योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-3, chapter-36, verse-18
क्षुब्धचक्रदलावर्तः शरसीकरमारुतः ।
प्रभ्रमद्धेतिमकरो व्योमैकार्णव आबभौ ॥ १८ ॥
प्रभ्रमद्धेतिमकरो व्योमैकार्णव आबभौ ॥ १८ ॥
kṣubdhacakradalāvartaḥ śarasīkaramārutaḥ ,
prabhramaddhetimakaro vyomaikārṇava ābabhau 18
prabhramaddhetimakaro vyomaikārṇava ābabhau 18
18.
kṣubdhacakradalāvartaḥ śarasīkaramārutaḥ
prabhramaddhetimakaraḥ vyomāikārṇavaḥ ābabhau
prabhramaddhetimakaraḥ vyomāikārṇavaḥ ābabhau
18.
vyomāikārṇavaḥ kṣubdhacakradalāvartaḥ
śarasīkaramārutaḥ prabhramaddhetimakaraḥ ābabhau
śarasīkaramārutaḥ prabhramaddhetimakaraḥ ābabhau
18.
It appeared as a single, turbulent ocean (ekārṇava) in the sky, with whirlpools formed by agitated discs (or wheel-blades), the wind carrying sprays of arrows, and whirling weapons acting like fearsome sea creatures (makara).
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- क्षुब्धचक्रदलावर्तः (kṣubdhacakradalāvartaḥ) - having whirlpools of agitated wheel-blades or disc-petals
- शरसीकरमारुतः (śarasīkaramārutaḥ) - having wind with arrow-spray
- प्रभ्रमद्धेतिमकरः (prabhramaddhetimakaraḥ) - having sea-monsters of whirling weapons
- व्योमाइकार्णवः (vyomāikārṇavaḥ) - the sky as a single ocean, a single ocean in the sky
- आबभौ (ābabhau) - it shone, it appeared, it became manifest
Words meanings and morphology
क्षुब्धचक्रदलावर्तः (kṣubdhacakradalāvartaḥ) - having whirlpools of agitated wheel-blades or disc-petals
(adjective)
Nominative, masculine, singular of kṣubdhacakradalāvarta
kṣubdhacakradalāvarta - characterized by whirlpools formed by agitated wheels/discs and their blades/petals
Compound type : bahuvrīhi (kṣubdha+cakra+dala+āvarta)
- kṣubdha – agitated, disturbed, troubled
adjective (masculine)
Past Passive Participle
From root kṣubh (to be agitated)
Root: kṣubh (class 1) - cakra – wheel, discus, circle
noun (neuter) - dala – leaf, petal, blade (of a weapon)
noun (neuter) - āvarta – whirlpool, eddy, circle
noun (masculine)
Prefix: ā
Root: vṛt (class 1)
शरसीकरमारुतः (śarasīkaramārutaḥ) - having wind with arrow-spray
(adjective)
Nominative, masculine, singular of śarasīkaramāruta
śarasīkaramāruta - characterized by wind carrying sprays of arrows
Compound type : bahuvrīhi (śara+sīkara+māruta)
- śara – arrow, reed
noun (masculine) - sīkara – spray, mist, drop of water
noun (masculine) - māruta – wind, air, wind god
noun (masculine)
प्रभ्रमद्धेतिमकरः (prabhramaddhetimakaraḥ) - having sea-monsters of whirling weapons
(adjective)
Nominative, masculine, singular of prabhramaddhetimakara
prabhramaddhetimakara - characterized by sea creatures (makara) formed by whirling weapons
Compound type : bahuvrīhi (prabhramat+heti+makara)
- prabhramat – whirling, rotating, turning
adjective (masculine)
Present Active Participle
From root bhram (to wander, to roam) with prefix pra-
Prefix: pra
Root: bhram (class 1) - heti – weapon, missile, flame
noun (feminine) - makara – sea-monster, crocodile, shark (mythical aquatic creature)
noun (masculine)
व्योमाइकार्णवः (vyomāikārṇavaḥ) - the sky as a single ocean, a single ocean in the sky
(adjective)
Nominative, masculine, singular of vyomāikārṇava
vyomāikārṇava - the sky that is a single ocean; a single ocean of the sky
Compound type : karmadhāraya (vyoman+eka+arṇava)
- vyoman – sky, atmosphere, space
noun (neuter) - eka – one, single, sole
numeral/adjective (masculine) - arṇava – ocean, sea
noun (masculine)
आबभौ (ābabhau) - it shone, it appeared, it became manifest
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (Lit) of ābhā
Prefix: ā
Root: bhā (class 2)