महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-3, chapter-23, verse-15
ततो विषण्णमनसो मम राजन्सुहृज्जनाः ।
रुरुदुश्चुक्रुशुश्चैव दुःखशोकसमन्विताः ॥१५॥
रुरुदुश्चुक्रुशुश्चैव दुःखशोकसमन्विताः ॥१५॥
15. tato viṣaṇṇamanaso mama rājansuhṛjjanāḥ ,
ruruduścukruśuścaiva duḥkhaśokasamanvitāḥ.
ruruduścukruśuścaiva duḥkhaśokasamanvitāḥ.
15.
tataḥ viṣaṇṇamanasaḥ mama rājan suhṛjjanāḥ
ruruduḥ cukruśuḥ ca eva duḥkhaśokasamānvitāḥ
ruruduḥ cukruśuḥ ca eva duḥkhaśokasamānvitāḥ
15.
Then, O King, my friends, whose minds were dejected and who were overcome with sorrow and grief, wept and wailed.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- ततः (tataḥ) - then, thereafter, from that
- विषण्णमनसः (viṣaṇṇamanasaḥ) - dejected-minded, sorrowful-hearted
- मम (mama) - my, of me
- राजन् (rājan) - O king
- सुहृज्जनाः (suhṛjjanāḥ) - friends, well-wishers
- रुरुदुः (ruruduḥ) - they wept
- चुक्रुशुः (cukruśuḥ) - they wailed, they cried out
- च (ca) - and
- एव (eva) - indeed, certainly, only
- दुःखशोकसमान्विताः (duḥkhaśokasamānvitāḥ) - filled with sorrow and grief, afflicted by pain and sorrow
Words meanings and morphology
ततः (tataḥ) - then, thereafter, from that
(indeclinable)
ablative of tad, used adverbially
विषण्णमनसः (viṣaṇṇamanasaḥ) - dejected-minded, sorrowful-hearted
(adjective)
Nominative, masculine, plural of viṣaṇṇamanas
viṣaṇṇamanas - dejected in mind, dispirited, sorrowful
Compound type : bahuvrīhi (viṣaṇṇa+manas)
- viṣaṇṇa – dejected, depressed, sad
adjective (masculine)
Past Passive Participle
from root √sad with upasarga vi
Prefix: vi
Root: sad (class 1) - manas – mind, intellect, thought
noun (neuter)
Root: man
Note: refers to suhṛjjanāḥ
मम (mama) - my, of me
(pronoun)
Genitive, singular of aham
aham - I
राजन् (rājan) - O king
(noun)
Vocative, masculine, singular of rājan
rājan - king, ruler
Root: rāj
सुहृज्जनाः (suhṛjjanāḥ) - friends, well-wishers
(noun)
Nominative, masculine, plural of suhṛjjana
suhṛjjana - friend, well-wisher
Compound type : tatpuruṣa (suhṛt+jana)
- suhṛt – friend, well-wisher
noun (masculine) - jana – person, people
noun (masculine)
Root: jan
रुरुदुः (ruruduḥ) - they wept
(verb)
3rd person , plural, active, perfect (lit) of rud
Perfect 3rd Plural
reduplicated perfect
Root: rud (class 2)
चुक्रुशुः (cukruśuḥ) - they wailed, they cried out
(verb)
3rd person , plural, active, perfect (lit) of kruś
Perfect 3rd Plural
reduplicated perfect
Root: kruś (class 1)
च (ca) - and
(indeclinable)
conjunction
एव (eva) - indeed, certainly, only
(indeclinable)
emphatic particle
दुःखशोकसमान्विताः (duḥkhaśokasamānvitāḥ) - filled with sorrow and grief, afflicted by pain and sorrow
(adjective)
Nominative, masculine, plural of duḥkhaśokasamānvita
duḥkhaśokasamānvita - accompanied by sorrow and grief
Compound type : bahuvrīhi (duḥkha+śoka+samānvita)
- duḥkha – pain, sorrow, suffering
noun (neuter) - śoka – grief, sorrow, lamentation
noun (masculine)
from root √śuc
Root: śuc (class 1) - samānvita – accompanied by, endowed with, possessed of
adjective (masculine)
Past Passive Participle
from root √i with upasargas sam-ā
Prefixes: sam+ā
Root: i (class 2)
Note: refers to suhṛjjanāḥ