-grāma-niyamāt,
saḥ sādhakaḥ abhidhīyate.
28. And furthermore, because of gathering the essence, because of establishing the path of righteousness, and because of regulating the group of senses, he is called a sādhaka (practitioner).
भजनात् परया भक्त्या मनोवाक्कायकर्मभिः ।
तरत्यखिलदुःखानि तस्माद्भक्त इतीरितः ॥२९॥
29. bhajanāt parayā bhaktyā manovākkāyakarmabhiḥ ,
taratyakhiladuḥkhāni tasmādbhakta itīritaḥ.
29. bhajanāt parayā bhaktyā manovākkāyakarmabhiḥ
tarati akhiladuḥkhāni tasmāt bhaktaḥ iti īritaḥ
29. parayā bhaktyā manovākkāyakarmabhiḥ bhajanāt
akhiladuḥkhāni tarati tasmāt bhaktaḥ iti īritaḥ
29. O dear one, because of devotedly worshiping with the supreme devotion of the mind, speech, body, and actions, and thereby crossing all sorrows, he is called a bhakta (devotee).
शरीरमर्थं प्राणांश्च सद्गुरुभ्यो निवेद्य यः ।
गुरुभ्यः शिक्षते योगं शिष्य इत्यभिधीयते ॥३०॥
30. śarīramarthaṁ prāṇāṁśca sadgurubhyo nivedya yaḥ ,
gurubhyaḥ śikṣate yogaṁ śiṣya ityabhidhīyate.
30. śarīram arthaṃ prāṇān ca sadgurubhyaḥ nivedya yaḥ
gurubhyaḥ śikṣate yogaṃ śiṣyaḥ iti abhidhīyate
30. yaḥ śarīram arthaṃ prāṇān ca sadgurubhyaḥ nivedya
gurubhyaḥ yogaṃ śikṣate saḥ śiṣyaḥ iti abhidhīyate
30. Having offered his body, wealth, and life force to the true guru, he who learns yoga from the teachers is called a śiṣya (disciple).
योनिमुद्रानुसन्धानात् गिरिजापादसेवनात् ।
निर्लीनोपाधिविभवाद् योगिनीत्यभिधीयते ॥३१॥
31. yonimudrānusandhānāt girijāpādasevanāt ,
nirlīnopādhivibhavād yoginītyabhidhīyate.
31. yoni-mudrā-अनुसन्धानात् गिरिजा-पाद-सेवनात्
निर्लीन-उपाधि-विभवात् yoginī iti abhidhīyate
31. yoni-mudrā-अनुसन्धानात् गिरिजा-पाद-सेवनात्
निर्लीन-उपाधि-विभवात् yoginī iti abhidhīyate
31. Because of investigating the yoni-mudrā, because of serving the feet of Girijā (Pārvatī), and because of the dissolution of the splendor of all limitations, she is called a yoginī.
शतकोटिमहादिव्ययोगिनीप्रीतिकारणात् ।
तीव्रमुक्तिप्रदानाच्च शक्तिरित्यभिधीयते ॥३२॥
32. śatakoṭimahādivyayoginīprītikāraṇāt ,
tīvramuktipradānācca śaktirityabhidhīyate.
32. śata-koṭi-mahā-divya-yoginī-prīti-kāraṇāt
tīvra-mukti-pradānāt ca śaktiḥ iti abhidhīyate
32. śata-koṭi-mahā-divya-yoginī-prīti-kāraṇāt
tīvra-mukti-pradānāt ca śaktiḥ iti abhidhīyate
32. Because of being the cause of delighting hundreds of millions of great, divine yoginīs, and because of bestowing intense liberation, she is called śakti.
पालनाद्दुरितच्चेदात् कामितार्थस्य वर्द्धनात् ।
पादुकेति समाख्याता मम तत्त्वं तव प्रिये ॥३३॥
33. pālanādduritaccedāt kāmitārthasya varddhanāt ,
pāduketi samākhyātā mama tattvaṁ tava priye.
33. pālanāt duritacchedāt kāmitārthasya vardhanāt
pādukā iti samākhyātā mama tattvaṃ tava priye
33. priye mama tattvaṃ pālanāt duritacchedāt
kāmitārthasya vardhanāt pādukā iti samākhyātā
33. O dear one, because it protects, because it cuts away sin, and because it increases desired objects, it is declared by me to be the reality known as pādukā (sandal),
जन्मान्तरसहस्रेषु कृतपापप्रणाशनात् ।
परदेवप्रकाशाच्च जप इत्यभिधीयते ॥३४॥
34. janmāntarasahasreṣu kṛtapāpapraṇāśanāt ,
paradevaprakāśācca japa ityabhidhīyate.
34. janmāntarasahasreṣu kṛtapāpapraṇāśanāt
paradevaprakāśāt ca japaḥ iti abhidhīyate
34. janmāntarasahasreṣu kṛtapāpapraṇāśanāt
paradevaprakāśāt ca japaḥ iti abhidhīyate
34. Because of destroying the sins committed across thousands of previous births, and because of revealing the supreme deity, it is called japa (mantra recitation).
स्तोकस्तोकेन मनसः परमप्रीतिकारणात् ।
स्तोतृसन्तारणाद्देवि स्तोत्रमित्यभिधीयते ॥३५॥
35. stokastokena manasaḥ paramaprītikāraṇāt ,
stotṛsantāraṇāddevi stotramityabhidhīyate.
35. stokastokena manasaḥ paramapritikāraṇāt
stotṛsantāraṇāddevi stotramityabhidhīyate
35. devi manasaḥ parama-prīti-kāraṇāt stoka-stokena
stotṛ-santāraṇāt ca stotram iti abhidhīyate
35. O goddess, because it is the cause of supreme delight to the mind little by little, and because it delivers the praiser, it is called stotra (hymn of praise).
यावदिन्द्रियसन्तापं मनसा संनियम्य च ।
स्वान्तेनाभीष्टदेवस्य चिन्तनं ध्यानमुच्यते ॥३६॥
36. yāvadindriyasantāpaṁ manasā saṁniyamya ca ,
svāntenābhīṣṭadevasya cintanaṁ dhyānamucyate.
36. yāvadindriyasantāpaṃ manasā saṃniyamya ca
svāntenābhīṣṭadevasya cintanaṃ dhyānamucyate
36. indriya-santāpam yāvat manasā saṃniyamya ca
svāntena abhīṣṭa-devasya cintanam dhyānam ucyate
36. Having thoroughly controlled the distress of the senses with the mind, and meditating upon the chosen deity with the heart, it is called dhyāna (meditation).
चरितार्थविकाशाच्च रक्षणादपि पार्वति ।
नरनारीस्वरूपाच्च चरणं कथितं प्रिये ॥३७॥
37. caritārthavikāśācca rakṣaṇādapi pārvati ,
naranārīsvarūpācca caraṇaṁ kathitaṁ priye.
37. caritārthavikāśāt ca rakṣaṇāt api pārvati
nara-nārī-svarūpāt ca caraṇaṃ kathitam priye
37. pārvati priye caritārthavikāśāt ca rakṣaṇāt
api nara-nārī-svarūpāt ca caraṇaṃ kathitam
37. O Pārvatī, O dear one, because it reveals fulfillment, because of protection, and also because of embodying both nara and nārī (man and woman), it is called caraṇa (foot).
वेदिताऽखिलशास्त्रार्थसद्धर्मार्थनिरूपणात् ।
दर्शनानां प्रमाणत्वाद्वेद इत्यभिधीयते ॥३८॥
38. veditā'khilaśāstrārthasaddharmārthanirūpaṇāt ,
darśanānāṁ pramāṇatvādveda ityabhidhīyate.
38. veditā akhila-śāstra-artha-sat-dharma-artha-nirūpaṇāt
darśanānām pramāṇatvāt vedaḥ iti abhidhīyate
38. akhila-śāstra-artha-sat-dharma-artha-nirūpaṇāt veditā
darśanānām pramāṇatvāt ca vedaḥ iti abhidhīyate
38. Because it is the knower that investigates the meaning of all scriptures and the true sense of dharma, and because it is the authority of all philosophical systems, it is called veda.
