योगवासिष्ठः
yogavāsiṣṭhaḥ
-
book-4, chapter-15, verse-42
मुक्तबुद्धीन्द्रियो मुक्तो बद्धकर्मेन्द्रियोऽपि हि ।
बद्धबुद्धीन्द्रियो बद्धो मुक्तकर्मेन्द्रियोऽपि हि ॥ ४२ ॥
बद्धबुद्धीन्द्रियो बद्धो मुक्तकर्मेन्द्रियोऽपि हि ॥ ४२ ॥
muktabuddhīndriyo mukto baddhakarmendriyo'pi hi ,
baddhabuddhīndriyo baddho muktakarmendriyo'pi hi 42
baddhabuddhīndriyo baddho muktakarmendriyo'pi hi 42
42.
muktabuddhīndriyaḥ muktaḥ baddhakarmendriyaḥ api hi |
baddhabuddhīndriyaḥ baddhaḥ muktakarmendriyaḥ api hi ||
baddhabuddhīndriyaḥ baddhaḥ muktakarmendriyaḥ api hi ||
42.
muktabuddhīndriyaḥ muktaḥ baddhakarmendriyaḥ api hi
baddhabuddhīndriyaḥ baddhaḥ muktakarmendriyaḥ api hi
baddhabuddhīndriyaḥ baddhaḥ muktakarmendriyaḥ api hi
42.
One whose cognitive senses (buddhīndriya) and intellect are liberated is truly liberated, even if their organs of action (karmendriya) are bound. Conversely, one whose cognitive senses and intellect are bound is truly bound, even if their organs of action are free.
Words meanings summery:
(Scroll down for elaborated words morphology)
- मुक्तबुद्धीन्द्रियः (muktabuddhīndriyaḥ) - one whose intellect and cognitive senses are free
- मुक्तः (muktaḥ) - liberated, released
- बद्धकर्मेन्द्रियः (baddhakarmendriyaḥ) - one whose organs of action are bound
- अपि (api) - also, even, indeed
- हि (hi) - indeed, surely, for
- बद्धबुद्धीन्द्रियः (baddhabuddhīndriyaḥ) - one whose intellect and cognitive senses are bound
- बद्धः (baddhaḥ) - bound, tied
- मुक्तकर्मेन्द्रियः (muktakarmendriyaḥ) - one whose organs of action are free
- अपि (api) - also, even, indeed
- हि (hi) - indeed, surely, for
Words meanings and morphology
मुक्तबुद्धीन्द्रियः (muktabuddhīndriyaḥ) - one whose intellect and cognitive senses are free
(adjective)
Nominative, masculine, singular of muktabuddhīndriya
muktabuddhīndriya - one whose intellect and senses are free
Compound type : bahuvrihi (mukta+buddhi+indriya)
- mukta – freed, released, liberated
adjective (masculine)
Past Passive Participle
derived from root muc (to release)
Root: muc (class 6) - buddhi – intellect, understanding, discernment
noun (feminine)
Root: budh - indriya – sense organ, faculty
noun (neuter)
मुक्तः (muktaḥ) - liberated, released
(adjective)
Nominative, masculine, singular of mukta
mukta - freed, released, liberated
Past Passive Participle
derived from root muc (to release)
Root: muc (class 6)
बद्धकर्मेन्द्रियः (baddhakarmendriyaḥ) - one whose organs of action are bound
(adjective)
Nominative, masculine, singular of baddhakarmendriya
baddhakarmendriya - one whose organs of action are bound
Compound type : bahuvrihi (baddha+karma+indriya)
- baddha – bound, tied, restrained
adjective (masculine)
Past Passive Participle
derived from root bandh (to bind)
Root: bandh (class 9) - karma – action, deed, work
noun (neuter)
Root: kṛ - indriya – sense organ, faculty
noun (neuter)
अपि (api) - also, even, indeed
(indeclinable)
हि (hi) - indeed, surely, for
(indeclinable)
बद्धबुद्धीन्द्रियः (baddhabuddhīndriyaḥ) - one whose intellect and cognitive senses are bound
(adjective)
Nominative, masculine, singular of baddhabuddhīndriya
baddhabuddhīndriya - one whose intellect and senses are bound
Compound type : bahuvrihi (baddha+buddhi+indriya)
- baddha – bound, tied, restrained
adjective (masculine)
Past Passive Participle
derived from root bandh (to bind)
Root: bandh (class 9) - buddhi – intellect, understanding, discernment
noun (feminine)
Root: budh - indriya – sense organ, faculty
noun (neuter)
बद्धः (baddhaḥ) - bound, tied
(adjective)
Nominative, masculine, singular of baddha
baddha - bound, tied, restrained
Past Passive Participle
derived from root bandh (to bind)
Root: bandh (class 9)
मुक्तकर्मेन्द्रियः (muktakarmendriyaḥ) - one whose organs of action are free
(adjective)
Nominative, masculine, singular of muktakarmendriya
muktakarmendriya - one whose organs of action are free
Compound type : bahuvrihi (mukta+karma+indriya)
- mukta – freed, released, liberated
adjective (masculine)
Past Passive Participle
derived from root muc (to release)
Root: muc (class 6) - karma – action, deed, work
noun (neuter)
Root: kṛ - indriya – sense organ, faculty
noun (neuter)
अपि (api) - also, even, indeed
(indeclinable)
हि (hi) - indeed, surely, for
(indeclinable)