महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-9, chapter-12, verse-9
सहदेवस्तु समरे मातुलं भूरिवर्चसम् ।
सज्यमन्यद्धनुः कृत्वा पञ्चभिः समताडयत् ।
शरैराशीविषाकारैर्ज्वलज्ज्वलनसंनिभैः ॥९॥
सज्यमन्यद्धनुः कृत्वा पञ्चभिः समताडयत् ।
शरैराशीविषाकारैर्ज्वलज्ज्वलनसंनिभैः ॥९॥
9. sahadevastu samare mātulaṁ bhūrivarcasam ,
sajyamanyaddhanuḥ kṛtvā pañcabhiḥ samatāḍayat ,
śarairāśīviṣākārairjvalajjvalanasaṁnibhaiḥ.
sajyamanyaddhanuḥ kṛtvā pañcabhiḥ samatāḍayat ,
śarairāśīviṣākārairjvalajjvalanasaṁnibhaiḥ.
9.
sahadevaḥ tu samare mātulam
bhūrivarcasam sajyam anyat dhanuḥ kṛtvā
pañcabhiḥ samatāḍayat śaraiḥ
āśīviṣākāraiḥ jvalatjvalanasaṃnibhaiḥ
bhūrivarcasam sajyam anyat dhanuḥ kṛtvā
pañcabhiḥ samatāḍayat śaraiḥ
āśīviṣākāraiḥ jvalatjvalanasaṃnibhaiḥ
9.
sahadevaḥ tu samare sajyam anyat
dhanuḥ kṛtvā bhūrivarcasam mātulam
āśīviṣākāraiḥ jvalatjvalanasaṃnibhaiḥ
śaraiḥ pañcabhiḥ samatāḍayat
dhanuḥ kṛtvā bhūrivarcasam mātulam
āśīviṣākāraiḥ jvalatjvalanasaṃnibhaiḥ
śaraiḥ pañcabhiḥ samatāḍayat
9.
But Sahadeva, in battle, having taken up another strung bow, struck his highly effulgent maternal uncle (mātula) with five arrows that resembled venomous snakes and blazing fire.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- सहदेवः (sahadevaḥ) - Sahadeva (proper name)
- तु (tu) - but, indeed, however
- समरे (samare) - in battle, in combat
- मातुलम् (mātulam) - maternal uncle
- भूरिवर्चसम् (bhūrivarcasam) - highly effulgent, greatly resplendent
- सज्यम् (sajyam) - strung (with a bowstring)
- अन्यत् (anyat) - another, other
- धनुः (dhanuḥ) - bow
- कृत्वा (kṛtvā) - having taken up (having made, having done, having taken)
- पञ्चभिः (pañcabhiḥ) - with five (arrows) (with five)
- समताडयत् (samatāḍayat) - struck, hit
- शरैः (śaraiḥ) - with arrows
- आशीविषाकारैः (āśīviṣākāraiḥ) - resembling venomous snakes
- ज्वलत्ज्वलनसंनिभैः (jvalatjvalanasaṁnibhaiḥ) - resembling blazing fire
Words meanings and morphology
सहदेवः (sahadevaḥ) - Sahadeva (proper name)
(proper noun)
Nominative, masculine, singular of sahadeva
sahadeva - Sahadeva (one of the Pandava brothers)
तु (tu) - but, indeed, however
(indeclinable)
समरे (samare) - in battle, in combat
(noun)
Locative, masculine, singular of samara
samara - battle, war, combat
Root: smṛ (class 1)
मातुलम् (mātulam) - maternal uncle
(noun)
Accusative, masculine, singular of mātula
mātula - maternal uncle
भूरिवर्चसम् (bhūrivarcasam) - highly effulgent, greatly resplendent
(adjective)
Accusative, masculine, singular of bhūrivarcas
bhūrivarcas - highly effulgent, greatly resplendent
Compound type : bahuvrīhi (bhūri+varcas)
- bhūri – much, abundant, great
adjective - varcas – splendor, effulgence, energy
noun (neuter)
सज्यम् (sajyam) - strung (with a bowstring)
(adjective)
Accusative, neuter, singular of sajya
sajya - strung (with a bowstring)
Compound type : bahuvrīhi (sa+jyā)
- sa – with, together with
indeclinable - jyā – bowstring
noun (feminine)
अन्यत् (anyat) - another, other
(adjective)
Accusative, neuter, singular of anya
anya - another, other
धनुः (dhanuḥ) - bow
(noun)
Accusative, neuter, singular of dhanus
dhanus - bow
कृत्वा (kṛtvā) - having taken up (having made, having done, having taken)
(indeclinable)
absolutive
From root √kṛ (to do, make).
Root: kṛ (class 8)
पञ्चभिः (pañcabhiḥ) - with five (arrows) (with five)
(numeral)
समताडयत् (samatāḍayat) - struck, hit
(verb)
3rd person , singular, active, imperfect (luṅ) of taḍ
Prefix: sam
Root: taḍ (class 10)
Note: Causative of taḍ, often used without specific causative meaning in texts.
शरैः (śaraiḥ) - with arrows
(noun)
Instrumental, masculine, plural of śara
śara - arrow
Root: śṛ (class 1)
आशीविषाकारैः (āśīviṣākāraiḥ) - resembling venomous snakes
(adjective)
Instrumental, masculine, plural of āśīviṣākāra
āśīviṣākāra - resembling venomous snakes, having the form of a venomous snake
Compound type : tatpuruṣa (āśīviṣa+ākāra)
- āśīviṣa – venomous snake
noun (masculine) - ākāra – form, shape, appearance, resemblance
noun (masculine)
ज्वलत्ज्वलनसंनिभैः (jvalatjvalanasaṁnibhaiḥ) - resembling blazing fire
(adjective)
Instrumental, masculine, plural of jvalatjvalanasaṃnibha
jvalatjvalanasaṁnibha - resembling blazing fire
Compound type : tatpuruṣa (jvalat+jvalana+saṃnibha)
- jvalat – blazing, burning
adjective (masculine)
Present Active Participle
From root √jval (to burn, blaze).
Root: jval (class 1) - jvalana – fire, flame
noun (masculine)
From root √jval (to burn, blaze).
Root: jval (class 1) - saṃnibha – resembling, like, similar to
adjective (masculine)