पुण्यपापादिकथनाद्राक्षसादिनिवारणात् ।
नवभक्त्यादिजननात् पुराण इति कथ्यते ॥३९॥
39. puṇyapāpādikathanādrākṣasādinivāraṇāt ,
navabhaktyādijananāt purāṇa iti kathyate.
39. puṇyapāpādikathanāt rākṣasādinivāraṇāt
navabhaktyādijananāt purāṇaḥ iti kathyate
39. puṇyapāpādikathanāt rākṣasādinivāraṇāt
navabhaktyādijananāt purāṇaḥ iti kathyate
39. Because of narrating good and bad deeds (puṇya and pāpa), because of warding off demons and other beings, and because of generating the ninefold bhakti and other practices, it is called purāṇa.
शासनादनिशं देवि वर्णाश्रमनिवासिनाम् ।
तारणात् सर्वपापेभ्यः शास्त्रमित्यभिधीयते ॥४०॥
40. śāsanādaniśaṁ devi varṇāśramanivāsinām ,
tāraṇāt sarvapāpebhyaḥ śāstramityabhidhīyate.
40. śāsanāt aniśam devi varṇāśramanivāsinām
tāraṇāt sarvapāpebhyaḥ śāstram iti abhidhīyate
40. devi varṇāśramanivāsinām aniśam śāsanāt
sarvapāpebhyaḥ tāraṇāt śāstram iti abhidhīyate
40. O goddess, because of continually governing those who dwell in the stages of life and social classes (varṇa and āśrama), and because of delivering them from all sins, it is called śāstra (scripture).
स्मरणोत्सुकनिष्ठानां धर्माधर्मनिरूपणात् ।
तिमिरोत्पाटनाद्देवि स्मृतिरित्यभिधीयते ॥४१॥
41. smaraṇotsukaniṣṭhānāṁ dharmādharmanirūpaṇāt ,
timirotpāṭanāddevi smṛtirityabhidhīyate.
41. smaraṇotsukaniṣṭhānāṃ dharmādharmanirūpaṇāt
timirotpāṭanād devi smṛtir ity abhidhīyate
41. devi smaraṇotsukaniṣṭhānāṃ dharmādharmanirūpaṇāt
timirotpāṭanāt ca smṛtiḥ iti abhidhīyate
41. O goddess, because it leads those who are eager for remembrance to steadfastness, because it determines right and wrong (dharma and adharma), and because it tears apart the darkness, it is called smṛti (text of remembrance).
इष्टधर्मादिकथनात्तिमिराज्ञानभञ्जनात् ।
हरणात् सर्वदुःखानां इतिहास इति स्मृतः ॥४२॥
42. iṣṭadharmādikathanāttimirājñānabhañjanāt ,
haraṇāt sarvaduḥkhānāṁ itihāsa iti smṛtaḥ.
42. iṣṭadharmādikathanāttimirājñānabhañjanāt
haraṇāt sarvaduḥkhānān itihāsa iti smṛtaḥ
42. iṣṭadharmādikathanāt timirājñānabhañjanāt
sarvaduḥkhānām haraṇāt ca itihāsaḥ iti smṛtaḥ
42. Because of narrating desired dharmas and other topics, because of breaking down the darkness of ignorance, and because of removing all sorrows, it is remembered as itihāsa (epics and history).
आचारकथनाद्दिव्यगतिप्राप्तिनिदानतः ।
महात्मतत्त्वकथनादागमः कथितः प्रिये ॥४३॥
43. ācārakathanāddivyagatiprāptinidānataḥ ,
mahātmatattvakathanādāgamaḥ kathitaḥ priye.
43. ācāra-kathana-āt divya-gati-prāpti-nidānataḥ
mahātman-tattva-kathana-āt āgamaḥ kathitaḥ priye
43. priye,
ācāra-kathanāt,
divya-gati-prāpti-nidānataḥ,
mahātma-tattva-kathanāt,
āgamaḥ kathitaḥ
43. O dear one, because of declaring proper conduct, because it is the cause of attaining a divine state, and because of declaring the reality of the supreme self, it is called āgama (scripture).
शाकिनीगणपूज्यत्वात्तारणाद्भववारिधे ।
परादिशक्तिसान्निध्याच्चाक्त इत्यभिधीयते ॥४४॥
44. śākinīgaṇapūjyatvāttāraṇādbhavavāridhe ,
parādiśaktisānnidhyāccākta ityabhidhīyate.
44. śākinī-gaṇa-pūjyatvāt tāraṇāt bhava-vāridheḥ
para-ādi-śakti-sānnidhya-āt ca uktaḥ abhidhīyate
44. śākinī-gaṇa-pūjyatvāt,
bhava-vāridheḥ tāraṇāt,
para-ādi-śakti-sānnidhyāt ca,
uktaḥ abhidhīyate
44. Because of being worshipped by the groups of śākinīs, because of delivering from the ocean of worldly existence (saṃsāra), and also because of the presence of supreme and other powers, it is designated as akta.
क्ॐआरादिनिरोधत्वात् लयजन्मादिभञ्जनात् ।
अशेषकुलसम्बन्धात् कौल इत्यभिधीयते ॥४५॥
45. koṁārādinirodhatvāt layajanmādibhañjanāt ,
aśeṣakulasambandhāt kaula ityabhidhīyate.
45. kumāra-di-nirodhatvāt laya-janmādi-bhañjanāt
aśeṣa-kula-sambandhāt kaulaḥ iti abhidhīyate
45. kumāra-di-nirodhatvāt laya-janmādi-bhañjanāt
aśeṣa-kula-sambandhāt iti kaulaḥ abhidhīyate
45. Because it checks the beginning of desire and other negative states, because it shatters dissolution, birth, and other cycles, and because it relates to the entire lineage, it is designated as kaula.
पाशच्चेदकराद्देवि रञ्जनात् परतेजसः ।
यतिभिश्चिन्त्यमानत्वात् परम्पर्यमितीरितम् ॥४६॥
46. pāśaccedakarāddevi rañjanāt paratejasaḥ ,
yatibhiścintyamānatvāt paramparyamitīritam.
46. pāśa-cceda-karāt devi rañjanāt para-tejasā
yatibhiḥ cintyamānatvāt param-paryam iti īritam
46. devi pāśa-cceda-karāt para-tejasaḥ rañjanāt
yatibhiḥ cintyamānatvāt param-paryam iti īritam
46. O goddess, because it brings about the cutting of the bonds, because it delights the supreme radiance, and because it is meditated upon by ascetics, it is declared to be paramparā (tradition or lineage).
संसारसारभूतत्वात् प्रकाशानन्ददानतः ।
यशः सौभाग्यकरणात् सम्प्रदाय इतीरितः ॥४७॥
47. saṁsārasārabhūtatvāt prakāśānandadānataḥ ,
yaśaḥ saubhāgyakaraṇāt sampradāya itīritaḥ.
47. saṃsārasārabhūtatvāt prakāśānandadānataḥ
yaśaḥ saubhāgyakaraṇāt sampradāya iti īritaḥ
47. saṃsārasārabhūtatvāt prakāśānandadānataḥ
yaśaḥsaubhāgyakaraṇāt sampradāyaḥ iti īritaḥ
47. Because it is the very essence of worldly existence (saṃsāra), because it bestows the bliss of illumination, and because it brings about fame and good fortune, it is declared to be sampradāya (tradition).
आदित्वात् सर्वमार्गाणां मनोल्लासप्रवर्द्धनात् ।
यज्ञादिधर्महेतुत्वादाम्नाय इति कीतीतः ॥४८॥
48. āditvāt sarvamārgāṇāṁ manollāsapravarddhanāt ,
yajñādidharmahetutvādāmnāya iti kītītaḥ.
48. āditvāt sarvamārgāṇām manollāsapravardhanāt
yajñādidharmahetutvāt āmnāyaḥ iti kīrtitaḥ
48. sarvamārgāṇām āditvāt manollāsapravardhanāt
yajñādidharmahetutvāt ca āmnāyaḥ iti kīrtitaḥ
48. Because it is the source and origin of all spiritual paths, because it enhances the joy of the mind, and because it is the cause of yagya and other dharmas, it is designated as āmnāya (sacred tradition).
