महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-2, chapter-22, verse-55
ततो युधिष्ठिरमुखाः पाण्डवा भरतर्षभ ।
प्रदक्षिणमकुर्वन्त कृष्णमक्लिष्टकारिणम् ॥५५॥
प्रदक्षिणमकुर्वन्त कृष्णमक्लिष्टकारिणम् ॥५५॥
55. tato yudhiṣṭhiramukhāḥ pāṇḍavā bharatarṣabha ,
pradakṣiṇamakurvanta kṛṣṇamakliṣṭakāriṇam.
pradakṣiṇamakurvanta kṛṣṇamakliṣṭakāriṇam.
55.
tataḥ yudhiṣṭhiramukhāḥ pāṇḍavāḥ bharatarṣabha
pradakṣiṇam akurvanta kṛṣṇam akliṣṭakāriṇam
pradakṣiṇam akurvanta kṛṣṇam akliṣṭakāriṇam
55.
Then, O best of Bharatas, the Pandavas, led by Yudhishthira, performed a respectful circumambulation of Krishna, who accomplishes deeds effortlessly.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- ततः (tataḥ) - then, thereafter, from there
- युधिष्ठिरमुखाः (yudhiṣṭhiramukhāḥ) - headed by Yudhishthira
- पाण्डवाः (pāṇḍavāḥ) - the sons of Pandu, the Pandavas
- भरतर्षभ (bharatarṣabha) - O best of Bharatas
- प्रदक्षिणम् (pradakṣiṇam) - respectful circumambulation
- अकुर्वन्त (akurvanta) - they did, they performed
- कृष्णम् (kṛṣṇam) - Krishna
- अक्लिष्टकारिणम् (akliṣṭakāriṇam) - to the one whose actions are effortless, to the flawless performer
Words meanings and morphology
ततः (tataḥ) - then, thereafter, from there
(indeclinable)
Derived from 'tad' with the suffix -tas.
युधिष्ठिरमुखाः (yudhiṣṭhiramukhāḥ) - headed by Yudhishthira
(adjective)
Nominative, masculine, plural of yudhiṣṭhiramukha
yudhiṣṭhiramukha - headed by Yudhishthira, Yudhishthira being foremost
Compound type : bahuvrihi (yudhiṣṭhira+mukha)
- yudhiṣṭhira – Yudhishthira (proper name), steady in battle
proper noun (masculine) - mukha – face, mouth, head, chief
noun (masculine)
Note: Agreeing with 'pāṇḍavāḥ'.
पाण्डवाः (pāṇḍavāḥ) - the sons of Pandu, the Pandavas
(proper noun)
Nominative, masculine, plural of pāṇḍava
pāṇḍava - descendant of Pandu, Pandava
Patronymic from Pandu.
Note: Subject of the verb 'akurvanta'.
भरतर्षभ (bharatarṣabha) - O best of Bharatas
(noun)
Vocative, masculine, singular of bharatarṣabha
bharatarṣabha - bull of the Bharatas, best of Bharatas
Compound type : tatpurusha (bharata+ṛṣabha)
- bharata – descendant of Bharata, a Bharata
proper noun (masculine) - ṛṣabha – bull, best, excellent
noun (masculine)
Note: An address to Dhritarashtra or Sanjaya.
प्रदक्षिणम् (pradakṣiṇam) - respectful circumambulation
(noun)
Accusative, neuter, singular of pradakṣiṇa
pradakṣiṇa - circumambulation (clockwise), auspicious turning
Note: Object of the verb 'akurvanta'.
अकुर्वन्त (akurvanta) - they did, they performed
(verb)
3rd person , plural, middle, past imperfect (laṅ) of kṛ
Root: kṛ (class 8)
कृष्णम् (kṛṣṇam) - Krishna
(proper noun)
Accusative, masculine, singular of kṛṣṇa
kṛṣṇa - Krishna (proper name)
Note: Object of the circumambulation.
अक्लिष्टकारिणम् (akliṣṭakāriṇam) - to the one whose actions are effortless, to the flawless performer
(adjective)
Accusative, masculine, singular of akliṣṭakārin
akliṣṭakārin - one who performs deeds effortlessly/flawlessly
Compound type : bahuvrihi (a+kliṣṭa+kārin)
- a – not, un-
indeclinable - kliṣṭa – troubled, strained, difficult
adjective (masculine)
Past Passive Participle
P.P.P. of √kliś.
Root: kliś (class 4) - kārin – doing, making, performing (agent)
adjective (masculine)
Agent noun suffix -in
Derived from √kṛ with suffix -in.
Root: kṛ (class 8)
Note: Agreeing with 'kṛṣṇam'.