महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-13, chapter-40, verse-15
इदं तु पुरुषव्याघ्र पुरस्ताच्छ्रुतवानहम् ।
यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन गुरुस्त्रियः ॥१५॥
यथा रक्षा कृता पूर्वं विपुलेन गुरुस्त्रियः ॥१५॥
15. idaṁ tu puruṣavyāghra purastācchrutavānaham ,
yathā rakṣā kṛtā pūrvaṁ vipulena gurustriyaḥ.
yathā rakṣā kṛtā pūrvaṁ vipulena gurustriyaḥ.
15.
idam tu puruṣavyāghra purastāt śrutavān aham
yathā rakṣā kṛtā pūrvam vipulena gurustriyaḥ
yathā rakṣā kṛtā pūrvam vipulena gurustriyaḥ
15.
puruṣavyāghra,
aham tu idam purastāt śrutavān,
yathā pūrvam gurustriyaḥ rakṣā vipulena kṛtā.
aham tu idam purastāt śrutavān,
yathā pūrvam gurustriyaḥ rakṣā vipulena kṛtā.
15.
O tiger among men, I have indeed heard this story before: how, in ancient times, the wife of a preceptor (guru) was protected by Vipula.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- इदम् (idam) - this
- तु (tu) - but, indeed, however
- पुरुषव्याघ्र (puruṣavyāghra) - O tiger among men, O best of men
- पुरस्तात् (purastāt) - formerly, previously, in front
- श्रुतवान् (śrutavān) - (I) heard, having heard
- अहम् (aham) - I
- यथा (yathā) - how, as
- रक्षा (rakṣā) - protection
- कृता (kṛtā) - done, made, accomplished
- पूर्वम् (pūrvam) - formerly, previously, before
- विपुलेन (vipulena) - by Vipula (proper noun)
- गुरुस्त्रियः (gurustriyaḥ) - of the preceptor's (guru's) wife
Words meanings and morphology
इदम् (idam) - this
(pronoun)
Accusative, neuter, singular of idam
idam - this, here, present
Note: Object of 'śrutavān'
तु (tu) - but, indeed, however
(indeclinable)
पुरुषव्याघ्र (puruṣavyāghra) - O tiger among men, O best of men
(noun)
Vocative, masculine, singular of puruṣavyāghra
puruṣavyāghra - tiger among men, best of men, eminent man
Compound type : karmadhāraya (puruṣa+vyāghra)
- puruṣa – man, person, human being
noun (masculine) - vyāghra – tiger
noun (masculine)
पुरस्तात् (purastāt) - formerly, previously, in front
(indeclinable)
श्रुतवान् (śrutavān) - (I) heard, having heard
(adjective)
Nominative, masculine, singular of śrutavat
śrutavat - having heard
Past Active Participle
From root 'śru' with suffix '-vat'
Root: śru (class 5)
Note: Agrees with 'aham'
अहम् (aham) - I
(pronoun)
Nominative, singular of aham
aham - I, myself
यथा (yathā) - how, as
(indeclinable)
रक्षा (rakṣā) - protection
(noun)
Nominative, feminine, singular of rakṣā
rakṣā - protection, guarding, preservation, defense
Root: rakṣ (class 1)
कृता (kṛtā) - done, made, accomplished
(adjective)
Nominative, feminine, singular of kṛta
kṛta - done, made, accomplished, created
Past Passive Participle
Root: kṛ (class 8)
Note: Agrees with 'rakṣā'
पूर्वम् (pūrvam) - formerly, previously, before
(indeclinable)
Note: Used adverbially (accusative singular neuter form)
विपुलेन (vipulena) - by Vipula (proper noun)
(proper noun)
Instrumental, masculine, singular of vipula
vipula - Vipula (name of a sage); extensive, large, abundant
Note: Agent of action 'kṛtā'
गुरुस्त्रियः (gurustriyaḥ) - of the preceptor's (guru's) wife
(noun)
Genitive, feminine, singular of gurustrī
gurustrī - wife of a preceptor (guru)
Compound type : ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (guru+strī)
- guru – preceptor, teacher, spiritual guide
noun (masculine) - strī – woman, wife, female
noun (feminine)