महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-6, chapter-97, verse-38
प्रत्युद्गम्याथ विव्याध सात्यकिस्तं शितैः शरैः ।
पाण्डवप्रियकामार्थं शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥३८॥
पाण्डवप्रियकामार्थं शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥३८॥
38. pratyudgamyātha vivyādha sātyakistaṁ śitaiḥ śaraiḥ ,
pāṇḍavapriyakāmārthaṁ śārdūla iva kuñjaram.
pāṇḍavapriyakāmārthaṁ śārdūla iva kuñjaram.
38.
pratyudgamya atha vivyādha sātyakiḥ tam śitaiḥ
śaraiḥ pāṇḍavapriyakāmārtham śārdūlaḥ iva kuñjaram
śaraiḥ pāṇḍavapriyakāmārtham śārdūlaḥ iva kuñjaram
38.
atha sātyakiḥ pratyudgamya tam śitaiḥ śaraiḥ
vivyādha śārdūlaḥ iva kuñjaram pāṇḍavapriyakāmārtham
vivyādha śārdūlaḥ iva kuñjaram pāṇḍavapriyakāmārtham
38.
Then Sātyaki, advancing to meet him, pierced him with sharp arrows, like a tiger attacking an elephant, for the sake of pleasing the Pāṇḍavas.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- प्रत्युद्गम्य (pratyudgamya) - having gone forth to meet
- अथ (atha) - then (then, thereupon, now)
- विव्याध (vivyādha) - he pierced, he struck
- सात्यकिः (sātyakiḥ) - Sātyaki
- तम् (tam) - him (referring to Kṛpācārya) (him, that)
- शितैः (śitaiḥ) - with sharp, with keen
- शरैः (śaraiḥ) - with arrows
- पाण्डवप्रियकामार्थम् (pāṇḍavapriyakāmārtham) - for the sake of pleasing the Pāṇḍavas
- शार्दूलः (śārdūlaḥ) - tiger
- इव (iva) - like (like, as, as if)
- कुञ्जरम् (kuñjaram) - an elephant
Words meanings and morphology
प्रत्युद्गम्य (pratyudgamya) - having gone forth to meet
(indeclinable)
absolutive (gerund)
form of the root gam with prefixes prati- and ud-, and suffix -ya
Prefixes: prati+ud
Root: gam (class 1)
अथ (atha) - then (then, thereupon, now)
(indeclinable)
विव्याध (vivyādha) - he pierced, he struck
(verb)
3rd person , singular, active, past perfect (lit) of vivyādh
perfect tense
3rd person singular perfect active of root vyadh
Root: vyadh (class 4)
सात्यकिः (sātyakiḥ) - Sātyaki
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of sātyaki
sātyaki - Sātyaki (a proper name, a Yādava warrior)
तम् (tam) - him (referring to Kṛpācārya) (him, that)
(pronoun)
Accusative, masculine, singular of tad
tad - that, he, she, it
शितैः (śitaiḥ) - with sharp, with keen
(adjective)
Instrumental, masculine, plural of śita
śita - sharpened, sharp, keen, swift
Past Passive Participle
From root śo- (to sharpen, whet)
Root: śo (class 4)
शरैः (śaraiḥ) - with arrows
(noun)
Instrumental, masculine, plural of śara
śara - arrow
पाण्डवप्रियकामार्थम् (pāṇḍavapriyakāmārtham) - for the sake of pleasing the Pāṇḍavas
(indeclinable)
Compound type : tatpurusha (pāṇḍava+priya+kāma+artha)
- pāṇḍava – descendant of Pāṇḍu, one of the Pāṇḍavas
noun (masculine)
patronymic from Pāṇḍu - priya – dear, beloved, pleasing, agreeable
adjective (masculine) - kāma – desire, wish, love
noun (masculine)
Root: kam (class 1) - artha – purpose, aim, sake, meaning, wealth
noun (masculine)
शार्दूलः (śārdūlaḥ) - tiger
(noun)
Nominative, masculine, singular of śārdūla
śārdūla - tiger
इव (iva) - like (like, as, as if)
(indeclinable)
कुञ्जरम् (kuñjaram) - an elephant
(noun)
Accusative, masculine, singular of kuñjara
kuñjara - elephant