योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-7, chapter-49, verse-12
तस्यामवस्तुभूतायां कथं भावनिबन्धनम् ।
भविष्यदाकाशतरौ विश्रान्तः को विहंगमः ॥ १२ ॥
भविष्यदाकाशतरौ विश्रान्तः को विहंगमः ॥ १२ ॥
tasyāmavastubhūtāyāṃ kathaṃ bhāvanibandhanam ,
bhaviṣyadākāśatarau viśrāntaḥ ko vihaṃgamaḥ 12
bhaviṣyadākāśatarau viśrāntaḥ ko vihaṃgamaḥ 12
12.
tasyām avastubhūtāyām katham bhāvanibandhanam
bhaviṣyat ākāśatarau viśrāntaḥ kaḥ vihaṃgamaḥ
bhaviṣyat ākāśatarau viśrāntaḥ kaḥ vihaṃgamaḥ
12.
avastubhūtāyām tasyām bhāvanibandhanam katham
bhaviṣyat ākāśatarau kaḥ vihaṃgamaḥ viśrāntaḥ
bhaviṣyat ākāśatarau kaḥ vihaṃgamaḥ viśrāntaḥ
12.
How can there be an attachment to existence (bhāva) in something that is unsubstantial and unreal? What bird can rest upon a future tree in the sky, which does not exist?
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- तस्याम् (tasyām) - in her, in that
- अवस्तुभूतायाम् (avastubhūtāyām) - in that which is unsubstantial, unreal, non-existent
- कथम् (katham) - how? why?
- भावनिबन्धनम् (bhāvanibandhanam) - an attachment to existence/feelings, a cause of existing
- भविष्यत् (bhaviṣyat) - future, what will be
- आकाशतरौ (ākāśatarau) - on a sky-tree
- विश्रान्तः (viśrāntaḥ) - rested, having rested
- कः (kaḥ) - who? what?
- विहंगमः (vihaṁgamaḥ) - bird
Words meanings and morphology
तस्याम् (tasyām) - in her, in that
(pronoun)
Locative, feminine, singular of tad
tad - that, he, she, it
अवस्तुभूतायाम् (avastubhūtāyām) - in that which is unsubstantial, unreal, non-existent
(adjective)
Locative, feminine, singular of avastubhūta
avastubhūta - unsubstantial, unreal, non-existent
Compound type : karmadhāraya (a+vastu+bhūta)
- a – not, non-, un-
indeclinable
negative prefix - vastu – substance, object, thing, reality
noun (neuter) - bhūta – become, existing, past, being
participle
Past Passive Participle
Root: bhū (class 1)
कथम् (katham) - how? why?
(indeclinable)
भावनिबन्धनम् (bhāvanibandhanam) - an attachment to existence/feelings, a cause of existing
(noun)
Nominative, neuter, singular of bhāvanibandhana
bhāvanibandhana - attachment to existence, cause of being
Compound type : tatpurusha (bhāva+nibandhana)
- bhāva – existence (bhāva), state, feeling, becoming
noun (masculine)
Root: bhū (class 1) - nibandhana – binding, cause, attachment, connection
noun (neuter)
Prefix: ni
Root: bandh (class 9)
भविष्यत् (bhaviṣyat) - future, what will be
(adjective)
singular of bhaviṣyat
bhaviṣyat - future, what will be, about to be
Present Active Participle
Root: bhū (class 1)
Note: Used adjectivally with ākāśatarau
आकाशतरौ (ākāśatarau) - on a sky-tree
(noun)
Locative, masculine, singular of ākāśataru
ākāśataru - sky-tree, a tree in the sky (metaphorical for non-existent)
Compound type : tatpurusha (ākāśa+taru)
- ākāśa – sky, space, ether
noun (neuter) - taru – tree
noun (masculine)
विश्रान्तः (viśrāntaḥ) - rested, having rested
(adjective)
Nominative, masculine, singular of viśrānta
viśrānta - rested, calmed, ceased
Past Passive Participle
Prefix: vi
Root: śram (class 4)
कः (kaḥ) - who? what?
(pronoun)
Nominative, masculine, singular of kim
kim - who? what? which?
विहंगमः (vihaṁgamaḥ) - bird
(noun)
Nominative, masculine, singular of vihaṃgama
vihaṁgama - bird (literally 'sky-goer')