श्रुतानेकमहामन्त्रयन्त्रतन्त्रादिदैवतात् ।
श्रुतौ यदनविच्चिन्नाच्च्रौत इत्यभिधीयते ॥४९॥
49. śrutānekamahāmantrayantratantrādidaivatāt ,
śrutau yadanaviccinnāccrauta ityabhidhīyate.
49. śrutau aneka-mahāmantrayantratantrādidaivatāt
yat anavichinnāt śrautaḥ iti abhidhīyate
49. Because it has been heard from various great mantras, yantras, tantras, and deities, and because it is uninterrupted in the Veda, it is designated as śrauta.
आम्नायतत्त्वरूपत्वाच्चातुर्यार्थनिरूपणात् ।
रागद्वेषादिशमनादाचार इति कीर्त्त्यते ॥५०॥
50. āmnāyatattvarūpatvāccāturyārthanirūpaṇāt ,
rāgadveṣādiśamanādācāra iti kīrttyate.
50. āmnāya-tattva-rūpatvāt cāturyārtha-nirūpaṇāt
rāga-dveṣādi-śamanāt ācāraḥ iti kīrtyate
50. Because it is the very nature of the truth of sacred tradition (āmnāya), because it expounds the meaning of cleverness, and because it subdues attachment, aversion, and other states, it is celebrated as conduct (ācāra).
दिव्यभावप्रदानाच्च क्षालनात् कल्मषस्य च ।
दीक्षेति कथिता सद्भिर्भवबन्धविमोचनात् ॥५१॥
51. divyabhāvapradānācca kṣālanāt kalmaṣasya ca ,
dīkṣeti kathitā sadbhirbhavabandhavimocanāt.
51. divyabhāvapradānāt ca kṣālanāt kalmaṣasya ca
dīkṣā iti kathitā sadbhiḥ bhavabandhavimocanāt
51. sadbhiḥ divyabhāvapradānāt ca kalmaṣasya kṣālanāt
bhavabandhavimocanāt ca dīkṣā iti kathitā
51. O goddess, because it bestows a divine state, because of the washing away of impurities, and because of releasing one from the bonds of worldly existence (saṃsāra), it is declared by the wise to be dīkṣā (initiation).
अहम्भावहराद्भीतिमथनात् सेचनादपि ।
कम्पानन्दादिजननादभिषेक इति स्मृतः ॥५२॥
52. ahambhāvaharādbhītimathanāt secanādapi ,
kampānandādijananādabhiṣeka iti smṛtaḥ.
52. ahamvāraharāt bhītimathanāt secanāt api
kampānandādidijananāt abhiṣekaḥ iti smṛtaḥ
52. ahamvāraharāt bhītimathanāt secanāt api
kampānandādidijananāt abhiṣekaḥ iti smṛtaḥ
52. Because of removing the ego (ahaṅkāra), because of churning away fear, because of sprinkling, and also because of generating trembling, bliss, and other states, it is remembered as abhiṣeka (consecration).
उल्बणत्वात् परत्वाच्च देवताप्रीतिदानतः ।
शक्तिपातनिमित्तादप्युपदेश इति स्मृतः ॥५३॥
53. ulbaṇatvāt paratvācca devatāprītidānataḥ ,
śaktipātanimittādapyupadeśa iti smṛtaḥ.
53. ulbaṇatvāt paratvāt ca devatāprītidānataḥ
śaktipātanimittāt api upadeśaḥ iti smṛtaḥ
53. ulbaṇatvāt paratvāt ca devatāprītidānataḥ
śaktipātanimittāt api iti upadeśaḥ smṛtaḥ
53. O goddess, because of its intensity, because of its supremacy, because it bestows the pleasure of the deities, and because it is the cause of the descent of spiritual power (śaktipāta), it is remembered as instruction (upadeśa).
मननात्तत्त्वरूपस्य देवस्यामिततेजसः ।
त्रायते सर्वभयतस्तस्मान्मन्त्र इतीरितः ॥५४॥
54. mananāttattvarūpasya devasyāmitatejasaḥ ,
trāyate sarvabhayatastasmānmantra itīritaḥ.
54. mananāt tattvarūpasya devasya amitatejasaḥ
trāyate sarvabhayataḥ tasmāt mantraḥ iti īritaḥ
54. tattvarūpasya amitatejasaḥ devasya mananāt
sarvabhayataḥ trāyate tasmāt iti mantraḥ īritaḥ
54. Because of meditating upon the true nature of the deity who possesses boundless splendor, and because it delivers one from all fear, it is declared to be mantra.
देहमास्थाय भक्तानां वरदानाच्च पार्वति ।
तापत्रयादिशमनाद्देवता परिकीत्तीता ॥५५॥
55. dehamāsthāya bhaktānāṁ varadānācca pārvati ,
tāpatrayādiśamanāddevatā parikīttītā.
55. deham āsthāya bhaktānām varadānāt ca pārvati
tāpatrayādiśamanāt devatā parikīrtitā
55. pārvati,
deham āsthāya bhaktānām varadānāt ca tāpatrayādiśamanāt devatā parikīrtitā
55. O Pārvatī, assuming a form for the sake of devotees, because of bestowing boons, and because of appeasing the threefold afflictions (tāpatraya) and other sufferings, a deity (devatā) is so celebrated.
न्यायोपाजीतवित्तानामङ्गेषु विनिवेशनात् ।
सर्वरक्षाकराद्देवि न्यास इत्यभिधीयते ॥५६॥
56. nyāyopājītavittānāmaṅgeṣu viniveśanāt ,
sarvarakṣākarāddevi nyāsa ityabhidhīyate.
56. nyāyopārjitavittānām aṅgeṣu viniveśanāt
sarvarakṣākarāt devi nyāsaḥ iti abhidhīyate
56. devi,
nyāyopārjitavittānām aṅgeṣu viniveśanāt sarvarakṣākarāt nyāsaḥ iti abhidhīyate
56. O goddess, because of placing lawfully earned wealth upon the limbs, and because it acts as a protection for all, it is designated as nyāsa.
मुदं कुर्वन्ति देवानां मनांसि द्रावयन्ति च ।
तस्मान्मुद्रा इति ख्याता दशीतव्याः कुलेश्वरि ॥५७॥
57. mudaṁ kurvanti devānāṁ manāṁsi drāvayanti ca ,
tasmānmudrā iti khyātā daśītavyāḥ kuleśvari.
57. mudam kurvanti devānām manāṃsi drāvayanti ca
tasmāt mudrā iti khyātā darśitavyāḥ kuleśvari
57. kuleśvari ca devānām mudam kurvanti manāṃsi ca
drāvayanti tasmāt mudrā iti khyātā darśitavyāḥ
57. O mistress of the lineage (kuleśvari), because they bring joy to the gods and melt their minds, they are known as mudrā (mudra), and they are to be shown.
अनन्तफलदानाच्च क्षपिताशेषकल्मषात् ।
मातृकात्मतया लाभकरणादक्षमालिका ॥५८॥
58. anantaphaladānācca kṣapitāśeṣakalmaṣāt ,
mātṛkātmatayā lābhakaraṇādakṣamālikā.
58. anantaphaladānāt ca kṣapitāśeṣakalmaṣāt
mātṛkātmatayā lābhakaranāt akṣamālikā
58. anantaphaladānāt ca kṣapitāśeṣakalmaṣāt
mātṛkātmatayā lābhakaranāt akṣamālikā (smṛtā)
58. Because it bestows infinite fruits, because it destroys all sins, because of its nature as mātṛkā (matrix/alphabet), and because it causes attainment, it is akṣamālikā (the rosary).
मङ्गलत्वाच्च डाकिन्या योगिनीगणसंश्रयात् ।
ललितत्वाच्च देवेशि मण्डलं परिकीत्तीतम् ॥५९॥
59. maṅgalatvācca ḍākinyā yoginīgaṇasaṁśrayāt ,
lalitatvācca deveśi maṇḍalaṁ parikīttītam.
59. maṅgalatvāt ca ḍākinyā yoginīgaṇasaṃśrayāt
lalitatvāt ca deveśi maṇḍalaṃ parिकीत्तीतम्
59. deveśi,
maṅgalatvāt ca ḍākinyā yoginīgaṇasaṃśrayāt lalitatvāt ca maṇḍalaṃ parikīrtitam
59. O goddess, because of auspiciousness, because it is the resort of groups of yoginīs led by Ḍākinī, and because of gracefulness, a maṇḍala is so celebrated.
