योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-6, chapter-104, verse-29
पुष्पाञ्जलिं जहौ व्योम व्रजन्कुसुमदामजम् ।
विसारि वनवातेन हिमं हैम इवाम्बुदः ॥ २९ ॥
विसारि वनवातेन हिमं हैम इवाम्बुदः ॥ २९ ॥
puṣpāñjaliṃ jahau vyoma vrajankusumadāmajam ,
visāri vanavātena himaṃ haima ivāmbudaḥ 29
visāri vanavātena himaṃ haima ivāmbudaḥ 29
29.
puṣpāñjalim jahau vyoma vrajan kusumadāmajam |
visāri vanavātena himam haimam iva ambudaḥ ||
visāri vanavātena himam haimam iva ambudaḥ ||
29.
vrajan (saḥ) vyoma kusumadāmajam puṣpāñjalim jahau
(saḥ) vanavātena visāri himam haimam ambudaḥ iva (jahau)
(saḥ) vanavātena visāri himam haimam ambudaḥ iva (jahau)
29.
As he ascended, the sky released a shower of flowers fashioned from garlands. These flowers scattered widely by the forest wind, just as a winter cloud disperses snow.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- पुष्पाञ्जलिम् (puṣpāñjalim) - a handful of flowers, an offering of flowers
- जहौ (jahau) - released, cast, abandoned, left
- व्योम (vyoma) - sky, atmosphere, space
- व्रजन् (vrajan) - ascending (in the sky) (going, moving, proceeding)
- कुसुमदामजम् (kusumadāmajam) - born of flower garlands, originating from flower garlands
- विसारि (visāri) - scattering, dispersing, spreading
- वनवातेन (vanavātena) - by the forest wind
- हिमम् (himam) - snow, frost, ice
- हैमम् (haimam) - wintry, frosty, pertaining to winter
- इव (iva) - like, as, as if
- अम्बुदः (ambudaḥ) - cloud (lit. 'water-giver')
Words meanings and morphology
पुष्पाञ्जलिम् (puṣpāñjalim) - a handful of flowers, an offering of flowers
(noun)
Accusative, masculine, singular of puṣpāñjali
puṣpāñjali - a handful of flowers, a flower offering
Compound type : tatpuruṣa (puṣpa+añjali)
- puṣpa – flower, blossom
noun (neuter) - añjali – a cupped hand, a handful, reverence
noun (masculine)
जहौ (jahau) - released, cast, abandoned, left
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (lit) of hā
Perfect 3rd singular active
Root: hā (class 3)
व्योम (vyoma) - sky, atmosphere, space
(noun)
Nominative, neuter, singular of vyoman
vyoman - sky, atmosphere, space
व्रजन् (vrajan) - ascending (in the sky) (going, moving, proceeding)
(adjective)
Nominative, masculine, singular of vrajat
vrajat - going, moving, proceeding
present active participle
From root 'vraj' (to go) with Śatṛ suffix.
Root: vraj (class 1)
Note: Modifies an implied masculine subject (the one ascending).
कुसुमदामजम् (kusumadāmajam) - born of flower garlands, originating from flower garlands
(adjective)
Accusative, masculine, singular of kusumadāmaja
kusumadāmaja - born of flower garlands
Compound type : tatpuruṣa (kusumadāma+ja)
- kusuma – flower, blossom
noun (neuter) - dāma – garland, string, chain
noun (neuter) - ja – born, produced, caused by
adjective
Suffix -ja indicating origin.
Root: jan (class 4)
Note: Agrees with 'puṣpāñjalim'.
विसारि (visāri) - scattering, dispersing, spreading
(adjective)
Accusative, neuter, singular of visārin
visārin - scattering, dispersing, spreading, diffuse
From 'vi-sṛ' (to spread, extend) with suffix -in.
Prefix: vi
Root: sṛ (class 1)
Note: Modifies 'himam'.
वनवातेन (vanavātena) - by the forest wind
(noun)
Instrumental, masculine, singular of vanavāta
vanavāta - forest wind
Compound type : tatpuruṣa (vana+vāta)
- vana – forest, wood
noun (neuter) - vāta – wind, air
noun (masculine)
हिमम् (himam) - snow, frost, ice
(noun)
Accusative, neuter, singular of hima
hima - snow, frost, ice, cold
हैमम् (haimam) - wintry, frosty, pertaining to winter
(adjective)
Nominative, masculine, singular of haima
haima - wintry, frosty, pertaining to winter
Derived from 'hima' (winter, snow).
Note: Modifies 'ambudaḥ'.
इव (iva) - like, as, as if
(indeclinable)
अम्बुदः (ambudaḥ) - cloud (lit. 'water-giver')
(noun)
Nominative, masculine, singular of ambuda
ambuda - cloud (lit. 'water-giver')
Compound type : tatpuruṣa (ambu+da)
- ambu – water
noun (neuter) - da – giving, bestowing
adjective
Derived from root 'dā' (to give).
Root: dā (class 1)