महानिर्वाण-तन्त्रम्
mahānirvāṇa-tantram
-
chapter-4, verse-83
कुलाचारं विना यत्र नास्त्युपायः कुलेश्वरि ।
तत्रानृतप्रवेशश्चेत् कुतो निःश्रेयसं भवेत् ॥८३॥
तत्रानृतप्रवेशश्चेत् कुतो निःश्रेयसं भवेत् ॥८३॥
83. kulācāraṁ vinā yatra nāstyupāyaḥ kuleśvari ,
tatrānṛtapraveśaścet kuto niḥśreyasaṁ bhavet.
tatrānṛtapraveśaścet kuto niḥśreyasaṁ bhavet.
83.
kulācāraṃ vinā yatra na asti upāyaḥ kuleśvari
tatra anṛta-praveśaḥ cet kutaḥ niḥśreyasam bhavet
tatra anṛta-praveśaḥ cet kutaḥ niḥśreyasam bhavet
83.
kuleśvari,
yatra kulācāraṃ vinā upāyaḥ na asti,
tatra anṛta-praveśaḥ cet,
niḥśreyasaṃ kutaḥ bhavet
yatra kulācāraṃ vinā upāyaḥ na asti,
tatra anṛta-praveśaḥ cet,
niḥśreyasaṃ kutaḥ bhavet
83. O queen of the lineage, where there is no other means without family practice, if there is the entry of untruth there, how could liberation ever take place?
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- कुलाचारम् (kulācāram) - family practice, lineage custom
- विना (vinā) - without
- यत्र (yatra) - where
- न (na) - not
- अस्ति (asti) - is
- उपायः (upāyaḥ) - means, method, remedy
- कुलेश्वरि (kuleśvari) - O queen of the lineage
- तत्र (tatra) - there
- अनृत-प्रवेशः (anṛta-praveśaḥ) - entry of untruth, intrusion of falsehood
- चेत् (cet) - if
- कुतः (kutaḥ) - from where, how
- निःश्रेयसम् (niḥśreyasam) - supreme bliss, liberation, final emancipation
- भवेत् (bhavet) - would be, could be
Words meanings and morphology
कुलाचारम् (kulācāram) - family practice, lineage custom
(noun)
Accusative, masculine, singular of kulācāra
kulācāra - family practice, lineage custom, traditional family conduct
Compound type : tatpurusha (kula+ācāra)
- kula – family, lineage
noun (neuter) - ācāra – conduct, custom, practice
noun (masculine)
विना (vinā) - without
(indeclinable)
यत्र (yatra) - where
(indeclinable)
न (na) - not
(indeclinable)
अस्ति (asti) - is
(verb)
3rd person , singular, active, present (laṭ) of as
Root: as (class 2)
उपायः (upāyaḥ) - means, method, remedy
(noun)
Nominative, masculine, singular of upāya
upāya - means, method, approach
Prefix: upa
Root: i (class 2)
कुलेश्वरि (kuleśvari) - O queen of the lineage
(proper noun)
Vocative, feminine, singular of kuleśvarī
kuleśvarī - queen or mistress of the lineage
Compound type : tatpurusha (kula+īśvarī)
- kula – family, lineage
noun (neuter) - īśvarī – queen, mistress, goddess
noun (feminine)
तत्र (tatra) - there
(indeclinable)
अनृत-प्रवेशः (anṛta-praveśaḥ) - entry of untruth, intrusion of falsehood
(noun)
Nominative, masculine, singular of anṛta-praveśa
anṛta-praveśa - entry or intrusion of untruth
Compound type : tatpurusha (anṛta+praveśa)
- anṛta – untruth, falsehood
noun (neuter) - praveśa – entry, entrance
noun (masculine)
चेत् (cet) - if
(indeclinable)
कुतः (kutaḥ) - from where, how
(indeclinable)
निःश्रेयसम् (niḥśreyasam) - supreme bliss, liberation, final emancipation
(noun)
Nominative, neuter, singular of niḥśreyasa
niḥśreyasa - supreme bliss, final beatitude, liberation
भवेत् (bhavet) - would be, could be
(verb)
3rd person , singular, active, optative (liṅ) of bhū
Root: bhū (class 1)