महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-6, chapter-109, verse-18
नातीव ममृषे शल्यो भीमसेनस्य विक्रमम् ।
स संधाय शरांस्तीक्ष्णान्कर्मारपरिमार्जितान् ।
भीमं विव्याध सप्तत्या तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥१८॥
स संधाय शरांस्तीक्ष्णान्कर्मारपरिमार्जितान् ।
भीमं विव्याध सप्तत्या तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥१८॥
18. nātīva mamṛṣe śalyo bhīmasenasya vikramam ,
sa saṁdhāya śarāṁstīkṣṇānkarmāraparimārjitān ,
bhīmaṁ vivyādha saptatyā tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt.
sa saṁdhāya śarāṁstīkṣṇānkarmāraparimārjitān ,
bhīmaṁ vivyādha saptatyā tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt.
18.
na atīva mamṛṣe śalyaḥ bhīmasenasya
vikramam sa saṃdhāya śarān tīkṣṇān
karmāraparimārjitān bhīmam vivyādha
saptatyā tiṣṭha tiṣṭha iti ca abravīt
vikramam sa saṃdhāya śarān tīkṣṇān
karmāraparimārjitān bhīmam vivyādha
saptatyā tiṣṭha tiṣṭha iti ca abravīt
18.
śalyaḥ bhīmasenasya vikramam na atīva
mamṛṣe sa karmāraparimārjitān tīkṣṇān
śarān saṃdhāya saptatyā bhīmam
vivyādha ca tiṣṭha tiṣṭha iti abravīt
mamṛṣe sa karmāraparimārjitān tīkṣṇān
śarān saṃdhāya saptatyā bhīmam
vivyādha ca tiṣṭha tiṣṭha iti abravīt
18.
Śalya could not tolerate Bhīmasena's valor much. He, fixing sharp arrows that were polished by a smith, then pierced Bhīma with seventy (arrows) and exclaimed, 'Stop! Stop!'
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- न (na) - not, no
- अतीव (atīva) - excessively, very much
- ममृषे (mamṛṣe) - endured, tolerated
- शल्यः (śalyaḥ) - Śalya (a king)
- भीमसेनस्य (bhīmasenasya) - of Bhīmasena
- विक्रमम् (vikramam) - valor (valor, might, step)
- स (sa) - Śalya (he, that)
- संधाय (saṁdhāya) - having fixed (arrows) (having fixed, having joined)
- शरान् (śarān) - arrows
- तीक्ष्णान् (tīkṣṇān) - sharp (sharp, keen)
- कर्मारपरिमार्जितान् (karmāraparimārjitān) - polished by a smith
- भीमम् (bhīmam) - Bhīma (accusative)
- विव्याध (vivyādha) - pierced, struck
- सप्तत्या (saptatyā) - with seventy (arrows) (with seventy)
- तिष्ठ (tiṣṭha) - Stop! (Stand! Stop!)
- तिष्ठ (tiṣṭha) - Stop! (Stand! Stop!)
- इति (iti) - thus, so saying, indicating direct speech
- च (ca) - and (and, also)
- अब्रवीत् (abravīt) - he said, spoke
Words meanings and morphology
न (na) - not, no
(indeclinable)
अतीव (atīva) - excessively, very much
(indeclinable)
ममृषे (mamṛṣe) - endured, tolerated
(verb)
3rd person , singular, middle, perfect (liṭ) of mṛṣ
Perfect Middle 3rd person singular
Perfect active stem from root mṛṣ
Root: mṛṣ (class 4)
शल्यः (śalyaḥ) - Śalya (a king)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of śalya
śalya - name of a king, a dart, arrow, thorn
भीमसेनस्य (bhīmasenasya) - of Bhīmasena
(proper noun)
Genitive, masculine, singular of bhīmasena
bhīmasena - name of a Pāṇḍava prince
compound name
Compound type : tatpuruṣa (bhīma+sena)
- bhīma – terrible, dreadful
adjective (masculine)
Root: bhī (class 3) - sena – army, chief
noun (masculine)
विक्रमम् (vikramam) - valor (valor, might, step)
(noun)
Accusative, masculine, singular of vikrama
vikrama - valor, might, powerful stride, courage
from vi + kram
Prefix: vi
Root: kram (class 1)
स (sa) - Śalya (he, that)
(pronoun)
Nominative, masculine, singular of tad
tad - that, he, she, it
संधाय (saṁdhāya) - having fixed (arrows) (having fixed, having joined)
(indeclinable)
absolutive
from sam + dhā
Prefix: sam
Root: dhā (class 3)
शरान् (śarān) - arrows
(noun)
Accusative, masculine, plural of śara
śara - arrow, dart
Root: śṛ (class 1)
तीक्ष्णान् (tīkṣṇān) - sharp (sharp, keen)
(adjective)
Accusative, masculine, plural of tīkṣṇa
tīkṣṇa - sharp, keen, pungent, severe
from root tij
Root: tij (class 2)
कर्मारपरिमार्जितान् (karmāraparimārjitān) - polished by a smith
(adjective)
Accusative, masculine, plural of karmāraparimārjita
karmāraparimārjita - polished by a smith, cleaned by an artisan
tatpuruṣa compound
Compound type : tatpuruṣa (karmāra+parimārjita)
- karmāra – blacksmith, artisan
noun (masculine) - parimārjita – cleaned, polished, purified
adjective (masculine)
Past Passive Participle
from pari + mṛj
Prefix: pari
Root: mṛj (class 2)
भीमम् (bhīmam) - Bhīma (accusative)
(proper noun)
Accusative, masculine, singular of bhīma
bhīma - dreadful, terrible, name of a Pāṇḍava prince
विव्याध (vivyādha) - pierced, struck
(verb)
3rd person , singular, active, perfect (liṭ) of vyadh
Perfect Active 3rd person singular
Perfect active stem from root vyadh (with prefix vi)
Prefix: vi
Root: vyadh (class 4)
सप्तत्या (saptatyā) - with seventy (arrows) (with seventy)
(noun)
Instrumental, feminine, singular of saptati
saptati - seventy
तिष्ठ (tiṣṭha) - Stop! (Stand! Stop!)
(verb)
2nd person , singular, active, imperative (loṭ) of sthā
Imperative Active 2nd person singular
from root sthā, P.P.S. tiṣṭhati
Root: sthā (class 1)
तिष्ठ (tiṣṭha) - Stop! (Stand! Stop!)
(verb)
2nd person , singular, active, imperative (loṭ) of sthā
Imperative Active 2nd person singular
from root sthā, P.P.S. tiṣṭhati
Root: sthā (class 1)
Note: Repetition emphasizes the command.
इति (iti) - thus, so saying, indicating direct speech
(indeclinable)
च (ca) - and (and, also)
(indeclinable)
अब्रवीत् (abravīt) - he said, spoke
(verb)
3rd person , singular, active, imperfect past (laṅ) of brū
Imperfect Active 3rd person singular
from root brū
Root: brū (class 2)