योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-5, chapter-51, verse-54
उपशमपदवीमिवानुरूपां कमलजविश्रमणाय योग्यरूपाम् ।
कुसुमनिकरकोमलाभिरामां सरसिजकोटरकोमलां समन्तात् ॥ ५४ ॥
कुसुमनिकरकोमलाभिरामां सरसिजकोटरकोमलां समन्तात् ॥ ५४ ॥
upaśamapadavīmivānurūpāṃ kamalajaviśramaṇāya yogyarūpām ,
kusumanikarakomalābhirāmāṃ sarasijakoṭarakomalāṃ samantāt 54
kusumanikarakomalābhirāmāṃ sarasijakoṭarakomalāṃ samantāt 54
54.
upaśamapadavīm iva anurūpām kamalajaviśramaṇāya yogyarūpām
kusumanikarakomalābhirāmām sarasijakoṭarakomalām samantāt
kusumanikarakomalābhirāmām sarasijakoṭarakomalām samantāt
54.
upaśamapadavīm iva anurūpām kamalajaviśramaṇāya yogyarūpām
kusumanikarakomalābhirāmām sarasijakoṭarakomalām samantāt
kusumanikarakomalābhirāmām sarasijakoṭarakomalām samantāt
54.
Like a suitable path leading to tranquility, possessing a form fit for the rest of Brahma (kamalaja), delightful with multitudes of tender flowers, and soft like the core of a lotus all around.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- उपशमपदवीम् (upaśamapadavīm) - path to tranquility, state of calmness
- इव (iva) - like, as, as if
- अनुरूपाम् (anurūpām) - suitable, appropriate, conformable, correspondent
- कमलजविश्रमणाय (kamalajaviśramaṇāya) - for the rest of Brahma (kamalaja)
- योग्यरूपाम् (yogyarūpām) - having a suitable form, appropriately shaped
- कुसुमनिकरकोमलाभिरामाम् (kusumanikarakomalābhirāmām) - delightful with a multitude of soft flowers
- सरसिजकोटरकोमलाम् (sarasijakoṭarakomalām) - tender like the core/hollow of a lotus
- समन्तात् (samantāt) - all around, on all sides, everywhere
Words meanings and morphology
उपशमपदवीम् (upaśamapadavīm) - path to tranquility, state of calmness
(noun)
Accusative, feminine, singular of upaśamapadavī
upaśamapadavī - path to tranquility, state of calmness
Compound type : tatpuruṣa (upaśama+padavī)
- upaśama – tranquility, quietude, cessation, peace
noun (masculine) - padavī – path, way, state, position
noun (feminine)
इव (iva) - like, as, as if
(indeclinable)
अनुरूपाम् (anurūpām) - suitable, appropriate, conformable, correspondent
(adjective)
Accusative, feminine, singular of anurūpa
anurūpa - suitable, appropriate, conformable, correspondent
कमलजविश्रमणाय (kamalajaviśramaṇāya) - for the rest of Brahma (kamalaja)
(noun)
Dative, singular of kamalajaviśramaṇa
kamalajaviśramaṇa - rest for Brahma (kamalaja)
Compound type : tatpuruṣa (kamalaja+viśramaṇa)
- kamalaja – born from a lotus; an epithet of Brahma
noun (masculine) - viśramaṇa – rest, repose, relaxation
noun (neuter)
योग्यरूपाम् (yogyarūpām) - having a suitable form, appropriately shaped
(adjective)
Accusative, feminine, singular of yogyarūpa
yogyarūpa - having a suitable form, appropriate in shape
Compound type : bahuvrīhi (yogya+rūpa)
- yogya – suitable, fit, proper, able
adjective - rūpa – form, shape, appearance, beauty
noun (neuter)
कुसुमनिकरकोमलाभिरामाम् (kusumanikarakomalābhirāmām) - delightful with a multitude of soft flowers
(adjective)
Accusative, feminine, singular of kusumanikarakomalābhirāma
kusumanikarakomalābhirāma - charming with abundant soft flowers
Compound type : bahuvrīhi (kusumanikara+komala+abhirāma)
- kusumanikara – multitude of flowers, heap of flowers
noun (masculine) - komala – soft, tender, delicate
adjective - abhirāma – charming, beautiful, delightful
adjective
derived from root √ram (to delight) with prefix abhi-.
Prefix: abhi
Root: ram
सरसिजकोटरकोमलाम् (sarasijakoṭarakomalām) - tender like the core/hollow of a lotus
(adjective)
Accusative, feminine, singular of sarasijakoṭarakomala
sarasijakoṭarakomala - soft/tender like the hollow/core of a lotus
Compound type : bahuvrīhi (sarasijakoṭara+komala)
- sarasijakoṭara – hollow/core of a lotus
noun (masculine) - komala – soft, tender, delicate
adjective
समन्तात् (samantāt) - all around, on all sides, everywhere
(indeclinable)