महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-1, chapter-158, verse-49
वज्रपाणिर्ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रं वज्ररथं स्मृतम् ।
वैश्या वै दानवज्राश्च कर्मवज्रा यवीयसः ॥४९॥
वैश्या वै दानवज्राश्च कर्मवज्रा यवीयसः ॥४९॥
49. vajrapāṇirbrāhmaṇaḥ syātkṣatraṁ vajrarathaṁ smṛtam ,
vaiśyā vai dānavajrāśca karmavajrā yavīyasaḥ.
vaiśyā vai dānavajrāśca karmavajrā yavīyasaḥ.
49.
vajrapāṇiḥ brāhmaṇaḥ syāt kṣatram vajraratham smṛtam
vaiśyā vai dānavajrāḥ ca karmavajrāḥ yavīyasaḥ
vaiśyā vai dānavajrāḥ ca karmavajrāḥ yavīyasaḥ
49.
A Brahmin (brāhmaṇa) should possess the thunderbolt (vajra) in hand (i.e., be resolute and firm). The warrior class (kṣatra) is considered to have a thunderbolt (vajra) as its chariot (i.e., be formidable and unyielding). Vaishyas (vaiśya) are indeed like a thunderbolt (vajra) in their giving (dāna), and the youngest (yavīyasaḥ - referring to śūdras) are like a thunderbolt (vajra) in their actions (karma).
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- वज्रपाणिः (vajrapāṇiḥ) - thunderbolt in hand (resolute)
- ब्राह्मणः (brāhmaṇaḥ) - a Brahmin (brāhmaṇa)
- स्यात् (syāt) - should be, may be
- क्षत्रम् (kṣatram) - the warrior class (kṣatra)
- वज्ररथम् (vajraratham) - having a thunderbolt (vajra) as a chariot (formidable)
- स्मृतम् (smṛtam) - is considered, remembered
- वैश्या (vaiśyā) - Vaishyas (vaiśya)
- वै (vai) - indeed, surely
- दानवज्राः (dānavajrāḥ) - like a thunderbolt (vajra) in their giving (dāna)
- च (ca) - and
- कर्मवज्राः (karmavajrāḥ) - like a thunderbolt (vajra) in their actions (karma)
- यवीयसः (yavīyasaḥ) - In the context of the four varṇas, refers to the Śūdras, the lowest in traditional hierarchy. (the younger ones (referring to śūdras))
Words meanings and morphology
वज्रपाणिः (vajrapāṇiḥ) - thunderbolt in hand (resolute)
(adjective)
Nominative, masculine, singular of vajrapāṇi
vajrapāṇi - having a thunderbolt in hand, strong-handed, resolute (often an epithet of Indra)
Compound type : bahuvrīhi (vajra+pāṇi)
- vajra – thunderbolt (vajra)
noun (neuter) - pāṇi – hand
noun (masculine)
ब्राह्मणः (brāhmaṇaḥ) - a Brahmin (brāhmaṇa)
(noun)
Nominative, masculine, singular of brāhmaṇa
brāhmaṇa - a Brahmin, a member of the priestly class (brāhmaṇa)
स्यात् (syāt) - should be, may be
(verb)
3rd person , singular, active, optative (liṅ) of as
Root: as (class 2)
क्षत्रम् (kṣatram) - the warrior class (kṣatra)
(noun)
Nominative, neuter, singular of kṣatra
kṣatra - dominion, power, the warrior class (kṣatra)
वज्ररथम् (vajraratham) - having a thunderbolt (vajra) as a chariot (formidable)
(adjective)
Nominative, neuter, singular of vajraratha
vajraratha - having a thunderbolt as a chariot, a formidable chariot
Compound type : bahuvrīhi (vajra+ratha)
- vajra – thunderbolt (vajra)
noun (neuter) - ratha – chariot
noun (masculine)
स्मृतम् (smṛtam) - is considered, remembered
(adjective)
Nominative, neuter, singular of smṛta
smṛta - remembered, called to mind, considered, taught by tradition
Past Passive Participle
Root: smṛ (class 1)
वैश्या (vaiśyā) - Vaishyas (vaiśya)
(noun)
Nominative, masculine, plural of vaiśya
vaiśya - a Vaishya, member of the merchant/agricultural class (vaiśya)
वै (vai) - indeed, surely
(indeclinable)
दानवज्राः (dānavajrāḥ) - like a thunderbolt (vajra) in their giving (dāna)
(adjective)
Nominative, masculine, plural of dānavajra
dānavajra - whose giving (dāna) is like a thunderbolt (vajra), resolute in giving
Compound type : bahuvrīhi (dāna+vajra)
- dāna – giving, gift (dāna)
noun (neuter) - vajra – thunderbolt (vajra)
noun (neuter)
च (ca) - and
(indeclinable)
कर्मवज्राः (karmavajrāḥ) - like a thunderbolt (vajra) in their actions (karma)
(adjective)
Nominative, masculine, plural of karmavajra
karmavajra - whose actions (karma) are like a thunderbolt (vajra), steadfast in action
Compound type : bahuvrīhi (karma+vajra)
- karma – action, deed, work (karma)
noun (neuter) - vajra – thunderbolt (vajra)
noun (neuter)
यवीयसः (yavīyasaḥ) - In the context of the four varṇas, refers to the Śūdras, the lowest in traditional hierarchy. (the younger ones (referring to śūdras))
(adjective)
Nominative, masculine, plural of yavīyas
yavīyas - younger, youngest, inferior, least
Comparative/superlative form of yuvan (youth)