कमलासनरूपत्वाल्लघुतत्त्वादिनाशनात् ।
शमितापारपापाच्च कलशः परिकीत्तीतः ॥६०॥
60. kamalāsanarūpatvāllaghutattvādināśanāt ,
śamitāpārapāpācca kalaśaḥ parikīttītaḥ.
60. kamalāsanarūpatvāt laghutattvādināśanāt
śamitāparapāpāt ca kalaśaḥ parिकीत्तीतः
60. kamalāsanarūpatvāt laghutattvādināśanāt
śamitāparapāpāt ca kalaśaḥ parikīrtitaḥ
60. Because of having the form of the lotus seat, because of destroying lightness and other inferior states, and because of having appeased infinite sins, a kalaśa (pot) is celebrated.
यमभूतादिसर्वेभ्यो भयेभ्योऽपि कुलेश्वरि ।
त्रायते सततञ्चैव तस्माद् यन्त्रमितीरितम् ॥६१॥
61. yamabhūtādisarvebhyo bhayebhyo'pi kuleśvari ,
trāyate satatañcaiva tasmād yantramitīritam.
61. yama-bhūta-ādi-sarvebhyaḥ bhayebhyaḥ api kuleśvari
trāyate satatam ca eva tasmāt yantram iti īritam
61. kuleśvari yama-bhūta-ādi-sarvebhyaḥ bhayebhyaḥ api
satatam ca eva trāyate tasmāt iti yantram īritam
61. O mistress of the lineage (kuleśvari), because it constantly and truly protects one from all fears such as those caused by Yama and elemental beings, it is declared to be yantra.
आत्मसिद्धिप्रदानाच्च सर्वरोगनिवारणात् ।
नवसिद्धिप्रदानाच्च आसनं कथितं प्रिये ॥६२॥
62. ātmasiddhipradānācca sarvaroganivāraṇāt ,
navasiddhipradānācca āsanaṁ kathitaṁ priye.
62. ātma-siddhi-pradānāt ca sarva-roga-nivāraṇāt
nava-siddhi-pradānāt ca āsanam kathitam priye
62. priye ātma-siddhi-pradānāt sarva-roga-nivāraṇāt
nava-siddhi-pradānāt ca ca āsanam kathitam
62. O beloved, because it bestows the attainment of the self, because it wards off all diseases, and because it bestows the nine attainments (siddhi), it is called āsana (seat).
मायाजालादिशमनान्मोक्षमार्गनिरूपणात् ।
अष्टदुःखादिविरहान् मद्यमित्यभिधीयते ॥६३॥
63. māyājālādiśamanānmokṣamārganirūpaṇāt ,
aṣṭaduḥkhādivirahān madyamityabhidhīyate.
63. māyājālādiśamanāt mokṣamārganirūpaṇāt
aṣṭaduḥkhādivirahāt madyam iti abhidhīyate
63. māyājālādiśamanāt mokṣamārganirūpaṇāt
aṣṭaduḥkhādivirahāt madyam iti abhidhīyate
63. O goddess, because it pacifies the snare of māyā (illusion) and other such things, because it reveals the path to mokṣa (liberation), and because of the absence of the eightfold sorrows and other afflictions, it is designated as madyam (wine).
महादानार्थरूपत्वाद् यागभूम्येककारणात् ।
मद्भावजननाद्देवि मद्यमित्यभिधीयते ॥६४॥
64. mahādānārtharūpatvād yāgabhūmyekakāraṇāt ,
madbhāvajananāddevi madyamityabhidhīyate.
64. mahādānārtharūpatvāt yāgabhaumyekakāraṇāt
madbhāvajananaāt devi madyam iti abhidhīyate
64. devi mahādānārtharūpatvāt yāgabhaumyekakāraṇāt
madbhāvajananaāt madyam iti abhidhīyate
64. O goddess, because of having the nature of supreme charity, because of being the sole cause of the sacrificial ground (yagya-bhaumi), and because of generating the state of identity with me, it is designated as madyam (wine).
सुमनसः सेवितत्वाद् राज्यदत्वात् सदा प्रिये ।
सुराकारप्रदानत्वात् सुरेति परिकीत्तीता ॥६५॥
65. sumanasaḥ sevitatvād rājyadatvāt sadā priye ,
surākārapradānatvāt sureti parikīttītā.
65. sumanasaḥ sevitatvāt rājya-datvāt sadā priye
surākāra-pradānatvāt surā iti parिकीत्तीता
65. priye sumanasaḥ sevitatvāt rājya-datvāt sadā
surākāra-pradānatvāt surā iti parikirtitā
65. O beloved, because it is enjoyed by the wise (sumanas), because it grants sovereignty, and because it bestows the form of surā (divine wine), it is celebrated as surā.
अमृतांशुस्वरूपत्वान्मृत्युभीतिनिवारणात् ।
तत्त्वप्रकाशहेतुत्वादमृतं कथितं प्रिये ॥६६॥
66. amṛtāṁśusvarūpatvānmṛtyubhītinivāraṇāt ,
tattvaprakāśahetutvādamṛtaṁ kathitaṁ priye.
66. amṛtāṃśu-svarūpatvāt mṛtyu-bhīti-nivāraṇāt
tattva-prakāśa-hetutvāt amṛtam kathitam priye
66. priye amṛtāṃśu-svarūpatvāt mṛtyu-bhīti-nivāraṇāt
tattva-prakāśa-hetutvāt amṛtam kathitam
66. O beloved, because of having the nature of the moon (amṛtāṃśu), because of warding off the fear of death, and because of being the cause for the manifestation of supreme truth, it is declared to be amṛta (nectar).
पानाङ्गविश्वरूपत्वात्त्रिचतुष्ककलाश्रयात् ।
पतितत्राणनाद्देवि पात्रमित्यभिधीयते ॥६७॥
67. pānāṅgaviśvarūpatvāttricatuṣkakalāśrayāt ,
patitatrāṇanāddevi pātramityabhidhīyate.
67. pāna-aṅga-viśva-rūpatvāt tri-catuṣka-kalā-śrayāt
patita-trāṇanāt devi pātraṃ iti abhidhīyate
67. devi tri-catuṣka-kalā-śrayāt pāna-aṅga-viśva-rūpatvāt
patita-trāṇanāt pātraṃ iti abhidhīyate
67. O goddess, because it is the embodiment of the universe which is the limb of consumption, because it is the resort of twelvefold kalās, and because it rescues the fallen, it is designated as pātra (vessel).
आशुशुक्षणिरूपत्वाद्धातृदेवप्रियादपि ।
रक्षणादपि चाधेयस्याधारं तु विदुर्बुधाः ॥६८॥
68. āśuśukṣaṇirūpatvāddhātṛdevapriyādapi ,
rakṣaṇādapi cādheyasyādhāraṁ tu vidurbudhāḥ.
68. āśuṣukhaṇi-rūpatvāt dhātṛ-deva-priyāt api
rakṣaṇāt api ca ādheyasya ādhāraṃ tu viduḥ budhāḥ
68. budhāḥ āśuśukhaṇi-rūpatvāt dhātṛ-deva-priyāt
api rakṣaṇāt api ca ādheyasya ādhāraṃ tu viduḥ
68. The wise know ādḥāra (the support) because of having the nature of fire (āśuśukhaṇi), because it is dear to the creator and the gods, because of protection, and because it is the support of that which is to be contained.
माङ्गल्यजननाद्देवि संविवदानन्ददानतः ।
सर्वदेवप्रियत्वाच्च मांस इत्यभिधीयते ॥६९॥
69. māṅgalyajananāddevi saṁvivadānandadānataḥ ,
sarvadevapriyatvācca māṁsa ityabhidhīyate.
69. māṅgalyajananaāt devi saṃvivadānandadānataḥ
sarvadevapriyatvāt ca māṃsaḥ iti abhidhīyate
69. devi māṅgalyajananaāt saṃvivadānandadānataḥ
sarvadevapriyatvāt ca māṃsaḥ iti abhidhīyate
69. O goddess, because of generating auspiciousness, because of bestowing complete consciousness and bliss, and because of being dear to all gods, it is designated as māṃsa (meat).
