महाभारतः
mahābhārataḥ
-
book-8, chapter-15, verse-31
द्रौणिपर्जन्यमुक्तां तां बाणवृष्टिं सुदुःसहाम् ।
वायव्यास्त्रेण स क्षिप्रं रुद्ध्वा पाण्ड्यानिलोऽनदत् ॥३१॥
वायव्यास्त्रेण स क्षिप्रं रुद्ध्वा पाण्ड्यानिलोऽनदत् ॥३१॥
31. drauṇiparjanyamuktāṁ tāṁ bāṇavṛṣṭiṁ suduḥsahām ,
vāyavyāstreṇa sa kṣipraṁ ruddhvā pāṇḍyānilo'nadat.
vāyavyāstreṇa sa kṣipraṁ ruddhvā pāṇḍyānilo'nadat.
31.
drauṇiparjanyamuktām tām bāṇavṛṣṭim suduḥsahām
vāyavyāstreṇa sa kṣipram ruddhvā pāṇḍyānilaḥ anadat
vāyavyāstreṇa sa kṣipram ruddhvā pāṇḍyānilaḥ anadat
31.
sa pāṇḍyānilaḥ drauṇiparjanyamuktām tām suduḥsahām
bāṇavṛṣṭim vāyavyāstreṇa kṣipram ruddhvā anadat
bāṇavṛṣṭim vāyavyāstreṇa kṣipram ruddhvā anadat
31.
That exceedingly difficult-to-endure rain of arrows, released by Drauni (who was like a rain-cloud), was quickly blocked by him. Then, the Pāṇḍya king, like a wind, roared aloud.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- द्रौणिपर्जन्यमुक्ताम् (drauṇiparjanyamuktām) - released by the Drauni-rain-cloud (Drauni who is like a rain-cloud)
- ताम् (tām) - that, her
- बाणवृष्टिम् (bāṇavṛṣṭim) - rain of arrows, shower of arrows
- सुदुःसहाम् (suduḥsahām) - very difficult to bear/endure
- वायव्यास्त्रेण (vāyavyāstreṇa) - with the Vāyavya weapon
- स (sa) - the Pāṇḍya king (he)
- क्षिप्रम् (kṣipram) - quickly, swiftly
- रुद्ध्वा (ruddhvā) - having blocked, having restrained
- पाण्ड्यानिलः (pāṇḍyānilaḥ) - the Pāṇḍya king, compared to wind for his speed/force (the Pāṇḍya who is like wind)
- अनदत् (anadat) - roared, made a sound
Words meanings and morphology
द्रौणिपर्जन्यमुक्ताम् (drauṇiparjanyamuktām) - released by the Drauni-rain-cloud (Drauni who is like a rain-cloud)
(adjective)
Accusative, feminine, singular of drauṇiparjanyamukta
drauṇiparjanyamukta - released by Drauni, who is like a rain-cloud
Compound type : tatpuruṣa (drauṇi+parjanya+mukta)
- drauṇi – son of Droṇa, Aśvatthāman
proper noun (masculine) - parjanya – rain-cloud, god of rain
noun (masculine) - mukta – released, freed
participle (masculine)
Past Passive Participle
Root: muc (class 6)
ताम् (tām) - that, her
(pronoun)
Accusative, feminine, singular of tad
tad - that, she, it
बाणवृष्टिम् (bāṇavṛṣṭim) - rain of arrows, shower of arrows
(noun)
Accusative, feminine, singular of bāṇavṛṣṭi
bāṇavṛṣṭi - rain of arrows, shower of arrows
Compound type : tatpuruṣa (bāṇa+vṛṣṭi)
- bāṇa – arrow
noun (masculine) - vṛṣṭi – rain, shower
noun (feminine)
सुदुःसहाम् (suduḥsahām) - very difficult to bear/endure
(adjective)
Accusative, feminine, singular of suduḥsaha
suduḥsaha - very difficult to bear/endure
Compound type : tatpuruṣa (su+duḥsaha)
- su – good, well, very (intensifier)
indeclinable - duḥsaha – difficult to bear, unbearable
adjective (masculine)
वायव्यास्त्रेण (vāyavyāstreṇa) - with the Vāyavya weapon
(noun)
Instrumental, neuter, singular of vāyavyāstra
vāyavyāstra - weapon associated with Vāyu (wind god)
Compound type : tatpuruṣa (vāyavya+astra)
- vāyavya – relating to Vāyu (wind god), windy
adjective (masculine) - astra – weapon, missile
noun (neuter)
स (sa) - the Pāṇḍya king (he)
(pronoun)
Nominative, masculine, singular of tad
tad - that, he, it
क्षिप्रम् (kṣipram) - quickly, swiftly
(indeclinable)
Note: Adverbial use of neuter accusative singular
रुद्ध्वा (ruddhvā) - having blocked, having restrained
(indeclinable)
Absolutive
Root: rudh (class 7)
पाण्ड्यानिलः (pāṇḍyānilaḥ) - the Pāṇḍya king, compared to wind for his speed/force (the Pāṇḍya who is like wind)
(noun)
Nominative, masculine, singular of pāṇḍyānila
pāṇḍyānila - Pāṇḍya who is wind-like
Compound type : karmadhāraya (pāṇḍya+anila)
- pāṇḍya – a king of the Pāṇḍya dynasty (from southern India)
proper noun (masculine) - anila – wind, air
noun (masculine)
अनदत् (anadat) - roared, made a sound
(verb)
3rd person , singular, active, imperfect (laṅ) of nad
Root: nad (class 1)