महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-9, chapter-3, verse-23
गाहमानमनीकानि महेन्द्रसदृशप्रभम् ।
धनंजयमपश्याम चतुर्दन्तमिव द्विपम् ॥२३॥
धनंजयमपश्याम चतुर्दन्तमिव द्विपम् ॥२३॥
23. gāhamānamanīkāni mahendrasadṛśaprabham ,
dhanaṁjayamapaśyāma caturdantamiva dvipam.
dhanaṁjayamapaśyāma caturdantamiva dvipam.
23.
gāhamānam anīkāni mahendrasadṛśaprabham
dhanañjayam apaśyāma caturdantam iva dvipam
dhanañjayam apaśyāma caturdantam iva dvipam
23.
apaśyāma dhanañjayam gāhamānam anīkāni
mahendrasadṛśaprabham caturdantam dvipam iva
mahendrasadṛśaprabham caturdantam dvipam iva
23.
We saw Dhanaṃjaya (Arjuna), penetrating the armies, whose splendor was like that of Mahendra, resembling a four-tusked elephant.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- गाहमानम् (gāhamānam) - penetrating, entering, immersing
- अनीकानि (anīkāni) - armies, troops
- महेन्द्रसदृशप्रभम् (mahendrasadṛśaprabham) - having splendor like that of Mahendra (Indra)
- धनञ्जयम् (dhanañjayam) - Dhanaṃjaya (Arjuna)
- अपश्याम (apaśyāma) - we saw
- चतुर्दन्तम् (caturdantam) - four-tusked
- इव (iva) - like, as if, similar to
- द्विपम् (dvipam) - an elephant
Words meanings and morphology
गाहमानम् (gāhamānam) - penetrating, entering, immersing
(adjective)
Accusative, masculine, singular of gāhamāna
gāhamāna - penetrating, entering, immersing, plunging
Present Middle Participle
Derived from root 'gāh' (1st class) with 'śānac' suffix.
Root: gāh (class 1)
Note: Qualifies 'dhanañjayam'.
अनीकानि (anīkāni) - armies, troops
(noun)
Accusative, neuter, plural of anīka
anīka - army, host, face, point
महेन्द्रसदृशप्रभम् (mahendrasadṛśaprabham) - having splendor like that of Mahendra (Indra)
(adjective)
Accusative, masculine, singular of mahendrasadṛśaprabha
mahendrasadṛśaprabha - having splendor like Mahendra, Indra-like in brilliance
Compound type : bahuvrīhi (mahendra+sadṛśa+prabha)
- mahendra – great Indra, Mahendra (proper noun)
proper noun (masculine) - sadṛśa – like, similar to, resembling
adjective - prabha – splendor, light, radiance
noun (masculine)
Root: bhā (class 2)
Note: Qualifies 'dhanañjayam'.
धनञ्जयम् (dhanañjayam) - Dhanaṃjaya (Arjuna)
(proper noun)
Accusative, masculine, singular of dhanañjaya
dhanañjaya - Dhanaṃjaya (Arjuna, lit. 'conqueror of wealth')
Compound type : upapada-tatpuruṣa (dhana+jaya)
- dhana – wealth, riches
noun (neuter) - jaya – victory, conquest, victorious
noun (masculine)
Derived from root 'ji' (1st class).
Root: ji (class 1)
अपश्याम (apaśyāma) - we saw
(verb)
1st person , plural, active, past imperfect (laṅ) of dṛś
Imperfect, Active Voice, 1st Person Plural
Root 'dṛś' (1st class) conjugates as 'paś' in present/imperfect stems. Imperfect (laṅ) with augment 'a'.
Root: dṛś (class 1)
चतुर्दन्तम् (caturdantam) - four-tusked
(adjective)
Accusative, masculine, singular of caturdanta
caturdanta - four-tusked
Compound type : bahuvrīhi (catur+danta)
- catur – four
numeral - danta – tooth, tusk
noun (masculine)
Note: Qualifies 'dvipam'.
इव (iva) - like, as if, similar to
(indeclinable)
द्विपम् (dvipam) - an elephant
(noun)
Accusative, masculine, singular of dvipa
dvipa - elephant (lit. 'drinker twice', referring to trunk and mouth)
Compound type : upapada-tatpuruṣa (dvi+pa)
- dvi – two
numeral - pa – drinker, protector
noun (masculine)
agent noun
Derived from root 'pā' (to drink).
Root: pā (class 1)