महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-13, chapter-128, verse-6
पश्चिमं मे मुखं सौम्यं सर्वप्राणिसुखावहम् ।
दक्षिणं भीमसंकाशं रौद्रं संहरति प्रजाः ॥६॥
दक्षिणं भीमसंकाशं रौद्रं संहरति प्रजाः ॥६॥
6. paścimaṁ me mukhaṁ saumyaṁ sarvaprāṇisukhāvaham ,
dakṣiṇaṁ bhīmasaṁkāśaṁ raudraṁ saṁharati prajāḥ.
dakṣiṇaṁ bhīmasaṁkāśaṁ raudraṁ saṁharati prajāḥ.
6.
paścimam me mukham saumyam sarvaprāṇisukhāvaham
dakṣiṇam bhīmasaṃkāśam raudram saṃharati prajāḥ
dakṣiṇam bhīmasaṃkāśam raudram saṃharati prajāḥ
6.
me paścimam mukham saumyam sarvaprāṇisukhāvaham
dakṣiṇam bhīmasaṃkāśam raudram prajāḥ saṃharati
dakṣiṇam bhīmasaṃkāśam raudram prajāḥ saṃharati
6.
My western face is gentle and brings happiness to all beings. My southern face is terrifying and fierce, destroying creatures.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- पश्चिमम् (paścimam) - western, hindmost
- मे (me) - my, to me, for me
- मुखम् (mukham) - face, mouth, front
- सौम्यम् (saumyam) - gentle, benevolent, mild, lunar
- सर्वप्राणिसुखावहम् (sarvaprāṇisukhāvaham) - bringing happiness to all living beings
- दक्षिणम् (dakṣiṇam) - southern, right
- भीमसंकाशम् (bhīmasaṁkāśam) - resembling Bhima, terrifying, dreadful in appearance
- रौद्रम् (raudram) - fierce, terrible, wrathful, pertaining to Rudra
- संहरति (saṁharati) - destroys, withdraws, collects
- प्रजाः (prajāḥ) - creatures, offspring, subjects
Words meanings and morphology
पश्चिमम् (paścimam) - western, hindmost
(adjective)
neuter, singular of paścima
paścima - western, hindmost, last
मे (me) - my, to me, for me
(pronoun)
singular of asmad
asmad - I, me
मुखम् (mukham) - face, mouth, front
(noun)
neuter, singular of mukha
mukha - face, mouth, front, opening
सौम्यम् (saumyam) - gentle, benevolent, mild, lunar
(adjective)
neuter, singular of saumya
saumya - gentle, benevolent, mild, lunar, relating to Soma
सर्वप्राणिसुखावहम् (sarvaprāṇisukhāvaham) - bringing happiness to all living beings
(adjective)
neuter, singular of sarvaprāṇisukhāvaha
sarvaprāṇisukhāvaha - bringing happiness/comfort to all living beings
Compound type : tatpuruṣa (sarvaprāṇin+sukhāvaha)
- sarvaprāṇin – all living beings
noun (masculine) - sukhāvaha – bringing happiness, causing joy
adjective (masculine)
Root: vah (class 1)
दक्षिणम् (dakṣiṇam) - southern, right
(adjective)
neuter, singular of dakṣiṇa
dakṣiṇa - southern, right, skillful, honest
भीमसंकाशम् (bhīmasaṁkāśam) - resembling Bhima, terrifying, dreadful in appearance
(adjective)
neuter, singular of bhīmasaṃkāśa
bhīmasaṁkāśa - resembling Bhima, dreadful in appearance
Compound type : tatpuruṣa (bhīma+saṃkāśa)
- bhīma – terrible, dreadful, name of a Pāṇḍava
proper noun (masculine)
Root: bhī (class 3) - saṃkāśa – resembling, appearing like, splendor
noun/adjective (masculine)
Prefix: sam
रौद्रम् (raudram) - fierce, terrible, wrathful, pertaining to Rudra
(adjective)
neuter, singular of raudra
raudra - fierce, terrible, wrathful, pertaining to Rudra
संहरति (saṁharati) - destroys, withdraws, collects
(verb)
3rd person , singular, active, present (laṭ) of saṃhar
root hṛ with prefix sam
Prefix: sam
Root: hṛ (class 1)
प्रजाः (prajāḥ) - creatures, offspring, subjects
(noun)
feminine, plural of prajā
prajā - offspring, progeny, creatures, subjects, people