पूर्वजन्मानुशमनाज्जन्ममृत्युनिवारणात् ।
सम्पूर्णफलदानाच्च पूजेति कथिता प्रिये ॥७०॥
70. pūrvajanmānuśamanājjanmamṛtyunivāraṇāt ,
sampūrṇaphaladānācca pūjeti kathitā priye.
70. pūrvajanmānuśamanāt janmamṛtyunivāraṇāt
sampūrṇaphaladānāt ca pūjā iti kathitā priye
70. priye pūrvajanmānuśamanāt janmamṛtyunivāraṇāt
sampūrṇaphaladānāt ca pūjā iti kathitā
70. O beloved, because of pacifying past lives, because of warding off birth and death, and because of bestowing complete fruits, pūjā (worship) is declared.
अभीष्टफलदानाच्च चतुर्वर्गफलाश्रयात् ।
नन्दनात् सर्वदेवानामर्चनं समुदाहृतम् ॥७१॥
71. abhīṣṭaphaladānācca caturvargaphalāśrayāt ,
nandanāt sarvadevānāmarcanaṁ samudāhṛtam.
71. abhīṣṭaphaladānāt ca caturvargaphalāśrayāt
nandanāt sarvadevānām arcanam samudāhṛtam
71. ca abhīṣṭaphaladānāt caturvargaphalāśrayāt
sarvadevānām nandanāt ca arcanam samudāhṛtam
71. Because it grants desired fruits, because it is the refuge of the fourfold goals of life, and because it brings delight to all gods, arcana (worship) is declared.
तत्त्वात्मकस्य देवस्य परिवारवृतस्य च ।
नवानन्दप्रजननात्तर्पणं समुदाहृतम् ॥७२॥
72. tattvātmakasya devasya parivāravṛtasya ca ,
navānandaprajananāttarpaṇaṁ samudāhṛtam.
72. tattvātmakasya devasya parivāravṛtasya ca
navānandaprajananāt tarpaṇam samudāhṛtam
72. tattvātmakasya parivāravṛtasya ca devasya
navānandaprajananāt tarpaṇam samudāhṛtam
72. Because of generating ninefold bliss in relation to the deity who possesses the nature of reality and is surrounded by an entourage, tarpana (libation/satisfaction) is declared.
गम्भीरापारदौर्भाग्यक्लेशनाशनकारणात् ।
धर्मज्ञानप्रदानाच्च गन्ध इत्यभिधीयते ॥७३॥
73. gambhīrāpāradaurbhāgyakleśanāśanakāraṇāt ,
dharmajñānapradānācca gandha ityabhidhīyate.
73. gambhīrāpāradaurbhāgyakleśanāśanakāraṇāt
dharma-jñāna-pradānāt ca gandhaḥ iti abhidhīyate
73. gambhīrāpāra-daurbhāgya-kleśa-nāśana-kāraṇāt
dharma-jñāna-pradānāt ca gandhaḥ iti abhidhīyate
73. Because it is the cause for destroying deep and boundless misfortune and suffering, and because of bestowing dharma (righteousness) and gyāna (knowledge), it is designated as gandha (sandalwood paste or scent).
आघ्राणनप्रजननान् मोक्षमार्गप्रदर्शनात् ।
दग्धदुःखादिदमनादामोद इति कथ्यते ॥७४॥
74. āghrāṇanaprajananān mokṣamārgapradarśanāt ,
dagdhaduḥkhādidamanādāmoda iti kathyate.
74. āghrāṇanaprajananāt mokṣamārgapradarśanāt
dagdhaduḥkhādidamanāt āmodaḥ iti kathyate
74. āghrāṇana-prajananāt mokṣamārga-pradarśanāt
dagdha-duḥkhādi-damanāt āmodaḥ iti kathyate
74. Because of producing the sense of smelling, because of showing the path to mokṣa (liberation), and because of subduing burnt sorrows and other afflictions, it is called āmoda (fragrance or delight).
अन्नदानात् कुलेशानि क्षपिताशेषकल्मषात् ।
तादात्म्यकरणाद्देवि अक्षताः परिकीत्तीताः ॥७५॥
75. annadānāt kuleśāni kṣapitāśeṣakalmaṣāt ,
tādātmyakaraṇāddevi akṣatāḥ parikīttītāḥ.
75. anna-dānāt kuleśāni kṣapitāśeṣa-kalmaṣāt
tādātmya-karaṇāt devi akṣatāḥ parिकीर्तिताः
75. kuleśāni devi anna-dānāt kṣapitāśeṣa-kalmaṣāt
tādātmya-karaṇāt akṣatāḥ parिकीर्तिताः
75. O goddess, mistress of the lineage, because they bestow food, because they destroy all sins, and because they bring about identity (with the divine), unhusked grains (akṣata) are proclaimed.
पुण्यसंवर्द्धनाच्चापि पापौघपरिहारतः ।
पुष्कलार्थप्रदानाच्च पुष्पमित्यभिधीयते ॥७६॥
76. puṇyasaṁvarddhanāccāpi pāpaughaparihārataḥ ,
puṣkalārthapradānācca puṣpamityabhidhīyate.
76. puṇya-saṃvardhanāt ca api pāpa-ogha-parihārataḥ
puṣkala-artha-pradānāt ca puṣpam iti abhidhīyate
76. puṇya-saṃvardhanāt ca api pāpa-ogha-parihārataḥ
puṣkala-artha-pradānāt ca puṣpam iti abhidhīyate
76. And because of enhancing merit, because of removing floods of sins, and because of bestowing abundant meaning, it is designated as a flower (puṣpa).
धूताशेषमहादोषपूतिगन्धप्रभावतः ।
परमानन्दजननाद्धूप इत्यभिधीयते ॥७७॥
77. dhūtāśeṣamahādoṣapūtigandhaprabhāvataḥ ,
paramānandajananāddhūpa ityabhidhīyate.
77. dhūtāśeṣamahādoṣapūtigandhaprabhāvataḥ
paramānandajananād dhūpaḥ iti abhidhīyate
77. dhūtāśeṣamahādoṣapūtigandhaprabhāvataḥ
paramānandajananāt dhūpaḥ iti abhidhīyate
77. Because of shaking off completely the great doṣa (impurity) of foul odour, and because of generating supreme bliss, it is designated as dhūpa (incense).
दीर्घाज्ञानमहाध्वान्ताहङ्कारपरिवर्जनात् ।
परतत्त्वप्रकाशाच्च दीप इत्यभिधीयते ॥७८॥
78. dīrghājñānamahādhvāntāhaṅkāraparivarjanāt ,
paratattvaprakāśācca dīpa ityabhidhīyate.
78. dīrghājñānamahādhvāntāhaṅkāraparivarjanāt
paratattvaprakāśāt ca dīpaḥ iti abhidhīyate
78. dīrghājñānamahādhvāntāhaṅkāraparivarjanāt
paratattvaprakāśāt ca dīpaḥ iti abhidhīyate
78. Because of warding off the great and deep darkness of ignorance and ego, and because of revealing the supreme reality, it is designated as dīpa (lamp).
मोहध्वान्तप्रशमनात् क्षयातीविनिवारणात् ।
दिव्यरूपप्रदानाच्च परतत्त्वप्रकाशनात् ।
ख्यातो मोक्षो दीप इति मोक्षमार्गैकसाधनः ॥७९॥
79. mohadhvāntapraśamanāt kṣayātīvinivāraṇāt ,
divyarūpapradānācca paratattvaprakāśanāt ,
khyāto mokṣo dīpa iti mokṣamārgaikasādhanaḥ.
79. mohadhvāntapraśamanāt kṣayātīvinivāraṇāt
divyarūpapradānāt ca
paratattvaprakāśanāt khyātaḥ mokṣaḥ
dīpaḥ iti mokṣamārgaikasādhanaḥ
79. mohadhvāntapraśamanāt kṣayātīvinivāraṇāt
divyarūpapradānāt ca
paratattvaprakāśanāt dīpaḥ khyātaḥ
mokṣaḥ iti mokṣamārgaikasādhanaḥ
79. Because of calming the darkness of delusion, because of warding off the terrible afflictions of decay, because of bestowing a divine form, and because of revealing the supreme reality, the lamp is renowned as mokṣa, being the sole means on the path to liberation.
