योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-7, chapter-6, verse-51
बान्धवोद्वेगदायीनि देहान्तरकराणि च ।
करुणाक्रन्दकारीणि मरणानीन्द्रियाणि च ॥ ५१ ॥
करुणाक्रन्दकारीणि मरणानीन्द्रियाणि च ॥ ५१ ॥
bāndhavodvegadāyīni dehāntarakarāṇi ca ,
karuṇākrandakārīṇi maraṇānīndriyāṇi ca 51
karuṇākrandakārīṇi maraṇānīndriyāṇi ca 51
51.
bāndhavodvegadāyīni dehāntarakarāṇi ca
karuṇākrandakārīṇi maraṇāni indriyāṇi ca
karuṇākrandakārīṇi maraṇāni indriyāṇi ca
51.
indriyāṇi ca maraṇāni bāndhavodvegadāyīni
dehāntarakarāṇi ca karuṇākrandakārīṇi ca
dehāntarakarāṇi ca karuṇākrandakārīṇi ca
51.
The senses are like deaths (maraṇāni). They cause anguish to relatives, lead to new embodiments, and give rise to piteous lamentations.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- बान्धवोद्वेगदायीनि (bāndhavodvegadāyīni) - causing distress to relatives
- देहान्तरकराणि (dehāntarakarāṇi) - causing another body, leading to rebirth
- च (ca) - and
- करुणाक्रन्दकारीणि (karuṇākrandakārīṇi) - causing piteous cries/lamentations
- मरणानि (maraṇāni) - deaths, dying
- इन्द्रियाणि (indriyāṇi) - senses, sense organs
- च (ca) - and
Words meanings and morphology
बान्धवोद्वेगदायीनि (bāndhavodvegadāyīni) - causing distress to relatives
(adjective)
Nominative, neuter, plural of bāndhavodvegadāyin
bāndhavodvegadāyin - causing distress to relatives
Compound type : tatpurusha (bāndhava+udvega+dāyin)
- bāndhava – relative, kinsman
noun (masculine) - udvega – agitation, distress, anxiety
noun (masculine)
Prefix: ud
Root: vij (class 6) - dāyin – giving, causing, bestowing
adjective (masculine)
Agent noun from root dā- (to give)
Root: dā (class 3)
देहान्तरकराणि (dehāntarakarāṇi) - causing another body, leading to rebirth
(adjective)
Nominative, neuter, plural of dehāntarakara
dehāntarakara - causing another body or reincarnation
Compound type : tatpurusha (deha+antara+kara)
- deha – body
noun (masculine) - antara – other, another, interval
adjective (neuter) - kara – making, causing, doing
adjective (masculine)
Agent noun from root kṛ- (to do, make)
Root: kṛ (class 8)
च (ca) - and
(indeclinable)
करुणाक्रन्दकारीणि (karuṇākrandakārīṇi) - causing piteous cries/lamentations
(adjective)
Nominative, neuter, plural of karuṇākrandakārin
karuṇākrandakārin - causing piteous lamentations or cries of compassion
Compound type : tatpurusha (karuṇā+ākrand+kārin)
- karuṇā – pity, compassion, mercy
noun (feminine) - ākrand – lamentation, cry, wail
noun (masculine)
From root krand- (to cry) with prefix ā-
Prefix: ā
Root: krand (class 1) - kārin – making, causing, doing
adjective (masculine)
Agent noun from root kṛ- (to do, make)
Root: kṛ (class 8)
मरणानि (maraṇāni) - deaths, dying
(noun)
Nominative, neuter, plural of maraṇa
maraṇa - death, dying, mortality
From root mṛ- (to die)
Root: mṛ (class 1)
इन्द्रियाणि (indriyāṇi) - senses, sense organs
(noun)
Nominative, neuter, plural of indriya
indriya - sense organ, faculty of sense, belonging to Indra
च (ca) - and
(indeclinable)