महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-12, chapter-161, verse-10
कर्मभूमिरियं राजन्निह वार्त्ता प्रशस्यते ।
कृषिवाणिज्यगोरक्ष्यं शिल्पानि विविधानि च ॥१०॥
कृषिवाणिज्यगोरक्ष्यं शिल्पानि विविधानि च ॥१०॥
10. karmabhūmiriyaṁ rājanniha vārttā praśasyate ,
kṛṣivāṇijyagorakṣyaṁ śilpāni vividhāni ca.
kṛṣivāṇijyagorakṣyaṁ śilpāni vividhāni ca.
10.
karmabhūmiḥ iyam rājan iha vārttā praśasyate
kṛṣivāṇijyagorakṣyam śilpāni vividhāni ca
kṛṣivāṇijyagorakṣyam śilpāni vividhāni ca
10.
rājan iyam karmabhūmiḥ iha vārttā praśasyate
kṛṣivāṇijyagorakṣyam ca vividhāni śilpāni
kṛṣivāṇijyagorakṣyam ca vividhāni śilpāni
10.
O King, this is the land of (karma) action. Here, economic activity (vārttā) is highly esteemed: agriculture, commerce, cattle-rearing, and various crafts.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- कर्मभूमिः (karmabhūmiḥ) - land of action, sphere of activity
- इयम् (iyam) - this (feminine)
- राजन् (rājan) - O king
- इह (iha) - here, in this world
- वार्त्ता (vārttā) - livelihood, economic activity, profession, news
- प्रशस्यते (praśasyate) - is praised, is commended, is esteemed
- कृषिवाणिज्यगोरक्ष्यम् (kṛṣivāṇijyagorakṣyam) - agriculture, commerce, and cattle-rearing
- शिल्पानि (śilpāni) - crafts, arts, industries
- विविधानि (vividhāni) - various, diverse
- च (ca) - and
Words meanings and morphology
कर्मभूमिः (karmabhūmiḥ) - land of action, sphere of activity
(noun)
Nominative, feminine, singular of karmabhūmi
karmabhūmi - land of action, realm of activity
Compound type : tatpurusha (karma+bhūmi)
- karma – action, deed, work (karma)
noun (neuter)
Root: kṛ (class 8) - bhūmi – earth, land, ground
noun (feminine)
Root: bhū (class 1)
इयम् (iyam) - this (feminine)
(pronoun)
Nominative, feminine, singular of idam
idam - this
राजन् (rājan) - O king
(noun)
Vocative, masculine, singular of rājan
rājan - king, ruler
इह (iha) - here, in this world
(indeclinable)
वार्त्ता (vārttā) - livelihood, economic activity, profession, news
(noun)
Nominative, feminine, singular of vārttā
vārttā - livelihood, economic activity, news, report
प्रशस्यते (praśasyate) - is praised, is commended, is esteemed
(verb)
3rd person , singular, passive, present indicative (laṭ) of praśas
Prefix: pra
Root: śaṃs (class 1)
कृषिवाणिज्यगोरक्ष्यम् (kṛṣivāṇijyagorakṣyam) - agriculture, commerce, and cattle-rearing
(noun)
Nominative, neuter, singular of kṛṣivāṇijyagorakṣya
kṛṣivāṇijyagorakṣya - agriculture, commerce, and cattle-rearing
Compound type : dvandva (kṛṣi+vāṇijya+gorakṣya)
- kṛṣi – agriculture, farming
noun (feminine)
Root: kṛṣ (class 1) - vāṇijya – commerce, trade
noun (neuter) - gorakṣya – cattle protection, cattle rearing
noun (neuter)
compound of go (cow/cattle) and rakṣya (to be protected/reared)
Note: Used as a collective singular for a list of activities.
शिल्पानि (śilpāni) - crafts, arts, industries
(noun)
Nominative, neuter, plural of śilpa
śilpa - art, craft, skill, industry
विविधानि (vividhāni) - various, diverse
(adjective)
Nominative, neuter, plural of vividha
vividha - various, diverse, manifold
Note: Agrees with 'śilpāni'.
च (ca) - and
(indeclinable)