चतुवीधं कुलेशानि द्रव्यञ्च षड्रसान्वितम् ।
निवेदनाद्भवेत्तृप्तिर्नैवेद्यं समुदाहृतम् ॥८०॥
80. catuvīdhaṁ kuleśāni dravyañca ṣaḍrasānvitam ,
nivedanādbhavettṛptirnaivedyaṁ samudāhṛtam.
80. caturbvidham kuleśāni dravyam ca ṣaḍrasānvitam
nivedanāt bhavet tṛptiḥ naivedyam samudāhṛtam
80. kuleśāni caturbvidham ṣaḍrasānvitam ca dravyam nivedanāt tṛptiḥ bhavet,
naivedyam samudāhṛtam
80. O mistress of the lineage, through the offering of four kinds of substances endowed with the six tastes, satisfaction arises, and thus naivedya (food offering) is declared.
बहुप्रकारविचरद् भूतौघप्रीतिकारणात् ।
लिप्तपापप्रशमनाद् बलिरित्यभिधीयते ॥८१॥
81. bahuprakāravicarad bhūtaughaprītikāraṇāt ,
liptapāpapraśamanād balirityabhidhīyate.
81. bahuprakāravicaradbhūtaughaprītikāraṇāt
liptapāpapraśamanād balir ity abhidhīyate
81. bahuprakāravicaradbhūtaughaprītikāraṇāt
liptapāpapraśamanāt baliḥ iti abhidhīyate
81. Because it causes delight to the multitudes of wandering beings of various kinds, and because it pacifies clinging sins, bali (offering) is thus designated.
तत्त्वत्रयविशुद्धिः स्यात्त्वत्सेवामात्रतः प्रिये ।
तत्त्वप्रकाशहेतुत्वात्तत्त्वत्रयमितीरितम् ॥८२॥
82. tattvatrayaviśuddhiḥ syāttvatsevāmātrataḥ priye ,
tattvaprakāśahetutvāttattvatrayamitīritam.
82. tattvatrayaviśuddhiḥ syāt tvatsevāmātrataḥ priye
tattvaprakāśahetutvāt tattvatrayam ity īritam
82. priye tvatsevāmātrataḥ tattvatrayaviśuddhiḥ syāt
tattvaprakāśahetutvāt tattvatrayam iti īritam
82. O dear one, simply through devotion to you, the purification of the three tattvas takes place, and because it is the cause for revealing the tattvas, it is designated as tattvatraya.
चतुर्वर्गफलावापात् लुण्ठिताज्ञानबन्धनात् ।
कल्याणधर्ममूलत्वाच्चलुकं कथितं प्रिये ॥८३॥
83. caturvargaphalāvāpāt luṇṭhitājñānabandhanāt ,
kalyāṇadharmamūlatvāccalukaṁ kathitaṁ priye.
83. caturvargaphalavāpāt luṇṭhitājñānabandhanāt
kalyāṇadharmamūlatvāt calukaṃ kathitaṃ priye
83. priye caturvargaphalavāpāt luṇṭhitājñānabandhanāt
kalyāṇadharmamūlatvāt ca calukaṃ kathitam
83. O dear one, because it bestows the fruit of the four goals of life, because it plunders the bonds of ignorance, and because it is the root of auspicious dharma (righteousness), it is designated as caluka (water offering from the palm).
प्रकाशानन्दजननात् सामरस्यप्रदानतः ।
दर्शनात् परतत्त्वस्य प्रसाद इति कथ्यते ॥८४॥
84. prakāśānandajananāt sāmarasyapradānataḥ ,
darśanāt paratattvasya prasāda iti kathyate.
84. प्रकाशानन्दजननात् सामरस्यप्रदानतः दर्शनात्
परतत्त्वस्य prasādaḥ iti kathyate
84. prakāśānandajananāt sāmarasyapradānataḥ
paratattvasya darśanāt ca prasādaḥ iti kathyate
84. Because of generating illumination and bliss, because of bestowing complete harmony, and because of revealing the supreme reality, it is called prasāda (grace or consecrated offering).
पाशसञ्चेदनाद्देवि नरकस्य निवारणात् ।
पाबनात् परमेशानि पानमित्यभिधीयते ॥८५॥
85. pāśasañcedanāddevi narakasya nivāraṇāt ,
pābanāt parameśāni pānamityabhidhīyate.
85. pāśasañcedanād devi narakasya nivāraṇāt
pāvanāt parameśāni pānam ity abhidhīyate
85. devi parameśāni pāśa-sañcedanāt narakasya
nivāraṇāt pāvanāt pānam iti abhidhīyate
85. O goddess and supreme ruler, because it cuts the bonds, because it wards off hell, and because of purification, it is designated as pāna (water offering).
कर्मणा मनसा वाचा सर्वावस्थासु सर्वदा ।
समीपसेवा विधिवत् उपास्तिरिति कथ्यते ॥८६॥
86. karmaṇā manasā vācā sarvāvasthāsu sarvadā ,
samīpasevā vidhivat upāstiriti kathyate.
86. karmaṇā manasā vācā sarvāvasthāsu sarvadā
samīpasevā vidhivat upāstir iti kathyate
86. sarvadā sarvāvasthāsu karmaṇā manasā vācā
samīpa-sevā vidhivat upāstiḥ iti kathyate
86. Always and in all conditions, through action, mind, and speech, attentive service performed according to the rules is designated as upāsti (devotional worship).
पञ्चाङ्गोपासनेनेष्टदेवता प्रीतिदानतः ।
पुरश्चरति भक्तस्य तत् पुरश्चरणं प्रिये ॥८७॥
87. pañcāṅgopāsaneneṣṭadevatā prītidānataḥ ,
puraścarati bhaktasya tat puraścaraṇaṁ priye.
87. pañcāṅgopāsanenā iṣṭadevatā prītidānataḥ
purascarati bhaktasya tat puraścaraṇaṃ priye
87. priye pañcāṅgopāsanena iṣṭadevatā-prītidānataḥ bhaktasya purascarati,
tat puraścaraṇaṃ (proktam)
87. O beloved one, because it bestows the satisfaction of the chosen deity through five-limbed worship and moves ahead in the devotion of the devotee, that is designated as puraścaraṇa (spiritual preparatory practice).
आवाहनादिकर्माणि षोडश द्वादशावधि ।
विधिनाचरणं प्रोक्तं उपहारमिति स्मृतम् ॥८८॥
88. āvāhanādikarmāṇi ṣoḍaśa dvādaśāvadhi ,
vidhinācaraṇaṁ proktaṁ upahāramiti smṛtam.
88. āvāhanādikarmāṇi ṣoḍaśa dvādaśāvadhi
vidhinā ācaraṇaṃ proktam upahāram iti smṛtam
88. āvāhanādi-karmāṇi ṣoḍaśa dvādaśa-avadhi vidhinā ācaraṇaṃ proktam,
upahāram iti smṛtam
88. The performance of sixteen or up to twelve acts beginning with invocation, carried out according to the rules, is declared as upahāra (offering).
सम्पूज्य सावृतिं देवं षोडशैरुपचारकैः ।
स्वस्थानप्रेषणं प्रोक्तं मृद्वासनमिति प्रिये ॥८९॥
89. sampūjya sāvṛtiṁ devaṁ ṣoḍaśairupacārakaiḥ ,
svasthānapreṣaṇaṁ proktaṁ mṛdvāsanamiti priye.
89. sampūjya sāvṛtiṃ devam ṣoḍaśair upacārakaiḥ
sva-sthāna-preṣaṇam proktam mṛdvāsanam iti priye
89. priye,
sāvṛtim devam ṣoḍaśaiḥ upacārakaiḥ sampūjya sva-sthāna-preṣaṇam mṛdvāsanam iti proktam
89. O beloved one, after fully worshiping the deity along with his attendants using sixteen offerings, sending him back to his own abode is declared to be mṛdvāsana.
देवं पूजार्थमाह्वानमावाहनमिति स्मृतम् ।
आसने सन्निवेशः स्यात् स्थापनं कुलनायिके ॥९०॥
90. devaṁ pūjārthamāhvānamāvāhanamiti smṛtam ,
āsane sanniveśaḥ syāt sthāpanaṁ kulanāyike.
