योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-7, chapter-115, verse-26
हा वाति नीलजलदप्रसरानुसारी वातः किरन्विटपिपल्लवपुष्पगुच्छान् ।
धीरोत्करद्रुमवनान्तरचारचारुरासारसीकरकदम्बकसारसारः ॥ २६ ॥
धीरोत्करद्रुमवनान्तरचारचारुरासारसीकरकदम्बकसारसारः ॥ २६ ॥
hā vāti nīlajaladaprasarānusārī vātaḥ kiranviṭapipallavapuṣpagucchān ,
dhīrotkaradrumavanāntaracāracārurāsārasīkarakadambakasārasāraḥ 26
dhīrotkaradrumavanāntaracāracārurāsārasīkarakadambakasārasāraḥ 26
26.
hā vāti nīla-jalada-prasara-anusārī
vātaḥ kiran viṭapi-pallava-puṣpa-gucchān
dhīra-utkara-druma-vana-antara-cāra-cāruḥ
āsāra-sīkara-kadambaka-sāra-sāraḥ
vātaḥ kiran viṭapi-pallava-puṣpa-gucchān
dhīra-utkara-druma-vana-antara-cāra-cāruḥ
āsāra-sīkara-kadambaka-sāra-sāraḥ
26.
hā vātaḥ nīla-jalada-prasara-anusārī
viṭapi-pallava-puṣpa-gucchān kiran
dhīra-utkara-druma-vana-antara-cāra-cāruḥ
āsāra-sīkara-kadambaka-sāra-sāraḥ vāti
viṭapi-pallava-puṣpa-gucchān kiran
dhīra-utkara-druma-vana-antara-cāra-cāruḥ
āsāra-sīkara-kadambaka-sāra-sāraḥ vāti
26. Oh! The wind blows, following the expanse of dark clouds, scattering clusters of tree-sprouts and flowers. It is charming due to its movement through forests dense with trees, and it is the very essence of the multitude of raindrops from a heavy downpour.
26. אה, הרוח נושבת בעקבות ענני הגשם הכהים, מפזרת אשכולות פרחים ועעלים רכים מהעצים! היא נעה בחן בין עצי היער הצפופים, מלווה בריסוס רסיסי מטר מרווה.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- हा (hā) - alas! oh!
- वाति (vāti) - blows
- नील-जलद-प्रसर-अनुसारी (nīla-jalada-prasara-anusārī) - following the expanse of dark clouds
- वातः (vātaḥ) - wind
- किरन् (kiran) - scattering, strewing, diffusing
- विटपि-पल्लव-पुष्प-गुच्छान् (viṭapi-pallava-puṣpa-gucchān) - clusters of tree-sprouts and flowers
- धीर-उत्कर-द्रुम-वन-अन्तर-चार-चारुः (dhīra-utkara-druma-vana-antara-cāra-cāruḥ) - charming due to its movement through forests dense with trees
- आसार-सीकर-कदम्बक-सार-सारः (āsāra-sīkara-kadambaka-sāra-sāraḥ) - having the very essence of a multitude of rain-drops from a downpour
Words meanings and morphology
हा (hā) - alas! oh!
(indeclinable)
वाति (vāti) - blows
(verb)
3rd person , singular, active, present indicative (laṭ) of vā
Root: vā (class 2)
नील-जलद-प्रसर-अनुसारी (nīla-jalada-prasara-anusārī) - following the expanse of dark clouds
(adjective)
Nominative, masculine, singular of nīla-jalada-prasara-anusārin
nīla-jalada-prasara-anusārin - following the movement or expanse of dark clouds
Compound type : tatpuruṣa (nīla-jalada+prasara+anusārin)
- nīla-jalada – dark cloud
noun (masculine)
Karmadhāraya compound: 'nīla' (dark) + 'jalada' (cloud) - prasara – expanse, spread, flow, extension
noun (masculine) - anusārin – following, pursuing, conforming to
adjective
From root √sṛ (to go) with prefix 'anu'
Prefix: anu
Root: sṛ (class 1)
वातः (vātaḥ) - wind
(noun)
Nominative, masculine, singular of vāta
vāta - wind, air, breeze
किरन् (kiran) - scattering, strewing, diffusing
(adjective)
Nominative, masculine, singular of kirat
kirat - scattering, strewing, diffusing
Present Active Participle
From the root √kṛ (to scatter, sprinkle)
Root: kṛ (class 6)
विटपि-पल्लव-पुष्प-गुच्छान् (viṭapi-pallava-puṣpa-gucchān) - clusters of tree-sprouts and flowers
(noun)
Accusative, masculine, plural of viṭapi-pallava-puṣpa-guccha
viṭapi-pallava-puṣpa-guccha - clusters of sprouts and flowers from trees
Compound type : tatpuruṣa (viṭapin+pallava+puṣpa+guccha)
- viṭapin – tree, plant
noun (masculine) - pallava – sprout, young leaf, bud
noun (masculine) - puṣpa – flower, blossom
noun (neuter) - guccha – cluster, bunch, bouquet
noun (masculine)
धीर-उत्कर-द्रुम-वन-अन्तर-चार-चारुः (dhīra-utkara-druma-vana-antara-cāra-cāruḥ) - charming due to its movement through forests dense with trees
(adjective)
Nominative, masculine, singular of dhīra-utkara-druma-vana-antara-cāra-cāru
dhīra-utkara-druma-vana-antara-cāra-cāru - beautiful with its movement within forests of dense trees
Compound type : tatpuruṣa (dhīra-utkara-druma-vana-antara-cāra+cāru)
- dhīra-utkara-druma-vana-antara-cāra – movement within forests of dense trees
noun (masculine)
Complex tatpuruṣa compound - cāru – beautiful, charming, lovely
adjective
आसार-सीकर-कदम्बक-सार-सारः (āsāra-sīkara-kadambaka-sāra-sāraḥ) - having the very essence of a multitude of rain-drops from a downpour
(noun)
Nominative, masculine, singular of āsāra-sīkara-kadambaka-sāra-sāra
āsāra-sīkara-kadambaka-sāra-sāra - the very essence of a multitude of drops from a downpour
Compound type : tatpuruṣa (āsāra+sīkara+kadambaka+sāra-sāra)
- āsāra – downpour, heavy rain, shower
noun (masculine) - sīkara – spray, fine rain, drop of water
noun (masculine) - kadambaka – multitude, group, cluster
noun (neuter) - sāra-sāra – the very essence, the best of the best
noun (masculine)
Reduplication for emphasis, 'essence of essence'