महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-1, chapter-158, verse-49
वज्रपाणिर्ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रं वज्ररथं स्मृतम् ।
वैश्या वै दानवज्राश्च कर्मवज्रा यवीयसः ॥४९॥
वैश्या वै दानवज्राश्च कर्मवज्रा यवीयसः ॥४९॥
49. vajrapāṇirbrāhmaṇaḥ syātkṣatraṁ vajrarathaṁ smṛtam ,
vaiśyā vai dānavajrāśca karmavajrā yavīyasaḥ.
vaiśyā vai dānavajrāśca karmavajrā yavīyasaḥ.
49.
vajrapāṇiḥ brāhmaṇaḥ syāt kṣatram vajraratham smṛtam
vaiśyā vai dānavajrāḥ ca karmavajrāḥ yavīyasaḥ
vaiśyā vai dānavajrāḥ ca karmavajrāḥ yavīyasaḥ
49. A Brahmin (brāhmaṇa) should possess the thunderbolt (vajra) in hand (i.e., be resolute and firm). The warrior class (kṣatra) is considered to have a thunderbolt (vajra) as its chariot (i.e., be formidable and unyielding). Vaishyas (vaiśya) are indeed like a thunderbolt (vajra) in their giving (dāna), and the youngest (yavīyasaḥ - referring to śūdras) are like a thunderbolt (vajra) in their actions (karma).
49. אצל הבְּרַהְמִין הוַג׳ְרַה הוא היד, אצל מעמד הלוחמים הוַג׳ְרַה הוא המרכבה, אצל בני מעמד הסוחרים הוַג׳ְרַה הוא הנתינה, ואצל הצעירים שבהם (העובדים) הוַג׳ְרַה הוא העבודה.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- वज्रपाणिः (vajrapāṇiḥ) - thunderbolt in hand (resolute)
- ब्राह्मणः (brāhmaṇaḥ) - a Brahmin (brāhmaṇa)
- स्यात् (syāt) - should be, may be
- क्षत्रम् (kṣatram) - the warrior class (kṣatra)
- वज्ररथम् (vajraratham) - having a thunderbolt (vajra) as a chariot (formidable)
- स्मृतम् (smṛtam) - is considered, remembered
- वैश्या (vaiśyā) - Vaishyas (vaiśya)
- वै (vai) - indeed, surely
- दानवज्राः (dānavajrāḥ) - like a thunderbolt (vajra) in their giving (dāna)
- च (ca) - and
- कर्मवज्राः (karmavajrāḥ) - like a thunderbolt (vajra) in their actions (karma)
- यवीयसः (yavīyasaḥ) - In the context of the four varṇas, refers to the Śūdras, the lowest in traditional hierarchy. (the younger ones (referring to śūdras))
Words meanings and morphology
वज्रपाणिः (vajrapāṇiḥ) - thunderbolt in hand (resolute)
(adjective)
Nominative, masculine, singular of vajrapāṇi
vajrapāṇi - having a thunderbolt in hand, strong-handed, resolute (often an epithet of Indra)
Compound type : bahuvrīhi (vajra+pāṇi)
- vajra – thunderbolt (vajra)
noun (neuter) - pāṇi – hand
noun (masculine)
ब्राह्मणः (brāhmaṇaḥ) - a Brahmin (brāhmaṇa)
(noun)
Nominative, masculine, singular of brāhmaṇa
brāhmaṇa - a Brahmin, a member of the priestly class (brāhmaṇa)
स्यात् (syāt) - should be, may be
(verb)
3rd person , singular, active, optative (liṅ) of as
Root: as (class 2)
क्षत्रम् (kṣatram) - the warrior class (kṣatra)
(noun)
Nominative, neuter, singular of kṣatra
kṣatra - dominion, power, the warrior class (kṣatra)
वज्ररथम् (vajraratham) - having a thunderbolt (vajra) as a chariot (formidable)
(adjective)
Nominative, neuter, singular of vajraratha
vajraratha - having a thunderbolt as a chariot, a formidable chariot
Compound type : bahuvrīhi (vajra+ratha)
- vajra – thunderbolt (vajra)
noun (neuter) - ratha – chariot
noun (masculine)
स्मृतम् (smṛtam) - is considered, remembered
(adjective)
Nominative, neuter, singular of smṛta
smṛta - remembered, called to mind, considered, taught by tradition
Past Passive Participle
Root: smṛ (class 1)
वैश्या (vaiśyā) - Vaishyas (vaiśya)
(noun)
Nominative, masculine, plural of vaiśya
vaiśya - a Vaishya, member of the merchant/agricultural class (vaiśya)
वै (vai) - indeed, surely
(indeclinable)
दानवज्राः (dānavajrāḥ) - like a thunderbolt (vajra) in their giving (dāna)
(adjective)
Nominative, masculine, plural of dānavajra
dānavajra - whose giving (dāna) is like a thunderbolt (vajra), resolute in giving
Compound type : bahuvrīhi (dāna+vajra)
- dāna – giving, gift (dāna)
noun (neuter) - vajra – thunderbolt (vajra)
noun (neuter)
च (ca) - and
(indeclinable)
कर्मवज्राः (karmavajrāḥ) - like a thunderbolt (vajra) in their actions (karma)
(adjective)
Nominative, masculine, plural of karmavajra
karmavajra - whose actions (karma) are like a thunderbolt (vajra), steadfast in action
Compound type : bahuvrīhi (karma+vajra)
- karma – action, deed, work (karma)
noun (neuter) - vajra – thunderbolt (vajra)
noun (neuter)
यवीयसः (yavīyasaḥ) - In the context of the four varṇas, refers to the Śūdras, the lowest in traditional hierarchy. (the younger ones (referring to śūdras))
(adjective)
Nominative, masculine, plural of yavīyas
yavīyas - younger, youngest, inferior, least
Comparative/superlative form of yuvan (youth)