योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-7, chapter-203, verse-38
यथाप्राप्तं क्रियां तेषु कृतवत्स्वथ दैवसीम् ।
क्रमेणाकाशपथिको भास्करोऽस्तमुपाययौ ॥ ३८ ॥
क्रमेणाकाशपथिको भास्करोऽस्तमुपाययौ ॥ ३८ ॥
yathāprāptaṃ kriyāṃ teṣu kṛtavatsvatha daivasīm ,
krameṇākāśapathiko bhāskaro'stamupāyayau 38
krameṇākāśapathiko bhāskaro'stamupāyayau 38
38.
yathāprāptaṃ kriyām teṣu kṛtavatsu atha daivasīm
kramena ākāśa-pathikaḥ bhāskaraḥ astam upāyayau
kramena ākāśa-pathikaḥ bhāskaraḥ astam upāyayau
38.
teṣu yathāprāptaṃ daivasīm kriyām kṛtavatsu atha
kramena ākāśa-pathikaḥ bhāskaraḥ astam upāyayau
kramena ākāśa-pathikaḥ bhāskaraḥ astam upāyayau
38.
After they had performed their appropriate daily duties, then, gradually, the sun, the traveler of the sky, went towards its setting.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- यथाप्राप्तं (yathāprāptaṁ) - as obtained, as appropriate, as due
- क्रियाम् (kriyām) - action, ritual, duty
- तेषु (teṣu) - when they (locative absolute construction) (among them, in them)
- कृतवत्सु (kṛtavatsu) - when they had done/performed
- अथ (atha) - then, now, moreover
- दैवसीम् (daivasīm) - daytime, divine
- क्रमेन (kramena) - gradually, in order
- आकाश-पथिकः (ākāśa-pathikaḥ) - traveler of the sky
- भास्करः (bhāskaraḥ) - the sun
- अस्तम् (astam) - to setting, disappearance
- उपाययौ (upāyayau) - approached, went towards
Words meanings and morphology
यथाप्राप्तं (yathāprāptaṁ) - as obtained, as appropriate, as due
(indeclinable)
Compound type : avyayībhāva (yathā+prāpta)
- yathā – as, according to, in such a manner
indeclinable - prāpta – obtained, reached, arrived
participle (neuter)
Past Passive Participle
From root āp (to obtain) with prefix pra
Prefix: pra
Root: āp (class 5)
Note: Used adverbially
क्रियाम् (kriyām) - action, ritual, duty
(noun)
Accusative, feminine, singular of kriyā
kriyā - action, activity, ritual
Root: kṛ (class 8)
तेषु (teṣu) - when they (locative absolute construction) (among them, in them)
(pronoun)
Locative, masculine, plural of tad
tad - that, he, she, it
कृतवत्सु (kṛtavatsu) - when they had done/performed
(participle)
Locative, masculine, plural of kṛtavat
kṛtavat - one who has done/performed
Past Active Participle
Suffix 'vat' added to the root 'kṛ'
Root: kṛ (class 8)
Note: Used in a locative absolute construction with 'teṣu'
अथ (atha) - then, now, moreover
(indeclinable)
दैवसीम् (daivasīm) - daytime, divine
(adjective)
Accusative, feminine, singular of daivasī
daivasī - relating to day, daytime; divine, heavenly
क्रमेन (kramena) - gradually, in order
(noun)
Instrumental, masculine, singular of krama
krama - step, order, sequence
Root: kram (class 1)
आकाश-पथिकः (ākāśa-pathikaḥ) - traveler of the sky
(noun)
Nominative, masculine, singular of ākāśa-pathika
ākāśa-pathika - one who travels in the sky, sky-farer
Compound type : ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (ākāśa+pathika)
- ākāśa – sky, space, ether
noun (masculine)
Prefix: ā
Root: kāś (class 1) - pathika – traveler, wanderer
noun (masculine)
Root: path
भास्करः (bhāskaraḥ) - the sun
(noun)
Nominative, masculine, singular of bhāskara
bhāskara - sun (lit. 'light-maker')
अस्तम् (astam) - to setting, disappearance
(noun)
Accusative, masculine, singular of asta
asta - setting (of sun/moon), disappearance
Root: as (class 4)
Note: Often used with 'gam' or 'yā' verbs to mean 'to set'.
उपाययौ (upāyayau) - approached, went towards
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (lit) of upā-i
Prefixes: upa+ā
Root: i (class 2)