90. devam pūjā-artham āhvānam āvāhanam iti smṛtam
āsane sanniveśaḥ syāt sthāpanam kula-nāyike
90. kula-nāyike,
pūjā-artham devam āhvānam āvāhanam iti smṛtam,
āsane sanniveśaḥ sthāpanam syāt
90. O mistress of the lineage, calling the deity for the purpose of worship is known as āvāhana (invocation), and placing him upon the seat is known to be sthāpana (installation).
अन्योन्यसम्मुखाकारः सन्निधापनमीरितम् ।
यत्र कुत्राप्यचलनं सन्निरोधनमीरितम् ॥९१॥
91. anyonyasammukhākāraḥ sannidhāpanamīritam ,
yatra kutrāpyacalanaṁ sannirodhanamīritam.
91. anyonya-sammukhākāraḥ sannidhāpanam īritam
yatra kutra api acalanam sannirodhanam īritam
91. anyonya-sammukhākāraḥ sannidhāpanam īritam
yatra kutra api acalanam sannirodhanam īritam
91. Facing each other in mutual form is declared as sannidhāpana (bringing close), and remaining motionless anywhere is declared as sannirodhana (restraint).
देवताङ्गे षडङ्गानां न्यासः स्यात् सकलीकृतिः ।
आच्चादनं समुद्दिष्टमवगुण्ठनमीरितम् ॥९२॥
92. devatāṅge ṣaḍaṅgānāṁ nyāsaḥ syāt sakalīkṛtiḥ ,
āccādanaṁ samuddiṣṭamavaguṇṭhanamīritam.
92. devatāṅge ṣaḍ-aṅgānām nyāsaḥ syāt sakalīkṛtiḥ
ācchādanam samuddiṣṭam avaguṇṭhanam īritam
92. devatāṅge ṣaḍ-aṅgānām nyāsaḥ syāt sakalīkṛtiḥ
ācchādanam samuddiṣṭam avaguṇṭhanam īritam
92. The placement of the six limbs upon the body of the deity is sakalīkṛti (whole embodiment), and covering is designated as ācchādana or avaguṇṭhana.
दर्शनं धेनुमुद्राया अमृतीकरणं प्रिये ।
क्षमस्वेत्यञ्जलिर्द्देवि परमीकरणं प्रिये ।
स्वागतं कुशलप्रश्नं निगदेद्देवताग्रतः ॥९३॥
93. darśanaṁ dhenumudrāyā amṛtīkaraṇaṁ priye ,
kṣamasvetyañjalirddevi paramīkaraṇaṁ priye ,
svāgataṁ kuśalapraśnaṁ nigadeddevatāgrataḥ.
93. darśanaṃ dhenumudrāyā amṛtīkaraṇaṃ
priye kṣamasva iti añjaliḥ devi
paramīkaraṇaṃ priye svāgataṃ
kuśalapraśnaṃ nigadet devatāgrataḥ
93. priye darśanaṃ dhenumudrāyā amṛtīkaraṇaṃ,
devi kṣamasva iti añjaliḥ,
priye paramīkaraṇaṃ,
devatāgrataḥ svāgataṃ kuśalapraśnaṃ nigadet
93. O beloved one, showing the dhenu-mudrā (cow gesture) is amṛtīkaraṇa (nectar-conferring), and saying please forgive me with joined palms, O goddess, is paramīkaraṇa (supreme consecration), O beloved one. One should then address the deity before oneself with a welcome and an inquiry about well-being.
पाद्यं श्यामाकदूर्वाब्जविष्णुक्रान्ताभिरुच्यते ।
जातालवङ्गकक्कोलैरुक्तमाचमनीयकम् ॥९४॥
94. pādyaṁ śyāmākadūrvābjaviṣṇukrāntābhirucyate ,
jātālavaṅgakakkolairuktamācamanīyakam.
94. pādyaṃ śyāmākadūrvābjaviṣṇukrāntābhiḥ ucyate
jātalavaṅgakakkokaiḥ uktam ācamanīyakam
94. pādyaṃ śyāmākadūrvābjaviṣṇukrāntābhiḥ ucyate,
jātalavaṅgakakkokaiḥ ācamanīyakaṃ uktam
94. Pādya (water for washing the feet) is declared to consist of śyāmāka grass, dūrvā grass, lotus, and viṣṇukrāntā. Ācamanīyaka (water for sipping) is spoken of as being prepared with jāti, lavaṅga, and kakkola.
अखिलाघप्रशमनार्द्धनपुत्रविवर्द्धनात् ।
अनर्घफलदानाच्च अर्घ्यमित्यभिधीयते ॥९५॥
95. akhilāghapraśamanārddhanaputravivarddhanāt ,
anarghaphaladānācca arghyamityabhidhīyate.
95. akhilāghapraśamanārdhanaputravivardhanāt
anarghaphaladānāt ca arghyam iti abhidhīyate
95. akhilāghapraśamanārdhanaputravivardhanāt
anarghaphaladānāt ca arghyam iti abhidhīyate
95. Because it appeases all sins, destroys misfortune, and increases progeny, and because it bestows priceless rewards, it is designated as arghya (water offering).
सिद्धार्थमक्षतञ्चैव कुशाग्रं तिलमेव च ।
यवं गन्धः फलं पुष्पमष्टाङ्गार्घ्यं प्रकीत्तीतम् ॥९६॥
96. siddhārthamakṣatañcaiva kuśāgraṁ tilameva ca ,
yavaṁ gandhaḥ phalaṁ puṣpamaṣṭāṅgārghyaṁ prakīttītam.
96. siddhārtham akṣatam ca eva kuśāgram tilaṃ eva ca
yavaḥ gandhaḥ phalaṃ puṣpam aṣṭāṅgārghyam prakīrtitam
96. siddhārtham akṣatam kuśāgram tilaṃ yavaḥ gandhaḥ
phalaṃ puṣpam ca eva aṣṭāṅgārghyam prakīrtitam
96. White mustard seeds, unbroken rice grains, the tip of kuśa grass, sesame, barley, fragrance, fruit, and flowers - these are declared to constitute the eight-limbed arghya (water offering).
मध्वाज्यदधिभिः प्रोक्तो मधुपर्कः कुलेश्वरि ।
देहप्रक्षालनं स्नानं सुगन्धिसलिलैः सह ॥९७॥
97. madhvājyadadhibhiḥ prokto madhuparkaḥ kuleśvari ,
dehaprakṣālanaṁ snānaṁ sugandhisalilaiḥ saha.
97. madhu-ājya-dadhibhiḥ proktaḥ madhuparkaḥ kuleśvari
deha-prakṣālanam snānam sugandhi-salilaiḥ saha
97. kuleśvari madhuparkaḥ madhu-ājya-dadhibhiḥ proktaḥ
deha-prakṣālanam snānam sugandhi-salilaiḥ saha
97. O mistress of the lineage, madhuparka (honey mixture) is declared to consist of honey, ghee, and curd, and snāna (bathing) is cleansing the body with fragrant water.
चन्द्राचन्दनकस्तूरीकालागुरुभिरुच्यते ।
अष्टाङ्गप्रणिपातन्तु कथितं वन्दनं प्रिये ॥९८॥
98. candrācandanakastūrīkālāgurubhirucyate ,
aṣṭāṅgapraṇipātantu kathitaṁ vandanaṁ priye.
98. candra-candana-kastūrī-kālāgurubhiḥ ucyate
aṣṭāṅga-praṇipātam tu kathitam vandanam priye
98. priye candra-candana-kastūrī-kālāgurubhiḥ
ucyate aṣṭāṅga-praṇipātam tu kathitam vandanam
98. O beloved one, vandana (obeisance) is said to be performed with camphor, sandalwood, musk, and black aloe wood, and it is known as aṣṭāṅga-praṇipāta (eight-limbed prostration).
एतच्चराचरं सर्वं क्षेत्रमित्यभिधीयते ।
तत् क्षेत्रं पालितं येन क्षेत्रपालः स उच्यते ॥९९॥
99. etaccarācaraṁ sarvaṁ kṣetramityabhidhīyate ,
tat kṣetraṁ pālitaṁ yena kṣetrapālaḥ sa ucyate.
99. etat cara-ācaram sarvam kṣetram iti abhidhīyate
tat kṣetram pālitam yena kṣetrapālaḥ saḥ ucyate
99. sarvam etat cara-ācaram kṣetram iti abhidhīyate
yena tat kṣetram pālitam saḥ kṣetrapālaḥ ucyate
99. All this moving and unmoving creation is designated as kṣetra (field). He by whom that field is protected is called kṣetrapāla (guardian of the field).
इति ते कथिता किञ्चिद् गुरुनामादिवासना ।
समासेन महेशानि यो जानाति स पूजकः ॥१००॥
100. iti te kathitā kiñcid gurunāmādivāsanā ,
samāsena maheśāni yo jānāti sa pūjakaḥ.
100. iti te kathitā kiñcid guru-nāma-ādi-vāsanā
samāsena maheśāni yaḥ jānāti saḥ pūjakaḥ
100. maheśāni iti te kiñcit guru-nāma-ādi-vāsanā
samāsena kathitā yaḥ jānāti saḥ pūjakaḥ
100. O Maheshani, thus has been briefly explained to you something of the tradition beginning with the guru's names. Whoever knows this is a worshipper.
रहस्यातिरहस्यानां रहस्योऽयं महेश्वरि ।
ऊर्ध्वाम्नायोऽयमाख्यातः समासेन सविस्तरात् ॥१०१॥
101. rahasyātirahasyānāṁ rahasyo'yaṁ maheśvari ,
ūrdhvāmnāyo'yamākhyātaḥ samāsena savistarāt.
101. rahasyātirahasyānām rahasyaḥ ayam maheśvari
ūrdhvāmnāyaḥ ayam ākhyātaḥ samāsena savistarāt
101. maheśvari rahasyَاتirahasyānām ayam rahasyaḥ
ūrdhvāmnāyaḥ ayam samāsena savistarāt ākhyātaḥ
101. O Maheshani, this secret of secrets has been explained to you both concisely and in detail as the supreme tradition (ūrdhvāmnāya).
कुलार्णवमिदं शास्त्रं योगिनीनां हृदि स्थितम् ।
प्रकाशितं मया चाद्य गोपनीयं प्रयत्नतः ॥१०२॥
102. kulārṇavamidaṁ śāstraṁ yoginīnāṁ hṛdi sthitam ,
prakāśitaṁ mayā cādya gopanīyaṁ prayatnataḥ.
102. kulārṇavam idam śāstram yoginīnām hṛdi sthitam
prakāśitam mayā ca adya gopanīyam prayatnataḥ
102. idam kulārṇavam śāstram yoginīnām hṛdi sthitam
mayā ca adya prakāśitam prayatnataḥ gopanīyam
102. This scripture called Kulārṇava, which resides in the hearts of the yoginīs, has been revealed by me today, and it must be guarded with effort.
पुस्तकञ्च महेशानि पशुगेहे न निक्षिपेत् ।
न दद्यात् पशुहस्ते च न पठेत् पशुसन्निधौ ।
न पठेदासवोल्लासं ग्रन्थं भूमौ न निक्षिपेत् ॥१०३॥
103. pustakañca maheśāni paśugehe na nikṣipet ,
na dadyāt paśuhaste ca na paṭhet paśusannidhau ,
na paṭhedāsavollāsaṁ granthaṁ bhūmau na nikṣipet.
103. pustakam ca maheśāni paśugehe na
nikṣipet na dadyāt paśuhaste ca na
paṭhet paśusannidhau na paṭhet
āsavollāsam grantham bhūmau na nikṣipet
103. maheśāni pustakam ca paśugehe na
nikṣipet paśuhaste ca na dadyāt
paśusannidhau na paṭhet āsavollāsam
grantham na paṭhet bhūmau na nikṣipet
103. O Maheshani, one should not deposit a book in the house of a paśu (uninitiated person), nor give it into the hands of a paśu, nor read it in the presence of a paśu. One should not read a text that exults in liquor, nor should one place a scripture on the ground.
नित्यं सम्पूजयेद्भक्त्या जानीयाद् गुरुवक्त्रतः ।
नापुत्राय प्रवक्तव्यं नाशिष्याय कदाचन ॥१०४॥
104. nityaṁ sampūjayedbhaktyā jānīyād guruvaktrataḥ ,
nāputrāya pravaktavyaṁ nāśiṣyāya kadācana.
104. nityam sampūjayed bhaktyā jānīyād guruvaktrataḥ
nāputrāya pravaktavyam nāśiṣyāya kadācana
104. nityam bhaktyā sampūjayet guruvaktrataḥ jānīyāt
na aputrāya na aśiṣyāya kadācana pravaktavyam
104. One should worship it constantly with devotion and learn it directly from the mouth of the guru. It must never be spoken to one who has no son, nor to one who is not a disciple.
स्नेहाल्लोभाद्भयादुक्त्वा सोऽचिरान्नश्यति ध्रुवम् ।
देवि यद्विद्यते प्राज्ञे तत्तत् किञ्चिन्मयोदितम् ॥१०५॥
105. snehāllobhādbhayāduktvā so'cirānnaśyati dhruvam ,
devi yadvidyate prājñe tattat kiñcinmayoditam.
105. snehāt lobhāt bhayāt uktvā saḥ acirāt naśyati dhruvam
devi yat vidyate prājñe tat tat kiñcit mayā uditam
105. devi snehāt lobhāt bhayāt vā uktvā saḥ dhruvam acirāt
naśyati prājñe yat kiñcit vidyate tat tat mayā uditam
105. O Devī, speaking out of affection, greed, or fear leads one swiftly to certain ruin. Whatever is known to the wise has been fully expressed by me.
साधकानां हितार्थाय भुक्तिमुक्तिफलेषिणाम् ।
यश्चोर्ध्वाम्नायमाहात्म्यं पठेत् श्रीचक्रसन्निधौ ॥१०६॥
106. sādhakānāṁ hitārthāya bhuktimuktiphaleṣiṇām ,
yaścordhvāmnāyamāhātmyaṁ paṭhet śrīcakrasannidhau.
106. sādhakānām hita-arthāya bhukti-mukti-phala-eṣiṇām yaḥ
ca ūrdhva-āmnāya-māhātmyam paṭhet śrī-cakra-sannidhau
106. bhukti-mukti-phala-eṣiṇām sādhakānām hita-arthāya yaḥ
ca śrī-cakra-sannidhau ūrdhva-āmnāya-māhātmyam paṭhet
106. For the welfare of practitioners who desire worldly enjoyment and liberation, whoever recites the greatness of the ūrdhvāmnāya in the presence of the śrīcakra -
भक्त्या परमया देवि यः शृणोति स कौलिकः ।
व्रतं स्नानं तपस्तीर्थं यज्ञदेवार्चनादिषु ॥१०७॥
107. bhaktyā paramayā devi yaḥ śṛṇoti sa kaulikaḥ ,
vrataṁ snānaṁ tapastīrthaṁ yajñadevārcanādiṣu.
107. bhaktyā paramayā devi yaḥ śṛṇoti sa kaulikaḥ
vrataṃ snānaṃ tapas tīrthaṃ yajña-devārcanādiṣu
107. devi,
yaḥ paramayā bhaktyā śṛṇoti,
saḥ kaulikaḥ vrataṃ snānaṃ tapaḥ tīrthaṃ yajña-deva-arcanādiṣu (tat phalam labhate)
107. O Devī, whoever listens with supreme devotion - that Kaulika attains the fruit of observance, bathing, spiritual practices, pilgrimage, and yagya, worshipping divine beings, and the like.
तत् फलं कोटिगुणितं लभते नात्र संशयः ।
त्वत्सन्निधौ सन्निवसेन्नात्र कार्या विचारणा ॥१०८॥
108. tat phalaṁ koṭiguṇitaṁ labhate nātra saṁśayaḥ ,
tvatsannidhau sannivasennātra kāryā vicāraṇā.
108. tat phalaṃ koṭiguṇitaṃ labhate na atra saṃśayaḥ
tvatsannidhau sannivaset na atra kāryā vicāraṇā
108. koṭiguṇitaṃ tat phalaṃ labhate,
atra saṃśayaḥ na (asti).
(yaḥ) tvatsannidhau sannivaset,
atra vicāraṇā na kāryā
108. multiplied a millionfold, without doubt. He who dwells in your presence attains that fruit - there is no room for hesitation here.